Դավթի սաղմոսների գիրք

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության վրա քաղաքական միջավայրի, ինստիտուտների և կառավարչական հարաբերությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում պետական իշխանության մարմինների գործունեության կազմակերպման, քաղաքական որոշումների մշակման և իրականացման, ինստիտուցիոնալ փոխգործակցության ու հանրային կառավարման արդյունքների միջև ձևավորվող կապերն են։ Արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը կարող է ներառել պետական մարմինների գործունակությունը, որոշումների իրականացման հետևողականությունը, ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը, հանրային ծառայությունների որակը, հաշվետվողականությունը և հասարակության հետ հաղորդակցության արդյունավետությունը։ Քննվում է քաղաքական ինստիտուտների կայունության, լիազորությունների հստակ բաշխման, կառավարման տարբեր մակարդակների համագործակցության և որոշումների ընդունման ընթացակարգերի նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքական և վարչական կառավարման փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով մասնագիտական պետական ծառայության, քաղաքական ղեկավարության և ինստիտուցիոնալ շարունակականության միջև հավասարակշռության խնդիրները։ Կարևորվում են նաև թափանցիկության, հաշվետվողականության, հանրային մասնակցության և պետական մարմինների նկատմամբ վստահության գործոնները՝ որպես կառավարման համակարգի գործունեության սոցիալ-քաղաքական միջավայր ձևավորող բաղադրիչներ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել իրավական և քաղաքական փաստաթղթերի, կառավարման կառուցվածքների, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և հանրային կառավարման վերաբերյալ սոցիոլոգիական տվյալների համադրական վերլուծություն։ Ուսումնասիրվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքական մրցակցությունը, շահերի ներկայացումը, քաղաքացիական հասարակության մասնակցությունը և պետական մարմինների միջև փոխհարաբերությունները կարող են անդրադառնալ որոշումների որակի ու դրանց իրականացման գործընթացի վրա։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշների ընտրությանը, քանի որ պետական կառավարման արդյունքները պայմանավորված են ոչ միայն վարչական ցուցանիշներով, այլև քաղաքական ինստիտուտների գործունեությամբ և հասարակության հետ դրանց փոխադարձ կապերով։ Հայաստանի փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պետական կառավարման համակարգի ձևավորման ու վերափոխման ընթացքում ի հայտ եկող քաղաքական և ինստիտուցիոնալ խնդիրները՝ առանց դրանք մեկ գործոնով պայմանավորելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքագիտության, հանրային կառավարման և ինստիտուցիոնալ վերլուծության մոտեցումները՝ պետական կառավարման արդյունավետության վրա ազդող քաղաքական գործոնների փոխկապակցված համակարգը բացահայտելու և կառավարման կատարելագործման տեսական հիմքերը ուսումնասիրելու նպատակով։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է դիէլեկտրական սահմանափակմամբ կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում կուլոնյան վիճակների ձևավորման, դրանց էներգետիկ բնութագրերի և օպտիկական կլանման առանձնահատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերի ֆիզիկական հատկությունները, քվանտային սահմանափակման ազդեցությունը լիցքակիրների շարժման վրա, ինչպես նաև էլեկտրոնների և խոռոչների փոխազդեցության առանձնահատկությունները նանոմետրական չափերի կառուցվածքներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիէլեկտրական միջավայրերի հատկությունների տարբերությամբ պայմանավորված կուլոնյան փոխազդեցության փոփոխություններին, բևեռացման երևույթներին և դրանց ազդեցությանը լիցքակիրների էներգետիկ մակարդակների վրա։ Ուսումնասիրվում են էքսիտոնային և խառնուրդային վիճակների ձևավորման մեխանիզմները, կապի էներգիաների կախվածությունը նանոկառուցվածքների երկրաչափական չափերից, ձևից և շրջապատող միջավայրի դիէլեկտրական բնութագրերից։ Անդրադարձ է կատարվում քվանտային կետերի, քվանտային լարերի և այլ ցածրաչափ համակարգերի էլեկտրոնային կառուցվածքի մոդելավորմանը, Շրյոդինգերի հավասարման կիրառմանը և կուլոնյան փոխազդեցությունների հաշվառման տեսական մոտեցումներին։ Կարևորվում են օպտիկական անցումների հավանականությունների, կլանման սպեկտրների, սպեկտրային գծերի դիրքերի և ինտենսիվությունների փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են նաև դիէլեկտրական սահմանափակման և քվանտային չափային էֆեկտների համատեղ ազդեցությունները, օպտիկական հատկությունների նպատակային կառավարման հնարավորությունները և տեսական արդյունքների կիրառական