Անգլերեն-հայերեն-թուրքերեն եռալեզու բառարան

Մշակույթ

Հրատարակությունը հանդիսանում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական ընթացիկ տեղեկատու, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել տվյալ ոլորտներին առնչվող նոր գրականությունն ու տեղեկատվական նյութերը։ Այն կարող է ընդգրկել մշակույթի պատմությանը, արվեստի տարբեր ճյուղերին, գրականությանը, թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ, կատալոգներ ու այլ հրատարակություններ։ Նյութերի մատենագիտական դասակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ կողմնորոշվել առկա գրականության մեջ, գտնել անհրաժեշտ աղբյուրները և հետևել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի ու արվեստի ուսումնասիրության զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև որպես ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի փաստագրական աղբյուր, քանի որ մատենագիտական գրառումների միջոցով արտացոլվում է այն գիտական, քննադատական և տեղեկատվական գրականությունը, որը շրջանառվել է ՀՍՍՀ-ում։ Այն կարող է օգտակար լինել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառների ուսումնասիրությունների համար՝ հնարավորություն տալով հետազոտողներին համակարգված կերպով բացահայտել անհրաժեշտ գրականությունը և կազմել թեմատիկ մատենագիտական շտեմարաններ։ Նման ընթացիկ տեղեկատուները հատկապես արժեքավոր են գրադարանային և տեղեկատվական աշխատանքում, գիտական հետազոտությունների նախապատրաստման, գրականության որոնման և մատենագիտական ուսումնասիրությունների իրականացման ժամանակ։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, մատենագետներին, գրադարանավարներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և հայկական մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի կետադրական համակարգի կառուցվածքի, գործառույթների և կիրառության օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կետադրական նշանների դերն է գրավոր խոսքի կառուցվածքային, իմաստային և հնչերանգային կազմակերպման գործում։ Կետադրությունը դիտարկվում է որպես գրավոր լեզվի կարևոր համակարգ, որի միջոցով արտահայտվում են նախադասությունների և դրանց բաղադրիչների միջև քերականական ու իմաստային հարաբերությունները, առանձնացվում են խոսքի կառուցվածքային միավորները և ընթերցողին փոխանցվում են բանավոր խոսքին բնորոշ որոշ հնչերանգային առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրվում են հայերենի կետադրական նշանների հիմնական խմբերը, դրանց գործառական առանձնահատկությունները և փոխհարաբերությունները՝ պարզաբանելով տարբեր շարահյուսական կառույցներում դրանց ընտրության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տրոհության նշանների կիրառությանը պարզ և բարդ նախադասություններում, համադաս և ստորադաս բաղադրիչների սահմանազատմանը, համասեռ անդամների, բացահայտիչների, միջանկյալ ու ներդրյալ կառույցների և շարահյուսական այլ միավորների կետադրական ձևավորմանը։ Քննվում են նաև հայերենին բնորոշ առոգանության և բացահայտության նշանների գործառույթները, որոնց կիրառությունը սերտորեն կապված է արտահայտության իմաստի, հաղորդակցական նպատակի և հնչերանգի հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կետադրական նորմի և իրական լեզվագործածության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով այն դեպքերը, երբ նույն կամ նմանատիպ շարահյուսական կառույցներում կետադրական ընտրությունը կարող է կախված լինել հեղինակային մտադրությունից, իմաստային շեշտադրումից կամ նախադասության կառուցվածքային առանձնահատկությունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև կետադրության պատմական զարգացման որոշ միտումներ և արդի գրական հայերենում նորմավորման խնդիրները՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու ավանդական կանոնների և ժամանակակից գրավոր հաղորդակցության պահանջների փոխհարաբերությունը։ Կետադրական համակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն տեսական քերականության, այլև ուղղագրության, խմբագրության, լեզվի դասավանդման և գրավոր խոսքի մշակույթի համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շարահյուսական, իմաստաբանական, հնչերանգային և նորմատիվ մոտեցումները՝ ներկայացնելով կետադրությունը որպես արդի հայերենի գրավոր խոսքի կազմակերպման ամբողջական և փոխկապակցված համակարգ։

