Այսպես խոսեց Զրադաշտը. Առաջին մաս

Журналистика

Այս աշխատությունը նվիրված է 1990–2006 թվականների արդի հայ մամուլի և գրականության փոխհարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով անկախության տարիներին ձևավորված նոր գրական և հրապարակախոսական միջավայրը, ինչպես նաև մամուլի դերը ժամանակակից գրական գործընթացների ձևավորման, գնահատման և հանրայնացման գործում։ Նյութում վերլուծվում են հասարակական և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը գրական կյանքի վրա, գրական մամուլի զարգացման միտումները, գրական-քննադատական հոդվածների, հարցազրույցների, գրախոսությունների և հրապարակախոսական նյութերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը գրական արժեքների ձևավորման և ընթերցողական ճաշակի զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախության շրջանի մամուլի բազմակարծությանը, գրական բանավեճերին, մշակութային ինքնության, ազգային արժեքների և ժամանակակից ստեղծագործական ուղղությունների արտացոլմանը պարբերական մամուլում։ Քննարկվում են նաև գրողների, լրագրողների և գրականագետների համագործակցության ձևերը, զանգվածային մշակույթի ազդեցությունը գրական դաշտի վրա և մշակութային լրագրության զարգացման հիմնական միտումները։ Աշխատությունը համադրում է գրականագիտական և լրագրագիտական մոտեցումները՝ ներկայացնելով, թե ինչպես է 1990–2006 թվականների հայ մամուլը դարձել ժամանակակից հայ գրականության զարգացման, հանրային քննարկման և գրական գործընթացների արժևորման կարևոր հարթակ։

