Ճանապարհորդություն դեպի Մեծ Հայաստան, հատոր առաջին

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաէներգետիկական համակարգի հաստատված ռեժիմի հաշվարկման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ առաջին և երկրորդ կարգի մեթոդների համատեղ կիրառման հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակը էլեկտրաէներգետիկական համակարգի աշխատանքի կայուն և ճշգրիտ հաշվարկման այնպիսի մոտեցման մշակումն է, որը հնարավորություն կտա համադրել տարբեր թվային մեթոդների առավելությունները և բարձրացնել հաշվարկային գործընթացի արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են էլեկտրաէներգետիկական համակարգի հաստատված ռեժիմի հիմնական բնութագրերը, էլեկտրական ցանցում հզորությունների և լարումների բաշխման օրինաչափությունները, ինչպես նաև հանգույցների և էլեկտրահաղորդման գծերի փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրվում են հաստատված ռեժիմի մաթեմատիկական մոդելավորման սկզբունքները և ոչ գծային հավասարումների համակարգերի լուծման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առաջին և երկրորդ կարգի թվային մեթոդների առանձնահատկություններին, դրանց զուգակցման տրամաբանությանը և հաշվարկային գործընթացում յուրաքանչյուր մեթոդի կիրառման նպատակահարմարությանը։ Նման համակցված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հաշվարկների տարբեր փուլերում օգտագործել համապատասխան մեթոդի արագության, կայունության կամ ճշգրտության առավելությունները՝ նվազեցնելով հաշվարկային ռեսուրսների ծախսը և բարելավելով վերջնական արդյունքների հուսալիությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր աշխատանքային պայմաններում էլեկտրաէներգետիկական համակարգի հանգույցային լարումների, ակտիվ և ռեակտիվ հզորությունների, հոսանքների և այլ հիմնական պարամետրերի որոշման խնդիրները։ Կարևորվում է նաև ստացված արդյունքների ճշտության գնահատումը և տարբեր հաշվարկային մոտեցումների համեմատությունը՝ բացահայտելու համար համակցված մեթոդի առավելություններն ու կիրառման սահմանները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ համակարգի տարբեր բարդության մակարդակների համար ալգորիթմի կիրառելիությանը, հաշվարկի կոնվերգենցիայի պայմաններին և թվային լուծման կայունությանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել էլեկտրական ցանցերի ռեժիմների վերլուծության, նախագծման, շահագործման և տեխնիկական վիճակի գնահատման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել էլեկտրաէներգետիկների, էլեկտրական ցանցերի նախագծմամբ զբաղվող ինժեներների, էներգահամակարգերի ռեժիմների հաշվարկ կատարող մասնագետների, ավտոմատացման և կառավարման ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտություններով ուսանողների համար։ Աշխատանքը կարևորում է թվային հաշվարկային մեթոդների արդյունավետ համադրումը՝ նպատակ ունենալով ապահովել էլեկտրաէներգետիկական համակարգի հաստատված ռեժիմների առավել արագ, ճշգրիտ և հուսալի հաշվարկ։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների գեղագիտական դաստիարակության գործընթացում «Տեխնոլոգիա» դասընթացի դերի և հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես կարող են գործնական, ստեղծագործական և դիզայներական աշխատանքները նպաստել սովորողների գեղագիտական ճաշակի, ստեղծագործական երևակայության, գեղեցիկը գնահատելու և սեփական ստեղծագործական գաղափարներն արտահայտելու կարողությունների ձևավորմանը։ Հետազոտական աղբյուրներում նշվում է, որ առարկայի ուսուցումը կարող է նպաստել գեղագիտական դաստիարակության նպատակների իրականացմանը և մշակութային փորձի փոխանցմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ է հատկացվում նյութերի, գույների, ձևերի, զարդանախշերի, համաչափության և կոմպոզիցիայի հետ սովորողների գործնական աշխատանքին։ Թղթի, բնական և արհեստական նյութերի, մանածագործական նյութերի և այլ միջոցների կիրառմամբ ստեղծվող ապլիկացիաները, խճանկարները, օրիգամին, թելանկարը, կոմպոզիցիաները և դեկորատիվ-կիրառական աշխատանքները հնարավորություն են տալիս միաժամանակ զարգացնել տեխնիկական հմտություններն ու գեղագիտական ընկալումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայկական մշակութային ժառանգության ներառումը ուսումնական գործընթացում։ Հայկական զարդանախշերի, ազգային