Անապատականները և վանականությունը

Գրականություն

Այս հրատարակությունը ներառում է երկու վերնագրով ներկայացված գրական նյութ՝ «Ծեր պիգմեյը» և «Զատկական ձվեր», որոնք կարող են տարբեր թեմատիկ ուղղություններ ունենալ։ Առաջին վերնագիրը հուշում է տարեց պիգմեյի կերպարի շուրջ ծավալվող պատմության հնարավոր առկայության մասին, որի միջոցով կարող են ներկայացվել մարդկային բնավորության, կյանքի փորձի, արտաքին տարբերությունների և հասարակության մեջ անհատի տեղի վերաբերյալ հարցեր։ Երկրորդ վերնագիրը կապված է Զատկի տոնի և դրա խորհրդանիշներից մեկի՝ զատկական ձվի հետ, որը քրիստոնեական մշակույթում ավանդաբար առնչվում է նոր կյանքի, վերածննդի և տոնական սովորույթների գաղափարներին։ Այս թեմայով ստեղծագործությունը կարող է անդրադառնալ տոնական ավանդույթներին, ընտանեկան հարաբերություններին, երեխաների աշխարհընկալմանը կամ բարոյական դաստիարակությանը։ Երկու վերնագրերի համատեղ ընդգրկումը կարող է վկայել տարբեր բովանդակությամբ պատմությունների կամ առանձին գրական երկերի միևնույն հատորում հրատարակված լինելու մասին, սակայն առանց ամբողջական բնագրի հնարավոր չէ հաստատել դրանց սյուժեն, ժանրը, փոխադարձ կապը կամ նախատեսված ընթերցողական շրջանակը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև XIX դարի հայերեն տպագիր գրականության, մանկապատանեկան ընթերցանության և քրիստոնեական տոնական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատանքը նվիրված է տերահերցային (THz) ճառագայթման տարածման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը մետաղական և պլազմոնային ալիքատարներում՝ ընդգծելով ենթամիլիմետրային տիրույթում էլեկտրամագնիսական ալիքների վարքագիծը և դրանց կառավարելիությունը տարբեր կառուցվածքներում։ Տերահերցային ճառագայթումը զբաղեցնում է սպեկտրի միջանկյալ հատվածը՝ ինֆրակարմիրի և միկրոալիքային տիրույթների միջև, և առանձնանում է բարձր զգայունությամբ նյութերի կառուցվածքային և դիէլեկտրիկ հատկությունների նկատմամբ։ Մետաղական ալիքատարներում տարածումը պայմանավորված է անդրադարձումների և մոդալ կառուցվածքների ձևավորմամբ, ինչը թույլ է տալիս ուղղորդել ալիքը, սակայն ուղեկցվում է որոշակի էներգետիկ կորուստներով։ Պլազմոնային ալիքատարներում, ընդհակառակը, մակերևութային պլազմոնների առաջացման շնորհիվ հնարավոր է հասնել լույսի ուժեղ տեղայնացման և ենթադիֆրակցիոն չափերի սահմաններում տարածման, ինչը հատկապես կարևոր է նանոֆոտոնիկ համակարգերի համար։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են տարածման արագությունը, կլանման կորուստները, դիսպերսիոն հատկությունները և կառուցվածքային պարամետրերի ազդեցությունը ալիքների վարքագծի վրա։ Այս ուսումնասիրությունները ունեն կիրառական նշանակություն տերահերցային պատկերագրման, սենսորների, բարձր արագության հաղորդակցության համակարգերի և նոր սերնդի օպտոէլեկտրոնային սարքերի զարգացման ոլորտներում։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գալեկտիններ 1 և 3 սպիտակուցների աֆինային մաքրման մեթոդաբանության մշակմանը և դրանց որոշ կենսաքիմիական ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել արդյունավետ և վերարտադրելի մոտեցումներ այս լեկտինային սպիտակուցների մեկուսացման ու մաքրման համար, ինչպես նաև ստացված մաքրված նյութի հիման վրա ուսումնասիրել դրանց կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Գալեկտինները ածխաջրեր ճանաչող սպիտակուցների ընտանիք են, որոնք կարող են փոխազդել բջջային մակերևույթի գլիկոկոնյուգատների հետ և մասնակցել տարբեր կենսաբանական գործընթացների կարգավորմանը, ուստի դրանց հատկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի մոլեկուլային կենսաբանության և կենսաքիմիայի համար։ Աֆինային մաքրման մեթոդի հիմքում ընկած է սպիտակուցի և դրա նկատմամբ ընտրողական կապ ունեցող լիգանդի փոխազդեցությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս նպատակային առանձնացնել անհրաժեշտ սպիտակուցը բարդ կենսաբանական խառնուրդից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մաքրման գործընթացի հիմնական փուլերը՝ սկզբնական կենսաբանական նյութի նախապատրաստումը, սպիտակուցային ֆրակցիայի ստացումը, ընտրողական կապի ապահովումը, չկապված բաղադրիչների հեռացումը և նպատակային