Առաջնորդ երկնից

History

Новая история стран Европы и Америки XVI–XIX века աշխատությունը պատմագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Եվրոպայի և Ամերիկայի նոր պատմության հիմնական փուլերը XVI–XIX դարերում՝ ընդգրկելով քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական խորը փոխակերպումները, այն վերլուծում է Վերածննդի և Ռեֆորմացիայի ազդեցությունը եվրոպական հասարակությունների վրա, աբսոլյուտիզմի ձևավորումը, բուրժուական հեղափոխությունները, ինչպես նաև արդյունաբերական հեղափոխության սկիզբը և դրա հետևանքները, գիրքը անդրադառնում է նաև ԱՄՆ-ի անկախության պատերազմին, Լատինական Ամերիկայի ազատագրական շարժումներին և ազգային պետությունների ձևավորման գործընթացներին, միաժամանակ քննարկելով միջազգային հարաբերությունների փոփոխությունները, գաղութային համակարգի ընդլայնումը և Եվրոպայի քաղաքական քարտեզի վերաձևավորումը, ներկայացնելով այս շրջանը որպես ժամանակակից աշխարհակարգի ձևավորման հիմնարար փուլ։

Religion

Աշխատությունը Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու քրիստոնեական վարդապետության հիմունքներին նվիրված ուսումնական և դաստիարակչական ձեռնարկ է՝ նախատեսված մանուկների կրոնական կրթության և հոգևոր դաստիարակության համար։ Գրքի հիմնական նպատակն է մատչելի և համակարգված ձևով ներկայացնել քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթները, եկեղեցու ուսմունքը, կրոնական կյանքի սկզբունքներն ու բարոյական արժեքները՝ նպաստելով երեխաների հավատքային գիտելիքների ձևավորմանը և քրիստոնեական աշխարհայացքի զարգացմանը։ Աշխատության գաղափարական հիմքում ընկած է այն համոզմունքը, որ երեխայի կրթությունը պետք է ներառի ոչ միայն մտավոր գիտելիքների ձեռքբերում, այլև հոգևոր ու բարոյական դաստիարակություն, քանի որ հավատքի, խղճմտանքի և առաքինության ձևավորումը կարևոր նշանակություն ունի անհատի ամբողջական զարգացման համար։ Քրիստոնեական վարդապետության ուսուցումը դիտարկվում է որպես եկեղեցու ավանդույթներին հաղորդակից դառնալու, կրոնական ինքնությունը ճանաչելու և քրիստոնեական արժեքները գիտակցաբար ընդունելու միջոց։ Ձեռնարկի բովանդակային ուղղվածությունը կապված է քրիստոնեական հավատքի հիմնական ճշմարտությունների, Աստծո և Սուրբ Երրորդության մասին ուսմունքի, Հիսուս Քրիստոսի անձի և փրկագործության, Սուրբ Հոգու, եկեղեցու, աղոթքի, աստվածային պատվիրանների և քրիստոնեական բարոյականության հիմնադրույթների ուսուցման հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հավատացյալի վարքագծին, բարու և չարի տարբերակմանը, ծնողների ու մեծերի նկատմամբ հարգանքին, ճշմարտախոսությանը, ազնվությանը, խոնարհությանը, գթասրտությանը և մերձավորի հանդեպ սիրուն։ Այս արժեքները ներկայացվում են որպես քրիստոնեական դաստիարակության անբաժանելի բաղադրիչներ, որոնք պետք է արտահայտվեն երեխայի առօրյա վարքագծում և մարդկանց հետ հարաբերություններում։ Աշխատության ուսուցողական բնույթը ենթադրում է գիտելիքների հետևողական փոխանցում՝ հաշվի առնելով մանկական լսարանի ընկալման առանձնահատկությունները։ Քրիստոնեական վարդապետության համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս երեխաներին աստիճանաբար յուրացնելու եկեղեցու ուսմունքը, ճանաչելու կրոնական հասկացությունները և հասկանալու իրենց պատկանելությունը Հայաստանյայց եկեղեցուն։ Գրքի կարևոր առանձնահատկություններից է կրոնական կրթության և ազգային-մշակութային ինքնության միջև կապի ընդգծումը։ Հայաստանյայց սուրբ եկեղեցին ներկայացվում է ոչ միայն որպես հավատքի և պաշտամունքի հաստատություն, այլև որպես հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, հոգևոր ժառանգության, լեզվական ու մշակութային շարունակականության կարևոր կրող։ Այդ տեսանկյունից ձեռնարկը նպատակ ունի երեխաներին հաղորդակից դարձնելու ազգային եկեղեցական ավանդույթներին և ամրապնդելու նրանց հոգևոր պատկանելության գիտակցությունը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի տասնիններորդ դարի հայ կրթական և եկեղեցական կյանքի պատմության մեջ, քանի որ արտացոլում է մանկական կրոնական կրթության կազմակերպման, հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծման և դպրոցական դաստիարակության համակարգման ձգտումները։ Այն առնչվում է նաև Թիֆլիսի հայ կրթական միջավայրի զարգացմանը և Ներսիսյան դպրոցի հիմնադրման ու գործունեության հետ կապված լուսավորական գործընթացներին։ Այդ կրթօջախի հրատարակչական նախաձեռնությունները նպաստում էին հայերեն դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների տարածմանը՝ կարևոր դեր ունենալով ազգային կրթության ու մտավոր կյանքի զարգացման գործում։ Գիրքը նշանակալի է որպես վաղ շրջանի հայերեն կրոնական դասագրքի օրինակ, որը միավորում է դավանաբանական ուսուցումը, բարոյական դաստիարակությունը և ազգային եկեղեցական ինքնության պահպանման գաղափարը։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ մանկավարժության, կրոնական կրթության, եկեղեցական պատմության, հայ գրքի պատմության և տասնիններորդ դարի կրթամշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես մասնագետների ու հետազոտողների, այնպես էլ հայ քրիստոնեական ավանդույթներով, մանկական կրոնական դաստիարակությամբ և ազգային կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Literature

