Արտաշես Տեր-Խաչատուրյան. սփյուռքի մամուլի գիտակը և հանրայնացնողը

Իրավաբանություն

Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները քրեական իրավունքի այն խումբն են, որոնք ուղղված են անձի կամ կազմակերպության գույքային իրավունքների խախտմանը՝ պատճառելով նյութական վնաս կամ զրկելով սեփականատիրոջը իր գույքից։ Այս հանցագործությունները համարվում են հասարակական վտանգավոր արարքներ, քանի որ խաթարում են տնտեսական հարաբերությունները, սեփականության պաշտպանությունը և հասարակական վստահությունը։ Դրանց հիմնական տեսակներն են գողությունը, կողոպուտը, ավազակությունը, խարդախությունը, յուրացումը, շորթումը և գույքի դիտավորյալ ոչնչացումը կամ վնասումը։ Գողությունը իրականացվում է գաղտնի կերպով ուրիշի գույքի ապօրինի վերցմամբ, իսկ կողոպուտը՝ բացահայտ ձևով։ Ավազակությունը առանձնանում է բռնության կամ դրա սպառնալիքի կիրառմամբ՝ գույք ձեռք բերելու նպատակով։ Խարդախությունը կապված է խաբեության կամ վստահության չարաշահման միջոցով գույք կամ իրավունքներ ձեռք բերելու հետ, իսկ յուրացումը տեղի է ունենում, երբ անձը իրեն վստահված գույքը ապօրինաբար յուրացնում է։ Շորթումը ենթադրում է սպառնալիքի միջոցով գույք կամ իրավունքներ պահանջելը։ Այս հանցագործությունների ծանրությունը գնահատվում է կախված պատճառված վնասի չափից, կիրառված միջոցներից և մեղավորության ձևից՝ դիտավորություն կամ անզգուշություն։ Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները լուրջ սոցիալական հետևանքներ ունեն, քանի որ վնասում են տնտեսական կայունությանը և նվազեցնում հասարակական վստահությունը իրավական համակարգի նկատմամբ։ Պետությունը դրանց դեմ պայքարում կիրառում է քրեական պատիժներ, կանխարգելիչ միջոցառումներ և իրավապահ մարմինների վերահսկողություն։ Այսպիսով, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների կանխումը և պատժումը կարևոր նշանակություն ունեն հասարակական կարգի, տնտեսական անվտանգության և իրավական պետության կայացման համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի բարձր պատվարների անվտանգության ինժեներական ապահովման հետ կապված մի շարք կարևոր խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել բարձր հիդրոտեխնիկական կառույցների շահագործման անվտանգության վրա ազդող գործոնները, գնահատել դրանց տեխնիկական վիճակի վերահսկման և հուսալիության ապահովման մոտեցումները, ինչպես նաև առաջարկել ինժեներական լուծումներ, որոնք կարող են նվազեցնել վթարային իրավիճակների և կառուցվածքային վնասումների առաջացման ռիսկերը։ Հայաստանի պայմաններում բարձր պատվարների անվտանգ շահագործումը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ դրանք կապված են ջրային ռեսուրսների կառավարման, ոռոգման, էներգետիկայի և բնակավայրերի անվտանգության հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է պատվարների վրա գործող բեռնվածությունների և ազդեցությունների գնահատումը։ Դրանց թվում կարող են լինել ջրի հիդրոստատիկ ճնշումը, ջրի մակարդակի տատանումները, ջրաթափանցման գործընթացները, ջերմաստիճանային ազդեցությունները, սեյսմիկ բեռնվածությունները և այլ բնական կամ տեխնածին գործոններ։ Բարձր պատվարների դեպքում այդ ազդեցությունների համակցված բնույթը կարող է էապես փոխել կառուցվածքի լարվածադեֆորմացիոն վիճակը, ուստի անվտանգության գնահատումը պահանջում է բազմագործոնային մոտեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի սեյսմիկ պայմաններին։ Երկրի տարածքի զգալի հատվածը բնութագրվում է սեյսմիկ ակտիվությամբ, ինչի պատճառով հիդրոտեխնիկական խոշոր կառույցների նախագծման և շահագործման ժամանակ երկրաշարժային ազդեցությունների հաշվառումը կարևոր նշանակություն ունի։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել պատվարների արձագանքը տարբեր ինտենսիվության սեյսմիկ ազդեցություններին, հնարավոր