Դերենիկ Դեմիրճյան 1877-1957 (ծննդյան 80-ամյակի առթիվ): Մեթոդական նյութեր գրադարանների համար

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է իրավունքի մեջ առկա բացերի ուսումնասիրությանը՝ համադրելով տեսական մոտեցումները և իրավակիրառ պրակտիկայի խնդիրները։ Այն անդրադառնում է այն իրավիճակներին, երբ գործող իրավական նորմերը չեն կարգավորում հասարակական հարաբերությունների կոնկրետ դրսևորումները, ամբողջական չեն կամ չեն ապահովում առաջացած իրավական խնդրի արդյունավետ լուծումը։ Աշխատության շրջանակում բացահայտվում են իրավունքի բացերի հասկացությունը, դրանց առաջացման պատճառները, տեսակները, առանձնահատկությունները և իրավական համակարգում դրանց դրսևորման ձևերը։ Քննարկվում է նաև իրավական կարգավորման բացի և հարակից երևույթների տարբերակման խնդիրը՝ ընդգծելով այն հանգամանքը, որ յուրաքանչյուր չկարգավորված իրավիճակ ինքնաբերաբար չի կարող դիտարկվել որպես իրավական բաց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բացերի հայտնաբերման և հաղթահարման մեխանիզմներին, այդ թվում՝ իրավական անալոգիայի, օրենքի անալոգիայի, իրավունքի անալոգիայի, իրավական մեկնաբանության և օրենսդրական կատարելագործման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է ինչպես իրավաստեղծ գործունեության, այնպես էլ դատարանների և իրավակիրառ այլ մարմինների դերը՝ իրավական անորոշությունները նվազեցնելու և առկա կարգավորման թերությունները գործնականում հաղթահարելու հարցում։ Աշխատության մեջ ներկայացվող տեսական դրույթները կապվում են իրավակիրառ պրակտիկայի հետ՝ հնարավորություն տալով գնահատել, թե իրավունքի բացերն ինչպիսի խնդիրներ կարող են առաջացնել անձանց իրավունքների պաշտպանության, իրավական որոշակիության, արդարադատության արդյունավետության և իրավական հարաբերությունների կանխատեսելիության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի ամբողջական պատկերացում ձևավորել իրավունքի բացերի էության և դրանց հաղթահարման ուղիների վերաբերյալ՝ միաժամանակ ընդգծելով օրենսդրության շարունակական կատարելագործման, իրավական նորմերի հստակեցման և իրավակիրառ պրակտիկայի միասնականության անհրաժեշտությունը։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու իրավունքների ապահովման և պաշտպանության սահմանադրաիրավական երաշխիքների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով մարդու սահմանադրական արդարադատության իրավունքի իրացման մեխանիզմներին։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են մարդու իրավունքների սահմանադրական ամրագրման սկզբունքները, դրանց իրականացման իրավական հիմքերը և պետական իշխանության մարմինների պարտականությունները այդ իրավունքների պաշտպանության գործընթացում։ Աշխատությունում դիտարկվում է սահմանադրական արդարադատության ինստիտուտի դերը՝ որպես մարդու իրավունքների պաշտպանության առանցքային մեխանիզմ, ինչպես նաև Սահմանադրական դատարանի գործառույթները՝ իրավական ակտերի սահմանադրականության վերահսկման և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի՝ սահմանադրական արդարադատության հասանելիության, իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների և դատական պաշտպանության իրավունքի իրականացման խնդիրներին։ Վերլուծվում են նաև միջազգային իրավական չափանիշների ազդեցությունը Հայաստանի սահմանադրական համակարգի վրա և մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային մեխանիզմների զարգացման միտումները։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ արդյունավետ սահմանադրաիրավական երաշխիքների համակարգը հանդիսանում է իրավական պետության կայացման և ժողովրդավարական կառավարման հիմնարար պայման։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, սահմանադրագետների, դատական համակարգի մասնագետների և մարդու իրավունքների ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը 1865 թվականի համար նախատեսված օրացույց է, որը միավորում է ժամանակի հաշվարկման և եղանակային կանխատեսումների վերաբերյալ նյութեր։ Այն ներառում է տարվա օրերի, ամիսների և ամսաթվերի համակարգված ներկայացում՝ ըստ քրիստոնեական և հայկական թվականության, ինչպես նաև օդերևութաբանական բնույթի կանխատեսումներ։ Օրացույցները 19-րդ դարի հասարակական և կենցաղային կյանքում կարևոր նշանակություն ունեին՝ ծառայելով որպես ժամանակի կազմակերպման, տոնական ու հիշատակային օրերի որոշման և առօրյա գործունեության պլանավորման գործնական միջոցներ։ Եղանակային կանխատեսումների ներառումը հրատարակությանը հաղորդում է նաև ճանաչողական և կենցաղային բնույթ, քանի որ եղանակի փոփոխությունների մասին պատկերացումները կարևոր էին հատկապես գյուղատնտեսական աշխատանքների, ճանապարհորդությունների և առօրյա զբաղմունքների կազմակերպման համար։ Այդ կանխատեսումները կարելի է դիտարկել նաև ժամանակաշրջանի ժողովրդական գիտելիքների և բնության երևույթների մեկնաբանման ավանդույթների համատեքստում՝ տարբերակելով դրանք ժամանակակից գիտական օդերևութաբանական մեթոդներից։ Հրատարակությունը արժեքավոր նյութ է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ օրացուցային գրականության, ժամանակի հաշվարկման ավանդույթների, հայկական և քրիստոնեական թվականությունների կիրառության, ինչպես նաև հայ հասարակության կենցաղային ու մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։

