Աստվածաշունչ․ Հին և Նոր Կտակարաններ, երկրորդ հատոր

Literature

«Ընծայ» խորագրով հրատարակությունը ներկայացնում է XIX դարի հայերեն գրավոր մշակույթի մի նմուշ, որի բովանդակության և ժանրային առանձնահատկությունների մասին միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հստակ եզրակացություն անել։ «Ընծայ» բառը նշանակում է նվեր կամ ընծայաբերում և կարող է մատնանշել ստեղծագործության՝ որևէ անձի, իրադարձության կամ գաղափարի նվիրաբերված բնույթը։ Այդպիսի խորագրերը հաճախ կիրառվել են գրական երկերի, բանաստեղծական ժողովածուների կամ տարբեր բնույթի նյութերի համար՝ ընդգծելով դրանց նվիրական կամ հոբելյանական նշանակությունը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրքի պատմության և սփյուռքահայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն վկայում է Փարիզում հայերեն գրքի հրատարակման և եվրոպական մշակութային միջավայրում հայալեզու ընթերցողական կյանքի գոյության մասին։ Գիրքը կարող է դիտարկվել որպես XIX դարի հայ տպագրության մատենագիտական ուսումնասիրության նյութ՝ նպաստելով ժամանակաշրջանի գրական հետաքրքրությունների, հրատարակչական գործունեության և հայերեն գրավոր ժառանգության տարածման պատմության ուսումնասիրությանը։

Other Subjects

Գրքում նկարագրվում է Ալժիրի՝ Օրան քաղաքում տեղի ունեցող ժանտախտի համաճարակը և դրա հետևանքով քաղաքային կյանքում, մարդկանց հոգեբանական վիճակում ու հասարակական կառուցվածքում առաջացող փոփոխությունները։ Կամյուն ժանտախտը ներկայացնում է ոչ միայն որպես հիվանդություն, այլև որպես բացարձակ չարիքի, անհավատության և մարդկային ճնշումների խորհրդանիշ։ Նա ուսումնասիրում է մարդու պատասխանատվությունը, ազատ կամքի սահմանները, ինչպես նաև մարդկանց միջև հարաբերությունների և համերաշխության նշանակությունը ճգնաժամի ժամանակ։ Գիրքը նաև հաճախ ընթերցվում է որպես մետաալեգորիա՝ մարդու առօրյա կյանքում գոյություն ունեցող «ճգնաժամերի», պատերազմների, բռնաճնշումների և սոցիալական անարդարության մասին։ Ժանտախտը վերածվում է խորհրդանիշի՝ մարդկության առջև կանգնած անտեսանելի վտանգների և մարդու հոգեբանական դիմակայության խորհրդանիշ։

Other Subjects

Ապահովագրական ռիսկը այն հավանականությունն է, որ տեղի կունենա չնախատեսված իրադարձություն, որը կարող է բերել ֆինանսական կորուստների։ Ապահովագրական ռիսկերը դասակարգվում են ըստ իրենց բնույթի և ազդեցության։ Հիմնական տեսակներն են՝ անձնական ռիսկեր (հիվանդություն, դժբախտ պատահար, մահ), գույքային ռիսկեր (հրդեհ, գողություն, բնական աղետներ), պատասխանատվության ռիսկեր (երրորդ անձանց հասցված վնասներ), ինչպես նաև ֆինանսական և ձեռնարկատիրական ռիսկեր (շուկայի տատանումներ, եկամտի կորուստ)։ Ապահովագրական ռիսկերի կառավարման մեթոդները նպատակ ունեն նվազեցնել հնարավոր կորուստները կամ դրանք փոխանցել ապահովագրական ընկերություններին։ Հիմնական մեթոդներն են՝ ռիսկի կանխարգելումը (վտանգների նվազեցում), ռիսկի նվազեցումը (անվտանգության միջոցների կիրառում), ռիսկի պահպանումը (կորուստի ինքնուրույն ծածկում), ռիսկի փոխանցումը (ապահովագրության պայմանագրերի միջոցով) և ռիսկի բաշխումը (դիվերսիֆիկացիա)։ Այս մեթոդների ճիշտ կիրառումը ապահովում է ֆինանսական կայունություն և նվազեցնում անորոշության ազդեցությունը տնտեսության և բիզնեսի վրա։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է հարկային եկամուտների դերի և ազդեցության ուսումնասիրությանը համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են համայնքների բյուջեների եկամտային ձևավորման առանձնահատկությունները, հարկային մուտքերի նշանակությունը և դրանց ազդեցությունը տեղական ինքնակառավարման մարմինների ֆինանսական հնարավորությունների ու ինքնուրույնության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքների սեփական եկամուտների ձևավորմանը, հարկային բազայի ընդլայնման հնարավորություններին, հարկերի հավաքագրման արդյունավետությանը և դրանց փոփոխության վրա ազդող տնտեսական ու սոցիալական գործոններին։ Քննարկվում է հարկային եկամուտների և համայնքային ծախսերի փոխկապակցվածությունը՝ ներառյալ ենթակառուցվածքների զարգացումը, կոմունալ և հանրային ծառայությունների բարելավումը, սոցիալական ծրագրերի իրականացումը և տեղական տնտեսական ակտիվության խթանումը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև համայնքների ֆինանսական կարողությունների տարբերությունները և այն խնդիրները, որոնք կարող են սահմանափակել հարկային եկամուտների միջոցով կայուն զարգացման ապահովումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հարկային վարչարարության կատարելագործմանը, հարկային կարգապահության բարձրացմանը, համայնքների տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը և տեղական եկամուտների ավելացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հարկային եկամուտների ազդեցությունը համայնքների ֆինանսական կայունության, զարգացման ծրագրերի իրականացման և բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների որակի վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական և հարկային ոլորտի մասնագետների, համայնքային կառավարման ներկայացուցիչների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների և տեղական ինքնակառավարման հարցերով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Religion