դեֆորմացիաները և այն սահմանային վիճակները, որոնց դեպքում կարող է առաջանալ կառույցի կամ դրա առանձին տարրերի վնասման վտանգ։ Կարևոր խնդիր է նաև ջրաթափանցման և ֆիլտրացիոն գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Պատվարի մարմնով, հիմքով կամ հարակից ապարներով ջրի ներթափանցումը կարող է առաջացնել ներքին ճնշումների փոփոխություն, նյութի լվացում, էրոզիա և այլ անցանկալի երևույթներ։ Այդ պատճառով ֆիլտրացիոն ռեժիմի վերահսկումը պատվարների անվտանգության ապահովման առանցքային ուղղություններից է։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ֆիլտրացիոն հոսքերի մոնիթորինգի, դրենաժային համակարգերի աշխատանքի և ջրի ճնշումների չափման խնդիրներին։ Պատվարի տեխնիկական վիճակի գնահատման կարևոր գործիք է մշտադիտարկման համակարգը։ Տարբեր չափիչ սարքերի միջոցով հնարավոր է հետևել կառույցի նստվածքներին, տեղաշարժերին, թեքություններին, ճաքերի առաջացմանը, ջրի ճնշմանը, ֆիլտրացիային և այլ ցուցանիշներին։ Այդ տվյալների պարբերական հավաքագրումը և վերլուծությունը հնարավորություն են տալիս հայտնաբերել վտանգավոր միտումները դեռևս դրանց կրիտիկական դրսևորումից առաջ։ Հետազոտությունը կարող է քննարկել նաև դիտարկումների արդյունքների մշակման և դրանց հիման վրա կառույցի վիճակի ախտորոշման մեթոդները։ Անվտանգության ինժեներական ապահովման կարևոր ուղղություն է պատվարների հուսալիության և ռիսկի գնահատումը։ Կառույցի անվտանգությունը կախված է ոչ միայն դրա նախագծային ամրությունից, այլև նյութերի հատկությունների փոփոխությունից, շահագործման պայմաններից, բնական ազդեցություններից և տեխնիկական սպասարկման որակից։ Հավանականային մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս հաշվի առնել այդ գործոնների անորոշությունը և գնահատել տարբեր վնասման կամ վթարային սցենարների հավանականությունը։ Հայաստանի բարձր պատվարների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել նաև կառուցվածքների շահագործման երկարատևությունը։ Տարիների ընթացքում կարող են փոխվել նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, առաջանալ տեղային վնասումներ, մաշվածություն կամ նախագծային և փաստացի պայմանների միջև տարբերություններ։ Հետևաբար անվտանգության գնահատումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն նախնական նախագծային հաշվարկների, այլև կառույցի իրական վիճակի պարբերական հետազոտության վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել պատվարների տեխնիկական վիճակի գնահատման համար կիրառվող ինժեներական մեթոդների, հաշվարկային մոդելների և փորձարարական դիտարկումների համադրություն։ Թվային մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ջրային, երկրաբանական և կառուցվածքային գործոնների փոխազդեցությունը և կանխատեսել կառույցի վարքագիծը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Այդպիսի մոդելների համադրումը իրական մոնիթորինգային տվյալների հետ կարող է բարձրացնել անվտանգության կանխատեսումների հուսալիությունը։ Առանձին նշանակություն ունի արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման և կառավարման խնդիրը։ Բարձր պատվարների վնասումը կարող է ունենալ մեծածավալ հետևանքներ՝ պայմանավորված ստորին հոսանքներում գտնվող բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների և գյուղատնտեսական տարածքների հնարավոր հեղեղմամբ։ Այդ պատճառով անվտանգության համակարգը պետք է ներառի ոչ միայն կառույցի տեխնիկական վիճակի վերահսկում, այլև հնարավոր վթարային սցենարների կանխատեսում, վաղ նախազգուշացման մեխանիզմներ և արտակարգ իրավիճակների արձագանքման կազմակերպական միջոցառումներ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել Հայաստանի բարձր պատվարների տեխնիկական վիճակի գնահատման, մոնիթորինգի համակարգերի կատարելագործման, անվտանգության