Биология

Աշխատանքը նվիրված է իմոբիլիզացիոն և ակուստիկ սթրեսների ազդեցության ուսումնասիրությանը առնետների օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակը բնութագրող մի շարք ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է սթրեսային գործոնների նկատմամբ կենդանի օրգանիզմի արձագանքի ուսումնասիրությունը և տարբեր բնույթի արտաքին ազդեցությունների պայմաններում ֆիզիոլոգիական համակարգերի գործունեության փոփոխությունների բացահայտումը։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ իմոբիլիզացիան և ուժեղ կամ երկարատև ձայնային գրգռումը կարող են օրգանիզմի համար հանդես գալ որպես սթրեսածին գործոններ՝ առաջացնելով նյարդային, հորմոնալ և այլ ֆունկցիոնալ համակարգերի փոխկապակցված արձագանքներ։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է տարբեր տեսակի սթրեսային ազդեցությունների համեմատական դիտարկման հնարավորությամբ և դրանց հետևանքով առաջացող ֆիզիոլոգիական տեղաշարժերի գնահատմամբ։ Առնետների վրա իրականացվող փորձարարական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերահսկելի պայմաններում հետևել օրգանիզմի արձագանքին, համադրել ելակետային և սթրեսային վիճակների ցուցանիշները և առանձնացնել այն փոփոխությունները, որոնք կարող են բնորոշ լինել տվյալ ազդեցության տեսակին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվող ֆունկցիոնալ ցուցանիշները կարող են արտացոլել օրգանիզմի ընդհանուր վիճակը, հարմարվողական հնարավորությունները և սթրեսային ազդեցությանը պատասխանող կարգավորիչ մեխանիզմների ակտիվությունը։ Հատկապես կարևոր է սթրեսային գործոնների ինտենսիվության, տևողության և բնույթի հետ ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների հնարավոր կապերի բացահայտումը։ Նման մոտեցումը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել սթրեսի նկատմամբ կենդանի համակարգի արձագանքի մեխանիզմների մասին և հասկանալ, թե ինչպես կարող են տարբեր արտաքին գրգռիչներ ազդել նույն օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հավասարակշռության վրա։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ֆիզիոլոգիայի, կենսաբանության, փորձարարական բժշկության, նյարդաֆիզիոլոգիայի և սթրեսի կենսաբանության ոլորտներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։ Այն նաև արժեքավոր է որպես փորձարարական ուսումնասիրություն, որն արտացոլում է կենդանիների մոդելների կիրառմամբ սթրեսային ազդեցությունների ուսումնասիրման մոտեցումները և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքների գնահատման մեթոդաբանական սկզբունքները։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գետային համակարգերում կոշտ հոսքի ձևավորման, տարածական բաշխման և ժամանակային փոփոխությունների օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն վերաբերում է հիդրոլոգիայի կարևոր ուղղություններից մեկին, քանի որ գետային հոսքի միջոցով տեղափոխվող կոշտ նյութերի քանակն ու կազմը անմիջականորեն կապված են գետավազանների էրոզիոն գործընթացների, ռելիեֆի առանձնահատկությունների, կլիմայական պայմանների, տեղումների բնույթի, գետերի ջրառատության և հողային ու երկրաբանական կառուցվածքի հետ։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է Հայաստանի լեռնային ռելիեֆի պայմաններում կոշտ հոսքի ձևավորման առանձնահատկությունների բացահայտումը և տարբեր տարածքների ու ժամանակաշրջանների միջև դրանց տարբերությունների գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն գետերի ավազանների բարձրությունը, լանջերի թեքությունը, երկրաբանական կառուցվածքը, հողաբուսական ծածկույթը, տեղումների ինտենսիվությունն ու սեզոնային բաշխումը, ինչպես նաև մակերևութային հոսքի առանձնահատկությունները, քանի որ այս գործոնների համադրությունն է պայմանավորում ջրային էրոզիայի ինտենսիվությունն ու գետային հուներով տեղափոխվող պինդ նյութի ծավալը։ Հայաստանի գետերի հոսքի ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն ունեն տարածքի կլիմայական և մասնատված ռելիեֆային պայմանները, իսկ ժամանակակից ուսումնասիրություններում գետային հոսքի տարածաժամանակային փոփոխությունները դիտարկվում են նաև կլիմայի փոփոխության համատեքստում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ կոշտ հոսքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ գետավազաններում ընթացող էրոզիոն և նստվածքագոյացման գործընթացները, գնահատել գետերի հուների ու ջրամբարների վրա դրանց ազդեցությունը և կատարել ջրային ռեսուրսների կառավարման համար անհրաժեշտ հաշվարկներ։ Կոշտ նյութի տեղափոխումը կարող է հանգեցնել գետերի հուների փոփոխության, ջրամբարների աստիճանական նստվածքակալման, ջրատարողության նվազման և հիդրոտեխնիկական կառույցների շահագործման պայմանների փոփոխության, ուստի դրա քանակական գնահատումն ունի ոչ միայն տեսական, այլև գործնական նշանակություն։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է Հայաստանի տարբեր գետավազանների համեմատական բնութագրման տեսանկյունից, քանի որ հանրապետության տարածքում բնական պայմանները զգալիորեն տարբերվում են՝ ստեղծելով կոշտ հոսքի տարածական մեծ բազմազանություն։ Ժամանակային կտրվածքով կոշտ հոսքի փոփոխության ուսումնասիրությունը, իր հերթին, թույլ է տալիս բացահայտել սեզոնային և բազմամյա տատանումները և դրանք կապել գետերի ջրային ռեժիմի ու արտաքին բնական գործոնների փոփոխության հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրագետներին, հիդրոլոգներին, բնապահպաններին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, երկրաբաններին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ազգային գրադարանի մատենագիտական տվյալներով՝ այս աշխատանքը հրատարակվել է 2012 թվականին՝ որպես 25-էջանոց գիտական աշխատանք, և ընդգրկված է աշխարհագրական գիտությունների բնագավառի թեկնածուական աշխատանքների շարքում։

