Դեռահաս դպրոցականների ֆիզիկական պատրաստության օպտիմալացումն աթլետիկական վարժությունների կիրառմամբ

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մարմնամարզության դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործմանը և սովորողների ֆիզիկական պատրաստվածության, շարժողական կարողությունների ու առողջ ապրելակերպի հմտությունների զարգացման առավել արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է մարմնամարզության դասերի բովանդակության, կառուցվածքի, ուսուցման մեթոդների և կազմակերպման ձևերի ուսումնասիրման վրա՝ հաշվի առնելով դպրոցականների տարիքային, ֆիզիկական և անհատական առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում մարմնամարզական վարժությունների ուսուցման հաջորդականության, շարժողական գործողությունների ճիշտ կատարման, սովորողների ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության կարգավորման և ուսումնական նյութի աստիճանական բարդացման սկզբունքները։ Կարևորվում է այնպիսի մեթոդական համակարգի ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ զարգացնել ուժը, ճկունությունը, արագաշարժությունը, հավասարակշռությունը, կոորդինացիան և շարժումների ճշգրտությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մարմնամարզական վարժությունների տեխնիկայի յուրացման գործընթացին՝ պարզ շարժողական գործողություններից աստիճանաբար անցնելով առավել բարդ համակցությունների։ Դիտարկվում են վարժությունների բացատրման, ցուցադրման, կրկնության, անհատական ուղղման և սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպման մեթոդական հնարավորությունները։ Կարևորվում է ուսուցչի կողմից շարժումների կատարման որակի մշտական վերահսկումը և սովորողների սխալների ժամանակին հայտնաբերումն ու ուղղումը։ Մարմնամարզության դասավանդման արդյունավետությունը կապվում է նաև դասի ճիշտ կառուցվածքի հետ՝ նախապատրաստական, հիմնական և եզրափակիչ փուլերի նպատակային կազմակերպմամբ։ Նախապատրաստական հատվածում կարևորվում է օրգանիզմի աստիճանական պատրաստումը ֆիզիկական աշխատանքի, հիմնական հատվածում՝ նախատեսված շարժողական հմտությունների ուսուցումն ու զարգացումը, իսկ եզրափակիչ փուլում՝ ծանրաբեռնվածության աստիճանական նվազեցումը և կատարված աշխատանքի ամփոփումը։ Առանձին նշանակություն է տրվում անվտանգության պահանջների պահպանմանը, հատկապես մարմնամարզական սարքավորումների և տեխնիկապես ավելի բարդ վարժությունների կիրառման ժամանակ։ Ուսուցման մեթոդիկայի կատարելագործումը դիտարկվում է սովորողների ֆիզիկական պատրաստվածության տարբեր մակարդակների հաշվառման և տարբերակված մոտեցման կիրառման համատեքստում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առաջադրանքների բարդությունն ու ծանրաբեռնվածությունը համապատասխանեցնել յուրաքանչյուր սովորողի հնարավորություններին և ապահովել ուսումնական գործընթացին արդյունավետ մասնակցություն։ Կարևորվում է նաև դպրոցականների հետաքրքրության և ուսումնական մոտիվացիայի բարձրացումը՝ դասերի բովանդակության բազմազանեցման, շարժողական խաղերի, մրցակցային տարրերի և հետաքրքիր առաջադրանքների նպատակային կիրառման միջոցով։ Ուսումնասիրվում են սովորողների ֆիզիկական զարգացման և շարժողական պատրաստվածության գնահատման մեթոդները, որոնց օգնությամբ հնարավոր է հետևել առաջընթացին և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխություններ կատարել ուսուցման գործընթացում։ Գնահատումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արդյունքների վերահսկման, այլև որպես հետագա զարգացման ուղղությունները որոշելու միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում մարմնամարզության առողջարար նշանակությանը՝ ճիշտ կեցվածքի ձևավորման, շարժողական ակտիվության բարձրացման, օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ հնարավորությունների զարգացման և ֆիզիկական պասիվության կանխարգելման տեսանկյունից։ Դպրոցական ֆիզիկական դաստիարակության համակարգում մարմնամարզությունը ներկայացվում է որպես սովորողների բազմակողմանի ֆիզիկական զարգացման և շարժողական մշակույթի ձևավորման կարևոր միջոց։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է դասավանդման մեթոդների կատարելագործման, դասերի կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման և սովորողների առողջությանը նպաստող անվտանգ կրթական միջավայրի ձևավորման հնարավորություններով։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել ուսումնական ծրագրերի, մեթոդական հանձնարարականների և մարմնամարզության դասերի կազմակերպման ընթացքում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական դաստիարակության ուսուցիչների, մարզիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Технология

