Այսպես խոսեց Զրադաշտը. Առաջին մաս

Իրավաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրությամբ գործարքների անվավերության, մասնավորապես անվավեր (առոչինչ) և վիճահարույց գործարքների քաղաքացիաիրավական կարգավորման համակարգին։ Այն բացատրում է այն իրավական հիմքերը, որոնց դեպքում գործարքը ճանաչվում է անվավեր, ինչպես նաև դատարանի դերը նման գործարքների իրավական հետևանքների որոշման մեջ։ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի համաձայն՝ գործարքը կարող է լինել անվավեր կամ դատարանի կողմից վիճահարույց գործարք ճանաչվելու հետևանքով, կամ էլ առոչինչ՝ անկախ դատական ճանաչումից, և այդ դեպքում այն սկզբից ի վեր չի առաջացնում իրավական հետևանքներ՝ բացառությամբ օրենքով նախատեսված հատուկ դեպքերի։ Կարգավորումը նախատեսում է, որ անվավեր գործարքի դեպքում կողմերը պարտավոր են վերադարձնել ստացվածը բնեղենով, իսկ անհնարինության դեպքում՝ փոխհատուցել դրա արժեքը, ինչը ապահովում է կողմերի գույքային հավասարակշռության վերականգնումը։ Միաժամանակ սահմանվում են նաև գործարքի անվավերության հետևանքների կիրառման դատավարական կանոնները, հայցային վաղեմության ժամկետները և հատուկ դեպքեր, օրինակ՝ անգործունակ անձի կողմից կնքված կամ էական մոլորության ազդեցության տակ կատարված գործարքների անվավերությունը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է, որ այս ինստիտուտը ծառայում է քաղաքացիական շրջանառության կայունության և իրավահարաբերությունների օրինականության ապահովմանը՝ կանխելով անօրինական կամ կամքի արատներով կնքված գործարքների իրավական ուժ ստանալը։

Տնտեսագիտություն

Ագրարային տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության կառավարման և անասնաբուծական արտադրության զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անասնաբուծության ոլորտի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրա տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում անասնաբուծության դերն ու նշանակությունը երկրի գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքում, պարենային անվտանգության ապահովման և գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անասնաբուծական տնտեսությունների արտադրական ներուժին, կենդանիների մթերատվության մակարդակին, կերային բազայի ապահովվածությանը և արտադրության կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են անասնապահական արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորման, նյութատեխնիկական ռեսուրսների օգտագործման, աշխատանքի արտադրողականության և տնտեսությունների շահութաբերության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Քննարկվում են տոհմային և սելեկցիոն աշխատանքների կատարելագործման, կենդանիների պահվածքի ու կերակրման ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման և անասնաբուժական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի անասնաբուծության տարածքային առանձնահատկությունները, փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսությունների զարգացման սահմանափակումները, արտադրանքի իրացման խնդիրները և շուկայական ենթակառուցվածքների դերը։ Անդրադարձ է կատարվում պետական աջակցության ծրագրերի, ներդրումային քաղաքականության, գյուղատնտեսական համագործակցության և ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության նշանակությանը։ Կարևորվում է անասնաբուծության զարգացման տնտեսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական միջոցառումների համադրումը՝ արտադրության ծավալների աճի, որակի բարելավման և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ոլորտի զարգացման ռազմավարական ուղղությունների հիմնավորմանը և անասնաբուծական տնտեսությունների մրցունակության բարձրացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, անասնաբուծության, գյուղատնտեսական կառավարման և Հայաստանի գյուղական զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Lեզվաբանություն