Բնապահպանություն

Աշխատանքը նվիրված է Սևանա լճում ջերմաստիճանի ուղղաձիգ բաշխման ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ջրային զանգվածի տարբեր խորություններում ջերմաստիճանային փոփոխությունների օրինաչափությունները և դրանց վրա ազդող բնական գործոնները։ Հետազոտության հիմքում ընկած է լճային ջրերի ջերմային ռեժիմի ուսումնասիրությունը, որը կարևոր նշանակություն ունի ջրի շերտավորման, շրջանառության, թթվածնային ռեժիմի և ընդհանուր էկոլոգիական հավասարակշռության ըմբռնման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել ջրի մակերևութային և խորքային շերտերի ջերմաստիճանային տարբերությունները, դրանց սեզոնային փոփոխությունները և ջրային զանգվածների ուղղաձիգ խառնման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմաստիճանային շերտավորման ձևավորմանը, դրա պահպանման կամ քայքայման պայմաններին և լճի խորքային հատվածներում ջերմության տարածման գործընթացներին։ Կարևոր են նաև այնպիսի գործոնների ազդեցության ուսումնասիրությունը, ինչպիսիք են արևային ճառագայթումը, օդի ջերմաստիճանը, քամու ազդեցությունը, ջրի շրջանառությունը, մթնոլորտային պայմանները և լճի հիդրոլոգիական ռեժիմը։ Ջերմաստիճանի ուղղաձիգ բաշխման տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու ջրային սյան տարբեր շերտերի ֆիզիկական առանձնահատկությունները և հասկանալու դրանց փոխազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Սևանա լճի յուրահատուկ բարձրալեռնային պայմաններին, որոնք էական ազդեցություն ունեն նրա ջերմային ռեժիմի և ջրաբանական գործընթացների վրա։ Ջերմաստիճանային տվյալների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն տեսական լիմնոլոգիական խնդիրների, այլև լճի էկոլոգիական վիճակի գնահատման համար, քանի որ ջերմային ռեժիմի փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ջրային օրգանիզմների կենսագործունեության, լուծված թթվածնի բաշխման, սննդանյութերի շրջանառության և էկոհամակարգի ընդհանուր դինամիկայի վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Սևանա լճի ջերմային և հիդրոլոգիական ռեժիմի ավելի ամբողջական նկարագրմանը, ինչպես նաև երկարաժամկետ դիտարկումների և բնապահպանական կառավարման համար անհրաժեշտ գիտական հիմքի ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ջրաբաններին, լիմնոլոգներին, բնապահպաններին, աշխարհագրագետներին, կլիմայագետներին և Սևանա լճի բնական համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Մանկավարժություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բնագիտության դասավանդման մեթոդների կատարելագործմանը մտավոր զարգացման խանգարումներ ունեցող սովորողների կրթական գործընթացում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով «մարդ» բաժնի ուսուցման առանձնահատկություններին և հասանելի դարձման ուղիներին։ Աշխատանքը հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ ճանաչողական սահմանափակումներ ունեցող սովորողները կարող են արդյունավետորեն յուրացնել գիտական գիտելիքները, եթե դրանք ներկայացվեն պարզեցված, կառուցվածքային և տեսանելի-գործնական ձևերով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման նյութի աստիճանական մատուցմանը, կրկնության և ամրապնդման մեթոդներին, ինչպես նաև բազմազգայական ուսուցման կիրառմանը, որտեղ տեսողական, լսողական և գործնական միջոցները համադրվում են՝ գիտելիքի ավելի լավ ընկալման համար։ «Մարդ» բաժնի շրջանակում դիտարկվում են մարդու մարմնի կառուցվածքի, հիմնական օրգանների և նրանց գործառույթների ուսուցման պարզեցված մոտեցումները՝ օգտագործելով մոդելներ, նկարներ, քարտեր և առօրյա օրինակներ։ Ներկայացվում է նաև խաղային և իրավիճակային ուսուցման դերը, որը նպաստում է սովորողների հետաքրքրության բարձրացմանը և նյութի ավելի լավ յուրացմանը։ Աշխատանքը ընդգծում է անհատական մոտեցման անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր սովորողի ճանաչողական հնարավորությունները և ուսուցման տեմպը, ինչպես նաև ուսուցչի ուղղորդող և աջակցող դերի կարևորությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի ցույց տալ, թե ինչպես կարելի է հարմարեցնել բնագիտության դասավանդումը հատուկ կրթական կարիքներ ունեցող սովորողների համար՝ ապահովելով նրանց գիտելիքների հասանելիությունը և գործնական կիրառելիությունը։