Սա շինարարական նյութագիտության և շինարարական տեխնոլոգիայի ոլորտին պատկանող գիտական հետազոտություն է, որը նվիրված է բետոնի և երկաթբետոնի արտադրության մեջ հրաբխային ապարների կիրառման գիտական հիմնադրույթների ուսումնասիրությանը, որտեղ վերլուծվում են հրաբխային ծագում ունեցող նյութերի պոզոլանային հատկությունները, դրանց ազդեցությունը ցեմենտի հիդրատացման գործընթացների, ամրության զարգացման և երկարակեցության վրա, աշխատանքը ընդգրկում է նաև բետոնային խառնուրդների ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի փոփոխությունները՝ պայմանավորված բնական հավելանյութերի օգտագործմամբ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կառուցվածքների ճաքակայունության, ջրակայունության և քիմիական դիմադրության վրա, միաժամանակ դիտարկվում են տեղական հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները և շինարարական նյութերի էկոլոգիական ու տնտեսական առավելությունները, նպատակ ունենալով բարելավել բետոնի որակը և նվազեցնել արտադրության ծախսերը՝ պահպանելով կառուցվածքային հուսալիությունը։

История

Պատմագիտական և հնագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն պետական կազմավորումներից մեկի քաղաքական ու մշակութային զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի քաղաքական կազմակերպման առանձնահատկությունները, իշխանության կառուցվածքը, բնակավայրերի և տարածքային կենտրոնների նշանակությունը, ինչպես նաև հարևան երկրների ու ժողովուրդների հետ ձևավորված հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական բախումներին, դիվանագիտական կապերին, տարածքային փոփոխություններին և այն պատմական գործընթացներին, որոնք ազդել են տվյալ պետական կազմավորման զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են հնագույն գրավոր աղբյուրների հաղորդած տեղեկությունները և հնագիտական տվյալները՝ դրանց համադրման միջոցով պատմական իրադարձությունների ու ժամանակագրության վերաբերյալ պատկերացում կազմելու նպատակով։ Մշակութային պատմության շրջանակում դիտարկվում են բնակչության կենցաղը, նյութական մշակույթը, տնտեսական գործունեությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը, կրոնական պատկերացումները և հասարակական հարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարածաշրջանի տեղանուններին, ցեղային ու էթնիկական կազմի վերաբերյալ գիտական տեսակետներին և Հայկական լեռնաշխարհի հետագա պատմական զարգացման հետ հնարավոր առնչություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հին աշխարհի պատմության մասնագետների, հայագետների, հնագետների, աղբյուրագետների, ուսանողների և Հայկական լեռնաշխարհի վաղ պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