Աշխատությունը ներկայացնում է սուրբ Զենոբ եպիսկոպոսին վերագրվող եկեղեցական ճառ, որը նվիրված է Հուդայի՝ Հիսուս Քրիստոսին մատնած աշակերտի կերպարին և նրա արարքի կրոնական ու բարոյական նշանակությանը։ Ճառի թեման կապված է Ավագ շաբաթվա խորհրդի հետ, մասնավորապես՝ Ավագ չորեքշաբթի օրվա, որը քրիստոնեական ավանդության մեջ հիշատակվում է Հուդայի մատնության և այդ իրադարձության հոգևոր իմաստավորման համատեքստում։ Հուդայի կերպարը եկեղեցական քարոզչության մեջ հաճախ դիտարկվում է դավաճանության, հավատարմության խախտման և բարոյական պատասխանատվության օրինակ։ Այսպիսի ճառերը նպատակ ունեն ոչ միայն մեկնաբանելու աստվածաշնչյան իրադարձությունները, այլև հավատացյալներին ուղղորդելու ինքնաքննության, հավատի ամրապնդման և քրիստոնեական արժեքների գիտակցման։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական ճարտասանության, աստվածաշնչյան թեմաների մեկնաբանության և Ավագ շաբաթվա քարոզչական ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ կրոնական գրականության պատմությամբ, պատարագային ու ծիսական մշակույթով և քրիստոնեական բարոյագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Գիրքը նաև վկայում է սրբերի անունների հետ կապված ճառերի տարածման և եկեղեցական ուսմունքը տպագիր գրականության միջոցով փոխանցելու ավանդույթի մասին։

