Առակների գիրք

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 1870–1880-ական թվականների ռուսական հեղափոխական նարոդնիկական շարժման գաղափարների արձագանքների և ազդեցությունների ուսումնասիրությանը հայկական հասարակական իրականության մեջ։ Հետազոտության առանցքում այն գաղափարական, քաղաքական և մշակութային ուղիներն են, որոնց միջոցով նարոդնիկական հայացքները տարածվել, ընկալվել և վերաիմաստավորվել են հայ մտավորականության ու հասարակական շրջանակների կողմից։ Քննվում են ժամանակաշրջանի սոցիալ-քաղաքական պայմանները, Ռուսական կայսրության հասարակական շարժումների զարգացումը և դրանց կապերը հայկական միջավայրում ձևավորվող գաղափարական որոնումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երիտասարդ մտավորականության, ուսանողության, մամուլի և հասարակական խմբերի դերին նոր գաղափարների տարածման գործում։ Նարոդնիկական շարժման գաղափարական համակարգը դիտարկվում է գյուղացիության հասարակական դերի, սոցիալական անհավասարության, հասարակության վերափոխման, ժողովրդական լուսավորության և քաղաքական պայքարի վերաբերյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ պատկերացումների համատեքստում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է, թե այդ գաղափարներն ինչպիսի փոփոխությունների էին ենթարկվում հայկական հասարակության առանձնահատուկ սոցիալական, ազգային և մշակութային պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ռուսական հասարակական մտքի և հայ մտավորականության միջև գաղափարական փոխազդեցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով կրթական կենտրոնների, գրականության, մամուլի և անձնական կապերի նշանակությունը։ Քննության առարկա կարող են դառնալ հրապարակախոսական նյութերը, նամակագրությունը, հուշագրությունները, մամուլի հրապարակումները և այլ պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնք արտացոլում են ժամանակակիցների վերաբերմունքը սոցիալական ու քաղաքական փոփոխությունների վերաբերյալ գաղափարներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու գաղափարական ազդեցությունը կազմակերպված քաղաքական գործունեությունից և պարզելու, թե ռուսական հեղափոխական շարժումների առանձին գաղափարներ որքանով էին ընդունվում, քննադատվում կամ հարմարեցվում հայկական իրականության պահանջներին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սոցիալական ազատագրության և ազգային խնդիրների փոխհարաբերությանը, քանի որ հայկական հասարակական մտքի զարգացման ընթացքում այդ հարցերը հաճախ հանդես էին գալիս փոխկապակցված ձևով։ Նյութը դիտարկվում է նաև XIX դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական-քաղաքական մտքի ընդհանուր զարգացման շրջանակում՝ հնարավորություն տալով բացահայտել եվրոպական և ռուսական գաղափարական հոսանքների հետ նրա փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը կարևոր է ժամանակաշրջանի գաղափարական բազմազանությունը, մտավորականության հասարակական դերակատարությունը և հայ հասարակական մտքի ձևավորման արտաքին ու ներքին գործոնները հասկանալու համար՝ միաժամանակ ներկայացնելով հեղափոխական նարոդնիկության ազդեցությունը որպես պատմական ուսումնասիրության առարկա, այլ ոչ թե որպես քաղաքական գնահատական։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է մայրցամաքային և անգլոսաքսոնական իրավական համակարգերում իրավունքի աղբյուրների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց համեմատական վերլուծությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են երկու խոշոր իրավական ընտանիքների ձևավորման պատմական հիմքերը, զարգացման առանձնահատկությունները և իրավական կարգավորման կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավունքի հիմնական աղբյուրների՝ նորմատիվ իրավական ակտերի, դատական նախադեպի, իրավական սովորույթի, իրավական դոկտրինի և այլ իրավական ձևերի դերին ու նշանակությանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպես են տարբեր իրավական համակարգերում ձևավորվում, մեկնաբանվում և կիրառվում իրավական նորմերը, ինչպես նաև ինչպիսի հարաբերակցություն է առկա օրենսդրության և դատական պրակտիկայի միջև։ Մայրցամաքային իրավական համակարգի համատեքստում դիտարկվում է օրենսդրության և կոդիֆիկացված իրավական ակտերի գերակա նշանակությունը, մինչդեռ անգլոսաքսոնական համակարգի ուսումնասիրության ժամանակ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դատական նախադեպի և դատական իրավաստեղծ գործունեության դերին։ Քննարկվում են նաև իրավական աղբյուրների հիերարխիայի, պարտադիրության, մեկնաբանության և իրավակիրառ պրակտիկայում դրանց օգտագործման տարբերությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչն է երկու համակարգերի համեմատությունը՝ բացահայտելու դրանց ընդհանուր գծերը, հիմնարար տարբերությունները, փոխազդեցության հնարավորությունները և ժամանակակից իրավական զարգացումների արդյունքում միմյանց նկատմամբ ունեցած ազդեցությունը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել նաև այն հանգամանքին, որ ժամանակակից իրավական համակարգերում ավանդական տարբերությունները որոշ դեպքերում աստիճանաբար նվազում են՝ պայմանավորված միջազգային իրավունքի, գլոբալացման, դատական պրակտիկայի զարգացման և իրավական փորձի փոխանակման գործընթացներով։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել իրավագիտության ուսանողների, իրավաբանների, գիտաշխատողների և իրավական համակարգերի համեմատական ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ տարբեր իրավական ավանդույթներում իրավունքի աղբյուրների ձևավորման և կիրառման տրամաբանությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ձևավորում է իրավահամեմատական ամբողջական պատկեր՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մայրցամաքային և անգլոսաքսոնական իրավական համակարգերում իրավունքի աղբյուրները պայմանավորում իրավական կարգավորման բնույթը, դատական գործունեությունը և իրավական նորմերի գործնական կիրառումը։

Բժշկություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեղապարկի քրոնիկական ոչ քարային բորբոքային հիվանդությունների և աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության խանգարումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև պրոբիոտիկ պատրաստուկների կիրառման արդյունավետության գնահատմանը համալիր բուժման և վերականգնողական բժշկության շրջանակներում։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում լեղապարկի և լեղուղիների ֆիզիոլոգիական գործառույթները, լեղարտադրության և լեղազատման գործընթացների առանձնահատկությունները, մարսողական համակարգի տարբեր օրգանների փոխազդեցությունը և աղիքային միկրոբիոտայի նշանակությունը օրգանիզմի բնականոն գործունեության ապահովման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրոնիկական խոլեցիստիտի զարգացման ախտածնական մեխանիզմներին, լեղապարկի շարժողական և ֆունկցիոնալ խանգարումներին, բորբոքային գործընթացների առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությանը հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա։ Ուսումնասիրվում են աղիքային դիսբիոզի առաջացման պատճառները, օգտակար և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների հարաբերակցության փոփոխությունները, մարսողական գործընթացների խանգարումները և դրանց կապը լյարդալեղային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Քննարկվում են պրոբիոտիկների կենսաբանական հատկությունները, կաթնաթթվային բակտերիաների մասնակցությունը աղիքային միկրոբիոտայի հավասարակշռության պահպանմանը, դրանց հնարավոր ազդեցությունը նյութափոխանակային գործընթացների, տեղային պաշտպանական մեխանիզմների և մարսողական համակարգի գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հայրենական արտադրության «Նոր Նարինե» պրոբիոտիկի կիրառման գիտական նախադրյալներին, դրա կենսաբանական առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումների շտկմանն ուղղված բուժական մոտեցումներում ունեցած հնարավոր նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պրոբիոտիկի կիրառման արդյունքների գնահատումը հիվանդության կլինիկական ախտանշանների, աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի, կենսաքիմիական ցուցանիշների և օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների համատեքստում։ Դիտարկվում են համալիր վերականգնողական բուժման սկզբունքները, պրոբիոտիկների և բնական բուժական գործոնների համատեղ կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև ֆիզիոթերապևտիկ միջամտությունների նշանակությունը մարսողական համակարգի քրոնիկական հիվանդությունների բուժման գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աղիքային միկրոբիոցենոզի փոփոխությունների գնահատման լաբորատոր մեթոդներին, արյան լիպիդային կազմի, հակաօքսիդանտային համակարգի և էներգետիկ փոխանակության ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կլինիկական հետազոտությունների կազմակերպման, հիվանդների վիճակի համեմատական գնահատման, բուժումից առաջ և հետո ստացված տվյալների վերլուծության և բուժական արդյունավետության որոշման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Կարևորվում են նաև քրոնիկական հիվանդությունների ընթացքի վրա աղիքային միկրոբիոտայի փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը, վերականգնողական բուժման անհատականացման հնարավորությունները և հիվանդների կյանքի որակի բարելավմանն ուղղված միջոցառումները։ Թեմային առնչվող կլինիկական հետազոտություններից մեկում ուսումնասիրվել են քրոնիկական ոչ քարային խոլեցիստիտով և աղիքային դիսբիոզով 60 հիվանդներ։ Հրապարակված արդյունքներում նկարագրվել է պրոբիոտիկի, «Ջերմուկ» հանքային ջրի և ֆիզիկական բուժական գործոնների համակցված կիրառման պայմաններում կլինիկական ցուցանիշների բարելավում և աղիքային միկրոբիոցենոզի, լիպիդային փոխանակության ու հակաօքսիդանտային համակարգի ցուցանիշների կարգավորման միտում։