Հովհաննես Թումանյան․ Բանաստեղծություններ — հայ ազգային գրականության ամենամեծ դասականներից մեկի՝ Հովհաննես Թումանյան-ի քնարական ստեղծագործությունների ժողովածուն է, որտեղ ընդգրկված են նրա ամենահայտնի և սիրված բանաստեղծությունները։ Թումանյանի պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ժողովրդական լեզվի բնական հնչողությամբ, ինչի շնորհիվ այն հասկանալի է բոլոր տարիքի ընթերցողների համար և միաժամանակ պահպանում է բարձր գեղարվեստական արժեք։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական թեմաներն են հայրենիքը, բնությունը, մարդկային հարաբերությունները, սերը, կարոտը և կյանքի իմաստը։ Բնության պատկերները՝ լեռներ, գետեր, անտառներ և գյուղական միջավայր, նրա մոտ հաճախ դառնում են հոգևոր վիճակների արտահայտման միջոց՝ ստեղծելով կենդանի և զգայական պատկերներ։ Թումանյանի պոեզիայում առանձնահատուկ տեղ ունի նաև ազգային ինքնությունը և ժողովրդի ճակատագիրը, որոնք ներկայացվում են ոչ թե ծանր պաթոսով, այլ մեղմ քնարականությամբ և ներքին ցավով։ Նրա լեզուն միաժամանակ պարզ է և երաժշտական, ինչը նրա բանաստեղծությունները դարձնում է հեշտ հիշվող և հուզականորեն ազդեցիկ։ Այս ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Թումանյանի ստեղծագործական աշխարհի մասին՝ նրա մարդասիրական, ազգային և փիլիսոփայական հայացքներով։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է մթնոլորտային խոնավացման ցուցանիշների տարածական և ժամանակային փոփոխությունների օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում՝ հաշվի առնելով երկրի բարդ ռելիեֆը, բարձրությունների զգալի տարբերությունները և կլիմայական պայմանների բազմազանությունը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում մթնոլորտային տեղումների, օդի հարաբերական ու բացարձակ խոնավության, գոլորշունակության, խոնավացման գործակցի և ջերմաստիճանային պայմանների փոխկապակցվածությունները, որոնց համատեղ վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր տարածքների խոնավապահովվածության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոնավացման տարածական տարբերություններին՝ լեռնային գոտիականության, լանջերի դիրքադրության, ռելիեֆի ձևերի և մթնոլորտային շրջանառության ազդեցության համատեքստում։ Ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել բազմամյա օդերևութաբանական դիտարկումների շարքերը՝ բացահայտելու սեզոնային, տարեկան և երկարաժամկետ փոփոխությունները, տատանումները և հնարավոր միտումները։ Հետազոտության հիմնական մեթոդներից կարող են լինել օդերևութաբանական տվյալների վիճակագրական մշակումը, ժամանակային շարքերի վերլուծությունը, համեմատական-աշխարհագրական մեթոդը, տարածական ինտերպոլյացիան, քարտեզագրումը և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը։ Վիճակագրական մեթոդներով հնարավոր է հաշվարկել միջին արժեքները, փոփոխականության ցուցանիշները և տարբեր օդերևութաբանական մեծությունների միջև կապերը, իսկ տարածական վերլուծության միջոցով՝ առանձնացնել առավել խոնավ և առավել չոր գոտիները։ Քարտեզագրական մեթոդները հնարավորություն են տալիս պատկերելու խոնավացման ցուցանիշների տարածքային բաշխումը և դրանց փոփոխությունը ըստ բարձրության ու աշխարհագրական դիրքի։ Կարևոր ուղղություն է նաև երաշտային պայմանների և խոնավության պակասի կրկնելիության գնահատումը, հատկապես գյուղատնտեսական նշանակություն ունեցող տարածքների համար։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրային ռեսուրսների կառավարման, գյուղատնտեսության տարածքային պլանավորման, ոռոգման պահանջների գնահատման, երաշտների ռիսկի ուսումնասիրության և բնական էկոհամակարգերի վիճակի վերլուծության նպատակներով։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն կլիմայագիտության, օդերևութաբանության, ֆիզիկական աշխարհագրության և բնապահպանական կառավարման համար՝ նպաստելով երկրի տարածքում խոնավության ձևավորման ու փոփոխության տարածաժամանակային օրինաչափությունների առավել ամբողջական բացահայտմանը։

