Հայաստանի հազվագույտ և անհետացող դեղաբույսերը և դրանց վերարտադրության խնդիրները

Տնտեսագիտություն

Գիտատնտեսագիտական և ագրարային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է դաշտային պայմաններում անասնակերի արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ Սյունիքի մարզի գյուղատնտեսական տնտեսությունների օրինակով։ Քննության են առնվում կերային մշակաբույսերի արտադրության կազմակերպումը, հողային և աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը, արտադրական ծախսերի կառուցվածքը, բերքատվությունը և ստացվող արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրության արդյունավետության վրա ազդող բնական, տնտեսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական գործոններին։ Վերլուծվում են ցանքատարածությունների կառուցվածքի կատարելագործման, մշակաբույսերի ճիշտ ընտրության, գյուղատնտեսական տեխնիկայի արդյունավետ օգտագործման, աշխատանքի կազմակերպման և արտադրական ծախսերի նվազեցման հնարավորությունները։ Քննարկվում է նաև կերային բազայի կայունության նշանակությունը անասնապահության զարգացման, կենդանիների կերապահովվածության և գյուղատնտեսական տնտեսությունների ընդհանուր եկամտաբերության բարձրացման համար։ Դիտարկվում են մարզի առանձնահատկություններին համապատասխան արտադրության կազմակերպման և ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել կերարտադրության տնտեսական կառավարման կատարելագործմանը և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված միջոցառումների մշակմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագետների, գյուղատնտեսների, ֆերմերային տնտեսությունների ղեկավարների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Մեծ Արարատի գագաթ բարձրանալու պատմությանը՝ ներկայացնելով տարբեր ժամանակաշրջաններում իրականացված վերելքների նախապատմությունը, ընթացքը և նշանակությունը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Արարատ լեռան՝ որպես բնական, աշխարհագրական և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող բարձունքի, հետազոտման և նվաճման պատմությունն է։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում լեռան աշխարհագրական առանձնահատկություններին, բարձրության, կլիմայական պայմանների, ռելիեֆի և սառցադաշտերի առանձնահատկություններին, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել գագաթ բարձրանալու հնարավորությունների և բարդության վրա։ Ներկայացվում են վաղ շրջանի ճանապարհորդների, հետազոտողների և լեռնագնացների փորձերը, նրանց կազմակերպած արշավախմբերը, վերելքների երթուղիները և հանդիպած բնական ու տեխնիկական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմաններին, որոնցում իրականացվել են առաջին հաջողված վերելքները, ինչպես նաև դրանց պատմական հավաստիության, ժամանակագրության և մասնակիցների վերաբերյալ տեղեկություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու լեռնագնացության տեխնիկայի և կազմակերպման զարգացմանը՝ սկսած վաղ շրջանի արշավախմբերից մինչև ավելի համակարգված և մասնագիտացված վերելքներ։ Ուսումնասիրվում են նաև Արարատի հետ կապված ճանապարհորդական գրառումները, գիտական դիտարկումները և քարտեզագրական աշխատանքները, որոնք նպաստել են լեռան վերաբերյալ աշխարհագրական գիտելիքների ընդլայնմանը։ Վերելքների պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես սպորտային կամ արկածային գործունեության պատմություն, այլև որպես գիտական հետազոտությունների, աշխարհագրական բացահայտումների և տարբեր ժողովուրդների ու ճանապարհորդների հետաքրքրությունների արտահայտություն։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև լեռան նկատմամբ մշակութային և խորհրդանշական վերաբերմունքը, նրա տեղը տարածաշրջանի պատմական հիշողության մեջ և Արարատի գագաթի նկատմամբ ձևավորված հետաքրքրությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել լեռնագնացության պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, ճանապարհորդությունների պատմությամբ, տարածաշրջանի բնական և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև պատմաբաններին, աշխարհագետներին և լեռնագնացության ոլորտի մասնագետներին։

