Առձեռն բառարան հայկազյան լեզվի

Religion

Գիրքը ներկայացնում է հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության բացառիկ ստեղծագործություններից մեկը՝ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու աղոթական երկը, որի հիմքում ընկած են մարդու հոգևոր կյանքի, Աստծո հետ հաղորդակցության, մեղքի գիտակցության, ապաշխարության և աստվածային ողորմության թեմաները։ Աղոթքներում արտահայտվում են մարդկային հոգու խոր ապրումները, սեփական անկատարության գիտակցումը, մեղքերի թողության հայցումը և հոգևոր մաքրության ու փրկության ձգտումը։ Հեղինակը խոսում է մարդու ներքին պայքարի, խղճի, հավատքի, հույսի, խոնարհության և աստվածային սիրո մասին՝ անձնական աղոթական ապրումները վերածելով համամարդկային նշանակություն ունեցող հոգևոր խորհրդածությունների։ Ստեղծագործությունը կարևորում է ինքնաքննությունը, անկեղծ զղջումը, ներքին վերափոխումը և Աստծո ողորմածության հանդեպ վստահությունը՝ ցույց տալով, որ հոգևոր կատարելության ճանապարհը կապված է սեփական սխալներն ընդունելու և բարոյական նորոգման ձգտելու հետ։ Երկի առանձնահատկություններից է նրա հարուստ ու պատկերավոր լեզուն, հուզական խորությունը, խորհրդանշական արտահայտությունները, հռետորական դիմումները և աստվածաբանական մտքի ու բանաստեղծական խոսքի սերտ միահյուսումը։ Նարեկացու գրական արվեստը աղոթքը դարձնում է ոչ միայն կրոնական դիմում, այլև մարդու ներաշխարհի, գոյության իմաստի, տառապանքի, հույսի և փրկության վերաբերյալ խորքային ինքնարտահայտման ձև։ Ստեղծագործությունն իր ուրույն տեղն ունի Հայ Առաքելական եկեղեցու հոգևոր ավանդույթում և հայ գրականության պատմության մեջ՝ նշանակալի ազդեցություն ունենալով հայերեն աղոթական խոսքի, կրոնական մտածողության և գեղարվեստական լեզվի զարգացման վրա։ Այն արժեքավոր է որպես հավատացյալների հոգևոր ընթերցանության աղբյուր, ինչպես նաև որպես հայ միջնադարյան աստվածաբանության, գրականության, լեզվամտածողության և ազգային մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության կարևոր նյութ։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է պատանեկան տարիքում անձի ինքնուրույնության ձևավորման գործընթացի և զարգացման ճգնաժամային փուլերի հոգեբանական վերլուծությանը՝ ընդգծելով դեռահասության շրջանի առանձնահատկությունները որպես անձի ինքնագիտակցության, արժեքային համակարգի և սոցիալական վարքի ձևավորման կարևոր փուլ։ Գրքում քննարկվում են ինքնուրույնության ձևավորման հոգեբանական հիմքերը, ինքնության որոնման գործընթացը, ինչպես նաև արտաքին սոցիալական միջավայրի՝ ընտանիքի, դպրոցի և հասակակիցների խմբի ազդեցությունը անձի զարգացման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է պատանեկությանը բնորոշ ներքին հակասությունները՝ կապված անկախության ձգտման և սոցիալական կախվածության միջև հավասարակշռության խախտման հետ, ինչպես նաև այն հոգեբանական ճգնաժամերը, որոնք կարող են առաջանալ ինքնության ձևավորման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի ինքնակարգավորման, ինքնագնահատականի, պատասխանատվության զգացման և որոշումների կայացման ունակությունների զարգացման գործընթացներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև հոգեբանական և մանկավարժական մոտեցումներ, որոնք ուղղված են դեռահասների զարգացման ճգնաժամերի հաղթահարմանը, առողջ ինքնության ձևավորմանը և սոցիալական ադապտացիայի ապահովմանը։ Նյութը հիմնված է ժամանակակից հոգեբանական տեսությունների, հետազոտական տվյալների և գործնական դիտարկումների վրա՝ նպատակ ունենալով խորացնել պատանեկան զարգացման գործընթացների գիտական ըմբռնումը և աջակցել արդյունավետ դաստիարակչական ու հոգեբանական միջամտությունների մշակմանը։

