Ավտոտրակտորային շարժակազմի համակցված օժանդակ արգելակային համակարգի կառուցվածքի մշակումը և պարամետրերի լավարկումը

Մանկավարժություն

Այս հրատարակությունը վերաբերում է Հայկյան մարդասիրական ճեմարանի կառավարման, կազմակերպման և գործունեության կարգավորմանը՝ ներկայացնելով կրթական հաստատության ներքին կյանքի համար նախատեսված կարգերի ու կանոնների ամբողջություն։ Վերնագրում օգտագործված «կարգք եւ կանոնք» արտահայտությունը ցույց է տալիս, որ աշխատությունը կանոնադրական կամ կարգավորող բնույթի փաստաթուղթ է, որի նպատակն է սահմանել հաստատության գործունեության կազմակերպման սկզբունքները, կառավարման ընթացակարգերը և կրթական գործընթացի իրականացման համար անհրաժեշտ պայմանները։ Նման փաստաթղթերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում կրթական հաստատությունների պատմության ուսումնասիրության մեջ, քանի որ արտացոլում են ոչ միայն ուսումնական կազմակերպման ձևերը, այլև տվյալ ժամանակաշրջանում կրթության, կարգապահության, պատասխանատվության և համայնքային կառավարման վերաբերյալ ընդունված պատկերացումները։ Ճեմարանները պատմականորեն ունեցել են նշանակալի դեր հայ կրթական ու մշակութային կյանքում։ Դրանք ծառայել են գիտելիքի փոխանցմանը, մտավորականների պատրաստմանը և ազգային լեզվի ու մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Հայկական սփյուռքի պայմաններում կրթական հաստատությունները հաճախ ունեցել են նաև ավելի լայն առաքելություն՝ նպաստելով համայնքային կյանքի կազմակերպմանը, երիտասարդ սերնդի կրթությանը և ազգային ինքնության պահպանմանը։ Այդ առումով ճեմարանի կառավարման կանոնների հրատարակումը կարող է դիտարկվել որպես հաստատության գործունեությունը հստակեցնելու և դրա աշխատանքը որոշակի սկզբունքներով կազմակերպելու փորձ։ Վերնագրում առանձնահատուկ նշանակություն ունի «մարդասիրական» բնորոշումը, որը կարող է մատնանշել կրթության բարոյական, մտավոր և հասարակական նպատակների կարևորությունը։ Տասնիններորդ դարի կրթական մտածողության մեջ մարդասիրական կրթությունը հաճախ կապվել է մարդու գիտելիքների ընդլայնման, բարոյական հատկանիշների զարգացման, հասարակական պատասխանատվության ձևավորման և կրթության միջոցով անհատի կատարելագործման գաղափարների հետ։ Այնուամենայնիվ, տվյալ անվանման ճշգրիտ իմաստը և ճեմարանի կրթական ուղղվածության առանձնահատկությունները հնարավոր չէ ամբողջությամբ հաստատել միայն վերնագրի հիման վրա։ Հրատարակության հիմնական նպատակը, ըստ վերնագրի, ճեմարանի կառավարման և առաջնորդության հարցերը կանոնակարգելն է։ Նման կարգերում կարող էին սահմանվել հաստատության պատասխանատուների պարտականությունները, ղեկավարության իրավասությունները, ուսուցիչների և սովորողների վարքագծի պահանջները, կարգապահության պահպանման սկզբունքները, ինչպես նաև ուսումնական առօրյայի կազմակերպման որոշակի ընթացակարգեր։ Հնարավոր է, որ փաստաթուղթն անդրադառնում է նաև հաստատության ներքին կառավարման մարմինների հարաբերություններին, որոշումների ընդունման կարգին և կրթական գործունեության վերահսկմանը։ Սակայն այս հարցերը տվյալ հրատարակության հաստատված բովանդակություն համարել հնարավոր չէ առանց բնագրի ուսումնասիրության։ Վերնագիրը թույլ է տալիս վստահորեն նշել միայն այն, որ աշխատությունը նախատեսված է ճեմարանի կառավարման և առաջնորդության կարգը ներկայացնելու համար։ Հրատարակության պատմական նշանակությունը հատկապես տեսանելի է դառնում Կալկաթայի հայ համայնքի կրթական և մշակութային կյանքի համատեքստում։ Կալկաթան եղել է հայկական սփյուռքի կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ հայ համայնքը զարգացրել է եկեղեցական, կրթական և հասարակական հաստատություններ։ Հնդկաստանի հայ համայնքի պատմությունը կապված է առևտրական գործունեության, համայնքային կազմակերպվածության և ազգային մշակույթի պահպանման ջանքերի