սպիտակուցների էլյուցիան։ Մեթոդաբանության արդյունավետությունը կարող է գնահատվել մաքրման աստիճանի, ստացված սպիտակուցի քանակի, մաքրության, կայունության և կենսաբանական ակտիվության պահպանման միջոցով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գալեկտինների մոլեկուլային հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, քանի որ նույնիսկ նույն ընտանիքին պատկանող սպիտակուցները կարող են տարբերվել կառուցվածքով, օլիգոմերացման առանձնահատկություններով և տարբեր ածխաջրային լիգանդների նկատմամբ կապման բնույթով։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել սպիտակուցների մոլեկուլային զանգվածը, մաքրության մակարդակը, ագրեգացման կամ օլիգոմերացման հատկությունները, լուծելիությունը և ֆիզիկաքիմիական կայունությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև ածխաջրերի նկատմամբ կապման հատկությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել գալեկտինների լեկտինային ակտիվությունը և դրանց փոխազդեցության առանձնահատկությունները տարբեր գլիկոկոնյուգատների հետ։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել գալեկտինների կառուցվածք–ֆունկցիա փոխհարաբերությունների ավելի լավ հասկանալու և դրանց կենսաբանական դերերի հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ բարձր մաքրության և պահպանված ակտիվությամբ գալեկտինների ստացումը անհրաժեշտ նախապայման է հետագա կենսաքիմիական, բջջաբանական և մոլեկուլային հետազոտությունների համար։ Մշակված մաքրման մոտեցումը կարող է ծառայել որպես հիմք նմանատիպ սպիտակուցների մեկուսացման և հետազոտման այլ համակարգերի համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, սպիտակուցների քիմիայով և ածխաջուր–սպիտակուց փոխազդեցություններով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է սպիտակուցների մաքրման տեխնոլոգիան և գալեկտինների կենսաքիմիական բնութագրումը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել դրանց հետագա ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ արդյունավետ մեթոդական հիմք և բացահայտել գալեկտիններ 1 և 3-ի որոշ կարևոր հատկություններ։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է արևելահայերենի՝ հայոց լեզվի արևելյան գրական տարբերակի ընդհանուր տեսությանը և դրա լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է արևելահայերենի կառուցվածքի, գործածության և գրավոր խոսքի ձևավորման հետ կապված հարցեր՝ նպատակ ունենալով համակարգված պատկերացում տալ լեզվի հիմնական հատկանիշների մասին։ Արևելահայերենը զարգացել է հայերենի պատմական ու տարածքային տարբերակների հիման վրա և ժամանակի ընթացքում ձևավորվել որպես գրական լեզվի ինքնուրույն տարբերակ՝ իր հնչյունական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկություններով։ Այսպիսի լեզվաբանական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել գրական լեզվի կանոնների բացատրման, լեզվական երևույթների դասակարգման և լեզվի ուսուցման տեսական հիմքերի ձևավորման գործում։ Լեզվի ընդհանուր տեսության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու բառերի կազմությանը, քերականական ձևերին, նախադասության կառուցվածքին, բառապաշարի զարգացմանը և գրավոր խոսքի առանձնահատկություններին՝ նպաստելով լեզվական համակարգի ամբողջական ընկալմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայերենի արևելյան գրական տարբերակի զարգացման պատմության տեսանկյունից, քանի որ նման ուսումնասիրությունները նպաստել են լեզվական գիտելիքների համակարգմանը և գրական լեզվի գիտակցված գործածության տարածմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, քերականությամբ և լեզվաբանական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների, բանասերների և հետազոտողների համար։ Հրատարակությունը ներկայացնում է տասնիններորդ դարի հայ լեզվաբանական ուսումնասիրությունների կարևոր ուղղություններից մեկը և հնարավորություն է տալիս դիտարկելու արևելահայերենի տեսական նկարագրության ու լեզվական կրթության զարգացման պատմական ընթացքը։

Տնտեսագիտություն

