Ազգային ժողովի արձանագրություններ, 16-րդ նիստ

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հենրիկ Էդոյանի պոեզիայում ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բանաստեղծի ստեղծագործական մտածողության ձևավորման առանձնահատկությունները, գրական ավանդույթի հետ նրա երկխոսությունը և նոր գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների որոնումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասական ու ժամանակակից բանաստեղծական սկզբունքների համադրմանը, պատկերային համակարգին, խորհրդանշական մտածողությանը, լեզվաոճական առանձնահատկություններին և բանաստեղծական կառուցվածքի նորացման միտումներին։ Վերլուծվում են ավանդական թեմաների և մոտիվների վերաիմաստավորման ձևերը, ինչպես նաև նորարարական մոտեցումների դերը հեղինակային աշխարհընկալման և անհատական ոճի ձևավորման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև ժամանակի, մարդու, մշակույթի, հոգևոր փորձառության և ստեղծագործական ինքնագիտակցության արտահայտման գեղարվեստական եղանակները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ավանդույթի շարունակականության և գեղարվեստական նորարարության փոխկապակցվածությունը բանաստեղծի ստեղծագործական համակարգում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ նորագույն գրականության, պոեզիայի տեսության, գրականագիտության և ժամանակակից գրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ և պարսկալեզու միջնադարյան հոգևոր գրականության երկու նշանավոր ստեղծագործությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ դրանց գաղափարական, փիլիսոփայական, կրոնական, գեղարվեստական և լեզվաոճական առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու և Աստծու հարաբերության, հոգևոր ինքնաճանաչման, մեղքի ու ապաշխարության, սիրո, բարոյական կատարելագործման և աստվածային ճշմարտության որոնման թեմաների արտահայտման տարբեր ձևերն են։ Քննվում է, թե քրիստոնեական և իսլամական սուֆիական մտածողության միջավայրերում ինչպես են մեկնաբանվում մարդու ներաշխարհը, երկրային գոյության սահմանափակությունը և հոգևոր վերափոխման հնարավորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աստվածային սիրո գաղափարին և դրա գեղարվեստական մարմնավորմանը՝ բացահայտելով նմանություններն ու տարբերությունները երկու հեղինակների աշխարհընկալման մեջ։ Համեմատական քննության կարևոր ուղղություններից է խոսողի և աստվածայինի միջև հաղորդակցության ձևը․ մի դեպքում գերակշռող աղոթական, խոստովանական ու ինքնաքննական կառուցվածքը համադրվում է մյուսի պատմողական, առակային, խորհրդանշական և ուսուցողական եղանակների հետ։ Ուսումնասիրվում են փոխաբերությունները, խորհրդանիշները, պատկերային համակարգերը, կրկնությունները և բանաստեղծական խոսքի այն միջոցները, որոնց օգնությամբ վերացական աստվածաբանական ու փիլիսոփայական գաղափարները ստանում են գեղարվեստական արտահայտություն։ Կարևորվում է նաև մարդու ներքին հակասությունների, հոգևոր ճանապարհի և բարոյական ինքնակատարելագործման պատկերումը՝ հաշվի առնելով երկու ստեղծագործությունների ձևավորման տարբեր պատմամշակութային ու կրոնական միջավայրերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև միստիկական մտածողության առանձնահատկություններին՝ խուսափելով երկու ավանդույթների մեխանիկական նույնացումից և յուրաքանչյուր երկի գաղափարական համակարգը դիտարկելով իր սեփական մշակութային համատեքստում։ Համեմատական գրականագիտական մեթոդը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն թեմատիկ ընդհանրությունները, այլև ժանրային կառուցվածքի, հեղինակային խոսքի, պատկերավորման և հոգևոր փորձառության ներկայացման սկզբունքային տարբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը նպաստում է հայ և պարսկալեզու միջնադարյան գրականությունների միջև համեմատական երկխոսության խորացմանը՝ ցույց տալով, թե տարբեր կրոնական ու մշակութային ավանդույթներում ինչպես կարող են ձևավորվել համամարդկային հարցադրումներ մարդու հոգևոր գոյության, սիրո, ինքնաճանաչման և աստվածայինի որոնման վերաբերյալ։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ոչ միջազգային բնույթի զինված հակամարտությունների պայմաններում մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ միջազգային իրավունքի և միջազգային մարդասիրական իրավունքի փոխկապակցվածության համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում է զինված հակամարտությունների ընթացքում մարդու կյանքի, արժանապատվության, անձնական անվտանգության և այլ հիմնարար իրավունքների պաշտպանության իրավական համակարգը, ինչպես նաև այն միջազգային նորմերն ու սկզբունքները, որոնք սահմանափակում են հակամարտության մասնակիցների գործողությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության, վիրավորների և հիվանդների նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի, ձերբակալված կամ ազատությունից զրկված անձանց իրավունքների, ինչպես նաև խոշտանգումների, դաժան վերաբերմունքի և այլ ծանր խախտումների կանխարգելման ու արգելման հարցերին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում է մարդու իրավունքների միջազգային իրավունքի և միջազգային մարդասիրական իրավունքի կիրառելիության հարաբերակցությունը զինված հակամարտությունների պայմաններում, դրանց ընդհանուր և տարբերակիչ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետությունների և հակամարտության այլ մասնակիցների պարտավորությունները։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային հսկողության և պաշտպանության մեխանիզմներին, միջազգային կազմակերպությունների դերակատարությանը, իրավական պաշտպանության միջոցներին և զինված հակամարտությունների ընթացքում տեղի ունեցող խախտումների համար պատասխանատվության հարցերին։ Քննության են առնվում հատկապես քաղաքացիական անձանց պաշտպանության, հարկադիր տեղահանման, անհետ կորած անձանց, գերիների և այլ խոցելի խմբերի հետ կապված իրավական խնդիրները։ Կարևորվում է այն գաղափարը, որ զինված հակամարտության առկայությունը չի վերացնում մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության անհրաժեշտությունը, իսկ հակամարտության մասնակիցների գործողությունները պետք է սահմանափակվեն միջազգային իրավունքի պահանջներով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ ոչ միջազգային զինված հակամարտությունների պայմաններում մարդու իրավունքների պաշտպանության իրավական առանձնահատկությունները, առկա խնդիրներն ու պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել միջազգային իրավունքի, միջազգային մարդասիրական իրավունքի և մարդու իրավունքների ոլորտների մասնագետների, իրավաբանների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների, իրավապաշտպանների և զինված հակամարտությունների իրավական հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Իսահակ Բաբելի արձակում իրադարձության գեղարվեստական կառուցման ձևերի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով մոդեռնիստական գրական փորձարարության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում պատմողական իրադարձության կազմակերպման սկզբունքներն են, սյուժետային գործողության կառուցվածքը, ժամանակի և տարածության հարաբերակցությունը, պատմողի դիրքը և այն ոճական միջոցները, որոնց շնորհիվ առանձին դրվագները ստանում են իմաստային ու գեղարվեստական առանձնահատուկ նշանակություն։ Քննվում է ավանդական պատճառահետևանքային պատմողական կառուցվածքների վերափոխումը, իրադարձությունների հատվածական ներկայացումը, ժամանակային ընդհատումները, լռությունները և չարտահայտված իմաստները, որոնք ընթերցողին ներգրավում են պատմողական ամբողջությունը վերակառուցելու գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրադարձության և պատմողական տեսանկյունի փոխհարաբերությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես կարող է նույն իրականությունը տարբեր կերպ ընկալվել ու ներկայացվել պատմողի կամ կերպարների գիտակցության միջոցով։ Վերլուծվում են կարճ, խտացված դրվագների կառուցման սկզբունքները, հակադրությունների կիրառումը, անսպասելի անցումները և փաստագրական ու գեղարվեստական տարրերի համադրությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական փորձարարության ուսումնասիրությունը՝ արտահայտչական խտության, փոխաբերականության, խոսքային տարբեր շերտերի և ռիթմավորված արձակի առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Իրադարձայնությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արտաքին գործողությունների հաջորդականություն, այլև որպես կերպարի գիտակցության, ընկալման կամ արժեքային համակարգի փոփոխություն, որի արդյունքում նույնիսկ փոքր դրվագը կարող է ձեռք բերել սյուժետային մեծ նշանակություն։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է նաև մոդեռնիստական գեղագիտությանը բնորոշ մասնատվածության, բազմիմաստության և իրականության սուբյեկտիվ ընկալման դերը արձակ կառուցվածքի ձևավորման մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում հեղինակի պատմողական տեխնիկայի և 20-րդ դարի սկզբի գրական նորարարությունների փոխհարաբերությանը՝ նրա արձակը դիտարկելով ռուսալեզու մոդեռնիստական մշակույթի ավելի լայն զարգացման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նարատոլոգիայի, գրականության տեսության, ոճաբանության և մոդեռնիզմի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ բացահայտելով իրադարձության կառուցման բազմազան եղանակներն ու դրանց նշանակությունը Բաբելի արձակի գեղարվեստական համակարգում։