հետ։ Այս միջավայրում կրթական հաստատությունների գործունեությունը նպաստել է հայերեն լեզվի, գրագիտության և համայնքային ավանդույթների փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։ Ճեմարանի կառավարման վերաբերյալ կանոնների առկայությունը կարող է վկայել կրթական աշխատանքի կազմակերպվածության և հաստատության գործունեությունը որոշակի իրավական կամ ներքին սկզբունքներով կարգավորելու անհրաժեշտության մասին։ Նման փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են հայկական համայնքները կազմակերպել կրթական կյանքը իրենց պատմական հայրենիքից հեռու և ինչպիսի մեխանիզմներ են կիրառել հաստատությունների շարունակականությունն ապահովելու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ կրթության պատմությամբ, Հնդկաստանի հայ գաղթօջախով, հայկական սփյուռքի ինստիտուցիոնալ զարգացմամբ և տասնիններորդ դարի կրթական կառավարման ձևերով զբաղվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես պատմական փաստաթուղթ, քանի որ կանոնադրական բնույթի գրքերը հաճախ պահպանում են հաստատության կազմակերպական սկզբունքների, կրթական առաջնահերթությունների և կառավարման մշակույթի մասին տեղեկություններ, որոնք միշտ չէ, որ արտացոլված են պատմողական աղբյուրներում։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարող է լրացնել կրթական հաստատությունների պատմության վերաբերյալ առկա գիտելիքը և օգնել վերակազմելու համայնքային կյանքի կազմակերպման որոշ կողմեր։ Միաժամանակ, քանի որ մատենագիտական նկարագրության մեջ հեղինակի կամ կազմողի անունը նշված չէ, իսկ տպագրական տվյալները սահմանափակ են, հնարավոր չէ որոշել փաստաթղթի կազմման հանգամանքները, դրա հաստատման ընթացակարգը կամ կանոնների կիրառման կոնկրետ ձևերը։ Այդ մանրամասները պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել հրատարակության ամբողջական բնագիրը։ Ընդհանուր առմամբ, այս աշխատությունը կարելի է բնութագրել որպես հայկական սփյուռքի կրթական պատմությանը վերաբերող կանոնադրական հրատարակություն, որն արտացոլում է Հայկյան մարդասիրական ճեմարանի կառավարման և կրթական գործունեության կարգավորման ձգտումը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի հաստատված (ստացիոնար) ռեժիմների հաշվարկման մեթոդներին և ակտիվ ու ռեակտիվ հզորությունների կորուստների մասնակի ածանցյալների վերլուծությանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է բարդ էլեկտրացանցերի աշխատանքի մաթեմատիկական մոդելավորումը՝ ընդգծելով համակարգի կայուն աշխատանքի ապահովման, էներգիայի կորուստների նվազեցման և օպտիմալ ռեժիմների ընտրության խնդիրները։ Գրքում ներկայացվում են հոսքային բաշխման հաշվարկման (load flow) հիմնական մոտեցումները, ներառյալ Նյուտոն–Ռաֆսոնի և այլ թվային մեթոդների կիրառությունը մեծածավալ ցանցերի համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հզորության կորուստների զգայունության վերլուծությանը, մասնակի ածանցյալների կիրառմանը՝ ցանցային պարամետրերի փոփոխությունների ազդեցությունը գնահատելու համար։ Հեղինակը քննարկում է նաև օպտիմալ հոսքային բաշխման խնդիրները, լարման կայունության չափանիշները և էներգահամակարգի ռեժիմների ավտոմատ կարգավորման սկզբունքները։ Աշխատությունը կարևոր է էներգետիկ ինժեներների, համակարգային օպերատորների և գիտահետազոտողների համար՝ նպաստելով էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի արդյունավետության բարձրացման և կորուստների նվազեցման ժամանակակից մեթոդների զարգացմանը։

Գյուղատնտեսություն

