ամահավաք գրացուցակ: Հայաստանի գիտական և բուհական գրադարաններում ստացված արտասահմանյան լեզուներով գրականության 1978-1987թթ. հրատարակություններ

Другие предметы

Հուշագրական բնույթի այս ստեղծագործությունը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի բռնությունների և տեղահանությունների պայմաններում հայտնված հայ երեխաների ճակատագրերը՝ կենտրոնանալով Անթուրայի որբանոցի հետ կապված փորձառությունների վրա։ Պատմությունը կառուցվում է անձնական հիշողությունների և մանկության վերապրումների շուրջ՝ հնարավորություն տալով պատմական իրադարձությունները դիտարկել երեխայի ընկալման և հետագա հիշողության տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտանիքից և հարազատ միջավայրից բաժանմանը, որբության պայմաններում գոյատևմանը, ինքնության պահպանման դժվարություններին և երեխաների նկատմամբ իրականացված հարկադրական մշակութային ու ինքնության փոփոխության քաղաքականության հետևանքներին։ Անթուրայի հաստատությունը ներկայացվում է որպես մի տարածք, որտեղ երեխաների առօրյան, կրթությունը և ինքնության հարցերը ձևավորվում էին ժամանակաշրջանի քաղաքական ու ռազմական իրադարձությունների ազդեցության ներքո։ Անձնական պատմության միջոցով բացահայտվում են հիշողության, կորստի, հայրենիքի, լեզվի և ազգային պատկանելության թեմաները՝ ցույց տալով, թե պատմական մեծ ցնցումները ինչպես կարող են ներգործել անհատի հետագա կյանքի և ինքնընկալման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մանկության հիշողությունների վերականգնումը, քանի որ դրանք ոչ միայն անհատական անցյալի վերապրում են, այլև պատմական վկայության նշանակություն ունեցող նյութ։ Հեղինակի փորձառությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե երեխաներն ինչպես էին փորձում պահպանել իրենց նախկին կյանքի մասին հիշողությունները և հարմարվել անորոշ ու ծանր պայմաններին։ Ստեղծագործության մեջ անձնական հիշողությունը միահյուսվում է հավաքական պատմական հիշողությանը՝ անհատի ճակատագիրը ներկայացնելով ավելի լայն պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Հուշագրությունը կարևոր է նաև երեխաների պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ պատերազմների և զանգվածային բռնությունների պատմությունը հաճախ ներկայացվում է քաղաքական ու ռազմական գործընթացների միջոցով, մինչդեռ այստեղ առաջնային է երեխայի փորձառությունը։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է Հայոց ցեղասպանության պատմության, վերապրածների հիշողությունների, որբացած երեխաների ճակատագրերի, ինքնության պահպանման և պատմական հիշողության ուսումնասիրության համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Лингвистика

Աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հաղորդակցության կարևորագույն ոլորտներից մեկի՝ համացանցային դիսկուրսի լեզվական և արտալեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ անգլերեն փաստական նյութի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպես է թվային հաղորդակցական միջավայրը ազդում լեզվի գործածության, հաղորդակցական վարքագծի, տեքստի կառուցվածքի և իմաստի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում համացանցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման տեխնիկական միջոց, այլև որպես ինքնատիպ հաղորդակցական միջավայր, որտեղ ձևավորվում են լեզվական նոր գործելակերպեր, փոխվում են ավանդական հաղորդակցության որոշ օրինաչափություններ և ի հայտ են գալիս խոսքի կազմակերպման նոր ձևեր։ Աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ համացանցային հաղորդակցությունը միավորում է գրավոր և բանավոր խոսքին բնորոշ հատկանիշներ՝ ստեղծելով յուրահատուկ միջանկյալ հաղորդակցական ձև։ Անգլերեն լեզվական նյութի ուսումնասիրության միջոցով ուշադրություն է դարձվում բառապաշարային, ձևաբանական, շարահյուսական, ոճական և գործաբանական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ առցանց հաղորդակցության մասնակիցները արտահայտում են վերաբերմունք, հույզեր, գնահատականներ, մտադրություններ և սոցիալական դիրքորոշումներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև արտալեզվական գործոնների քննությունը, քանի որ թվային միջավայրում հաղորդակցության իմաստը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն բառերով և քերականական կառուցվածքներով, այլև հաղորդակցական իրավիճակով, մասնակիցների փոխհարաբերություններով, սոցիալական և մշակութային համատեքստով, հաղորդակցության նպատակով, տեխնիկական հնարավորություններով և օգտագործվող բազմաեղանակային միջոցներով։ Այս համատեքստում դիտարկվում են էլեկտրոնային նամակների, բլոգների, առցանց լրատվական նյութերի, ֆորումների, մեկնաբանությունների և այլ թվային հաղորդակցական ձևերի առանձնահատկությունները։ Համացանցային հաղորդակցության կարևոր բնութագրերից է նաև դրա համաժամանակյա և տարաժամանակյա ձևերի տարբերակումը, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հաղորդակցության ժամանակային պայմանները ազդում խոսքի կառուցվածքի և հաղորդակցական ռազմավարությունների վրա։ Աշխատանքը անդրադառնում է նաև լեզվական քաղաքավարության դրսևորումներին, հաղորդակցական նորմերին, խոսքային ներգործության միջոցներին և այն երևույթներին, որոնք կարող են առաջանալ առցանց փոխգործակցության ընթացքում, այդ թվում՝ ագրեսիվ խոսքին և ատելության խոսքին։ Այս ուսումնասիրության արժեքը պայմանավորված է նաև դրա միջգիտակարգային բնույթով․ համացանցային դիսկուրսի վերլուծությունը կապվում է գործաբանական լեզվաբանության, հանրալեզվաբանության, հոգելեզվաբանության, հաղորդակցության տեսության և սոցիոլոգիայի հետ։ Հետազոտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համացանցային խոսքը դիտարկել ոչ միայն որպես լեզվական միավորների ամբողջություն, այլև որպես սոցիալական փոխգործակցության, ինքնարտահայտման և իմաստի համատեղ կառուցման գործընթաց։ Արդյունքում աշխատանքը ձևավորում է ամբողջական պատկերացում այն մասին, թե ինչպես է թվային միջավայրը վերափոխում լեզվական հաղորդակցությունը, ինչպիսի նոր լեզվաոճական և գործաբանական երևույթներ են առաջանում առցանց միջավայրում, և ինչպես են լեզվական ու արտալեզվական գործոնները փոխկապակցվում հաղորդակցության արդյունավետության և ընկալման գործընթացում։ Այս ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանության, անգլերեն լեզվի, դիսկուրսի վերլուծության, հաղորդակցության և մեդիալեզվաբանության ոլորտներով հետաքրքրվող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության աշխատաշուկայի, բնակչության զբաղվածության կառուցվածքի և գործազրկության սոցիալ-տնտեսական պատճառների ուսումնասիրությանը՝ տվյալ ժամանակաշրջանի տնտեսական պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում աշխատանքային ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման առանձնահատկություններն են, տնտեսապես ակտիվ բնակչության կառուցվածքը, զբաղվածության ոլորտային բաշխումը և աշխատուժի պահանջարկի ու առաջարկի միջև հարաբերակցությունը։ Քննվում են գործազրկության ձևավորման հիմնական գործոնները՝ տնտեսական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, արտադրական կարողությունների օգտագործման մակարդակը, ներդրումային ակտիվությունը, ձեռնարկատիրության զարգացման պայմանները, մասնագիտական պատրաստվածության և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանությունը, ինչպես նաև ժողովրդագրական ու միգրացիոն գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում զբաղվածության տարբերություններին, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, շինարարության, ծառայությունների և տնտեսության այլ ոլորտների՝ աշխատատեղերի ձևավորման գործում ունեցած նշանակությանը։ Գործազրկությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական, այլև որպես սոցիալական խնդիր՝ կապված բնակչության եկամուտների, կենսամակարդակի, աղքատության, աշխատանքային միգրացիայի և մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել աշխատաշուկայի վիճակագրական ցուցանիշների, զբաղվածության մակարդակի, գործազուրկների կազմի և աշխատուժի ոլորտային տեղաբաշխման համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Կարևորվում է նաև երիտասարդների և աշխատաշուկայում մրցունակության խնդիրներ ունեցող խմբերի զբաղվածության ուսումնասիրությունը։ Գործազրկության կրճատման հնարավորությունները դիտարկվում են տնտեսական ակտիվության խթանման, նոր աշխատատեղերի ձևավորման, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման համակարգերի կատարելագործման ու աշխատաշուկայի տեղեկատվական ապահովման տեսանկյունից։ Ուշադրություն է դարձվում նաև զբաղվածության քաղաքականության արդյունավետության գնահատմանը և տնտեսական զարգացման ու աշխատատեղերի ստեղծման միջև կապի ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և տարածաշրջանային տնտեսագիտության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել զբաղվածության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, գործազրկության հիմնական պատճառները և դրա նվազեցմանն ուղղված սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության հնարավոր ուղղությունները։