Բժշկություն

Գրքում ներկայացվում է օպտիկական կոհերենտային տոմոգրաֆիայի (ОКТ) կիրառությունը միոպիկ հիվանդության ընթացքի գնահատման մեջ, վերլուծվում են տեխնոլոգիայի ֆիզիկական սկզբունքները և պատկերների ստացման մեթոդները, քննարկվում են հետազոտության գործառնական հարմարությունները՝ ներառյալ տեսողական դաշտի փոփոխությունների, մակուլային և ռետինալ շերտերի ամրության գնահատումը, մանրակրկիտ ներկայացվում են միոպիայի տարբեր աստիճանների օկուլյար կառուցվածքի ախտաբանական առանձնահատկությունները և դրանց դինամիկան ժամանակի ընթացքում, գնահատվում է ОКТ-ի ճշգրտությունը, ռեպրոդուկտիվությունը և կլինիկական նշանակությունը հիվանդների մոնիտորինգում, առաջարկվում են չափորոշիչներ հիվանդության պրոգրեսիայի որոշման, բուժման արդյունավետության գնահատման և ռիսկային խմբերի առանձնահատկությունների համար, գիրքը միավորում է տեսական և կլինիկական մոտեցումները՝ ծառայելով որպես ուղեցույց օպտալմոլոգների, հետազոտողների և ակնաբուժության ուսանողների համար միոպիայի ախտորոշման և կառավարման ոլորտում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բյուջետային վերահսկողության համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա գործող մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պետական և համայնքային բյուջեների ձևավորման, հաստատման, կատարման և հաշվետվողականության փուլերում իրականացվող վերահսկողական գործընթացները՝ կարևորելով հանրային ֆինանսական միջոցների օրինական, նպատակային և արդյունավետ օգտագործումը։ Վերլուծվում են բյուջետային վերահսկողություն իրականացնող պետական մարմինների գործառույթները, նրանց իրավասությունների բաշխումը, փոխգործակցության մեխանիզմները և վերահսկողական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքին և արտաքին ֆինանսական վերահսկողության ձևերին, պետական ֆինանսական աուդիտին, բյուջետային ծրագրերի կատարման գնահատմանը, ֆինանսական խախտումների բացահայտմանը և դրանց կանխարգելման մեխանիզմներին։ Քննության են առնվում բյուջետային միջոցների ծախսման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, պետական ծրագրերի ֆինանսավորման արդյունքների վերահսկումը և հատկացված միջոցների ու ձեռք բերված արդյունքների միջև կապի ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում է վերահսկողության անցումը միայն խախտումների հետագա արձանագրումից դեպի կանխարգելիչ և ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ֆինանսական կառավարման հնարավոր խնդիրները բացահայտել ավելի վաղ փուլերում։ Ուսումնասիրվում են նաև բյուջետային գործընթացների թվայնացման, միասնական տեղեկատվական համակարգերի ներդրման, տվյալների փոխանակման և վերահսկողական ընթացակարգերի ավտոմատացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հանրային ֆինանսների կառավարման թափանցիկության, պետական մարմինների հաշվետվողականության և բյուջետային տեղեկատվության հասանելիության բարձրացման նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գործող օրենսդրական և կազմակերպական մեխանիզմների վերլուծությունը՝ դրանցում առկա բացերի, գործառույթների հնարավոր կրկնությունների և վերահսկողության արդյունավետությունը սահմանափակող գործոնների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են վերահսկողական մարմինների մասնագիտական կարողությունների զարգացման, ժամանակակից աուդիտորական մեթոդների կիրառման, ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման և վերահսկողության արդյունքների հիման վրա կառավարչական որոշումների ընդունման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ՀՀ բյուջետային վերահսկողության համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական կարգապահության ամրապնդմանը, հանրային միջոցների ոչ արդյունավետ օգտագործման ռիսկերի նվազեցմանը և պետական ֆինանսների կառավարման առավել թափանցիկ ու հաշվետու համակարգի ձևավորմանը։