Լեզվաբանական և լեզվամշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խնդրանքի խոսքային ակտի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ռուսական լեզվամշակութային միջավայրում։ Քննության են առնվում խնդրանքի ձևավորման լեզվական միջոցները, հաղորդակցական նպատակները և խոսողի ու զրուցակցի միջև հարաբերությունների ազդեցությունը արտահայտության կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղիղ և անուղղակի խնդրանքներին, քաղաքավարության տարբեր ձևերին, դիմելաձևերին, եղանակավորող բառերին, հարցական կառուցվածքներին և խոսքային իրավիճակից կախված այլ լեզվական միջոցներին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են հաղորդակիցների սոցիալական կարգավիճակը, մտերմության աստիճանը, տարիքը, հաղորդակցության պաշտոնական կամ ոչ պաշտոնական բնույթը և մշակութային նորմերը պայմանավորում համապատասխան խոսքային ձևի ընտրությունը։ Քննարկվում են նաև խնդրանքի արտահայտման ռազմավարությունները, դրանց իմաստաբանական և գործաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև խոսքային վարվելակարգի դերը արդյունավետ հաղորդակցության կազմակերպման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հասարակության մեջ ընդունված արժեքներն ու հաղորդակցական նորմերը դրսևորվում առօրյա խոսքում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, ռուսաց լեզվի մասնագետների, թարգմանիչների, լեզվամշակութաբանների և օտար լեզու ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Գրականություն

Ստեղծագործության թեմատիկ առանցքում անցյալի մնացորդների, հիշողության, կորստի, ժամանակի ազդեցության և մարդկային գոյության շարունակականության գաղափարներն են։ Վերնագրի խորհրդանշական իմաստը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու որպես անցյալի իրադարձություններից, ապրումներից, հարաբերություններից և պատմական փոփոխություններից պահպանված հետքերի գեղարվեստական արտահայտություն։ Նման թեմատիկ ուղղվածությամբ ստեղծագործության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունները, հիշողության ազդեցությունը մարդու ինքնության ձևավորման վրա, ինչպես նաև անցյալի փորձառության և ներկայի իրականության միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Հնարավոր մեկնաբանությունների շրջանակում կարևորվում են մարդկային ճակատագրերի փոփոխությունները, հոգեբանական ապրումները, կորցրած արժեքների վերագնահատումը և ժամանակի ընթացքում պահպանվող նյութական ու հոգևոր ժառանգության նշանակությունը։ Անցյալի մնացորդները կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես ֆիզիկական առարկաներ կամ պատմական վկայություններ, այլև որպես հիշողություններ, զգացմունքներ, գաղափարներ և մարդկային հարաբերությունների հետքեր։ Այս տեսանկյունից ստեղծագործության հնարավոր գաղափարական բովանդակությունն առնչվում է հիշողության և մոռացության, կորստի և վերականգնման, փոփոխության և շարունակականության փոխհարաբերություններին։ Գրական մեկնաբանության շրջանակում նման թեմաները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու խորհրդանշական պատկերների կիրառությունը, գեղարվեստական ժամանակի կազմակերպումը, կերպարների ներաշխարհի բացահայտումը և անցյալի ու ներկայի հակադրության արտահայտչական նշանակությունը։ Միաժամանակ միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ վստահորեն որոշել տվյալ հրատարակության իրական բովանդակությունը, ժանրը, հեղինակային մտահղացումը կամ կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քանի որ նույն անվանումով կարող են գոյություն ունենալ տարբեր բնույթի ստեղծագործություններ։