Religion

Գիրքը երեխաների կրոնական կրթության և քրիստոնեական դաստիարակության համար նախատեսված աստվածաշնչյան պատմությունների ժողովածու է, որն ընդգրկում է Հին և Նոր Կտակարանների բովանդակությունից ընտրված հարյուր չորս պատմություն։ Աշխատության հիմնական նպատակն է մատչելի, հաջորդական և ուսուցողական պատմությունների միջոցով մանուկներին ծանոթացնել Աստվածաշնչի կարևորագույն իրադարձություններին, աստվածային հայտնություններին, հավատքի օրինակներին և քրիստոնեական բարոյականության հիմնարար սկզբունքներին։ Ժողովածուի կառուցվածքը հիմնված է աստվածաշնչյան երկու հիմնական մասերի՝ Հին և Նոր Կտակարանների վրա՝ ընթերցողին ներկայացնելով մարդկության արարչագործության, նախահայրերի կյանքի, աստվածային պատվիրանների, Իսրայելի ժողովրդի պատմության և քրիստոնեության սկզբնավորման հետ կապված իրադարձությունները։ Հին Կտակարանի պատմությունների միջոցով երեխաները հաղորդակից են դառնում աշխարհի արարչագործության, Ադամի և Եվայի, Նոյի, Աբրահամի, Իսահակի, Հակոբի, Հովսեփի, Մովսեսի և այլ աստվածաշնչյան անձանց պատմություններին։ Այս դրվագները ներկայացնում են հավատարմության, հնազանդության, համբերության, քաջության, արդարության և աստվածային նախախնամության գաղափարները՝ բացահայտելով Աստծո և մարդու հարաբերության կարևոր կողմերը։ Նոր Կտակարանի պատմությունները կենտրոնանում են Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, ծննդյան, քարոզչության, հրաշքների, առակների, չարչարանքների, խաչելության և հարության, ինչպես նաև առաքյալների գործունեության ու քրիստոնեական համայնքի ձևավորման վրա։ Դրանց միջոցով երեխաներին ներկայացվում են Քրիստոսի ուսմունքի հիմնական արժեքները՝ սերը, գթասրտությունը, ներողամտությունը, խոնարհությունը, ճշմարտությունը, հավատը և մերձավորին օգնելու պարտականությունը։ Աստվածաշնչյան պատմությունների դաստիարակչական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրանք կրոնական ճշմարտությունները ներկայացնում են ոչ միայն վերացական գաղափարների, այլև հիշարժան իրադարձությունների և օրինակելի կերպարների միջոցով։ Յուրաքանչյուր պատմություն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու մարդկային տարբեր վարքագծերի, բարոյական ընտրությունների և դրանց հետևանքների հետ՝ աստիճանաբար ձևավորելով բարու ու չարի տարբերակման կարողությունը։ Հավատի ամրությունը, Աստծո հանդեպ վստահությունը, ծնողների ու մեծերի նկատմամբ հարգանքը, ճշմարտախոսությունը, ազնվությունը, աշխատասիրությունը և կարեկցանքը ներկայացվում են որպես քրիստոնեական կյանքի կարևոր սկզբունքներ։ Հատուկ ուշադրության է արժանի գրքի մանկավարժական ուղղվածությունը։ Պատմությունների ընտրությունն ու ժողովածուի ընդհանուր կառուցվածքը ենթադրում են, որ աստվածաշնչյան նյութը մատուցվում է երեխաների ընկալմանն ու տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան՝ նպաստելով ինչպես կրոնական գիտելիքների ձեռքբերմանը, այնպես էլ ընթերցանության հմտությունների զարգացմանը։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես ընտանեկան ընթերցանության, դպրոցական ուսուցման և եկեղեցական դաստիարակության միջոց՝ ապահովելով աստվածաշնչյան ավանդության փոխանցումը սերնդեսերունդ։ Գրական առումով այն պատկանում է կրոնական պատմողական և բարոյախոսական գրականության ավանդույթին, որտեղ պատմական ու սրբազան իրադարձությունները ներկայացվում են ուսուցողական նպատակով։ Հին և Նոր Կտակարանների պատմությունների համադրությունը հնարավորություն է տալիս երեխաներին ընկալելու աստվածաշնչյան պատմությունը որպես ամբողջական հոգևոր ընթացք՝ արարչագործությունից մինչև Քրիստոսի փրկագործությունը և քրիստոնեական ուսմունքի տարածումը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի տասնիններորդ դարի հայ մանկական և կրոնական գրականության զարգացման պատմության մեջ։ Էջմիածնում՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի անվան տպարանում, նման ժողովածուի հրատարակությունը վկայում է Հայոց եկեղեցու և հայ տպագրական միջավայրի ուշադրության մասին մանկական կրոնական կրթության, աստվածաշնչյան գիտելիքների տարածման և ազգային հոգևոր ավանդույթների պահպանման նկատմամբ։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի կրթական մտածողությունը, որի համաձայն՝ երեխայի դաստիարակության հիմքում պետք է դրվեն քրիստոնեական հավատքը, բարոյական արժեքները և ազգային եկեղեցական ժառանգության ճանաչողությունը։ Գիրքը նշանակալի է որպես հայերեն մանկական աստվածաշնչյան գրականության պատմական օրինակ և կարևոր նյութ՝ հայ մանկավարժության, կրոնական կրթության, աստվածաշնչյան գրականության ու հայ գրքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, հոգևորականներին, աստվածաբաններին, հայագետներին, ծնողներին և երեխաների հոգևոր ու բարոյական դաստիարակությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Psychology