География

Աշխատությունը նվիրված է Ավստրիական կայսրության մայրաքաղաք Վիեննայի պատմական, աշխարհագրական, հասարակական և մշակութային նկարագրությանը՝ ընթերցողին ներկայացնելով Եվրոպայի նշանավոր քաղաքներից մեկի առանձնահատկությունները։ Վերնագրում օգտագործված «ստորագրություն» բառը հին գրական գործածությամբ կարող է նշանակել քաղաքի նկարագրություն կամ համառոտ ներկայացում, ուստի գիրքը կարելի է դիտարկել որպես տեղեկատու և նկարագրական բնույթի աշխատություն։ Նմանատիպ հրատարակություններում սովորաբար անդրադարձ է կատարվում քաղաքի հիմնադրման ու պատմական զարգացմանը, աշխարհագրական դիրքին, բնակչությանը, վարչական կառուցվածքին, փողոցներին, հրապարակներին, պալատներին, եկեղեցիներին և հասարակական նշանակության շինություններին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել Վիեննայի կայսերական պալատները, կրթական հաստատությունները, թանգարանները, գրադարանները, մշակութային կենտրոններն ու հասարակական կյանքը։ Քաղաքի նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն նրա ճարտարապետական տեսքի, այլև քաղաքական ու տնտեսական նշանակության, առևտրի, արհեստների, կրթության և մշակութային գործունեության մասին։ Վիեննան 19-րդ դարի եվրոպական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ միահյուսվում էին կայսերական կառավարման ավանդույթները, բազմազգ հասարակության մշակույթը և գիտության ու արվեստի զարգացումը։ Նման աշխատությունը հայ ընթերցողին հնարավորություն էր տալիս ծանոթանալու եվրոպական քաղաքակրթության կարևոր կենտրոններից մեկին, ընդլայնելու աշխարհագրական գիտելիքները և պատկերացում կազմելու օտար հասարակությունների կազմակերպման ու կենսակերպի մասին։ Այն արժեքավոր է նաև Վիեննայի հայ համայնքի և Մխիթարյան միաբանության գործունեության պատմական միջավայրն ուսումնասիրելու տեսանկյունից՝ որպես եվրոպական քաղաքի մասին հայերեն տեղեկատու գրականության օրինակ։