արհեստների, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի տարրերի և ավանդական գեղարվեստական ձևերի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել սովորողների մշակութային ինքնագիտակցության և ազգային արժեքների նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը։ Ժամանակակից առարկայական չափորոշիչը նույնպես կարևորում է ստեղծարար, նորարար և նախաձեռնող անձի ձևավորումը, արվեստին ու արհեստին հաղորդակցվելու կարողությունը և ստեղծագործական գործունեությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև ուսուցման այն մեթոդներն ու կազմակերպական ձևերը, որոնք առավել արդյունավետ են գեղագիտական դաստիարակության համար՝ գործնական աշխատանքներ, ստեղծագործական նախագծեր, անհատական և խմբային առաջադրանքներ, ցուցահանդեսներ, նախագծերի ներկայացումներ և սովորողների աշխատանքների քննարկումներ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի ուսուցչի դերը, քանի որ նա ոչ միայն փոխանցում է տեխնոլոգիական գիտելիքներ և գործնական հմտություններ, այլև ուղղորդում է սովորողի ստեղծագործական մտածողությունը, օգնում է գնահատել սեփական աշխատանքի արդյունքը և ձևավորում է գեղեցիկի, նպատակահարմարության ու որակի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունք։ «Տեխնոլոգիա» առարկայի ժամանակակից չափորոշիչը մեծ տեղ է հատկացնում գործնական և ստեղծագործական նախագծերին՝ դրանք դիտարկելով որպես ուսուցման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության մեջ կարող է հիմնավորվել այն տեսակետը, որ տեխնոլոգիական կրթությունն ու գեղագիտական դաստիարակությունը փոխկապակցված գործընթացներ են․ սովորողը ոչ միայն սովորում է նյութը մշակելու կամ որևէ առարկա պատրաստելու տեխնիկան, այլև սովորում է մտածել ձևի, գեղեցկության, համադրության, գործնականության և ստեղծագործական արժեքի մասին։ Այս գործընթացը կարող է նպաստել ուշադրության, դիտողականության, երևակայության, ձեռքի մանր մոտորիկայի, ինքնուրույնության և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տեխնոլոգիայի ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության կազմակերպիչների, արվեստի և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի մասնագետների, ինչպես նաև մանկավարժական բուհերի ուսանողների և դպրոցական կրթության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Պատմություն

Նյութը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության ընթացքում և դրան հաջորդած շրջանում Միացյալ Նահանգներում ձևավորված արձագանքներին, հասարակական ու քաղաքական բողոքի դրսևորումներին և ամերիկյան հասարակության տարբեր շրջանակների կողմից հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների նկատմամբ ցուցաբերված վերաբերմունքին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կարող են գտնվել Օսմանյան կայսրությունում հայերի նկատմամբ իրականացված հալածանքների, տեղահանությունների, զանգվածային սպանությունների և բռնի տեղաշարժերի վերաբերյալ ամերիկյան հասարակությանը հասած տեղեկությունները և դրանց ազդեցությունը հասարակական կարծիքի ձևավորման վրա։ Կարևոր դեր են ունեցել ամերիկյան դիվանագետների, միսիոներների, լրագրողների և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդումները, որոնք հնարավորություն էին տալիս միջազգային հանրությանը տեղեկանալ տեղի ունեցող իրադարձությունների մասշտաբների և հետևանքների մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ամերիկյան մամուլի արձագանքին, հրապարակային ելույթներին, հասարակական նախաձեռնություններին և այն շարժումներին, որոնք նպատակ ունեին բարձրաձայնելու հայ բնակչության ծանր վիճակը և նպաստելու մարդասիրական օգնության կազմակերպմանը։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև ամերիկյան քաղաքական շրջանակներում ցեղասպանության վերաբերյալ քննարկումներին և այն դժվարություններին, որոնց պայմաններում ձևավորվում էր պաշտոնական արձագանքը։ Այս համատեքստում կարևոր է տարբերակել պետական քաղաքականությունը, հասարակական կարծիքը և մասնավոր մարդասիրական նախաձեռնությունները, քանի որ դրանց դիրքորոշումները միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համընկնում էին։ Մեծ նշանակություն է ունեցել ամերիկյան հասարակության կողմից իրականացված օգնության կազմակերպումը, որի նպատակն էր աջակցել տեղահանված, որբացած և ծայրահեղ ծանր պայմաններում