չափանիշների մշակման և կառույցների շահագործման ռիսկերի նվազեցման համար։ Դրանք կարող են նպաստել նաև վերականգնման, ուժեղացման կամ տեխնիկական սպասարկման առաջնահերթությունների որոշմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է հիդրոտեխնիկայի, շինարարական մեխանիկայի, սեյսմակայուն շինարարության, երկրատեխնիկայի, հուսալիության տեսության և տեխնիկական ախտորոշման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ապահովել բարձր պատվարների անվտանգ և երկարաժամկետ շահագործումը։ Թեման ունի կարևոր գիտագործնական նշանակություն, քանի որ պատվարների անվտանգության բարձր մակարդակի պահպանումը կարևոր է ինչպես ջրային և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, այնպես էլ բնակչության և ենթակառուցվածքների պաշտպանության համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև առկա քաղաքական հակասությունների, փոխադարձ մեղադրանքների և դրանց ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են երկու երկրների պաշտոնական դիրքորոշումները, քաղաքական հայտարարությունները և այն հիմնական հարցերը, որոնց շուրջ կողմերը միմյանց հասցեագրում են լուրջ մեղադրանքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ղարաբաղյան հակամարտության ժառանգությանը, տարածքային և անվտանգային խնդիրներին, սահմանային լարվածությանը, բնակչության իրավունքների և անվտանգության հարցերին, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի տարբեր սկզբունքների մեկնաբանություններին։ Աշխատությունը դիտարկում է նաև քաղաքական և տեղեկատվական դիսկուրսի դերը, քանի որ կողմերի հայտարարություններն ու դրանց ներկայացման եղանակները նշանակալի ազդեցություն են ունենում ինչպես ներքաղաքական օրակարգերի, այնպես էլ միջազգային հանրության կողմից հակամարտության ընկալման վրա։ Վերլուծվում է փոխադարձ մեղադրանքների ազդեցությունը բանակցային գործընթացի, վստահության ձևավորման և խաղաղ կարգավորման հնարավորությունների վրա՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների ներգրավվածությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել հակասությունների հիմնական ուղղությունները, համադրել կողմերի փաստարկները և հասկանալ, թե ինչպես են պատմական հիշողությունը, ազգային շահերը, անվտանգային ընկալումները և քաղաքական նպատակները ձևավորում հակամարտող կողմերի հռետորաբանությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Հարավային Կովկասի քաղաքականության, հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների, միջազգային անվտանգության և հակամարտությունների կարգավորման գործընթացների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում լիզինգային գործունեության կազմակերպման, կառավարման և դրա տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է լիզինգի՝ որպես ներդրումային ֆինանսավորման գործիքի տնտեսական նշանակության, դրա կառավարման մեխանիզմների և կազմակերպությունների հիմնական միջոցների նորացման գործընթացում ունեցած դերի վրա։ Քննության են առնվում լիզինգային հարաբերությունների տեսական հիմքերը, դրանց ձևավորման սկզբունքները, ֆինանսական և գործառնական լիզինգի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև լիզինգային գործարքների մասնակիցների՝ լիզինգատուի, լիզինգառուի, մատակարարի և ֆինանսավորող կառույցների փոխհարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Հայաստանի ֆինանսական և գործարար միջավայրում լիզինգային ծառայությունների զարգացման առանձնահատկություններին, շուկայի ընդլայնմանը նպաստող և այն սահմանափակող տնտեսական, ֆինանսական, իրավական ու կազմակերպական գործոններին։ Ուսումնասիրվում են լիզինգային գործարքների ֆինանսավորման աղբյուրները, տոկոսադրույքների և վճարումների ձևավորման մեխանիզմները, պայմանագրային հարաբերությունները, ռիսկերի գնահատման ու