Մանկավարժություն

Այս աշխատանքը նվիրված է իրավաբանական մասնագիտություն ընտրած ուսանողների հրապարակային մենախոսական խոսքի պատրաստման և զարգացման մեթոդական խնդիրներին՝ ուսուցման գործընթացում գործարար խաղերի կիրառման միջոցով։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ ապագա իրավաբանի մասնագիտական պատրաստվածությունը չի սահմանափակվում միայն իրավական գիտելիքների յուրացմամբ․ մասնագիտական գործունեության մեջ մեծ նշանակություն ունեն սեփական մտքերը հստակ, տրամաբանված, համոզիչ և լսարանին հասանելի ձևով ներկայացնելու կարողությունը։ Հանրային մենախոսական խոսքը հատկապես կարևոր է իրավաբանի համար, քանի որ այն կիրառվում է դատական ելույթների, բանավեճերի, իրավական դիրքորոշումների ներկայացման, մասնագիտական քննարկումների, խորհրդատվության և այլ իրավիճակներում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ուսանողների բանավոր խոսքի զարգացման հիմնական դժվարությունները, դրանց առաջացման պատճառները և նպատակային մանկավարժական միջամտության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսքի կառուցվածքային կազմակերպմանը՝ թեմայի բացահայտմանը, փաստարկների տրամաբանական հաջորդականությանը, հիմնական մտքի ձևակերպմանը, եզրակացությունների ներկայացմանը և լսարանի հետ արդյունավետ հաղորդակցությանը։ Ուսուցման կարևոր բաղադրիչ է դիտարկվում նաև մասնագիտական բառապաշարի և իրավական տերմինաբանության ճիշտ օգտագործումը, քանի որ ապագա իրավաբանը պետք է կարողանա միաժամանակ պահպանել մասնագիտական ճշգրտությունը և իր խոսքը դարձնել հասկանալի ու համոզիչ։ Աշխատանքի առանձնահատկությունը գործարար խաղերի կիրառման մեթոդի ուսումնասիրությունն է։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսանողներին հայտնվել մասնագիտական իրավիճակներին մոտ պայմաններում և գործնականում փորձարկել տարբեր հաղորդակցական դերեր։ Ուսանողները կարող են հանդես գալ որպես փաստաբան, դատախազ, դատավոր, իրավաբանական խորհրդատու կամ դատավարության այլ մասնակից և համապատասխան իրավիճակում կառուցել ու ներկայացնել սեփական մենախոսական ելույթը։ Այսպիսի ուսուցումը թույլ է տալիս տեսական գիտելիքը կապել գործնական հմտությունների հետ, զարգացնել արագ կողմնորոշվելու, փաստարկելու, հարցերին արձագանքելու և սահմանափակ ժամանակում սեփական դիրքորոշումը ձևակերպելու կարողությունները։ Գործարար խաղերի ընթացքում կարող են գնահատվել ոչ միայն խոսքի բովանդակությունն ու իրավական հիմնավորվածությունը, այլև արտասանությունը, խոսքի տեմպը, ձայնի ինտոնացիան, ոչ բառային հաղորդակցությունը, լսարանի հետ տեսողական կապը և ընդհանուր խոսքային վարքագիծը։ Աշխատությունը կարևորում է նաև ուսանողի ինքնավերլուծության և փոխադարձ գնահատման դերը, քանի որ սեփական ելույթի ուժեղ և թույլ կողմերի գիտակցումը նպաստում է հետագա մասնագիտական կատարելագործմանը։ Գործարար խաղերի պարբերական կիրառումը կարող է նպաստել ուսանողների խոսքային ակտիվության բարձրացմանը, հաղորդակցական անհանգստության նվազեցմանը և մասնագիտական ինքնավստահության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել իրավաբանական բուհերի դասախոսներին, մանկավարժներին, խոսքի մշակույթի մասնագետներին, մեթոդիստներին և այն հետազոտողներին, ովքեր զբաղվում են մասնագիտական հաղորդակցության ու իրավաբանական կրթության խնդիրներով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է ապագա իրավաբանների հրապարակային խոսքի պատրաստումը որպես գործնական մասնագիտական կարողությունների ձևավորման կարևոր բաղադրիչ և առաջարկում է գործարար խաղերի միջոցով ուսուցման ավելի ակտիվ, իրավիճակային և մասնագիտական գործունեությանը մոտեցված կազմակերպման մոտեցում։

Այլ առարկաներ

Արժեթղթերի ընթացիկ և ապագա արժեքների գնահատման մեթոդները ֆինանսական վերլուծության կարևոր գործիքներ են, որոնք օգտագործվում են բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և այլ ֆինանսական գործիքների իրական արժեքը որոշելու համար՝ ներդրումային որոշումներ կայացնելու նպատակով։ Ապագա արժեքի գնահատումը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ ներկայում ներդրված գումարը ժամանակի ընթացքում աճում է տոկոսների կամ եկամտաբերության հաշվին, և այն հաշվարկվում է բարդ տոկոսադրույքի միջոցով, որտեղ հաշվի են առնվում տոկոսադրույքը, ժամանակահատվածը և կապիտալի աճի մեխանիզմը, ինչը թույլ է տալիս կանխատեսել ներդրման արժեքը որոշակի ապագա պահին։ Ընթացիկ արժեքի գնահատումը (դիսկոնտավորում) հակառակ գործընթացն է, որի ընթացքում ապագա դրամական հոսքերը բերվում են ներկա արժեքի՝ կիրառելով դիսկոնտավորման տոկոսադրույք, որը արտացոլում է ժամանակի արժեքը և ռիսկի մակարդակը, և այս մեթոդը հատկապես կարևոր է պարտատոմսերի և երկարաժամկետ ներդրումային նախագծերի գնահատման համար։ Արժեթղթերի գնահատման հիմնական մեթոդներից են դիսկոնտավորված դրամական հոսքերի մեթոդը (DCF), որը հաշվի է առնում բոլոր ապագա եկամուտները և դրանք բերում է ներկա արժեքի, դիվիդենտների դիսկոնտավորման մոդելը բաժնետոմսերի համար, ինչպես նաև պարտատոմսերի եկամտաբերության հաշվարկը մինչև մարման ժամկետ (yield to maturity), որը թույլ է տալիս գնահատել ներդրման ընդհանուր շահութաբերությունը։ Բացի այդ, կիրառվում են նաև շուկայական համեմատական մեթոդներ, որտեղ արժեթղթերի արժեքը համեմատվում է նմանատիպ ընկերությունների կամ ֆինանսական գործիքների հետ։ Այս մեթոդների համադրությունը հնարավորություն է տալիս ներդրողներին ավելի ճշգրիտ գնահատել ռիսկը և եկամտաբերությունը, կայացնել հիմնավորված ներդրումային որոշումներ և արդյունավետ կառավարել ֆինանսական պորտֆելը։