հայտնված հայերին։ Այդ գործունեությունը հետագայում վերածվեց լայնածավալ մարդասիրական շարժման և նպաստեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի ու վերապրածների խնդիրների միջազգային ճանաչելիությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նաև դիտարկել այն քաղաքական և աշխարհաքաղաքական գործոնները, որոնք սահմանափակում էին ամերիկյան կառավարության հնարավոր արձագանքը, ինչպես նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի միջազգային իրադրության ազդեցությունը որոշումների կայացման վրա։ Կարևոր է նաև մամուլի, հասարակական կազմակերպությունների և անհատ գործիչների գործունեության միջոցով ցույց տալ, թե ինչպես էր տեղեկատվությունը վերածվում հանրային ճնշման և մարդասիրական գործողությունների։ Նման աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ԱՄՆ-ում ձևավորված արձագանքի բնույթի, ծավալի և նշանակության մասին։ Թեման ունի նաև հիշողության և պատմական պատասխանատվության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն, քանի որ ամերիկյան արձագանքի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էին օտարերկրյա վկաների հաղորդումները, մամուլի հրապարակումները և հասարակական նախաձեռնությունները նպաստել զանգվածային բռնությունների մասին միջազգային իրազեկվածության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ ամերիկյան հասարակության և քաղաքական միջավայրի արձագանքը՝ ընդգծելով տեղեկատվության տարածման, հասարակական բողոքի, մարդասիրական օգնության և միջազգային ուշադրության ձևավորման գործընթացների փոխկապակցվածությունը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրային համակարգերի հիդրոդինամիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ ու կայուն օգտագործման կառավարչական խնդիրների վերլուծությանը։ Հետազոտության առանցքում ստորերկրյա ջրերի ձևավորման, սնուցման, շարժման և բեռնաթափման գործընթացներն են, ջրատար հորիզոնների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև բնական ու մարդածին գործոնների ազդեցությունը ջրային համակարգի վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստորերկրյա ջրերի մակարդակների և ճնշումների տարածաժամանակային փոփոխություններին, ջրառի ինտենսիվության ազդեցությանը, հորատանցքերի շահագործման պայմաններին և ջրային հաշվեկշռի հիմնական բաղադրիչներին։ Քննվում են տեղանքի երկրաբանական և հիդրոերկրաբանական կառուցվածքը, ջրատար ապարների ֆիլտրացիոն հատկությունները և այն պայմանները, որոնք որոշում են ստորերկրյա հոսքերի ուղղությունն ու արագությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ջրառի և բնական վերականգնման հարաբերակցության գնահատումը, քանի որ ռեսուրսների չափազանց ինտենսիվ օգտագործումը կարող է հանգեցնել ստորերկրյա ջրերի մակարդակների ու ճնշումների փոփոխությունների և ազդել ջրային համակարգի երկարաժամկետ կայունության վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ստորերկրյա ջրերի օգտագործումը խմելու և կենցաղային ջրամատակարարման, ոռոգման, արդյունաբերության, ձկնաբուծության և տնտեսական այլ նպատակներով՝ գնահատելով տարբեր ոլորտների ջրապահանջարկի ազդեցությունը ընդհանուր ռեսուրսային համակարգի վրա։ Հիդրոդինամիկական վերլուծության համար կարևոր են դիտարկման հորատանցքերից ստացված տվյալները, ջրաչափական դիտարկումները, հիդրոերկրաբանական քարտեզագրումը և մաթեմատիկական մոդելավորումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ջրային համակարգի արձագանքը շահագործման տարբեր պայմաններին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կառավարման սցենարների մշակմանը և ջրօգտագործման սահմանափակումների ու առաջնահերթությունների հիմնավորմանը՝ հաշվի առնելով տնտեսական պահանջները և բնապահպանական սահմանափակումները։ Կարևորվում է նաև մշտադիտարկման համակարգի դերը՝ ջրային ռեսուրսների քանակական վիճակի փոփոխությունները ժամանակին բացահայտելու և կառավարչական որոշումները փաստական տվյալների վրա հիմնավորելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հիդրոերկրաբանության, ստորերկրյա ջրերի հիդրոդինամիկայի, ջրային ռեսուրսների մոդելավորման և բնապահպանական կառավարման մոտեցումները՝ նպաստելով Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրային պաշարների հավասարակշռված, երկարաժամկետ և գիտականորեն հիմնավորված օգտագործման