Այլ առարկաներ

Գրքում ընդգրկված են տարբեր բարդության խնդիրներ՝ կապված որոնման և դասավորման ալգորիթմների, ռեկուրսիայի, գրաֆների, դինամիկ ծրագրավորման և կոմբինատորիկայի հետ։ Յուրաքանչյուր թեմա ուղեկցվում է խնդիրների բազմազան ընտրությամբ, որոնք նպաստում են տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խնդիրների լուծման մոտեցումներին՝ ինչպես վերլուծել խնդիրները, ընտրել համապատասխան ալգորիթմ և գնահատել դրա արդյունավետությունը։ Սա օգնում է զարգացնել համակարգված և տրամաբանական մտածողություն։ Գիրքը կարող է օգտագործվել ինչպես ինքնուսուցման, այնպես էլ ուսումնական գործընթացում՝ որպես լրացուցիչ նյութ ալգորիթմների դասընթացների համար։

Կրոն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում եկեղեցաշինության առանձնահատկությունների, զարգացման միտումների և ճարտարապետական լուծումների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են ժամանակակից հայկական եկեղեցական կառույցների նախագծման սկզբունքները, ավանդական ճարտարապետական ժառանգության ազդեցությունը և նոր պայմաններում դրա կիրառման ձևերը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է եկեղեցիների կառուցվածքային, գեղարվեստական և տարածական առանձնահատկությունները, շինարարական նյութերի ընտրությունը, հորինվածքային մոտեցումները և այն գործոնները, որոնք ձևավորում են հայկական եկեղեցական ճարտարապետության ինքնատիպությունը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև պատմական եկեղեցաշինական ավանդույթների շարունակականությանը, ժամանակակից ճարտարապետական պահանջներին, քաղաքային և գյուղական միջավայրերում եկեղեցական կառույցների դերին ու նշանակությանը։ Ներկայացված վերլուծությունները հնարավորություն են տալիս գնահատել Հայաստանի Հանրապետությունում եկեղեցաշինության զարգացման ընթացքը և դրա տեղը ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման ու վերարտադրման գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է ճարտարապետների, արվեստաբանների, մշակույթի պատմաբանների, շինարարական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և հայկական ճարտարապետական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Բժշկություն

Բժշկահիգիենիկ բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է զինծառայողների առողջական վիճակի և դրա վրա ազդող շրջակա միջավայրի, կենցաղային ու ծառայողական որոշ գործոնների համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում զինվորական ծառայության պայմաններում առողջության պահպանման առանձնահատկությունները, օրվա ռեժիմի, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, սննդի, հանգստի և կենցաղային պայմանների հիգիենիկ նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառայության միջավայրի հնարավոր ռիսկային գործոնների բացահայտմանը և դրանց ազդեցության գնահատման մեթոդական մոտեցումներին։ Վերլուծվում են առողջական վիճակը բնութագրող ցուցանիշների և ծառայության պայմանների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման սկզբունքները։ Քննարկվում են զինծառայողների առողջության պահպանման, հիվանդությունների կանխարգելման, սանիտարահիգիենիկ պայմանների բարելավման և առողջապահական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու զինվորական միջավայրում առողջության վրա ազդող գործոնների նշանակությունը և հիմնավորելու համապատասխան կանխարգելիչ ու հիգիենիկ միջոցառումների կատարելագործման ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիգիենայի, հանրային առողջության, կանխարգելիչ բժշկության և ռազմաբժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։