Այլ առարկաներ

Նվիրված է երկաթբետոնե կառուցվածքների տեսության, հաշվարկի և նախագծման սկզբունքների համակարգված ներկայացմանը՝ նախատեսված շինարարական բուհերի ուսանողների, ճարտարագետների և նախագծողների համար, գրքում մանրամասն քննարկվում են երկաթբետոնի որպես համակցված նյութի հատկությունները՝ ընդգծելով բետոնի և պողպատե ամրանների համատեղ աշխատանքի մեխանիզմները, բացատրվում է լարման և դեֆորմացիայի բաշխումը տարբեր բեռնվածքների ազդեցության տակ, ներկայացվում են կառուցվածքային տարրերի՝ ճառագայթների, սալերի, սյուների և հիմնակմախքային համակարգերի հաշվարկման մեթոդները՝ հիմնված այդ ժամանակաշրջանի նորմատիվ պահանջների և ինժեներական մոտեցումների վրա, աշխատությունը ներառում է ինչպես ստատիկական, այնպես էլ դինամիկական բեռների ազդեցության վերլուծություն, ինչպես նաև սեյսմակայունության սկզբունքներ, որոնք հատկապես կարևոր են երկրաշարժային ակտիվ գոտիներում կառուցապատման համար, գրքում մեծ տեղ է հատկացված հաշվարկային սխեմաների, բանաձևերի և գործնական օրինակների ներկայացմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ոչ միայն տեսականորեն ըմբռնել նյութը, այլև կիրառել այն իրական նախագծման խնդիրներում, անդրադարձ է կատարվում նաև կառուցվածքների հուսալիության, ամրության, ճկունության և երկարատևության հարցերին, ինչպես նաև շինարարական տեխնոլոգիաների և նյութերի որակի ազդեցությանը վերջնական արդյունքի վրա, աշխատությունը կարևորում է ինժեներական մտածողության զարգացումը և նորմատիվ փաստաթղթերի ճիշտ կիրառումը, և չնայած հրատարակման տարեթվին՝ այն շարունակում է պահպանել իր արժեքը որպես դասական ուսումնական աղբյուր, որը հիմք է տալիս ժամանակակից շինարարական գիտելիքների յուրացման համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հրաչյա Աճառյանի լեզվաբանական ժառանգության մեջ ոճագիտության և խոսքի մշակույթի խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա գիտական մոտեցումների նշանակությունը հայ լեզվաբանության զարգացման գործում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հայերենի բառապաշարի, քերականական կառուցվածքի, արտահայտչական հնարավորությունների և լեզվական տարբերակների վերաբերյալ Աճառյանի դիտարկումները՝ դրանք դիտարկելով ոճական նպատակահարմարության և գրական լեզվի մշակույթի տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական միավորների ընտրության, դրանց գործածության, իմաստային նրբերանգների և խոսքային միջավայրից կախված կիրառության հարցերին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են լեզվի պատմության, բարբառագիտության, բառագիտության և ստուգաբանության վերաբերյալ ուսումնասիրությունները նպաստում խոսքի առանձնահատկությունների և լեզվական նորմերի ավելի խոր ընկալմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրական լեզվի զարգացման, լեզվական ճշգրտության, արտահայտչականության, պարզության և նպատակահարմարության խնդիրներին, ինչպես նաև լեզվական տարբեր ձևերի գնահատմանը։ Ուսումնասիրության միջոցով կարող են բացահայտվել Աճառյանի այն գիտական սկզբունքները, որոնք առնչվում են լեզվի բնական զարգացման և գրական լեզվի մշակման փոխհարաբերությանը, լեզվական ժառանգության պահպանմանը և նոր լեզվական երևույթների գնահատմանը։ Աշխատանքը նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտնականի մոտեցումները հայերենի բառապաշարային հարստության, լեզվական փոխազդեցությունների և տարբեր ժամանակաշրջաններում լեզվի փոփոխությունների նկատմամբ։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Աճառյանի աշխատություններում հանդիպող լեզվական փաստերի վերլուծությանը՝ ցույց տալու համար, թե ինչպիսի նշանակություն ունեն դրանք ժամանակակից հայերենի ոճական համակարգի և խոսքի մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Հետազոտությունը կարևոր է ոչ միայն Աճառյանի գիտական ժառանգության արժևորման, այլև հայոց լեզվի ոճական հնարավորությունների, լեզվական նորմերի և խոսքի մշակույթի պատմական զարգացման ավելի ամբողջական ըմբռնման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, ոճագետների, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և հայերեն խոսքի մշակույթի հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։