Право

Աշխատությունը նվիրված է քրեական իրավունքում վաղեմության ինստիտուտի տեսական, իրավական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն իրավական ժամանակահատվածների նշանակությունն է, որոնց լրանալը օրենքով նախատեսված պայմաններում կարող է ազդեցություն ունենալ անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կամ նշանակված պատժի իրականացման հնարավորության վրա։ Քննվում են վաղեմության ինստիտուտի իրավական բնույթը, նպատակները և դրա տեղը քրեական իրավունքի ընդհանուր համակարգում՝ այն կապելով իրավական որոշակիության, արդարության, պատասխանատվության և քրեական ներգործության նպատակահարմարության սկզբունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վաղեմության ժամկետների տարբերակման չափանիշներին, դրանց հաշվարկման ընդհանուր սկզբունքներին և հանցագործության բնույթի ու ծանրության հետ ունեցած հարաբերակցությանը։ Վերլուծվում են այն իրավական հանգամանքները, որոնք կարող են ազդել ժամկետի ընթացքի վրա, ինչպես նաև վաղեմության կիրառման համար նշանակություն ունեցող տարբեր իրավիճակները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քրեական պատասխանատվության վաղեմության և դատավճռով նշանակված պատժի կատարման վաղեմության տարբերակումը, քանի որ դրանք իրավական տարբեր փուլերում գործող և ինքնուրույն հետևանքներ առաջացնող կառուցակարգեր են։ Անդրադարձ է կատարվում նաև շարունակվող կամ տևող բնույթ ունեցող արարքների դեպքում ժամկետի սկզբնակետի որոշման տեսական խնդիրներին և հանցակցության պայմաններում վաղեմության կիրառման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն դեպքերը, որոնց նկատմամբ օրենսդրությունը կարող է նախատեսել վաղեմության ընդհանուր կանոններից բացառություններ կամ հատուկ կարգավորումներ։ Վաղեմության ինստիտուտը վերլուծվում է նաև տուժողների իրավունքների, հանրային շահի և անձի իրավական վիճակի որոշակիության միջև հավասարակշռության տեսանկյունից։ Համեմատական իրավական մոտեցումը կարող է հնարավորություն տալ բացահայտելու տարբեր իրավական համակարգերում վաղեմության ժամկետների սահմանման և կիրառման առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է քրեական իրավունքում ժամանակի իրավական նշանակության կարևոր ուղղություններից մեկը՝ բացահայտելով վաղեմության ժամկետների սահմանման հիմքերը, դրանց կիրառման պայմանները և քրեաիրավական հարաբերությունների վրա առաջացող հետևանքները։