Environmental Science

Հեղինակն է Ավետիսյան Ս., գիտական-վերլուծական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է բնական պաշարների արդյունավետ և նորարարական օգտագործման միջազգային փորձի համեմատական վերլուծությանը և դրա կիրառման հնարավորություններին Հայաստանի պայմաններում։ Գիրքը ներկայացնում է ժամանակակից մոտեցումները բնական ռեսուրսների կառավարման ոլորտում՝ ներառյալ էներգետիկ, ջրային, հողային և անտառային պաշարների խնայողական օգտագործման տեխնոլոգիաները, վերականգնվող էներգիայի զարգացումը և էկոլոգիապես մաքուր արտադրական համակարգերը։ Հեղինակը մանրամասն ուսումնասիրում է զարգացած և զարգացող երկրների փորձը՝ ընդգծելով ռեսուրսների կառավարման արդյունավետ մոդելները, թվային տեխնոլոգիաների կիրառությունը և կայուն զարգացման ռազմավարությունները։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բնական և տնտեսական առանձնահատկություններին՝ գնահատելով նորամուծական լուծումների տեղայնացման հնարավորությունները և դրանց ներդրման խոչընդոտներն ու հեռանկարները։ Գիրքը նաև ընդգծում է պետական քաղաքականության, միջազգային համագործակցության և գիտատեխնիկական առաջընթացի դերը բնական պաշարների կայուն կառավարման գործում։ Այն նախատեսված է էկոլոգիայի, տնտեսագիտության, բնապահպանության և ռեսուրսների կառավարման ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես վերլուծական և կիրառական կարևոր աղբյուր։

Literature

Գիրքը վերնագրով ներկայացնում է երկու տարբեր կերպարների՝ գառնուկի և լուսատտնիկի համադրություն, որը կարող է մատնանշել կենդանական աշխարհի ու բնության փոքրիկ արարածների միջոցով կառուցված գեղարվեստական պատում։ Գառնուկը մանկական գրականության մեջ հաճախ մարմնավորում է անմեղությունը, նրբությունը, խոցելիությունը և խաղաղ բնավորությունը, իսկ լուսատտնիկը՝ իր լույսով, կարող է խորհրդանշել հույսը, ներքին պայծառությունը, փոքր թվացող երևույթների կարևորությունը և մթության մեջ ճանապարհ գտնելու հնարավորությունը։ Այս պատկերների համադրությունը վերնագրին հաղորդում է պատկերավոր ու խորհրդանշական բնույթ և կարող է ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրել բնության բազմազանության, կենդանի էակների առանձնահատկությունների և դրանց միջոցով արտահայտվող մարդկային արժեքների վրա։ Նման բնույթի ստեղծագործությունները կարող են ծառայել երեխաների ընթերցանության զարգացմանը, երևակայության խթանմանը և բնության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը։ Կենդանիների ու փոքրիկ կենդանի արարածների կերպարներով գրված պատմությունները հաճախ հնարավորություն են տալիս մատչելի ու հիշվող ձևով ներկայացնելու բարության, հոգատարության, խիզախության և փոխօգնության գաղափարները։ Դրանք կարող են նաև նպաստել երեխաների բարոյական պատկերացումների ձևավորմանը՝ խրախուսելով ուշադրությունը շրջապատի, կենդանի աշխարհի և այլոց նկատմամբ։ Վերնագրի հիման վրա ստեղծագործության ճշգրիտ սյուժեն կամ ժանրը որոշել հնարավոր չէ, սակայն այն հետաքրքրություն է ներկայացնում մանկական ընթերցանության և պատկերավոր գրականության պատմության տեսանկյունից։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ մանկական գրականության, առակային ու հեքիաթային պատումների, ինչպես նաև բնության պատկերների կիրառության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և հետազոտողների համար։ Այն նաև նյութ է հայ տպագիր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես երեխաներին ուղղված գրականության նմուշ, որի վերնագիրը միավորում է կենդանական աշխարհի և լուսավորության պատկերները։