սկզբունքների մշակմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում միջազգային լիզինգի ներդրման և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է միջազգային լիզինգը որպես արտաքին ֆինանսավորման և ներդրումային գործունեության ժամանակակից գործիք, որի միջոցով կազմակերպությունները հնարավորություն են ստանում ձեռք բերել անհրաժեշտ մեքենաներ, սարքավորումներ, տրանսպորտային միջոցներ և արտադրական այլ ակտիվներ՝ առանց դրանց ամբողջ արժեքը միանգամից վճարելու։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են միջազգային լիզինգի տնտեսական էությունը, տեսակները, մասնակիցների փոխհարաբերությունները և ֆինանսավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրա առավելություններն ու հնարավոր ռիսկերը Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են խոչընդոտել միջազգային լիզինգի տարածմանը, այդ թվում՝ օրենսդրական և հարկային կարգավորման առանձնահատկություններին, ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակին, արժութային և տոկոսադրույքային ռիսկերին, լիզինգային գործարքների ապահովման խնդիրներին և միջազգային ֆինանսական կառույցների հետ համագործակցության հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև լիզինգի և ավանդական վարկավորման համեմատությանը՝ բացահայտելով դրանց ֆինանսական, հարկային և կազմակերպական տարբերությունները և որոշելով այն իրավիճակները, որոնցում միջազգային լիզինգը կարող է առավել արդյունավետ ֆինանսավորման աղբյուր հանդիսանալ։ Կարևորվում է միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա համադրումը Հայաստանի տնտեսական ու իրավական միջավայրի հետ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել լիզինգային շուկայի ընդլայնմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային լիզինգի հնարավոր ազդեցության գնահատումը ներդրումների ակտիվացման, արտադրության տեխնիկական վերազինման, փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման և տնտեսության մրցունակության բարձրացման վրա։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոլորտի զարգացման հիմնական սահմանափակումները և մշակելու առաջարկություններ՝ ուղղված իրավական կարգավորման կատարելագործմանը, լիզինգային ծառայությունների հասանելիության բարձրացմանը, ռիսկերի արդյունավետ կառավարմանը և միջազգային ֆինանսավորման նոր հնարավորությունների ներգրավմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պետական կառավարման մարմինների, ֆինանսական կազմակերպությունների, լիզինգային ընկերությունների և ձեռնարկությունների համար՝ միջազգային լիզինգի կիրառման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորման և Հայաստանի ներդրումային միջավայրի զարգացման տեսանկյունից։

Մշակույթ

Հրատարակությունը մատենագիտական տեղեկատվական տեղեկատու է, որը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ մշակույթին և արվեստին վերաբերող տվյալ ժամանակաշրջանի նոր հրատարակություններն ու մասնագիտական գրականությունը։ Այն նախատեսված է մշակութային և արվեստագիտական ոլորտներում լույս տեսնող գրականության համակարգված ներկայացման և անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը հեշտացնելու համար։ Տեղեկատուում ընդգրկված մատենագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս հետևել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներում հրատարակվող աշխատություններին, ուսումնասիրություններին, ժողովածուներին, հոդվածներին և այլ նյութերին։ Ներկայացված տեղեկատվությունը կարող է ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային ժառանգության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ գրականություն։ Պարբերաբար ներկայացվող մատենագիտական տվյալները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունների, նոր հրապարակումների և մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակի մասին։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմական և աղբյուրագիտական նշանակություն, քանի որ դրա միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի վերաբերյալ տարբեր տարիներին հրատարակված գրականության կազմն ու թեմատիկ ընդգրկումը։ Այն կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանային ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի խորհրդային շրջանի մշակույթն ու արվեստը։