կառավարման մոտեցումները և գործարքների տնտեսական նպատակահարմարության որոշման չափանիշները։ Կարևորվում է լիզինգի դերը հատկապես այն կազմակերպությունների համար, որոնք հիմնական միջոցների ձեռքբերման համար չունեն բավարար սեփական ֆինանսական ռեսուրսներ կամ նպատակահարմար չեն համարում մեծածավալ միանվագ ներդրումներ կատարել։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են լիզինգային կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները, ֆինանսական կայունությունը, շահութաբերությունը, լիզինգային պորտֆելի կառուցվածքը, հաճախորդների վճարունակությունը և գործարքների հետ կապված հնարավոր ռիսկերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լիզինգային ծառայությունների կիրառմանը տնտեսության տարբեր ոլորտներում, այդ թվում՝ արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, տրանսպորտի, շինարարության և փոքր ու միջին ձեռնարկատիրության զարգացման գործընթացներում։ Առանձին նշանակություն է տրվում լիզինգային գործունեության պետական կարգավորմանը, հարկային և իրավական միջավայրի ազդեցությանը, ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակին և ներդրումային քաղաքականության հետ փոխկապակցվածությանը։ Դիտարկվում են կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները՝ կապված ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցման, ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման, գործարքների կառավարման թվայնացման, ծառայությունների շրջանակի ընդլայնման և հաճախորդների պահանջներին համապատասխան նոր ֆինանսական լուծումների ներդրման հետ։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա կիրառելիության գնահատումը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել լիզինգային շուկայի զարգացման հիմնական խոչընդոտները, գնահատել գործող կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունը և հիմնավորել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել լիզինգային ծառայությունների հասանելիության, մրցունակության և տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆինանսների, բանկային գործի, ներդրումային կառավարման, ձեռնարկատիրության և լիզինգային գործունեության ոլորտներում աշխատող մասնագետների, տնտեսագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Քաղաքագիտություն

Հարությունյան Հ.Ս., հանդիսանում է գիտամեթոդական և ուսումնական ձեռնարկ, որը նվիրված է արտակարգ իրավիճակների կառավարման և քաղաքացիական պաշտպանության համակարգի հիմնական տեսական ու գործնական հիմնահարցերին։ Այն ընդգրկում է արտակարգ իրավիճակների էությունը, դրանց դասակարգումը և առաջացման պատճառները՝ ներառյալ բնական աղետները, տեխնածին վթարները, էկոլոգիական և սոցիալական բնույթի վտանգները, ինչպես նաև ռազմական սպառնալիքները։ Գրքում մանրամասն ներկայացված են բնակչության պաշտպանության կազմակերպման սկզբունքները, վտանգների կանխարգելման և ռիսկերի նվազեցման մեթոդները, ինչպես նաև պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերակատարությունը արտակարգ իրավիճակների պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված նախազգուշացման համակարգերին, տարհանման կազմակերպմանը, փրկարարական և վերականգնողական աշխատանքների փուլերին, ինչպես նաև անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանական միջոցների կիրառմանը։ Ներառված են նաև գործնական մոտեցումներ և իրավիճակային օրինակներ, որոնք օգնում են հասկանալ ճիշտ վարքագիծը վտանգավոր պայմաններում։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, քաղաքացիական պաշտպանության մասնագետների, փրկարար ծառայությունների աշխատակիցների և արտակարգ իրավիճակների կառավարման ոլորտով հետաքրքրված անձանց համար՝ նպաստելով գիտելիքների համակարգմանը և գործնական պատրաստվածության բարձրացմանը։