Այս հրատարակությունը գյուղատնտեսության վերաբերյալ հանձնարարական գրականության մատենագիտական ցանկի՝ այգեգործությանը նվիրված մասնագիտացված մասն է, որի նպատակն է ընթերցողին կողմնորոշել այգեգործության ոլորտին վերաբերող անհրաժեշտ և օգտակար գրականության ընտրության հարցում։ Այն նախատեսված է որպես տեղեկատվական-մատենագիտական ուղեցույց և կարող է օգտակար լինել ինչպես գյուղատնտեսության մասնագետների, այնպես էլ ուսանողների, գյուղատնտեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, այգեգործների և համապատասխան ոլորտում ինքնակրթությամբ զբաղվող անձանց համար։ Նյութի հիմնական թեմատիկ շրջանակը ներառում է պտղատու և այլ այգեգործական մշակաբույսերի մշակությունը, այգիների հիմնադրումը և խնամքը, բույսերի աճի ու զարգացման պայմանները, հողի նախապատրաստումը, տնկման աշխատանքները, ոռոգումը, պարարտացումը, էտը, պատվաստումը, վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարը, բերքատվության բարձրացումը և ստացված բերքի արդյունավետ օգտագործումը։ Քանի որ հրատարակությունը կազմված է հանձնարարական գրականության սկզբունքով, դրա հիմնական արժեքը ոչ թե առանձին մշակաբույսերի վերաբերյալ մանրամասն տեխնոլոգիական նկարագրությունն է, այլ համապատասխան մասնագիտական աղբյուրների համակարգված ներկայացումը։ Նման մատենագիտական ցանկերը կարևոր դեր են ունեցել մասնագիտական գիտելիքի տարածման գործում, հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ գյուղատնտեսական մասնագիտացված գրականության որոնումը հիմնականում իրականացվում էր գրադարանների կատալոգների, մատենագիտական տեղեկատուների և թեմատիկ ցանկերի միջոցով։ Այգեգործությանը նվիրված բաժինը կարող է ընդգրկել ինչպես ընդհանուր բնույթի ձեռնարկներ ու դասագրքեր, այնպես էլ առանձին մշակաբույսերի, պտղատու ծառերի և թփերի, այգիների մշակության տեխնիկայի, բույսերի պաշտպանության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման վերաբերյալ հրատարակություններ։ Գրականության նման դասակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ընտրել աղբյուրներ՝ ըստ իր մասնագիտական կամ գործնական հետաքրքրության։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունը դրա գործնական ուղղվածությունն է։ Այգեգործությունը պահանջում է տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների համադրություն, քանի որ բերքի քանակն ու որակը կախված են բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններից՝ մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկություններից, կլիմայական պայմաններից, հողի հատկություններից, ջրային ռեժիմից, մշակության տեխնոլոգիայից և բույսերի պաշտպանության միջոցներից։ Այդ պատճառով համապատասխան մասնագիտական գրականության ընտրությունը կարևոր նախապայման է այգեգործական աշխատանքների ճիշտ կազմակերպման համար։ Մատենագիտական ցանկը կարող է արժեքավոր լինել նաև գյուղատնտեսության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ընդգրկված գրականության կազմը պատկերացում է տալիս տվյալ ժամանակաշրջանում այգեգործության զարգացման առաջնահերթությունների, տարածված մշակաբույսերի, կիրառվող ագրոտեխնիկական մոտեցումների և մասնագիտական գիտելիքի տարածման ձևերի մասին։ Նման աղբյուրների միջոցով հնարավոր է հետևել, թե ինչ հարցերի նկատմամբ էր առավել մեծ հետաքրքրություն ցուցաբերվում այգեգործության ոլորտում և ինչպիսի գիտական կամ գործնական աշխատություններ էին առաջարկվում ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես այգեգործության վերաբերյալ մասնագիտական տեղեկատվության որոնումն ու ընտրությունը հեշտացնող մատենագիտական ուղեցույց։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական գրադարանների, ուսումնական հաստատությունների, մասնագիտական դասընթացների, հետազոտական աշխատանքների և այգեգործական գործնական գործունեության համար՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի ոլորտի վերաբերյալ ավելի ծավալուն և մասնագիտացված աղբյուրներ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ինստիտուցիոնալ տնտեսագիտության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև շուկայական հարաբերությունների անցման պայմաններում տնտեսական ու հասարակական ինստիտուտների ձևավորման առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության փորձի հիման վրա։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն կանոնների, նորմերի, կազմակերպությունների և վարքագծային մեխանիզմների վրա, որոնք ձևավորում են տնտեսական գործունեության ինստիտուցիոնալ միջավայրը և ազդեցություն ունեն տնտեսավարող սուբյեկտների որոշումների, շուկայական փոխհարաբերությունների և տնտեսական զարգացման արդյունավետության վրա։ Քննության են առնվում ինստիտուցիոնալիզմի հիմնական տեսական ուղղությունները, ինստիտուտների տնտեսական նշանակությունը, դրանց առաջացման ու փոփոխության օրինաչափությունները և պետական ու շուկայական կառույցների փոխազդեցությունը։ Ինստիտուտները դիտարկվում են ինչպես պաշտոնական կանոնների՝ օրենսդրության, սեփականության իրավունքների, պայմանագրային հարաբերությունների և պետական կարգավորման համակարգի, այնպես էլ ոչ պաշտոնական նորմերի՝ ավանդույթների, հասարակական վստահության, գործարար մշակույթի և վարքագծային սովորույթների համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում անցումային տնտեսություններում ինստիտուցիոնալ վերափոխումների առանձնահատկություններին, երբ նախկին տնտեսական համակարգի կառույցների փոխարեն կամ դրանց հիմքի վրա ձևավորվում են շուկայական տնտեսությանը բնորոշ նոր մեխանիզմներ։ Վերլուծվում են սեփականության հարաբերությունների վերափոխումը, մասնավոր հատվածի ձևավորումը, ձեռնարկատիրության զարգացումը, մրցակցային միջավայրի ստեղծումը, ֆինանսական համակարգի կայացումը և պետական կառավարման նոր սկզբունքների ներդրումը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ շուկայական ինստիտուտների արդյունավետ գործունեությունը կախված է ոչ միայն համապատասխան օրենքների ընդունումից, այլև դրանց իրական կիրարկումից, հասարակական վստահությունից և տնտեսական հարաբերությունների մասնակիցների կողմից նոր կանոնների ընդունումից։ Հայաստանի օրինակով ուսումնասիրվում են տնտեսական համակարգի վերափոխման ընթացքում առաջացած ինստիտուցիոնալ խնդիրները և դրանց ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա։ Քննության են առնվում պետական կառավարման արդյունավետության, սեփականության իրավունքների պաշտպանության, պայմանագրերի կատարման, մրցակցության, գործարար միջավայրի և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման հետ կապված հարցերը։ Առանձին նշանակություն է տրվում ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների հաջորդականությանը և փոխկապակցվածությանը, քանի որ առանձին ոլորտներում իրականացվող բարեփոխումների արդյունքները կարող են կախված լինել մյուս ինստիտուտների զարգացման աստիճանից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պետության դերին անցումային փուլում՝ որպես նոր տնտեսական կանոնների ձևավորման, դրանց իրականացման և շուկայական համակարգի կայուն գործունեության համար անհրաժեշտ պայմանների ապահովման կարևոր մասնակցի։ Ուսումնասիրվում է արդյունավետ ինստիտուտների և երկարաժամկետ տնտեսական աճի, ներդրումային ակտիվության, ձեռնարկատիրության ու հասարակական բարեկեցության միջև կապը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է այնպիսի ինստիտուցիոնալ քաղաքականության մշակման անհրաժեշտությամբ, որը կարող է նպաստել տնտեսական հարաբերությունների կանխատեսելիությանը, գործարար միջավայրի բարելավմանը, պետական կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը և կայուն տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի տնտեսական վերափոխումները դիտարկել ոչ միայն մակրոտնտեսական ցուցանիշների, այլև տնտեսական համակարգի հիմքում գործող կանոնների, կազմակերպությունների և հասարակական հարաբերությունների փոփոխության տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ինստիտուցիոնալ և անցումային տնտեսությունների խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և լեզուների ուսանողներին ապահովել արդի միջազգային գրականության մասին տեղեկությամբ և հեշտացնել կողմնորոշումը տարբեր լեզուներով հրատարակված նոր նյութերի մեջ։ Ցանկում ընդգրկվում են գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի գրքեր՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով, որոնք արտացոլում են համաշխարհային հրատարակչական գործընթացների հիմնական ուղղությունները և գիտական ու մշակութային փոխանակումների զարգացումը։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր գործիք միջազգային տեղեկատվության հասանելիության համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային արտադրանքը, համեմատել մոտեցումները և օգտագործել դրանք ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով միջազգային գիտական հաղորդակցությունը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Ուիլյամ Շեքսպիրի դրամատուրգիական լեզվում մակդիրների և մակդրավորման գեղարվեստական հնարների գործառական, ոճական ու թարգմանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ երեք տարբեր դրամատիկական երկերի բնագրերի և դրանց հայերեն թարգմանությունների համադրական քննության հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում մակդիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առարկայի, անձի կամ երևույթի հատկանիշ արտահայտող լեզվական միավոր, այլև որպես կերպարների հոգեբանական նկարագիրը, հեղինակային գնահատականը, ստեղծագործության հուզական մթնոլորտը և պատկերային համակարգը ձևավորող կարևոր ոճական միջոց։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են առանձնացվել մակդիրների կառուցվածքային ու իմաստային տեսակները, դրանց կիրառման հաճախականությունը, համատեքստային նշանակությունը և փոխաբերական ներուժը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր ժանրային և գաղափարական միջավայրերում ինչպիսի գործառույթներ են ստանձնում մակդրային կառույցները։ Պատմական դրամայում դրանք կարող են մասնակցել իշխանության, քաղաքական հակամարտության և կերպարների բարոյահոգեբանական բնութագրման ձևավորմանը, ողբերգական սիրո պատմության մեջ՝ հուզականության, հակադրությունների և քնարական պատկերների ստեղծմանը, իսկ փիլիսոփայական ու սոցիալական շեշտադրումներով դրամայում՝ մարդկային հարաբերությունների, հարստության, երախտագիտության և հիասթափության գնահատողական արտահայտմանը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է անգլերեն բնագրերի և հայերեն տարբերակների համեմատությունը։ Քննվում է, թե թարգմանության ընթացքում որքանով են պահպանվում բնագրային մակդիրների իմաստային ծավալը, պատկերավորությունը, հուզական երանգը և ոճական գործառույթը, ինչպես նաև ինչպիսի լեզվական փոխակերպումներ են անհրաժեշտ լինում անգլերենի և հայերենի կառուցվածքային ու բառաիմաստային տարբերությունների պատճառով։ Կարող են ուսումնասիրվել բառացի փոխանցման, իմաստային փոխարինման, ընդլայնման, կրճատման կամ նոր պատկերային համարժեքի ընտրության դեպքերը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը դրամատիկական խոսքի ընդհանուր արտահայտչականության վրա։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև հայերենի պատկերավորման միջոցների ներուժը շեքսպիրյան խոսքի վերարտադրման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ոճագիտության, շեքսպիրագիտության, համեմատական լեզվաբանության և թարգմանագիտության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է գեղարվեստական պատկերավորման կարևոր միջոցներից մեկը գործում բնագրում և ինչպիսի լեզվական ու ստեղծագործական լուծումներով է վերարտադրվում հայերեն թարգմանություններում։