Ազգային ժողովի նիստերի արձանագրություններ, տասներորդ նիստ

Medicine

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կենդանիների դաբաղի ակտիվ կանխարգելման միջոցների արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը 2016 թվականին պաշտպանված է որպես անասնաբուժական գիտությունների թեկնածուական ատենախոսություն՝ «Անասնաբուժություն» մասնագիտությամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել դաբաղի դեմ կիրառվող ակտիվ կանխարգելման միջոցների արդյունավետությունը Հայաստանի պայմաններում և բացահայտել այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել կենդանիների պաշտպանվածության մակարդակի վրա։ Դաբաղը բարձր վարակելիությամբ կենդանիների հիվանդություն է, ուստի դրա կանխարգելումը կարևոր նշանակություն ունի անասնապահության, կենդանիների առողջության և գյուղատնտեսական տնտեսությունների տնտեսական կայունության համար։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդության տարածման առանձնահատկությունները, վիրուսի տարբեր տիպերի շրջանառությունը, կենդանիների իմունային արձագանքը և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման արդյունավետությունը։ Հայաստանի համար թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև տարածաշրջանային համաճարակաբանական իրավիճակի պատճառով․ հարևան տարածքներից վարակների ներթափանցման վտանգը կարող է պահանջել շարունակական անասնաբուժական վերահսկողություն և կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգված իրականացում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է հակադաբաղային պատվաստանյութերի իմունոգեն հատկությունների գնահատումը։ Հայաստանի պայմաններում կիրառված բազմավալենտ պատվաստանյութի վերաբերյալ ուսումնասիրություններում գնահատվել է դրա իմունոգենությունը՝ հաշվի առնելով վիրուսի տարբեր տիպերի նկատմամբ կենդանիների պաշտպանվածության ձևավորումը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել պատվաստումից հետո ձևավորվող իմունային պատասխանի մակարդակը, դրա պահպանման տևողությունը և տարբեր պայմաններում կանխարգելիչ միջոցների արդյունքները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել պատվաստանյութի և շրջանառվող վիրուսային շտամների համապատասխանությանը, քանի որ վիրուսի հակագենային առանձնահատկությունները կարող են ազդել կանխարգելիչ միջոցի արդյունավետության վրա։ Հայաստանի տարածքում նախկինում արձանագրված դեպքերի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել նման համապատասխանության կարևորությունը, մասնավորապես՝ 1998 թվականին շրջանառված A տիպի վիրուսի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել նաև կենդանիների տեղաշարժի, սեզոնայնության, անասնապահության կազմակերպման և հարակից տարածքների համաճարակաբանական իրավիճակի ազդեցությունը դաբաղի կանխարգելման համակարգի վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի կանխարգելիչ միջոցառումների համալիր բնույթը, քանի որ պատվաստումը պետք է դիտարկվի անասնաբուժական հսկողության, հիվանդության վաղ հայտնաբերման և այլ հակահամաճարակային միջոցների հետ փոխկապակցված։ ՀՀ-ում գյուղատնտեսական կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման պետական համակարգում դաբաղի դեմ պատվաստումները ներառվել են կանխարգելիչ միջոցառումների շարքում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել դաբաղի դեմ կանխարգելիչ ծրագրերի կատարելագործման, պատվաստումների արդյունավետության գնահատման, կենդանիների իմունային պաշտպանության բարձրացման և հիվանդության տնտեսական վնասների նվազեցման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի Հանրապետությունում դաբաղի նկատմամբ կայուն անասնաբուժական կանխարգելման համակարգի ձևավորման և կենդանիների առողջության պահպանման տեսանկյունից՝ համադրելով պատվաստման արդյունավետության, համաճարակաբանական վերահսկողության և տարածաշրջանային ռիսկերի գնահատման խնդիրները։