Медицина

Գրքում ուսումնասիրվում է Գեմզարի (gemcitabine) և Ալիմտայի (pemetrexed) կիրառմամբ իրականացվող քիմիաթերապիայի համեմատական արդյունավետությունը թոքի ոչ մանրբջջային քաղցկեղի բուժման դեպքում, վերլուծվում են երկու դեղամիջոցների գործողության մեխանիզմները՝ ներառյալ ուռուցքային բջիջների ԴՆԹ սինթեզի և նյութափոխանակության վրա ազդեցությունը, ներկայացվում են կլինիկական հետազոտությունների արդյունքները՝ կապված հիվանդների ընդհանուր գոյատևման, հիվանդության առաջընթացի դանդաղեցման և կողմնակի ազդեցությունների հաճախականության հետ, դիտարկվում են բուժման տարբեր սխեմաների արդյունավետության համեմատական տվյալները՝ ըստ հիվանդության փուլերի և հյուսվածաբանական ենթատիպերի, գնահատվում է բուժման տանելիությունը և կյանքի որակի վրա ազդեցությունը, քննարկվում են անհատականացված բուժման մոտեցումները և համակցված թերապիայի հնարավորությունները, աշխատանքը միավորում է կլինիկական փորձը և գիտական տվյալները՝ նպատակ ունենալով աջակցել թոքի քաղցկեղի բուժման օպտիմալ ռազմավարությունների ընտրությանը և կատարելագործմանը։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտադրական ռեսուրսների տարածքային բաշխման և դրանց արդյունավետ օգտագործման հետ կապված հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երկրի տարբեր մարզերում աշխատանքային, նյութական, բնական, ֆինանսական և արտադրական կարողությունների ձևավորման ու օգտագործման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են արտադրական ներուժի տարածքային տարբերությունները, տնտեսության ճյուղերի տեղաբաշխման վրա ազդող գործոնները և մարզերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հետ դրանց փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առկա ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրական կարողությունների ծանրաբեռնվածությանը, ենթակառուցվածքների հասանելիությանը և ներդրումային հնարավորությունների տարածքային բաշխմանը։ Քննարկվում են նաև ռեսուրսների անհամաչափ կենտրոնացման հետևանքով առաջացող տնտեսական խնդիրները և մարզերի արտադրական ներուժի առավել լիարժեք օգտագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են տարածքային տնտեսական քաղաքականության կատարելագործումը, արտադրության արդյունավետ կազմակերպումը և մարզերի միջև տնտեսական զարգացման տարբերությունների նվազեցմանը նպաստող մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տարածքային զարգացման մասնագետների, պետական և տեղական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Էներգետիկայի, տնտեսական քաղաքականության և ենթակառուցվածքային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի էլեկտրաէներգետիկական համակարգի ճգնաժամային վիճակից դեպի կայուն գործունեություն անցման գործընթացների, դրանց տնտեսական և կազմակերպական նախադրյալների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Հայաստանի էներգետիկ համակարգի զարգացման պատմական առանձնահատկությունները, էներգամատակարարման ճգնաժամի առաջացման պատճառները և էլեկտրաէներգիայի արտադրության ու բաշխման ոլորտներում ի հայտ եկած կառուցվածքային հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետխորհրդային տնտեսական վերափոխումների, վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսների մատակարարման սահմանափակումների և էներգետիկ ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակի ազդեցությանը ոլորտի գործունեության վրա։ Վերլուծվում են էլեկտրաէներգիայի արտադրության, հաղորդման և բաշխման համակարգերի վերականգնման, կառավարման բարեփոխումների և ֆինանսական կայունության ապահովման հնարավոր մեխանիզմները։ Քննարկվում են էներգետիկ ընկերությունների կազմակերպական վերակառուցման, սակագնային քաղաքականության, վճարումների հավաքագրման և ներդրումային ծրագրերի իրականացման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել պետական կարգավորման, մասնավոր հատվածի մասնակցության և միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունների աջակցության դերերը էներգետիկ համակարգի կայունացման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում էլեկտրամատակարարման հուսալիության բարձրացմանը, տեխնիկական ու առևտրային կորուստների նվազեցմանը և էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության ապահովմանը։ Կարևորվում է էներգետիկ անվտանգության, տնտեսական կայունության և սոցիալական հետևանքների փոխկապակցվածությունը՝ ոլորտային բարեփոխումների արդյունքների գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայաստանի էներգետիկ համակարգի ճգնաժամի հաղթահարման պատմական փորձի համակարգմանը և ենթակառուցվածքային բարեփոխումների արդյունավետության գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել էներգետիկ տնտեսագիտության, էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի կառավարման, պետական կարգավորման, տնտեսական բարեփոխումների և Հայաստանի տնտեսական պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։