History

Հայ ժողովրդի պատմական անցյալին, պետական կազմավորումներին, քաղաքական զարգացումներին, ազգային կյանքի կարևոր իրադարձություններին և մշակութային ժառանգությանը նվիրված պատմագիտական աշխատություն, որի հիմնական նպատակն է համառոտ և համակարգված ձևով ներկայացնել հայոց պատմության հիմնական փուլերն ու նշանակալի իրադարձությունները։ Գիրքը հայ ժողովրդի պատմական հիշողության պահպանմանն ու տարածմանն ուղղված ուսումնական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություն է, որը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ընդհանուր պատկերացում կազմելու Հայաստանի պատմական զարգացման, հայ ժողովրդի ձևավորման, պետականության ավանդույթների և դարերի ընթացքում կրած քաղաքական ու հասարակական փոփոխությունների մասին։ Աշխատության բովանդակային առանցքը հայոց պատմության ժամանակագրական ընթացքի ներկայացումն է՝ հնագույն շրջանից մինչև հեղինակի ժամանակներին նախորդող պատմական դարաշրջանները։ Պատմական շարադրանքի կարևոր թեմաներն են հայկական հնագույն բնակավայրերն ու պետական կազմավորումները, հայ ժողովրդի ծագման և ինքնության ձևավորման պատմական ավանդույթները, Հայկական լեռնաշխարհի քաղաքական զարգացումները, թագավորությունների կազմավորումն ու պետականության ամրապնդումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Արտաշեսյան և Արշակունյաց հարստությունների ժամանակաշրջանները, Հայաստանի քաղաքական հարաբերությունները հարևան տերությունների հետ, քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն և դրա հետևանքով տեղի ունեցած հոգևոր ու մշակութային վերափոխումները։ Հայոց պատմության կարևորագույն հանգրվաններից է ներկայացվում նաև հայ գրերի ստեղծումը, որը հիմնարար նշանակություն ունեցավ ազգային կրթության, գրականության, գիտության և ինքնության պահպանման համար։ Պատմական պատկերի ամբողջականության մեջ կարևոր տեղ ունեն միջնադարյան հայկական պետականությունների ձևավորումը, Բագրատունյաց թագավորության վերելքը, Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական և մշակութային կյանքը, ինչպես նաև օտար տիրապետությունների պայմաններում հայ ժողովրդի գոյատևման ու ինքնակազմակերպման գործընթացները։ Հայոց պատմության հետագա զարգացումները դիտարկվում են քաղաքական իրադարձությունների, հասարակական հարաբերությունների, կրոնական կյանքի և մշակութային շարունակականության փոխկապակցվածության մեջ։ Աշխատության կարևոր գաղափարական ուղղություններից է հայ ժողովրդի պատմական փորձի ներկայացումը որպես ազգային ինքնության, պետականության ձգտման և մշակութային ժառանգության պահպանման շարունակական ընթացք։ Պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ ժողովրդի հարաբերությունները հարևան ժողովուրդների և տարածաշրջանային մեծ տերությունների հետ, ինչպես նաև հասկանալու աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը Հայաստանի քաղաքական ու հասարակական կյանքի վրա։ Գրքի ճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների հաջորդականություն, այլև որպես ազգային փորձի և հավաքական հիշողության ձևավորման կարևոր միջոց։ Գրական և շարադրանքային առումով աշխատությունը պատկանում է պատմական ուսումնական գրականության ավանդույթին, որտեղ կարևոր են փաստերի ժամանակագրական դասավորությունը, իրադարձությունների տրամաբանական հաջորդականությունը, պատմական անձանց ու պետական գործիչների գործունեության ներկայացումը և անցյալի վերաբերյալ ընդհանուր եզրահանգումների ձևավորումը։ Համառոտ պատմագիտական շարադրանքը նպատակ ունի ընթերցողին հաղորդակից դարձնել պատմական գիտելիքի հիմնական շրջանակին՝ խթանելով հետաքրքրությունը Հայաստանի անցյալի և ազգային ժառանգության նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրության է արժանի հրատարակության պատմամշակութային միջավայրը։ Այն լույս է տեսել Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանության տպարանում, որը 18–19-րդ դարերում դարձել էր հայագիտական ուսումնասիրությունների, պատմական հետազոտությունների, գրականության և կրթական հրատարակությունների կարևորագույն կենտրոններից մեկը։ Մխիթարյանների գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայոց պատմության ուսումնասիրության գիտական հիմքերի զարգացմանը, պատմական աղբյուրների հավաքմանը, մշակմանը և հայերենով տարածմանը։ Նրանց հրատարակչական ու գիտակրթական աշխատանքը կարևոր դեր է ունեցել ազգային պատմական գիտակցության ձևավորման և հայ ժողովրդի անցյալի նկատմամբ հետաքրքրության խորացման գործում։ Այս աշխատությունը նույնպես արժեքավոր է այդ մշակութային շարժման համատեքստում, քանի որ արտացոլում է հայոց պատմությունը մատչելի և համակարգված ուսումնական նյութի վերածելու ձգտումը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ պատմագրության, պատմական կրթության, ազգային գաղափարաբանության և 19-րդ դարի հայ գրահրատարակչության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, մանկավարժներին, ուսանողներին և հայ ժողովրդի անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Այն նպաստում է ազգային պատմության հիմնական փուլերի ճանաչմանը, պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածության ընկալմանը և Հայաստանի հոգևոր ու քաղաքական ժառանգության գնահատմանը։ Իր կրթական և ճանաչողական նշանակությամբ հրատարակությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայերեն պատմագիտական գրականության զարգացման պատմության մեջ՝ ծառայելով որպես ազգային պատմական գիտելիքի տարածման և սերունդների պատմական հիշողության պահպանմանն ուղղված աշխատություն։