Բժշկական հոգեբանություն աշխատությունը բժշկագիտության և հոգեբանության հատման կետում գտնվող ուսումնական և գիտամեթոդական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հոգեբանական գործոնների դերը մարդու առողջության, հիվանդությունների առաջացման, ընթացքի և բուժման գործընթացներում, այն անդրադառնում է հիվանդի հոգեբանական վիճակների գնահատմանը, բժշկ-հիվանդ հարաբերությունների առանձնահատկություններին, սթրեսի, տագնապի, դեպրեսիայի և այլ հոգեբանական խանգարումների ազդեցությանը սոմատիկ առողջության վրա, ինչպես նաև ընդգծում է հաղորդակցության, էմպաթիայի և հոգեբանական աջակցության կարևորությունը բժշկական պրակտիկայում, միաժամանակ գիրքը դիտարկում է հոգեբանական ախտորոշման և միջամտության հիմնական մեթոդները, որոնք կիրառվում են կլինիկական միջավայրում՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բուժման արդյունավետությունը և հիվանդի ընդհանուր կյանքի որակը։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է ճնշումային ջրատարներում ոչ ստացիոնար հոսքի (unsteady flow) ուսումնասիրության համար հաշվարկային մեթոդների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարելավել հիդրավլիկական համակարգերի մոդելավորման ճշգրտությունը և կանխատեսելիությունը հիդրոդինամիկական անցումային երևույթների պայմաններում։ Հետազոտության մեջ ջրատար համակարգերը դիտարկվում են որպես բարդ հիդրավլիկական օբյեկտներ, որտեղ հոսքի արագության, ճնշման և խողովակային համակարգի առաձգական հատկությունների փոխազդեցությունը առաջացնում է ժամանակից կախված տատանումներ, այդ թվում՝ հիդրավլիկական հարվածի (water hammer) երևույթներ։ Աշխատությունը վերլուծում է այս ոչ ստացիոնար գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրության հիմքերը՝ մասնակի դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերի միջոցով, որոնք արտահայտում են զանգվածի և իմպուլսի պահպանման օրենքները փոփոխական պայմաններում։ Մշակվող հաշվարկային մեթոդները ներառում են թվային ինտեգրման սխեմաներ, բնութագրական գծերի մեթոդ, ինչպես նաև վերջավոր տարրերի և վերջավոր տարբերությունների կիրառություն, որոնք թույլ են տալիս ստանալ ճշգրիտ լուծումներ ժամանակային և տարածական փոփոխականություններով բարդ համակարգերի համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանային պայմանների ճիշտ ընտրությանը և կայունության ապահովմանը թվային մոդելավորման ընթացքում, քանի որ դրանք վճռորոշ դեր ունեն ստացված արդյունքների հավաստիության համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ զարգացված հաշվարկային մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս արդյունավետորեն կանխատեսել և կառավարել ճնշումային ջրատարների ոչ ստացիոնար վարքագիծը՝ ապահովելով ինժեներական համակարգերի անվտանգ և օպտիմալ շահագործում։

Religion

Աշխատությունը քրիստոնեական կրոնական կրթության համար նախատեսված ուսումնական ձեռնարկ է, որի նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հին և Նոր կտակարանների պատմական ու հոգևոր բովանդակությունը։ Այն ընթերցողներին ծանոթացնում է աստվածաշնչյան ավանդության առանցքային իրադարձություններին, կարևոր կերպարներին և այն պատմություններին, որոնք նշանակալի դեր ունեն քրիստոնեական հավատքի ու աշխարհայացքի ձևավորման մեջ։ Հին կտակարանի նյութը կապված է աշխարհի արարման, մարդկության սկզբնավորման, հայրապետների, մարգարեների և Իսրայելի ժողովրդի պատմության հետ։ Նոր կտակարանի պատմությունները ներկայացնում են Հիսուս Քրիստոսի կյանքն ու քարոզչությունը, նրա առաքելությունը և առաքյալների գործունեությունը՝ բացահայտելով քրիստոնեական ուսմունքի հիմնական գաղափարները։ Դասագրքի ուսումնական նշանակությունը պայմանավորված է սուրբգրային պատմությունների մատչելի ներկայացմամբ և դրանց միջոցով կրոնական գիտելիքների փոխանցմամբ։ Նման ձեռնարկները կիրառվել են սովորողների՝ Աստվածաշնչի բովանդակության, քրիստոնեական ավանդույթների և եկեղեցական ուսմունքի վերաբերյալ պատկերացումները զարգացնելու նպատակով։ Միաժամանակ դրանք նպաստել են բարոյական արժեքների ընկալմանը՝ ուշադրություն հրավիրելով հավատքի, պատասխանատվության, ողորմածության, ներողամտության և արդարության գաղափարների վրա։ Հրատարակությունը կարևոր է հայալեզու կրոնական ուսումնական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար և կարող է օգտակար լինել աստվածաբանությամբ, հայ եկեղեցու պատմությամբ, կրոնական մանկավարժությամբ ու 19-րդ դարի հայ կրթական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։