Ազատագրական պայքարի ուղիներում. Գիրք II

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է պղինձ-պորֆիրային հանքավայրերի հետախուզման գործընթացում հորատման օպտիմալ տեխնոլոգիաների մշակմանը և պահանջվող որակի հորատահանուկի (core) ստացման խնդիրներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նման հանքավայրերի երկրաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորում են հորատման բարդությունները՝ ներառյալ ժայռային զանգվածների փոփոխականությունը, ճեղքվածությունը և հանքայնացման անհավասար բաշխումը։ Գրքում վերլուծվում են հորատման տարբեր մեթոդների՝ պտտական, հարվածային և համակցված տեխնոլոգիաների կիրառելիությունը՝ նպատակ ունենալով ապահովել հորատահանուկի բարձր ամբողջականություն և ներկայացուցչականություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հորատման պարամետրերի՝ արագության, ճնշման, հորատման հեղուկների և գործիքների ընտրության ազդեցությանը ստացված նմուշի որակի վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև հորատահանուկի պահպանման և տեղափոխման տեխնոլոգիական լուծումներ, որոնք նվազեցնում են նյութի վնասումը և տվյալների կորուստը։ Աշխատությունը քննարկում է նաև տնտեսական արդյունավետության հարցերը՝ համադրելով հորատման որակի բարձրացման և ծախսերի օպտիմալացման պահանջները։ Այն կարևոր է երկրաբանների, հանքարդյունաբերության ինժեներների և օգտակար հանածոների հետախուզմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Թիֆլիսի հայախոս միջավայրում գործածված նոր հայերենի քերականական համակարգի պատմական ուսումնասիրությանը՝ լեզվական երևույթները դիտարկելով դրանց ձևավորման, զարգացման և փոփոխության ընթացքի մեջ։ Հետազոտության առանցքում կարող են լինել տվյալ քաղաքային միջավայրին բնորոշ հայերենի հնչյունական, ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը հայերենի պատմական զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական ձևերի ծագմանը և ժամանակի ընթացքում կրած փոփոխություններին՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու հին ու միջին հայերենից ժառանգված տարրերի հետագա զարգացումը և նոր լեզվական ձևերի հաստատման ընթացքը։ Քաղաքային բազմալեզու միջավայրը կարևոր նշանակություն ունի նյութի մեկնաբանման համար, քանի որ Թիֆլիսը երկար ժամանակ եղել է հայ մշակութային, կրթական և գրական կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ հայերենը գործածվել է տարբեր սոցիալական և հաղորդակցական պայմաններում։ Այդ հանգամանքը հնարավորություն է տալիս լեզվական համակարգը դիտարկել ոչ միայն պատմական քերականության, այլև բարբառագիտության և լեզվական շփումների տեսանկյունից։ Քննության առարկա կարող են դառնալ գոյականի հոլովական և թվային ձևերը, դերանունների համակարգը, բայական խոնարհումը, ժամանակային ու եղանակային ձևերը, մասնիկների և կապերի գործածությունը, ինչպես նաև նախադասության կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Տարբեր ժամանակաշրջանների լեզվական փաստերի համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու առանձին քերականական իրողությունների պահպանման, վերափոխման կամ աստիճանական դուրսմղման գործընթացները։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարևոր նյութ կարող է տրամադրել արևելահայերենի ձևավորման պատմության և տարածաշրջանային տարբերակների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Քերականական փաստերի պատմական մեկնաբանությունը նպաստում է հասկանալու, թե ինչպես են լեզվի ներքին զարգացման միտումները և բազմալեզու հասարակական միջավայրը համատեղ ազդել Թիֆլիսի հայության խոսքային համակարգի վրա։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև հայերենի պատմության ուսումնասիրության աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ քաղաքային խոսքի տվյալները կարող են պահպանել ինչպես ավելի հին լեզվական շերտերի հետքեր, այնպես էլ նոր ժամանակներում ձևավորված առանձնահատկություններ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական քերականության, հայոց լեզվի պատմության, բարբառագիտության և լեզվական շփումների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Թիֆլիսի հայերենի քերականական կառուցվածքի պատմական զարգացման ամբողջական պատկերացման համար կարևոր նյութ։