Culture

Գիրքը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակությունների մատենագիտական ցանկ՝ համակարգված տեղեկատվական ձևով։ Աշխատության մեջ ներառված են գրականության, արվեստագիտության, մշակութաբանության և հարակից բնագավառների վերաբերյալ աղբյուրների մատենագիտական նկարագրություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ընթերցողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին ծանոթանալ ոլորտում առկա նոր հրատարակություններին։ Ցանկը կազմված է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ նպաստելով անհրաժեշտ գրականության որոնմանը, գիտական ուսումնասիրությունների կազմակերպմանը և մշակութային գիտելիքների տարածմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի գրադարանների, գիտական հաստատությունների, մշակույթի ոլորտի աշխատակիցների, արվեստաբանների, ուսանողների և թեմատիկ ուսումնասիրություններով զբաղվող ընթերցողների համար՝ որպես օգտակար աղբյուր նորագույն գրականության բացահայտման և օգտագործման նպատակով։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Արևելյան Միջերկրական տարածաշրջանում և դրանից դուրս գեղարվեստական պատմությունների ձևավորման, տարածման և զարգացման ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է, թե ինչպես են տարբեր հասարակություններում ստեղծվել, փոխանցվել և վերաիմաստավորվել հորինված պատմությունները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց գրական, մշակութային և հասարակական նշանակությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ընդգրկվել միջնադարյան պատմողական գրականության տարբեր ձևեր՝ հեքիաթներ, լեգենդներ, սիրավեպեր, արկածային և հերոսական պատմություններ, ինչպես նաև իրականության և երևակայության սահմանագծում ձևավորված այլ ստեղծագործություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր մշակութային և լեզվական միջավայրերի փոխազդեցությանը, պատմությունների շրջանառությանը և դրանց փոփոխությանը տարբեր հասարակություններում ու ժամանակաշրջաններում։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է նաև պատմողի, հերոսի, սյուժեի, երևակայական աշխարհի և պատմողական կառուցվածքի դերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող էր հորինված պատմությունը միաժամանակ ծառայել զվարճանքի, բարոյական ուսուցման, հասարակական պատկերացումների արտահայտման և մշակութային արժեքների փոխանցման միջոց։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բանավոր և գրավոր ավանդույթների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև տարբեր ժողովուրդների գրական ժառանգությունների միջև գաղափարների, մոտիվների և պատմողական ձևերի տարածմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս միջնադարյան գեղարվեստական պատմությունները դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին գրական ստեղծագործություններ, այլև որպես մշակութային հաղորդակցության և հասարակական երևակայության կարևոր դրսևորումներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը բացահայտում է միջնադարյան Արևելյան Միջերկրականի և հարակից տարածաշրջանների պատմողական մշակույթի բազմազանությունը՝ ընդգծելով հորինվածքի, մշակութային փոխանակման և գրական ավանդույթների փոխազդեցության նշանակությունը։

