Արաբական և պարսկական փոխառությունները XIII դարի հայ բժշկարաններում

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով երիտասարդ ընթերցողներին, ծնողներին, ուսուցիչներին և գրադարանային աշխատողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն պատանեկան գրականության նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են գեղարվեստական, ճանաչողական, գիտահանրամատչելի և կրթական բնույթի գրքեր, որոնք ուղղված են պատանիների աշխարհայացքի ձևավորմանը, ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը և ստեղծագործական մտածողության խթանմանը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ընտրել տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան գրքեր և օգտագործել դրանք ինչպես ինքնուրույն ընթերցանության, այնպես էլ ուսումնական գործընթացի շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացմանը և երիտասարդ սերնդի մտավոր զարգացմանը՝ ապահովելով որակյալ գրականության հասանելիություն։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի՝ եվրոպական ինտեգրման գործընթացին և դրա քաղաքական նշանակության, դրսևորումների ու հիմնական խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է եվրոպական ինտեգրումը ոչ միայն որպես միջազգային համագործակցության ուղղություն, այլև որպես քաղաքական գործընթաց, որը կարող է ազդեցություն ունենալ պետության արտաքին քաղաքականության, պետական կառավարման, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման, միջազգային դիրքավորման և տարածաշրջանային հարաբերությունների վրա։ Հետազոտության թեման կապված է Հայաստանի եվրոպական ուղղության ձևավորման և զարգացման քաղաքական նախադրյալների, նպատակների ու հնարավորությունների ուսումնասիրության հետ։ ԵՊՀ տվյալների համաձայն՝ այս թեմայով Նարեկ Սմբատի Գալստյանը 2007 թվականին պաշտպանել է քաղաքական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի աշխատանք՝ գիտական ղեկավար Վարդան Թումանյանի ղեկավարությամբ։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ է հատկացվում Հայաստանի և եվրոպական կառույցների միջև հարաբերությունների քաղաքական բաղադրիչին, եվրոպական արժեքների ու ինստիտուտների ազդեցությանը, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների և եվրոպական ինտեգրման գործընթացի փոխհարաբերությանը։ Քննարկվում են այն քաղաքական գործոնները, որոնք կարող են նպաստել Հայաստանի եվրոպականացմանը, ինչպես նաև այն սահմանափակումներն ու մարտահրավերները, որոնք պայմանավորում են այդ գործընթացի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրության են արժանի ժողովրդավարական կառավարման, իրավական պետության, մարդու իրավունքների պաշտպանության, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և քաղաքացիական հասարակության զարգացման հարցերը, որոնք եվրոպական ինտեգրման քաղաքական օրակարգում սովորաբար փոխկապակցված են։ Հայաստանի եվրոպական ուղղության ուսումնասիրությունը նաև ենթադրում է երկրի արտաքին քաղաքական միջավայրի, տարածաշրջանային գործընթացների և տարբեր միջազգային դերակատարների հետ հարաբերությունների հաշվառում։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող է փոքր պետությունը համատեղել սեփական ազգային շահերը եվրոպական քաղաքական և ինստիտուցիոնալ միջավայրի հետ ավելի սերտ համագործակցության ձգտման հետ։ Թեմայի ուսումնասիրության համար կարևոր են նաև եվրոպական ինտեգրման տեսական մոտեցումները, քանի որ ԵՄ ինտեգրման գործընթացը կարող է դիտարկվել տարբեր տեսությունների՝ միջկառավարականության, նեոֆունկցիոնալիզմի, բազմամակարդակ կառավարման և եվրոպականացման տեսանկյուններից։ ԵՊՀ համապատասխան կրթական ծրագրերում եվրոպական ինտեգրման քաղաքական տեսությունները, եվրոպականացումը, եվրոպական արժեքներն ու ինքնությունը և ԵՄ-ի ընդլայնման գործընթացները դիտարկվում են որպես այս ոլորտի առանցքային թեմաներ։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս Հայաստանի եվրոպական ուղղությունը դիտարկել ոչ թե մեկ առանձին քաղաքական որոշման, այլ ավելի լայն և բազմաշերտ գործընթացի շրջանակում։ Այստեղ միավորվում են արտաքին քաղաքականությունը, միջազգային հարաբերությունները, ներքին քաղաքական զարգացումները և ինստիտուցիոնալ վերափոխումները։ Միաժամանակ թեման արժեքավոր է Հայաստանի՝ եվրոպական կառույցների հետ համագործակցության տարբեր փուլերի և քաղաքական առաջնահերթությունների ուսումնասիրման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագիտությամբ, միջազգային հարաբերություններով, եվրոպագիտությամբ և արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, դասախոսների և մասնագետների համար՝ որպես Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման քաղաքական հիմքերը, հնարավորությունները, սահմանափակումներն ու զարգացման տրամաբանությունը հասկանալու աղբյուր։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից անգլերենի նշանային բաղադրությունների համակարգային ուսումնասիրությանը՝ լեզվի կառուցվածքի և խոսքային իրացման մակարդակներում, որտեղ դիտարկվում է լեզվական նշանի ձևավորումը, իմաստային կազմակերպումը և գործառական կիրառությունը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հեղինակը վերլուծում է նշանային համակարգերի ներքին կառուցվածքը՝ առանձնացնելով ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական բաղադրիչները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը խոսքի իրականացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի սեմիոտիկ բնույթին, որտեղ լեզվական միավորները դիտարկվում են որպես նշաններ՝ իրենց ձևի և բովանդակության միասնությամբ, ինչպես նաև կոնտեքստային գործոնների ազդեցությամբ ձևավորվող իմաստային փոփոխություններով։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է նաև ֆրազեոլոգիական միավորների, իդիոմատիկ արտահայտությունների և կոլոկացիաների դերը ժամանակակից անգլերենում՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը խոսքի արտահայտչականության և հաղորդակցական արդյունավետության բարձրացման գործում։ Ներկայացվում են նաև լեզվի դինամիկ զարգացման գործընթացները՝ կապված գլոբալացման, մեդիա միջավայրի և թվային հաղորդակցության ազդեցության հետ, որոնք նպաստում են նոր նշանային կառուցվածքների ձևավորմանը։ Շեշտվում է, որ լեզուն ոչ միայն հաղորդակցման միջոց է, այլև բարդ նշանային համակարգ, որի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ մարդկային մտածողության և հաղորդակցության մեխանիզմները։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հիպոթալամուսի կողմից առաջացող կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների ուսումնասիրմանը, դրանց հայտնաբերման ու հետազոտության մեթոդաբանական մոտեցումներին և նոր կենսաակտիվ նյութերի որոնման ռազմավարությանը։ Այն Սամվել Գրիգորի Չայլյանի կենսաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի համար ներկայացված ատենախոսության սեղմագիրն է, որը հրատարակվել է Երևանում 2004 թվականին՝ ՀՀ ԳԱԱ Գ. Հ. Բունիաթյանի անվան կենսաքիմիայի ինստիտուտում։ Աշխատությունը բաղկացած է 39 էջից և վերաբերում է կենսաքիմիայի