Բնական պատմություն

Literature

«Ենէական» խորագրով այս աշխատությունը պատկանում է XIX դարի հայերեն գիտական և մտավոր գրականության այն հրատարակությունների շարքին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն հայ ընթերցողական միջավայրում գիտելիքի տարածման, գիտական մտածողության զարգացման և տարբեր մտավոր ուղղությունների ներկայացման տեսանկյունից։ Վերնագրի բնույթն ու աշխատության ծավալուն կառուցվածքը թույլ են տալիս այն դիտարկել որպես մասնագիտական և գիտելիքահեն բնույթի երկ, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է ուշադրություն դարձնել ինչպես տերմինաբանական համակարգին, այնպես էլ շարադրանքի գաղափարական և ճանաչողական առանձնահատկություններին։ Ստեղծագործության գնահատման համար կարևոր է հաշվի առնել XIX դարի հայ մտավոր կյանքի ընդհանուր զարգացումները, երբ հայ հեղինակներն ու հրատարակիչները մեծ ուշադրություն էին դարձնում եվրոպական գիտական, փիլիսոփայական և հասարակական մտքի նվաճումների յուրացմանը, դրանց հայերեն ներկայացմանն ու ազգային կրթական միջավայրում տարածմանը։ Այդ ժամանակաշրջանում Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը կարևոր դեր էր կատարում հայերեն գիտական և ուսումնական գրականության զարգացման գործում՝ նպաստելով հայերեն մասնագիտական բառապաշարի հարստացմանը, գիտելիքի տարբեր ոլորտների ուսումնասիրմանը և եվրոպական մտավոր ժառանգության տարածմանը։ Այսպիսի հրատարակությունների կարևոր կողմերից մեկը հայերեն գրավոր լեզվի հնարավորությունների ընդլայնումն էր. գիտական հասկացությունների ներկայացումը, բարդ մտքերի շարադրումը և մասնագիտական եզրաբանության կիրառությունը նպաստում էին հայերենի՝ որպես գիտության և տեսական մտածողության լեզվի զարգացմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև պատմամշակութային տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է այն մտավոր միջավայրը, որտեղ ազգային կրթության և գիտության զարգացումը դիտարկվում էր որպես հասարակական առաջընթացի կարևոր նախապայման։ XIX դարի հայ գրական և գիտական կյանքում նման երկերը նպաստում էին ընթերցողի աշխարհայացքի ընդլայնմանը, գիտելիքի համակարգված ընկալմանը և մասնագիտական ուսումնասիրությունների նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը։ Դրանց նշանակությունը պայմանավորված էր ոչ միայն առանձին գիտելիքների փոխանցմամբ, այլև քննադատական մտածողության, տրամաբանական դատողության և տեսական հարցադրումների մշակման հնարավորությամբ։ Գրական-լեզվական առումով աշխատությունն արժեքավոր է հայերեն գիտական շարադրանքի պատմության, տերմինաբանության ձևավորման և գրավոր խոսքի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու XIX դարի հայ գիտական լեզվի առանձնահատկություններին, մասնագիտական հասկացությունների արտահայտման եղանակներին և բարդ մտավոր նյութը հայերեն ներկայացնելու մշակույթին։ Հրատարակության կարևորությունը պայմանավորված է նաև հայ գրքի պատմության մեջ Մխիթարյան միաբանության ունեցած բացառիկ դերակատարությամբ, քանի որ Սուրբ Ղազարի տպագրական գործունեությունը նպաստել է հայերեն գիտական, պատմական, կրոնական և գեղարվեստական գրականության պահպանմանն ու տարածմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, հայ գրքի պատմությամբ, XIX դարի գիտական մտքի զարգացմամբ, հայերեն մասնագիտական լեզվի ձևավորմամբ և Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է նաև մատենագիտական և պատմալեզվաբանական ուսումնասիրությունների համար՝ որպես հայերեն գիտական գրականության պատմական ժառանգության միավոր, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ազգային գրավոր մշակույթի զարգացման գործընթացները և հայերենով գիտելիքի ներկայացման ավանդույթը։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ձայնդարձի (умлаուտի) ձևաբանական նշանակությանը գերմաներեն լեզվում՝ ընդգծելով դրա դերը քերականական ձևերի արտահայտման և բառաստեղծման գործընթացներում։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես է ձայնդարձը գործում որպես ներքին փոփոխության մեխանիզմ, որը ազդում է բառի հնչյունական կազմի վրա և միաժամանակ կրում է քերականական տեղեկատվություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձայնդարձի դերին բազմության, համեմատական աստիճանի, բայաձևերի և որոշ ածանցավոր ձևերի ձևավորման մեջ, որտեղ այն հանդես է գալիս որպես մորֆոլոգիական ցուցիչ՝ առանց լրացուցիչ ածանցների կիրառման։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է պատմական լեզվաբանական զարգացումները, որոնք հանգեցրել են ձայնդարձի կայունացմանը գերմաներենում, ինչպես նաև դրա համակարգային տեղը հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի շրջանակում։ Միաժամանակ դիտարկվում է ձայնդարձի գործառույթը որպես լեզվական տնտեսման միջոց, որը թույլ է տալիս արտահայտել տարբեր քերականական հարաբերություններ ներքին ձայնային փոփոխության միջոցով՝ պահպանելով ձևաբանական համակարգի ճկունությունն ու արդյունավետությունը։