Իրավաբանություն

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քրեական գործի քննության տեղին և նշանակությանը քրեադատավարական գործառույթների համակարգում՝ համեմատական իրավական վերլուծության տեսանկյունից։ Քննության են առնվում քրեական դատավարության հիմնական գործառույթների հասկացությունը, դրանց դասակարգման տեսական մոտեցումները և քրեական գործի քննության փոխհարաբերությունները քրեական հետապնդման, պաշտպանության ու արդարադատության իրականացման գործառույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախաքննության մարմինների իրավական կարգավիճակին, քննիչի դատավարական ինքնուրույնությանը, լիազորությունների սահմաններին և քրեական վարույթի մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության երաշխիքներին։ Վերլուծվում են քրեական գործի քննության կազմակերպման սկզբունքները, ապացույցների հավաքման և գնահատման գործընթացները, դատավարական որոշումների ընդունման առանձնահատկությունները և գործառույթների տարանջատման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև տարբեր երկրների քրեադատավարական օրենսդրություններում նախնական քննության իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները, դատախազական հսկողության մեխանիզմները և դատական վերահսկողության նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են մրցակցային և խառը քրեադատավարական համակարգերում քննության գործառույթի իրականացման տարբերությունները, ինչպես նաև միջազգային իրավական չափորոշիչների ազդեցությունը ազգային օրենսդրությունների զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում քրեական վարույթի արդյունավետության բարձրացման, դատավարական լիազորությունների հավասարակշռման և անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական դատավարության, համեմատական իրավագիտության, քրեական արդարադատության և իրավապահ մարմինների գործունեության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հողի հեղուկացման երևույթի համակողմանի վերլուծությանը և դրա կապին Հայաստանի ակտիվ սեյսմատեկտոնական գործընթացների հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է Սարդարապատի կառուցվածքի, Փամբակ–Սևան–Սյունիքի ակտիվ խզվածքի և Սևանա լճի ավազանի վերաբերյալ նոր երկրաբանական, սեյսմոլոգիական և պալեոսեյսմոլոգիական տվյալներ՝ գնահատելով դրանց դերը ուժեղ երկրաշարժերի առաջացման և երկրաբանական վտանգների ձևավորման գործում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են հողի հեղուկացման հետքերը որպես անցյալ սեյսմիկ իրադարձությունների վկայություններ, վերլուծվում են դաշտային դիտարկումների, երկրաբանական քարտեզագրման, գեոֆիզիկական հետազոտությունների և լաբորատոր տվյալների արդյունքները, ինչպես նաև ներկայացվում են սեյսմիկ վտանգի գնահատման նոր մոտեցումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ խզվածքների կառուցվածքին, դրանց շարժման առանձնահատկություններին և երկրաշարժերի հնարավոր ազդեցությանը բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների և բնական միջավայրի վրա։ Աշխատությունը նախատեսված է երկրաբանների, սեյսմոլոգների, ինժեներ-երկրաբանների, բնական աղետների ռիսկերի գնահատմամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև երկրաբանական գիտություններով հետաքրքրվող հետազոտողների և ուսանողների համար։