բնագավառին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հիպոթալամուսն է՝ կենտրոնական նյարդային համակարգի այն կարևորագույն հատվածներից մեկը, որը մասնակցում է օրգանիզմի բազմաթիվ կենսական գործընթացների կարգավորմանը։ Այն կապում է նյարդային և ներզատական համակարգերի գործունեությունը և կարևոր դեր ունի հորմոնային կարգավորման, նյութափոխանակության, ջերմակարգավորման, ջրի և աղերի հավասարակշռության, քնի, ախորժակի, սթրեսային արձագանքների և վերարտադրողական գործընթացների վերահսկման մեջ։ Այդ պատճառով հիպոթալամուսի կողմից արտադրվող կամ կարգավորվող կենսաակտիվ միացությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես հիմնարար կենսաբանության, այնպես էլ բժշկակենսաբանական հետազոտությունների համար։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը «մեթոդաբանական ռազմավարության» գաղափարն է։ Այստեղ նոր միացությունների որոնումը դիտարկվում է ոչ թե որպես առանձին կենսաքիմիական փորձերի պատահական հաջորդականություն, այլ որպես նպատակային գիտական գործընթաց, որի համար անհրաժեշտ է ընտրել համապատասխան օբյեկտներ, մեթոդներ, կենսաբանական թեստեր և հետազոտական չափանիշներ։ Նման մոտեցումը թույլ է տալիս համակարգված կերպով անցնել բնական կենսաբանական նյութերի ուսումնասիրությունից դեպի նոր ակտիվ միացությունների հայտնաբերում և դրանց հատկությունների բացահայտում։ Հիպոթալամուսում առկա կենսաակտիվ նյութերի բազմազանությունը պայմանավորում է դրանց ուսումնասիրման բարդությունը։ Այդ նյութերը կարող են ազդել տարբեր թիրախների և ֆիզիոլոգիական գործընթացների վրա, ուստի դրանց հայտնաբերման համար անհրաժեշտ է համադրել կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և ֆարմակոլոգիական մոտեցումները։ Աշխատության թեման այդ տեսանկյունից կարևոր է նրանով, որ կենտրոնանում է ոչ միայն արդեն հայտնի միացությունների բնութագրման, այլև նոր կենսաակտիվ միացությունների որոնման սկզբունքների վրա։ Հետազոտական ռազմավարության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել կենսաբանական ակտիվության նախնական հայտնաբերումը։ Նյութերի մեծ բազմազանության պայմաններում անհրաժեշտ է առանձնացնել այն ֆրակցիաները կամ միացությունները, որոնք ունեն նկատելի կենսաբանական ազդեցություն։ Դրա համար օգտագործվում են համապատասխան կենսաբանական փորձարկումներ, որոնց արդյունքները հնարավորություն են տալիս ընտրել հետագա քիմիական և կենսաքիմիական ուսումնասիրության առավել հեռանկարային ուղղությունները։ Այս գործընթացում հատկապես կարևոր է ակտիվության և նյութի կառուցվածքի միջև կապի աստիճանական բացահայտումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հիպոթալամուսային կենսաակտիվ նյութերի առանձնացման և նույնականացման խնդիրը։ Կենսաբանական հյուսվածքից ակտիվ միացության ստացումը սովորաբար պահանջում է մի շարք հաջորդական փուլեր՝ հումքի մշակում, ակտիվ նյութերի առանձնացում, ֆրակցավորում, մաքրում և վերջնական բնութագրում։ Յուրաքանչյուր փուլում անհրաժեշտ է պահպանել նյութի կենսաբանական ակտիվությունը, քանի որ չափազանց կոշտ պայմանները կարող են հանգեցնել ակտիվ բաղադրիչի քայքայման կամ հատկությունների փոփոխության։ Հետազոտության կարևոր նպատակներից է նաև հայտնաբերված նյութերի կենսաբանական ազդեցության բնութագրումը։ Միացության գոյությունը ինքնին բավարար չէ այն կենսաբանորեն նշանակալի համարելու համար․ անհրաժեշտ է պարզել դրա ազդեցության բնույթը, ակտիվության ուժգնությունը, հնարավոր թիրախները և ֆիզիոլոգիական նշանակությունը։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս տարբերակել պարզապես քիմիական