Сельское хозяйство

Գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանն ու բուսաբուծության զարգացմանը նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է տորոնի՝ որպես մշակաբույսի աճեցման և մշակության վերաբերյալ գործնական խորհուրդներ ու օգտակար ցուցումներ։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու տորոնի մշակության առանձնահատկություններին, դրա աճեցման համար անհրաժեշտ պայմաններին և գյուղատնտեսական աշխատանքների կազմակերպման հիմնական սկզբունքներին։ Տորոնը (Rubia tinctorum) բազմամյա խոտաբույս է, որի արմատները հնագույն ժամանակներից օգտագործվել են կարմիր ներկանյութ ստանալու համար։ Այն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել ավանդական ներկարարության և տեքստիլ արտադրության մեջ՝ հատկապես բամբակյա, բրդյա և այլ գործվածքների ներկման բնագավառում։ Տորոնի մշակությունը կարևոր տնտեսական նշանակություն է ունեցել այն շրջաններում, որտեղ զարգացած էին արհեստագործությունը, ներկարարությունը և գործվածքների արտադրությունը։ Այս բույսի արժեքը պայմանավորված էր հատկապես նրա արմատներում պարունակվող բնական ներկանյութերով, որոնցից ստացվող կարմիր երանգները լայնորեն կիրառվել են տարբեր տեսակի գործվածքների մշակման ժամանակ։ Աշխատության թեմատիկ ուղղվածությունը վերաբերում է տորոնի մշակության գործնական հիմքերին՝ հողի ընտրությանը, հողամշակմանը, սերմանման և տնկման աշխատանքներին, բույսի աճի համար նպաստավոր պայմանների ապահովմանը և բերքի ստացմանը։ Տորոնի հաջող մշակության համար կարևոր են հողի որակը, բավարար խոնավությունը, հողատարածքի ճիշտ նախապատրաստումը և մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Քանի որ ներկանյութի հիմնական պաշարը կուտակվում է արմատներում, բույսի մշակության ընթացքում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն արմատային համակարգի բնականոն զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների ապահովումն ու մշակության աշխատանքների ժամանակին իրականացումը։ Կարևոր են նաև մոլախոտերի դեմ պայքարը, հողի փխրեցումը, բույսերի խնամքը և բերքահավաքի ճիշտ կազմակերպումը։ Տորոնի մշակության տնտեսական արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն ստացված բերքի քանակով, այլև արմատների որակով և դրանցում ներկանյութի պարունակությամբ։ Հետևաբար մշակաբույսի աճեցումը պահանջում է հետևողական աշխատանք, բույսի զարգացման փուլերի իմացություն և գյուղատնտեսական միջոցառումների նպատակահարմար կազմակերպում։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կապված է նաև բնական հումքի օգտագործման և տեղական գյուղատնտեսական արտադրության ընդլայնման հնարավորությունների հետ։ Տորոնը կարող էր դառնալ եկամտաբեր մշակաբույս՝ ապահովելով ներկարարական արհեստների համար անհրաժեշտ հումքը և նվազեցնելով ներկանյութերի ներմուծումից կախվածությունը։ Բնական ներկանյութերի կիրառությունը կարևոր էր հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ գործվածքների արտադրությունն ու ներկարարությունը մեծապես հիմնվում էին բուսական և կենդանական ծագման նյութերի վրա։ Բնական ներկանյութերի ստացման նպատակով մշակվող բույսերի վերաբերյալ գիտելիքների տարածումը նպաստում էր գյուղատնտեսության և արհեստագործության միջև տնտեսական կապերի ամրապնդմանը։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է գյուղատնտեսական գործնական ուղեցույցների ժանրին։ Նման հրատարակություններին բնորոշ է մասնագիտական գիտելիքների մատչելի ներկայացումը, մշակաբույսերի տնտեսական նշանակության ընդգծումը և գյուղատնտեսությամբ զբաղվող անձանց համար կիրառելի խորհուրդների տրամադրումը։ Դրանց կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ գիտելիքը դիտարկվում է որպես արտադրողական աշխատանքի կատարելագործման և տնտեսական բարեկեցության բարձրացման միջոց։ 19-րդ դարի առաջին կեսին Կովկասի հայաբնակ բնակավայրերում գյուղատնտեսության, արհեստագործության և առևտրի զարգացման հետ մեկտեղ մեծանում էր նաև մասնագիտական ու գործնական գրականության անհրաժեշտությունը։ Թիֆլիսը տարածաշրջանի հայ կրթական, մշակութային և տնտեսական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր։ Այստեղ հրատարակվող մասնագիտական գրքերը նպաստում էին գիտելիքների տարածմանը, գյուղատնտեսական գործունեության կատարելագործմանը և հայերեն գործնական գրականության զարգացմանը։ Հ. և Դ. Արզանյանցների տպարանի հրատարակչական գործունեությունն իր հերթին նպաստում էր հայերեն գրքի տարածմանը և տարբեր բնագավառների վերաբերյալ օգտակար գիտելիքների հասանելիությանը։ Այս հրատարակությունը կարևոր պատմամշակութային արժեք ունի հայ գյուղատնտեսական գրականության, բուսաբուծության պատմության, բնական ներկանյութերի օգտագործման և 19-րդ դարի տնտեսական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության պատմաբաններին, բուսաբաններին, ազգագրագետներին, տնտեսական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ավանդական ներկարարության և բնական ներկանյութերի կիրառության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է հայկական էպոսի ձևավորման հնագույն ակունքների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով հնդեվրոպական առասպելաբանական ժառանգության և պատմական հիշողության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում էպիկական պատումների մեջ պահպանված հնագույն մոտիվների, առասպելական կերպարների, սյուժետային կառույցների և խորհրդանշական պատկերացումների բացահայտումն է։ Համեմատական դիցաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հայկական էպիկական ավանդույթը զուգադրել հնդեվրոպական ժողովուրդների առասպելների ու հերոսապատումների հետ՝ որոնելով ընդհանուր պատկերացումներ, պատմողական ընդհանրություններ և մշակութային ժառանգության հնարավոր կապեր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առասպելական և պատմական շերտերի փոխհարաբերության քննությունը, որի միջոցով փորձ է արվում բացահայտելու, թե ինչպես են հնագույն հավատալիքները, հասարակական հիշողությունը և պատմական իրադարձությունների արձագանքները ներթափանցել էպիկական պատումների մեջ։ Աշխատությունը նպաստում է հայկական էպոսի ծագման, զարգացման և գաղափարական բովանդակության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։ Այն կարևոր նյութ է հայկական բանավոր ժառանգության, հնդեվրոպական առասպելաբանության, համեմատական բանագիտության և հին Հայաստանի մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել բանագետներին, պատմաբաններին, դիցաբաններին, գրականագետներին, հայագետներին և էպոսագիտությամբ զբաղվող ընթերցողներին։