Химия

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է նոր արիլալիֆատիկ ամինոկետոնների սինթեզին, դրանց կառուցվածքի նպատակային ձևավորմանը և հետագա քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կենսաբանական ակտիվություն ցուցաբերող միացությունների ստացմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օրգանական մոլեկուլների կառուցվածքի և հատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է ստանալ նախապես կանխատեսված ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական հատկանիշներով նոր նյութեր։ Արիլալիֆատիկ ամինոկետոնները հետաքրքրություն են ներկայացնում որպես բազմաֆունկցիոնալ օրգանական միացություններ, քանի որ դրանց մոլեկուլներում միաժամանակ առկա են արոմատիկ համակարգ, կարբոնիլային խումբ և ամինային ֆունկցիոնալություն, որոնք կարող են մասնակցել տարբեր քիմիական փոխազդեցությունների և ապահովել նոր ածանցյալների ստացման լայն հնարավորություններ։ Աշխատանքի սինթետիկ հատվածում կարող են ուսումնասիրվել նպատակային ամինոկետոնների ստացման տարբեր ուղիներ՝ ելանյութերի ընտրությունից և ռեակցիայի պայմանների օպտիմալացումից մինչև վերջնական միացությունների առանձնացում, մաքրում և նույնականացում։ Կարևոր խնդիր է ռեակցիաների ելքի բարձրացումը, կողմնակի արգասիքների նվազեցումը և այնպիսի պայմանների ընտրությունը, որոնք թույլ կտան վերահսկելի կերպով ստանալ կառուցվածքային տարբերակված միացությունների շարք։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը մոլեկուլի արոմատիկ հատվածի և ամինային կամ կարբոնիլային բաղադրիչների կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունն է։ Արիլային օղակում տարբեր տեղակալիչների ներմուծումը կարող է փոփոխել մոլեկուլի էլեկտրոնային հատկությունները, լուծելիությունը, քիմիական կայունությունը և հետագա փոխակերպումների ընթացքը։ Այդ պատճառով տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների ստացումը հնարավորություն է տալիս համեմատականորեն ուսումնասիրել կառուցվածք–հատկություն կապերը։ Աշխատության «փոխակերպումների» ուղղությունը ենթադրում է ստացված միացությունների հետագա քիմիական վերափոխումների ուսումնասիրություն։ Կարբոնիլային և ամինային ֆունկցիոնալ խմբերը կարող են օգտագործվել նոր օղակավոր կամ բաց շղթայական համակարգերի, ածանցյալների և ավելի բարդ կառուցվածքով օրգանական միացությունների ստացման համար։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մեկ նախնական միացությունից ստանալ տարբեր կառուցվածքային շարքեր և ընդլայնել պոտենցիալ կենսաակտիվ նյութերի ընտրանին։ Ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատման համար կարևոր են ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրոսկոպիկ մեթոդները։ Կարող են կիրառվել ինֆրակարմիր սպեկտրոսկոպիա, միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի սպեկտրոսկոպիա, զանգվածային սպեկտրոմետրիա, քրոմատոգրաֆիկ մեթոդներ և այլ անալիտիկ մոտեցումներ։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս հաստատել ֆունկցիոնալ խմբերի առկայությունը, որոշել մոլեկուլների կառուցվածքը, գնահատել նյութերի մաքրությունը և տարբերակել կառուցվածքային իզոմերները։ Աշխատանքի առանձնահատուկ բաղադրիչը կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությունն է։ Նոր սինթեզված միացությունների կենսաբանական հատկությունների գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե քիմիական կառուցվածքի որ առանձնահատկություններն են կապված որոշակի կենսաբանական ազդեցության հետ։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները կարող են ներառել տարբեր կենսաբանական համակարգերում ակտիվության նախնական գնահատում և համեմատություն հայտնի նյութերի հետ։ Արդյունքների հիման վրա հնարավոր է առանձնացնել առավել հեռանկարային միացությունները հետագա խորացված ուսումնասիրությունների համար։ Կենսաբանական ակտիվ միացությունների որոնման տեսանկյունից կարևոր է նաև կառուցվածք–ակտիվություն փոխհարաբերության բացահայտումը։ Եթե որոշակի տեղակալիչի կամ ֆունկցիոնալ խմբի փոփոխությունը հանգեցնում է կենսաբանական ազդեցության ուժեղացման կամ նվազեցման, այդ օրինաչափությունը կարող է օգտագործվել նոր միացությունների նպատակային նախագծման ժամանակ։ Այսպիսով, աշխատանքը ոչ միայն նկարագրում է առանձին նյութերի ստացումը, այլև ձգտում է բացահայտել քիմիական կառուցվածքի այն հատկանիշները, որոնք կարող են պայմանավորել կենսաբանական ակտիվությունը։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նոր օրգանական միացությունների սինթեզի և դրանց քիմիական վարքի ուսումնասիրության համադրությամբ։ Նման աշխատանքները հարստացնում են արիլալիֆատիկ ամինոկետոնների քիմիայի վերաբերյալ գիտելիքները և ստեղծում նոր միացությունների ստացման մեթոդաբանական հիմք։ Ստացված նյութերը կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել դեղանյութերի որոնման, կենսաակտիվ նյութերի քիմիայի և օրգանական սինթեզի այլ կիրառական ուղղությունների համար, թեև կենսաբանական ակտիվության առկայությունը ինքնին դեռ չի նշանակում դրանց դեղաբանական կիրառելիություն։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է օրգանական սինթեզը, քիմիական կառուցվածքի նույնականացումը, նպատակային փոխակերպումների իրականացումը և կենսաբանական հատկությունների գնահատումը՝ նպատակ ունենալով ստանալ նոր արիլալիֆատիկ ամինոկետոններ և դրանց ածանցյալներ, բացահայտել դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններն ու քիմիական վարքը և առանձնացնել կենսաբանական ակտիվություն ցուցաբերող առավել հեռանկարային միացությունները։