History

Գրքում ուսումնասիրվում է Անտիոքի մերձակա Ռուճի հովտում բնակվող հայերի պատմությունն ու ազգագրական բնույթը, ներկայացվում է համայնքների սոցիալական, տնտեսական և մշակութային կառուցվածքը տարբեր պատմական շրջաններում, վերլուծվում են հայկական բնակչության տեղաբաշխումը, տարրական կենսագործունեության ձևերը և ապրուստի միջոցները, դիտարկվում են կրոնական, լեզվական և ազգային ինքնության պահպանումը, ընտանեկան ավանդույթները և հուշարձանները, գործածվում են պատմա-ագրարական, ազգագրական և վավերագրական աղբյուրների ուսումնասիրության մեթոդներ, ներկայացվում են համայնքի շերտերի փոխհարաբերությունները, տեղաբնակների միջավայրային հարմարվողականությունն ու հարևան համայնքների հետ հարաբերություններ, գիրքը համադրում է պատմական և ազգագրական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ամբողջական պատկեր տալ Անտիոքի մերձակա Ռուճի հովտի հայ բնակչության մշակութային, սոցիալական և պատմական առանձնահատկությունների մասին։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

Political Science

Դարբինյան Հ.Խ., հանդիսանում է գիտամեթոդական և վերլուծական բնույթի աշխատություն, որը նվիրված է ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների համակարգի կառուցվածքի, զարգացման միտումների և հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է համաշխարհային քաղաքականության արդի վիճակը՝ ընդգրկելով պետությունների միջև քաղաքական, տնտեսական և անվտանգային փոխհարաբերությունների հիմնական ձևերը, գլոբալացման գործընթացների ազդեցությունը և միջազգային կազմակերպությունների դերը համաշխարհային կարգի ձևավորման մեջ։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են միջազգային համակարգի փոփոխությունները սառը պատերազմի ավարտից հետո, ուժային կենտրոնների վերաձևավորումը, տարածաշրջանային հակամարտությունները և համագործակցության նոր ձևաչափերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված միջազգային անվտանգության խնդիրներին, դիվանագիտական հարաբերությունների զարգացման միտումներին, տնտեսական ինտեգրացիոն գործընթացներին և միջազգային իրավունքի դերին պետությունների փոխգործակցության մեջ։ Ներառված են նաև արդի գլոբալ մարտահրավերները՝ էներգետիկ անվտանգություն, միգրացիա, ահաբեկչություն և կլիմայական փոփոխություններ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, հետազոտողների, դիվանագիտական և պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով միջազգային հարաբերությունների ժամանակակից համակարգի խորքային և համակարգված ընկալմանը։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ԳԿՀ-երի՝ գիտական և մշակութային գործունեության շրջանակում իրականացված աշխատանքների ուսումնասիրությանը և 1984 թվականի արդյունքների վերլուծությանը։ Գրքում համակարգված կերպով ներկայացվում և գնահատվում են տվյալ ժամանակաշրջանում կատարված հիմնական աշխատանքները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց բովանդակությանը, կազմակերպման սկզբունքներին, արդյունավետությանը և գործնական նշանակությանը։ Հեղինակը վերլուծում է ԳԿՀ-երի գործունեության տարբեր ուղղությունները՝ ներառյալ տեղեկատվական սպասարկումը, գրադարանային ֆոնդերի կազմակերպումը, մատենագիտական աշխատանքը, ընթերցողների սպասարկումը, գիտական և մեթոդական գործունեությունը, ինչպես նաև մշակութային և կրթական միջոցառումների իրականացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հավաքված նյութերի համակարգմանը և դրանց հիման վրա գործունեության դրական կողմերի ու առկա խնդիրների բացահայտմանը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչն են մեթոդական հանձնարարականները, որոնք նպատակ ունեն նպաստելու ԳԿՀ-երի աշխատանքի կազմակերպման, պլանավորման և արդյունավետության բարձրացման գործընթացներին։ Ներկայացվող առաջարկություններում կարող են ընդգրկվել ֆոնդերի համալրման և պահպանման, մատենագիտական նկարագրությունների կազմման, տեղեկատվության որոնման ու տարածման, ընթերցողների պահանջների ուսումնասիրման և աշխատակիցների մասնագիտական գործունեության կատարելագործման հարցերը։ Գրքում աշխատանքների վերլուծությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անցած ժամանակահատվածի հաշվետու ամփոփում, այլև որպես հետագա գործունեության կազմակերպման և մեթոդական բարելավման հիմք։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու 1984 թվականի Հայաստանի գրադարանային և տեղեկատվական համակարգի գործունեության առանձնահատկությունների, առաջնահերթությունների և կազմակերպչական մոտեցումների մասին։ Աշխատության մեջ ներկայացվող մեթոդական մոտեցումները կարող են օգտակար լինել գրադարանային աշխատանքների միասնականացման, ծառայությունների որակի բարձրացման և մասնագիտական աշխատանքի արդյունավետության գնահատման համար։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է գրադարանային գործի պատմությամբ, մատենագիտությամբ և Հայաստանի տեղեկատվական համակարգերի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետներին, մեթոդիստներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և գրադարանագիտության ու տեղեկատվական գիտությունների ուսանողներին։