Աշխատանքի նորմավորում

Գրականություն

Մխիթար Գոշ – Առակներ աշխատությունը միջնադարյան հայ գրականության արժեքավոր ստեղծագործություններից է, որտեղ Մխիթար Գոշը առակների միջոցով ներկայացնում է բարոյական, հասարակական և մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ խորիմաստ գաղափարներ, ստեղծագործությունները կառուցված են կենդանիների, մարդկանց և խորհրդանշական կերպարների մասնակցությամբ պատմությունների ձևով, որոնց միջոցով հեղինակը քննադատում է անարդարությունը, կեղծավորությունը, ագահությունը և մարդկային այլ արատներ՝ միաժամանակ քարոզելով արդարություն, իմաստություն, ազնվություն և խոհեմություն, առակները առանձնանում են պարզ և պատկերավոր լեզվով, ինչպես նաև դաստիարակչական բնույթով, ինչը դրանք դարձնում է ոչ միայն գրական, այլև բարոյափիլիսոփայական կարևոր ժառանգություն, գիրքը նաև արտացոլում է միջնադարյան հայկական հասարակության մտածողությունն ու արժեքային համակարգը՝ պահպանելով իր արդիականությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական իրադարձության լեզվաճանաչողական մոդելավորմանը և դրա լեզվական ու ճանաչողական դրսևորումների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում տնտեսական իրականության այնպիսի երևույթների քննությունն է, որոնք լեզվի միջոցով ոչ միայն անվանվում և նկարագրվում են, այլև կառուցակարգվում, մեկնաբանվում և ներկայացվում մարդու գիտակցության մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում տնտեսական իրադարձությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ ճանաչողական և լեզվական միավոր, որի ձևավորման ու ներկայացման գործընթացում փոխազդում են տնտեսական գիտելիքը, անհատի ընկալումը, փորձը, մշակութային պատկերացումները և լեզվական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են տնտեսական գործընթացները և իրադարձությունները հասկացականացվում լեզվական համակարգում, ինչպիսի կառուցվածքային բաղադրիչներ են առանձնացվում դրանց նկարագրության ժամանակ և ինչպիսի լեզվական միջոցներով են արտահայտվում մասնակիցները, գործողությունները, պատճառահետևանքային կապերը, ժամանակային ու տարածական հարաբերությունները, արդյունքները և գնահատականները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տնտեսական հասկացությունների ձևավորման, կազմակերպման և լեզվական արտահայտության օրինաչափությունները՝ դրանք դիտարկելով ճանաչողական գործընթացների հետ անմիջական կապի մեջ։ Լեզվաճանաչողական մոտեցման կիրառումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն բառերի և քերականական կառույցների արտաքին ձևը, այլև դրանց հիմքում ընկած իմաստային կառուցվածքները, հասկացութային կապերը և այն մտավոր մոդելները, որոնց միջոցով մարդը ընկալում ու մեկնաբանում է տնտեսական իրականությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են առանձնացվել տնտեսական իրադարձության հիմնական բաղադրիչներն ու փոխհարաբերությունները, կառուցվել դրա լեզվաճանաչողական մոդելը և բացահայտվել տարբեր լեզվական միավորների դերը տվյալ մոդելի ձևավորման ու փոխանցման գործընթացում։ Այսպիսի մոտեցումը կարևոր է ինչպես տնտեսական դիսկուրսի լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման, այնպես էլ ճանաչողական լեզվաբանության տեսական դրույթների կիրառական զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, ճանաչողական լեզվաբանությամբ զբաղվող հետազոտողների, տնտեսական դիսկուրսի մասնագետների, թարգմանիչների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև նրանց, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի, մտածողության և մասնագիտական գիտելիքի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությամբ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի շարադասական համակարգի ձևայնացված նկարագրությանը և այն համակարգչային լեզվաբանության գործիքներով ներկայացնելու խնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում հայերեն նախադասությունների կառուցվածքի, բառերի ու բառակապակցությունների միջև շարահյուսական հարաբերությունների և դրանց մեքենայորեն մշակելի ներկայացման սկզբունքների ուսումնասիրությունն է։ Քննության են առնվում նախադասության հիմնական և երկրորդական անդամների փոխհարաբերությունները, բառերի դասավորության օրինաչափությունները, համաձայնությունը, խնդրառությունը, կապակցման միջոցները, պարզ և բարդ շարահյուսական կառույցները, ինչպես նաև հայերենին բնորոշ այն առանձնահատկությունները, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել լեզվական տեղեկատվությունը ձևայնացնելիս։ UNL միջավայրը դիտարկվում է որպես բնական լեզուներով արտահայտված