Միկրոտնտեսագիտություն աշխատությունը համարվում է ժամանակակից տնտեսագիտության դասական և հիմնարար ուսումնական աղբյուրներից մեկը, որտեղ ներկայացվում են միկրոտնտեսագիտության տեսական հիմքերը և դրանց կիրառությունները շուկայական վարքագծի վերլուծության մեջ։ Հեղինակ Փոլ Ա. Սամյուելսոնը գրքում համակարգված կերպով բացատրում է, թե ինչպես են անհատ սպառողները, ֆիրմաները և շուկաները կայացնում տնտեսական որոշումներ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում՝ կենտրոնանալով ընտրության, այլընտրանքային ծախսերի և ռացիոնալ վարքագծի սկզբունքների վրա։ Աշխատության մեջ մանրամասն ուսումնասիրվում են պահանջարկի և առաջարկի մեխանիզմները, շուկայական հավասարակշռության ձևավորումը, գների որոշման գործընթացները և տարբեր շուկայական կառուցվածքների՝ կատարյալ մրցակցության, մոնոպոլիայի, օլիգոպոլիայի և մոնոպոլիստական մրցակցության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սպառողի ընտրության տեսությանը, արտադրության և ծախսերի վերլուծությանը, ինչպես նաև արտադրողականության և շահույթի առավելագույնացման խնդիրներին։ Գիրքը նաև անդրադառնում է շուկայի ձախողումներին՝ արտաքին ազդեցություններ, հանրային բարիքներ և տեղեկատվական ասիմետրիա, և բացատրում է պետական միջամտության տնտեսական հիմնավորումները։ Սամյուելսոնի մոտեցումը համադրում է տեսական խստությունը և կիրառական օրինակները՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին հասկանալ տնտեսական գործընթացների տրամաբանությունը իրական կյանքում և կիրառել այդ գիտելիքները վերլուծական խնդիրների լուծման մեջ։ Աշխատությունը լայնորեն օգտագործվում է տնտեսագիտության կրթական ծրագրերում և հանդիսանում է կարևոր հիմք միկրոտնտեսագիտության խորացված ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX–XX դարերում արևելահայ հասարակության մեջ անձնանունների ընտրության ավանդույթների, սկզբունքների և դրանց փոփոխությունների ազգաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում անվանակոչությունն է որպես ընտանեկան, հասարակական և մշակութային երևույթ, որի միջոցով արտահայտվում են ազգակցական հարաբերությունները, պատմական հիշողությունը, կրոնական պատկերացումները, տեղական ավանդույթները և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական փոփոխությունները։ Քննվում են նորածնի անվան ընտրության վրա ազդող գործոնները՝ ընտանիքի ավագ անդամների անունների ժառանգումը, նախնիների հիշատակի պահպանումը, սրբերի և աստվածաշնչյան կերպարների անունների կիրառությունը, ինչպես նաև պատմական ու մշակութային հեղինակություն ունեցող անձանց անունների տարածումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անվանակոչության ընտանեկան կանոններին և ազգակցական համակարգի նշանակությանը՝ պարզելու համար, թե տարբեր սոցիալական միջավայրերում ով է մասնակցել անվան ընտրությանը և ինչ արժեքային պատկերացումներ են պայմանավորել այդ որոշումը։ Ժամանակագրական լայն շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու անվանացանկի փոփոխություններին՝ ավանդական անունների պահպանմանը, որոշ անունների գործածության նվազմանը և նոր անունների տարածմանը։ Ուսումնասիրվում է նաև պատմական իրադարձությունների, քաղաքային մշակույթի զարգացման, կրթության տարածման, միգրացիոն գործընթացների և այլ ժողովուրդների հետ մշակութային շփումների ազդեցությունը անձնանունների ընտրության վրա։ Կարևորվում են տարածաշրջանային տարբերությունները՝ գյուղական ու քաղաքային բնակավայրերում, ինչպես նաև արևելահայ տարբեր համայնքներում ձևավորված անվանակոչության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմք կարող են կազմել եկեղեցական գրանցամատյանները, մարդահամարները, տոհմական ու ընտանեկան փաստաթղթերը, գերեզմանաքարերի արձանագրությունները, ազգագրական նյութերը և բանավոր պատմությունները։ Անձնանունների վիճակագրական և համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր ժամանակաշրջաններում առավել տարածված անվանական շերտերը և դրանց փոփոխության միտումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը անվանակոչությունը ներկայացնում է որպես մշակութային ինքնության և սոցիալական հիշողության կարևոր բաղադրիչ՝ հնարավորություն տալով անձնանունների պատմության միջոցով ուսումնասիրել արևելահայ հասարակության ընտանեկան հարաբերությունների, արժեքային համակարգի և մշակութային միջավայրի փոխակերպումները XIX–XX դարերում։