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է մարդու ծագումը, նախնադարյան հասարակությունների ձևավորումը և նրանց կյանքի հիմնական առանձնահատկությունները՝ սկսած ամենահին ժամանակներից մինչև պետությունների առաջացումը։ Հիմնական բովանդակությունը․ Մարդու ծագումը և էվոլյուցիան Հոմինիդների զարգացումը, մարդու ֆիզիկական և մտավոր ձևավորումը։ Նախնադարյան հասարակության ձևերը Տոհմային համայնքներ, ցեղային կառուցվածք և սոցիալական հարաբերություններ։ Տնտեսական գործունեություն Որսորդություն, հավաքչություն, առաջին գյուղատնտեսության ձևավորումներ։ Գործիքների զարգացում Քարի, ոսկորի և այլ նյութերի օգտագործում աշխատանքի մեջ։ Կրոնական պատկերացումներ Տոտեմիզմ, անիմիզմ և վաղ հավատալիքային համակարգեր։ Հասարակական անցում պետության ձևավորմանը Ինչպես նախնադարյան համայնքներից ձևավորվեցին դասակարգային հասարակություններ և առաջին պետությունները։

Այլ առարկաներ

Գյուղատնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանա լճի ավազանի շրջաններում երկրագործության համակարգի կազմակերպման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածքի բնական և գյուղատնտեսական պայմանները, հողային ռեսուրսների օգտագործումը, մշակաբույսերի ընտրությունը և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողերի մշակման եղանակներին, ցանքաշրջանառությանը, պարարտացման համակարգին, ոռոգման հնարավորություններին և հողի բերրիության պահպանման ու բարձրացման միջոցառումներին։ Վերլուծվում են բնակլիմայական պայմանների, հողատեսակների և տեղանքի առանձնահատկությունների ազդեցությունները տարբեր գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աճեցման արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են նաև հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, էրոզիայի կանխարգելման, ագրոտեխնիկական միջոցառումների կատարելագործման և գյուղատնտեսական արտադրողականության բարձրացման հնարավոր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու տվյալ տարածքում կիրառվող երկրագործական մեթոդների և դրանց փոխկապակցվածության մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երկրագործության, ագրոնոմիայի, հողագիտության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։