բովանդակությունը միասնական իմաստային ներկայացման միջոցով նկարագրելու հնարավորություն, որի պայմաններում կարևոր խնդիր է հայերենի քերականական կառուցվածքների համապատասխանեցումը համակարգի ձևային միավորներին և հարաբերություններին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են մշակվել հայերեն նախադասությունների վերլուծության կանոններ, սահմանվել լեզվական միավորների միջև հարաբերությունների տեսակները և ձևավորվել այնպիսի նկարագրություններ, որոնք հնարավոր կլինի օգտագործել համակարգչային ավտոմատ մշակման ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձևաբանական և շարահյուսական մակարդակների փոխկապակցվածությանը, քանի որ բառաձևերի քերականական հատկանիշները կարևոր դեր ունեն նախադասության կառուցվածքի և բառերի գործառույթների որոշման գործում։ Ուսումնասիրվում են նաև հայերենի համեմատաբար ազատ բառադասության հետ կապված խնդիրները, երբ նույն կամ մոտ իմաստային հարաբերությունները կարող են արտահայտվել բառերի տարբեր դասավորությամբ։ Ձևային կանոնների համակարգի ստեղծումը հնարավորություն է տալիս բնական լեզվի կառուցվածքային առանձնահատկությունները ներկայացնել համակարգչի համար մշակելի տեսքով և հիմք ստեղծել ավտոմատ շարահյուսական վերլուծության համար։ Նման մոտեցումները կիրառական նշանակություն կարող են ունենալ մեքենայական թարգմանության, տեղեկատվության որոնման, տեքստերի ավտոմատ վերլուծության, լեզվական տվյալների մշակման և բազմալեզու համակարգերի զարգացման ոլորտներում։ Աշխատությունն ունի միջգիտակարգային նշանակություն՝ համադրելով հայոց լեզվի շարահյուսության տեսական ուսումնասիրությունը, ձևային քերականության մեթոդները և համակարգչային լեզվաբանության տեխնոլոգիական մոտեցումները՝ նպաստելով հայերենի թվային մշակման գործիքների և լեզվական ռեսուրսների զարգացմանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքային տեխնածին միջավայրում աճող ծառատեսակների էկոլոգիական և կենսաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Երևանի պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր ծառատեսակների արձագանքն է մարդածին ազդեցությունների համալիրին, որը կարող է ներառել տրանսպորտային և արդյունաբերական արտանետումները, օդում ու հողում տարբեր աղտոտիչների կուտակումը, քաղաքային փոշին, հողի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոփոխությունները, ջրային ռեժիմի խախտումները և քաղաքային միկրոկլիմայի առանձնահատկությունները։ Ծառաբույսերը դիտարկվում են միաժամանակ որպես քաղաքային էկոհամակարգի կարևոր բաղադրիչներ և շրջակա միջավայրի վիճակի հնարավոր կենսացուցիչներ, քանի որ դրանց ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական փոփոխությունները կարող են արտացոլել տեխնածին ծանրաբեռնվածության աստիճանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր տեսակների դիմադրողականության համեմատական գնահատմանը և այն կենսաքիմիական ցուցանիշների ուսումնասիրմանը, որոնք կապված են շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոններին բույսերի հարմարվողական արձագանքի հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել տերևների պիգմենտային համակարգի, հակաօքսիդանտային պաշտպանության, նյութափոխանակության որոշ բաղադրիչների և բույսերի ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի փոփոխությունները՝ տեխնածին ազդեցության տարբեր մակարդակներում։ Կարևորվում է նաև ծառատեսակների կողմից որոշ աղտոտիչների կուտակման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ինչպես դրանց կենսացուցչային նշանակությունը, այնպես էլ քաղաքային կանաչապատման համար համապատասխան տեսակների ընտրության հնարավորությունները։ Տարբեր տարածքներում աճող բույսերի համեմատությունը կարող է նպաստել քաղաքի տեխնածին ծանրաբեռնվածության տարածական տարբերությունների բացահայտմանը և շրջակա միջավայրի վիճակի համալիր գնահատմանը։ Ուսումնասիրության կիրառական նշանակությունը կապված է Երևանի կանաչ տարածքների կառավարման, քաղաքային միջավայրին առավել դիմացկուն ծառատեսակների ընտրության և կանաչապատման համակարգի էկոլոգիական արդյունավետության բարձրացման հետ։ Միաժամանակ ծառային բուսականության վիճակի ուսումնասիրությունը կարևոր է քաղաքային կենսաբազմազանության պահպանման և բնակավայրերի էկոլոգիական պայմանների բարելավման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բույսերի էկոլոգիայի, կենսաքիմիայի, քաղաքային էկոլոգիայի և շրջակա միջավայրի կենսամոնիթորինգի մոտեցումները՝ բացահայտելով տեխնածին միջավայրի նկատմամբ տարբեր ծառատեսակների արձագանքման և հարմարվողականության հիմնական առանձնահատկությունները։