Literature

Աշխատության վերնագիրը մատնանշում է Մկրտչենց ընտանիքի տան և դրան առնչվող միջավայրի ներկայացումը՝ որպես ստեղծագործության կենտրոնական թեմա կամ գործողությունների հիմնական տարածք։ Տունը հայ գրական և մշակութային ավանդույթում հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես բնակության վայր, այլև որպես ընտանեկան հարաբերությունների, կենցաղի, սովորույթների և հասարակական կապերի արտահայտման միջավայր։ Այս տեսանկյունից վերնագիրը հնարավորություն է տալիս աշխատանքը դիտարկել ընտանեկան ու կենցաղագրական թեմաների շրջանակում՝ ուշադրություն դարձնելով առօրյա կյանքի, միջանձնային հարաբերությունների և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական միջավայրի հնարավոր արտացոլմանը։ Միաժամանակ «Եզիդի» բնորոշումը կարող է մատնանշել անձի կամ ընտանիքի առանձնահատուկ ինքնությունը, սակայն առանց բնագրի բովանդակության ծանոթության հնարավոր չէ հստակ որոշել դրա նշանակությունը կամ ստեղծագործության սյուժետային զարգացումը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի վերջի հայ տպագիր գրականության, Թիֆլիսի հայ մշակութային միջավայրի և ընտանեկան կյանքի գրական պատկերման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել որպես ժամանակաշրջանի գրական ու հասարակական պատկերացումների ուսումնասիրման նյութ։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է արևմտահայ արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից մեկի վիպական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով նրա ստեղծագործությունների գաղափարական, գեղարվեստական, հոգեբանական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում վիպական աշխարհի ձևավորման սկզբունքները, կերպարների կառուցման եղանակները, պատմողական տեխնիկան, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, ինչպես նաև անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու ներաշխարհի բացահայտմանը, հոգեբանական հակասությունների ներկայացմանը և այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ արտաքին իրադարձությունները վերածվում են կերպարների ներքին ապրումների ու ինքնաճանաչման գործընթացի բաղադրիչների։ Վերլուծվում է նաև վիպական պատումի լեզուն՝ բառապաշարի, շարահյուսության, պատկերավորման համակարգի, բարբառային ու ժողովրդախոսակցական տարրերի կիրառության տեսանկյունից։ Կարևոր խնդիր է ստեղծագործությունների կապի բացահայտումը արևմտահայ հասարակության պատմական և մշակութային իրականության հետ, քանի որ վիպական նյութի միջոցով ներկայացվում են ոչ միայն անհատական ճակատագրեր, այլև հասարակական հարաբերություններ, ավանդական կենսակերպ, արժեքային համակարգեր և դրանց փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ գրողի ստեղծագործական մեթոդի զարգացմանը՝ տարբեր գործերի համեմատությամբ առանձնացնելով թեմատիկ ու ոճական շարունակականությունները և փոփոխությունները։ Քննվում է նաև հիշողության, անցյալի, ինքնության, ընտանիքի, համայնքի և մարդկային գոյության բարոյահոգեբանական խնդիրների դերը վիպական համակարգում։ Առանձին նշանակություն ունի կերպարների և միջավայրի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով բացահայտվում է սոցիալական իրականության ազդեցությունը մարդու մտածողության և վարքագծի վրա։ Գրականագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև հեղինակի տեղը արևմտահայ և ընդհանրապես հայ վեպի զարգացման պատմության մեջ՝ ցույց տալով նրա գեղարվեստական որոնումների առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը ներկայացնում է վիպական ժառանգությունը որպես բազմաշերտ գեղարվեստական համակարգ, որտեղ հոգեբանական խորությունը, լեզվական ինքնատիպությունը և պատմամշակութային միջավայրի պատկերումը միավորվում են հայ արձակի զարգացման կարևոր երևույթներից մեկի մեջ։

Agriculture

Տնտեսագիտական և ագրարային կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության ոլորտում նորարարությունների առևտրայնացման հիմնախնդիրների, դրանց տնտեսական արդյունավետության և գործնական ներդրման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսական նորարարությունների ձևավորման և զարգացման տեսական հիմունքները, գիտական հետազոտությունների արդյունքների արտադրական կիրառման առանձնահատկությունները և նոր տեխնոլոգիաների շուկայական արժեքի ստեղծման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական կազմակերպությունների, գյուղատնտեսական արտադրողների, մասնավոր ձեռնարկությունների և ներդրումային կառույցների համագործակցությանը՝ նորարարական լուծումների մշակման ու տարածման գործընթացներում։ Վերլուծվում են նորարարությունների առևտրայնացմանը խոչընդոտող ֆինանսական, կազմակերպական, տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև գյուղատնտեսական տնտեսությունների նոր տեխնոլոգիաներ կիրառելու հնարավորությունները։ Քննարկվում են մտավոր սեփականության պաշտպանության, տեխնոլոգիաների փոխանցման, ներդրումների ներգրավման, պետական աջակցության և նորարարական ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գյուղատնտեսական արտադրության թվայնացման, ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման, արտադրողականության բարձրացման և նորարարական արտադրանքի շուկա դուրսբերման տնտեսական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում նորարարությունների առևտրայնացման արդյունավետության գնահատման, գիտության և արտադրության կապերի ամրապնդման, գյուղատնտեսական արժեշղթաների զարգացման և ոլորտի մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, նորարարությունների կառավարման, տեխնոլոգիաների առևտրայնացման, գյուղատնտեսական ձեռնարկատիրության և Հայաստանի գյուղատնտեսության զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։