նշանակությունը։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի նանոֆիզիկայի, պինդ մարմնի քվանտային տեսության և կիսահաղորդչային օպտոէլեկտրոնիկայի զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տեսական ֆիզիկոսների, նանոտեխնոլոգիաների մասնագետների, կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի հետազոտողների, օպտոէլեկտրոնային սարքերի մշակողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Главные минеральные источники ССР Армении представляют собой важную группу природных лечебных ресурсов, которые издавна использовались в медицинских и рекреационных целях благодаря разнообразному химическому составу вод — гидрокарбонатным, сульфатным, хлоридным, углекислым и радоновым типам, а также их различной минерализации и температуре. Наиболее известным центром минеральных вод является город Jermuk, где горячие минеральные источники с высокой температурой и гидрокарбонатно-натриевым составом используются для лечения заболеваний пищеварительной системы, обмена веществ и опорно-двигательного аппарата, а также способствуют развитию курортной инфраструктуры. Не менее значимым является район Arzni, известный своими хлоридно-гидрокарбонатными минеральными водами, применяемыми при сердечно-сосудистых и желудочно-кишечных заболеваниях, что сделало его одним из ведущих курортов советского периода. Курорт Dilijan отличается более мягкими гидрокарбонатными водами и благоприятным лесным климатом, что усиливает общий оздоровительный эффект и делает его популярным местом санаторно-курортного лечения. Источники района Bjni известны холодными минеральными водами с выраженными лечебными свойствами, особенно используемыми при заболеваниях желудочно-кишечного тракта и печени. Также важное значение имеют воды Hankavan, которые отличаются разнообразным химическим составом и применяются в бальнеологической практике для общего укрепления организма. Кроме того, в советский период изучались и использовались минеральные воды в районе озера Lake Sevan и прилегающих горных зон, где выявлялись источники с различной минерализацией, дополняющие общую картину водных ресурсов республики. В целом минеральные источники Армении в СССР имели большое значение для развития курортного лечения, медицинской науки и туризма, а также рассматривались как стратегический природный ресурс республики.

Գրականություն

Սա գրականագիտական և թարգմանագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Լև Տոլստոյի կովկասյան թեմատիկայով ստեղծված պատմվածքների և վիպակների վերլուծությանը, ինչպես նաև դրանց հայերեն թարգմանությունների առանձնահատկությունների քննությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են Կովկասի պատկերագրության ձևավորումը Տոլստոյի ստեղծագործություններում, նրա կողմից ներկայացվող մշակութային, սոցիալական և բարոյական հակադրությունները, ինչպես նաև մարդ-հասարակություն-պատերազմ հարաբերությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Վերլուծվում են հայերեն թարգմանությունների լեզվաոճական առանձնահատկությունները, թարգմանական ռազմավարությունները, բնագրի իմաստային և գեղարվեստական նրբերանգների փոխանցման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թարգմանության ընթացքում առաջացող մշակութային ադապտացիաներին, լեզվական համարժեքության որոնումներին և ընթերցողի ընկալման առանձնահատկություններին հայ մշակութային միջավայրում։ Քննարկվում է նաև Տոլստոյի կովկասյան գործերի ազդեցությունը հայ գրականության և ընթերցողական ընկալումների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի համեմատական գրականագիտության, թարգմանագիտության և ռուս-հայ գրական կապերի ուսումնասիրության ոլորտներում՝ բացահայտելով տեքստերի միջմշակութային փոխանցման առանձնահատկությունները։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ նշանավոր բանաստեղծ Դանիել Վարուժանի ստեղծագործական աշխարհում միֆի և սիմվոլի գեղարվեստական դրսևորումների, դրանց գաղափարական բովանդակության և բանաստեղծական համակարգում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բանաստեղծի աշխարհայացքի ձևավորման մշակութային ու գրական նախադրյալները, դիցաբանական մտածողության ազդեցությունը նրա ստեղծագործությունների վրա և խորհրդանշական պատկերների միջոցով արտահայտվող ազգային, պատմական ու համամարդկային գաղափարները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հեթանոսական դիցաբանության, բնության պաշտամունքի, հողի, արևի, կրակի, արյան