Մենեջմենթ

В книге рассматривается предприятие как сложная система, требующая согласованного управления всеми его элементами: производством, финансами, персоналом и маркетингом. Автор подчёркивает, что эффективность деятельности предприятия зависит от качества управленческих решений и правильной организации всех процессов. Особое внимание уделяется основным функциям управления — планированию, организации, мотивации и контролю. Также рассматриваются методы анализа деятельности предприятия, принятия решений и оценки эффективности работы. В книге затрагиваются вопросы стратегического и оперативного управления, оптимизации ресурсов, повышения производительности и конкурентоспособности предприятия. В целом, работа даёт системное представление о принципах управления предприятием и помогает понять, как обеспечить его устойчивое развитие и эффективность в условиях рынка.

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1990–2001 թվականներին Հայաստանում անկախ պետականության վերականգնման, պետական ինստիտուտների ձևավորման և երկրի քաղաքական, տնտեսական ու հասարակական զարգացման գործընթացների պատմական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Խորհրդային Միության փլուզման նախադրյալները, Հայաստանի անկախության հռչակման պատմաքաղաքական պայմանները, ինքնիշխան պետական կառավարման համակարգի ստեղծումը և նոր պետականության իրավական հիմքերի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1990 թվականի Անկախության հռչակագրի ընդունմանը, 1991 թվականի անկախության հանրաքվեին, պետական իշխանության մարմինների կազմավորմանը և 1995 թվականի Սահմանադրության ընդունման նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են բազմակուսակցական քաղաքական համակարգի ձևավորման, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման, տնտեսական ազատականացման, սեփականաշնորհման և շուկայական հարաբերություններին անցման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Արցախյան հակամարտության ազդեցությանը պետականաշինության գործընթացի վրա, Հայաստանի պաշտպանական համակարգի ձևավորմանը, արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններին և միջազգային հարաբերությունների զարգացմանը։ Կարևորվում են անկախության առաջին տասնամյակում առաջացած սոցիալ-տնտեսական դժվարությունները, էներգետիկ ճգնաժամը, հասարակական վերափոխումները և պետական կառավարման համակարգի կայացման մարտահրավերները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի նորագույն պատմության կարևորագույն շրջափուլերից մեկը՝ գնահատելով պետականության ամրապնդման գործընթացի ձեռքբերումները, հակասությունները և հետագա զարգացման նախադրյալները։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հայագիտության հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։