Տնտեսագիտություն

Գալոյան Դ.-ն գրքում վերլուծում է տնտեսական ինտեգրման տեսական հիմքերը՝ սկսած ազատ առևտրի գոտիներից և մաքսային միություններից մինչև ընդհանուր շուկաներ և տնտեսական ու արժութային միություններ, բացատրելով դրանց ձևավորման տնտեսական և քաղաքական նախադրյալները։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային կազմակերպությունների գործունեությանը, համագործակցության մեխանիզմներին և անդամ երկրների միջև տնտեսական փոխկապակցվածության խորացման գործընթացներին։ Գիրքը նաև ուսումնասիրում է ինտեգրման ազդեցությունը ազգային տնտեսությունների մրցունակության, արտաքին առևտրի կառուցվածքի, ներդրումային հոսքերի և տնտեսական աճի վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարածաշրջանային միավորումները նպաստում շուկաների ընդլայնմանը և տնտեսական կայունության բարձրացմանը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև ինտեգրման դժվարություններին և հակասություններին, ինչպիսիք են տնտեսական զարգացման մակարդակների անհավասարությունը, քաղաքական տարաձայնությունները և ինստիտուցիոնալ սահմանափակումները, որոնք կարող են դանդաղեցնել ինտեգրման գործընթացները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական օրինակները՝ ներկայացնելով տարբեր տարածաշրջանների փորձը, այդ թվում՝ Եվրոպական միության, Եվրասիական տնտեսական միության և այլ տարածաշրջանային կառույցների զարգացումը։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է տնտեսագիտության, միջազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային զարգացման ուսումնասիրության համար և օգտակար է ուսանողների, հետազոտողների և պետական քաղաքականության մշակման ոլորտի մասնագետների համար։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ազգայնականության դրսևորումներին հայ-թաթարական և հայ-վրացական հարաբերություններում XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին՝ մինչև 1905 թվականը, այն դիտարկելով որպես տարածաշրջանային քաղաքական և սոցիալական գործընթացների կարևոր գործոն։ Նյութում վերլուծվում են այն պատմական պայմանները, որոնցում ձևավորվել և ակտիվացել են ազգայնական գաղափարները Ռուսական կայսրության Անդրկովկասյան տարածքում՝ սոցիալ-տնտեսական փոփոխություններ, քաղաքային բնակչության աճ, կրթական համակարգի զարգացում և քաղաքական ինքնագիտակցության բարձրացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ-թաթարական հարաբերությունների սրման պատճառներին՝ հողի և տնտեսական ռեսուրսների շուրջ մրցակցություն, վարչական քաղաքականության ազդեցություն և տեղական էլիտաների հակասություններ, որոնք հաճախ վերածվել են ազգամիջյան լարվածությունների։ Քննարկվում են նաև հայ-վրացական հարաբերությունները, որտեղ քաղաքական և եկեղեցական հակասություններին զուգահեռ գոյություն են ունեցել համագործակցության և մշակութային փոխազդեցության դրսևորումներ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ ազգայնականության զարգացումը Անդրկովկասում եղել է բազմաշերտ գործընթաց՝ պայմանավորված ինչպես կայսերական կառավարման համակարգով, այնպես էլ տեղական հասարակությունների սոցիալ-քաղաքական վերափոխումներով՝ ձևավորելով տարածաշրջանի հետագա պատմական զարգացումների հիմքերը մինչև 1905 թվականը։

Գրականություն

Սա գրականագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է XX դարի երկրորդ կեսի ավստրիական դրամատուրգիայի զարգացման հիմնական միտումների, ժանրային-ոճական առանձնահատկությունների և գաղափարական ուղղությունների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է հետպատերազմյան ավստրիական թատերարվեստի ձևավորումը, դրա կապը եվրոպական էքզիստենցիալիզմի, աբսուրդի թատրոնի և պոստմոդեռնիստական մտածողության հետ։ Վերլուծվում են հիմնական դրամատուրգների ստեղծագործություններում մարդու և հասարակության հարաբերությունները, իշխանության, մեղքի, հիշողության և պատմության թեմատիկան, ինչպես նաև լեզվի և հաղորդակցության ճգնաժամի արտահայտումները բեմական տեքստերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամատուրգիական կառուցվածքի նորարարական ձևերին, կերպարային համակարգի փոխակերպումներին և բեմադրական մտածողության առանձնահատկություններին։ Քննարկվում է նաև ավստրիական դրամատուրգիայի տեղը եվրոպական թատերական գործընթացներում և նրա ազդեցությունը ժամանակակից թատրոնի զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գրականագիտության, թատերագիտության և համեմատական մշակութային ուսումնասիրությունների ոլորտներում՝ բացահայտելով ավստրիական դրամատուրգիայի գաղափարական և գեղարվեստական բազմաշերտությունը։

Մշակույթ

Հրատարակությունը մատենագիտական տեղեկատվական բնույթի ժողովածու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականությունը և ընթերցողներին ու մասնագետներին ապահովել համապատասխան հրատարակությունների վերաբերյալ կողմնորոշիչ տեղեկություններով։ Ցանկում կարող են ընդգրկվել գրքեր, ժողովածուներ, գիտական աշխատություններ, ուսումնական հրատարակություններ, մեթոդական նյութեր, հոդվածներ և այլ տպագիր աղբյուրներ, որոնք առնչվում են կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, գրադարանային և թանգարանային գործին, մշակութային ժառանգությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին։ Նյութերի մատենագիտական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս տեղեկություններ ստանալ հեղինակների, հրատարակությունների անվանումների, հրատարակման տվյալների և անհրաժեշտ այլ նույնականացնող հատկանիշների վերաբերյալ։ Թեմատիկ դասակարգումը հեշտացնում է մեծածավալ տեղեկատվության մեջ անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն տալիս հետևելու առանձին արվեստագիտական ու մշակութաբանական ուղղությունների վերաբերյալ նոր գրականության համալրմանը։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարում ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տարածման գործում՝ կապ ստեղծելով նոր հրատարակությունների և դրանցով հետաքրքրվող գիտնականների, ուսանողների, արվեստագետների, գրադարանավարների, թանգարանային աշխատողների ու ընթերցողների միջև։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել նաև որպես հետազոտական օժանդակ միջոց՝ հնարավորություն տալով որոշակի ժամանակաշրջանի կտրվածքով պատկերացում կազմել մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության թեմատիկ ընդգրկման մասին։ Պարբերաբար կազմվող մատենագիտական ցանկերի համադրումը թույլ է տալիս հետևել մասնագիտական գրականության զարգացմանը, նկատել առավել ակտիվ ուսումնասիրվող թեմաները և բացահայտել նոր հետազոտական ուղղությունների առաջացումը։ Միաժամանակ այն նպաստում է գրադարանային հավաքածուների համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և թեմատիկ գրականության ընտրության աշխատանքներին։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը գիտական ու տեղեկատվական նշանակություն ունեցող մատենագիտական գործիք է, որը համակարգում և հասանելի է դարձնում մշակույթի ու արվեստի ոլորտների վերաբերյալ նոր գրականության մասին տեղեկությունները՝ նպաստելով մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և համապատասխան աղբյուրների արդյունավետ որոնմանը։