և պտղաբերության խորհրդանիշների գեղարվեստական մեկնաբանություններին։ Ուսումնասիրվում են դիցաբանական կերպարների և մոտիվների վերաիմաստավորման առանձնահատկությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, մարդկային գոյության և ստեղծագործական ուժի գաղափարների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում «Հեթանոս երգեր», «Հացին երգը» և բանաստեղծական այլ շարքերում առասպելական պատկերների, ծիսական տարրերի ու խորհրդանշական կառուցվածքների դրսևորումներին։ Կարևորվում են բանաստեղծի պատկերային մտածողությունը, փոխաբերությունների համակարգը, գունային և ձայնային խորհրդանիշները, ինչպես նաև դրանց դերը ստեղծագործությունների հուզական և գեղագիտական ազդեցության ձևավորման գործում։ Դիտարկվում են հայկական և համաշխարհային դիցաբանական ավանդույթների, եվրոպական սիմվոլիզմի ու գրական այլ ուղղությունների հետ հնարավոր առնչությունները։ Աշխատությունը նպաստում է Վարուժանի պոեզիայի գաղափարագեղարվեստական առանձնահատկությունների, նրա ստեղծագործական ինքնատիպության և հայ նոր գրականության զարգացման մեջ ունեցած նշանակության առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայ գրականության պատմության մասնագետների, դիցաբանության և սիմվոլիզմի հետազոտողների, բանասերների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դատավարության շրջանակում վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց իրավական բնույթին, սահմաններին, իրականացման պայմաններին և գործնական կիրառման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում վերաքննիչ ատյանի դերն է քաղաքացիական գործերի դատական քննության համակարգում, ինչպես նաև առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտերի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման գործընթացը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են վերաքննիչ վարույթի հիմնական սկզբունքները, վերաքննության առարկան, բողոքարկման ենթակա դատական ակտերի շրջանակը, վերաքննիչ բողոքի ներկայացման և քննության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև վերաքննիչ դատարանի կողմից գործի փաստական և իրավական հանգամանքների գնահատման հնարավոր սահմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպիսի լիազորություններ պետք է ունենա վերաքննիչ դատարանը՝ դատական սխալները արդյունավետորեն ուղղելու և միաժամանակ չխախտելու դատական ատյանների իրավասությունների տարանջատման, կողմերի մրցակցության և դատավարական հավասարության սկզբունքները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է վերաքննիչ դատարանի կողմից առաջին ատյանի դատական ակտի փոփոխման, բեկանման, նոր դատական ակտ կայացնելու կամ գործը նոր քննության ուղարկելու հնարավորությունների վերլուծությունը։ Քննարկվում են նաև նոր փաստերի և ապացույցների ներկայացման, ապացույցների վերագնահատման, դատավարական խախտումների հայտնաբերման և դրանց հետևանքների որոշման հետ կապված հարցերը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների իրականացման ընթացքում առաջացող իրավական անորոշություններին, դատական պրակտիկայի տարաբնույթ մոտեցումներին և օրենսդրական կարգավորումների կատարելագործման անհրաժեշտությանը։ Կարևորվում է նաև վերաքննության և առաջին ատյանի քննության միջև ճիշտ հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ վերաքննիչ վարույթը պետք է միաժամանակ ծառայի դատական սխալների շտկմանը և չվերածվի գործի ամբողջական կրկնակի քննության՝ առանց դրա համար նախատեսված դատավարական հիմքերի։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև դատական պաշտպանության արդյունավետության, ողջամիտ ժամկետում գործի քննության, կողմերի իրավունքների պաշտպանության և իրավական որոշակիության ապահովման խնդիրները։ Վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների ճիշտ սահմանումը կարևոր նշանակություն ունի քաղաքացիական արդարադատության արդյունավետության և դատական համակարգի նկատմամբ վստահության ամրապնդման համար, քանի որ այն անմիջականորեն կապված է դատական սխալների վերացման և անձի խախտված իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության հնարավորության հետ։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, դատախազների, իրավագիտության դասախոսների, հետազոտողների և իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն դիտարկել վերաքննիչ դատարանի դատավարական կարգավիճակը, բացահայտել դրա լիազորությունների կիրառման հիմնական խնդիրները և ներկայացնել դրանց իրավական ու գործնական լուծումների հնարավոր ուղղությունները՝ քաղաքացիական դատավարության արդյունավետության և արդարադատության որակի բարձրացման նպատակով։