բաղադրիչները կենսաբանական կարգավորման մեջ իրական դեր ունեցող ակտիվ նյութերից։ Թեման սերտորեն կապված է նեյրոէնդոկրին կարգավորման ընդհանուր խնդիրների հետ։ Հիպոթալամուսում առաջացող կամ դրա գործունեությունը կարգավորող նյութերը կարող են ազդել հորմոնային համակարգերի վրա և միաժամանակ կապել նյարդային ազդանշաններն ու ներզատական պատասխանները։ Այդ պատճառով դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր է օրգանիզմի կարգավորման մեխանիզմների ամբողջական պատկերացում կազմելու համար։ Հետազոտության մեթոդաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել այդ գործընթացները ոչ թե մեկուսացված, այլ փոխկապակցված համակարգի շրջանակում։ Նոր կենսաակտիվ միացությունների որոնման խնդիրը կարևոր է նաև դեղաբանական հետազոտությունների տեսանկյունից։ Եթե հայտնաբերվում է որոշակի կենսաբանական ազդեցություն ունեցող նյութ, ապա հետագա ուսումնասիրությունները կարող են հանգեցնել դրա կառուցվածքի, գործողության մեխանիզմի և հնարավոր կիրառությունների բացահայտմանը։ Այսպիսի աշխատանքը կարող է հիմք ստեղծել նոր դեղաբանական թիրախների կամ կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի հետագա ուսումնասիրման համար, թեև նման կիրառությունները պահանջում են առանձին, երկարատև փորձարարական և կլինիկական հետազոտություններ։ Աշխատության արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է կենսաքիմիական որոնումը և մեթոդաբանական մտածողությունը։ Նոր նյութի հայտնաբերումը ներկայացվում է որպես փուլային գործընթաց, որտեղ յուրաքանչյուր հաջորդ քայլ պետք է հիմնված լինի նախորդ փորձարարական արդյունքների վրա։ Այս մոտեցումը բարձրացնում է հետազոտության նպատակաուղղվածությունը և հնարավորություն է տալիս սահմանափակել այն նյութերի շրջանակը, որոնք ենթակա են մանրամասն ուսումնասիրության։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, նեյրոկենսաբաններին, ֆիզիոլոգներին, նյարդաէնդոկրինոլոգիայի և դեղաբանական հետազոտությունների մասնագետներին, ինչպես նաև կենսաբանական գիտությունների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես հիպոթալամուսի կենսաքիմիական գործունեության, կենսաակտիվ միացությունների որոնման մեթոդաբանության և նյարդային ու ներզատական կարգավորման փոխկապակցված մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Գրականություն

Աղքատի պատիվը — հայ մեծ գրող Հովհաննես Թումանյան-ի հայտնի պատմվածքներից է, որտեղ հեղինակը խորությամբ անդրադառնում է մարդու արժանապատվության, սոցիալական անհավասարության և բարոյական արժեքների թեմաներին։ Ստեղծագործությունը պատկերում է հասարակ մարդկանց կյանքը՝ հատկապես աղքատության պայմաններում ապրող ընտանիքի փորձությունները, սակայն կենտրոնում ոչ թե նյութական ծանր վիճակն է, այլ մարդկային արժանապատվության պահպանումը և ներքին ուժը։ Թումանյանը ցույց է տալիս, որ իսկական պատիվը չի չափվում հարստությամբ կամ սոցիալական դիրքով, այլ մարդու վարքագծով, ազնվությամբ և ինքնահարգանքով։ Պատմվածքում կարևոր դեր ունի նաև հասարակության վերաբերմունքը աղքատների նկատմամբ, որտեղ բացահայտվում են ինչպես կարեկցանքը, այնպես էլ անտարբերությունն ու անարդարությունը։ Հեղինակը իր բնորոշ պարզ, բայց խորքային լեզվով ստեղծում է կենդանի պատկերներ, որոնք ընթերցողին ստիպում են վերաիմաստավորել մարդկային հարաբերությունները և արժեքային համակարգը։ Ստեղծագործությունը միաժամանակ սոցիալական քննադատություն է և բարոյախոսական պատմություն, որը ընդգծում է մարդու ներքին արժանապատվության անխախտելիությունը նույնիսկ կյանքի ամենածանր պայմաններում։