Տեխնոլոգիա

Քիմիական տեխնոլոգիայի, պոլիմերային նյութագիտության և կաշվի արտադրության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խիտոզանի և նրա ածանցյալների հատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև բնական կաշվի մշակման տեխնոլոգիական գործընթացներում դրանց կիրառման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում խիտոզանի քիմիական կառուցվածքը, ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները, կենսաբանական ծագումը և տարբեր քիմիական ձևափոխությունների միջոցով ստացվող ածանցյալների հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խիտոզանի ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցությանը կաշվի կոլագենային կառուցվածքի հետ և այդ փոխազդեցությունների հնարավոր ազդեցությանը մշակված նյութի որակական ցուցանիշների վրա։ Վերլուծվում են խիտոզանի և նրա ածանցյալների կիրառման հնարավորությունները կաշվի նախապատրաստական մշակման, դաբաղման, ներկման և վերջնամշակման առանձին փուլերում։ Քննարկվում են դրանց ազդեցությունները կաշվի մեխանիկական ամրության, առաձգականության, խոնավության կլանման, մակերևութային հատկությունների և մաշակայունության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել խիտոզանային լուծույթների և կոմպոզիցիաների պատրաստման, մշակման պայմանների օպտիմալացման, նյութերի համատեղելիության և տեխնոլոգիական արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում խիտոզանի հակամանրէային հատկությունների կիրառման հնարավորություններին և բնական կաշվի հիգիենիկ ու շահագործական բնութագրերի բարելավմանը։ Կարևորվում է կենսածագում ունեցող պոլիմերների օգտագործումը՝ կաշվի արտադրության մեջ կիրառվող որոշ քիմիական նյութերի նկատմամբ այլընտրանքային մոտեցումների մշակման և տեխնոլոգիական գործընթացների բնապահպանական ազդեցության նվազեցման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել բնական կաշվի մշակման նոր նյութերի և տեխնոլոգիական լուծումների մշակմանը, արտադրանքի որակի բարձրացմանը և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կաշվի տեխնոլոգիայի, պոլիմերային քիմիայի, նյութագիտության, կիրառական քիմիայի և թեթև արդյունաբերության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է հանրային քաղաքականության ոլորտում ռազմավարական կառավարման տեսական և կիրառական հիմնախնդիրներին՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Նյութում վերլուծվում է պետական կառավարման համակարգում ռազմավարական պլանավորման և երկարաժամկետ նպատակադրումների ձևավորման գործընթացը՝ ընդգծելով ինստիտուցիոնալ կարողությունների, քաղաքական որոշումների կայացման մեխանիզմների և կառավարման արդյունավետության փոխազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրային քաղաքականության մշակման փուլերին՝ խնդիրների բացահայտում, քաղաքական այլընտրանքների ձևավորում, իրականացում և գնահատում, ինչպես նաև այն մարտահրավերներին, որոնք առաջանում են միջգերատեսչական համակարգման, ռեսուրսների բաշխման և քաղաքական հետևողականության ապահովման ընթացքում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ռազմավարական կառավարման կարևորությունը պետական բարեփոխումների, սոցիալ-տնտեսական զարգացման ծրագրերի և հանրային ծառայությունների որակի բարձրացման համատեքստում։ Միաժամանակ դիտարկվում է միջազգային փորձի կիրառելիությունը և կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ներդրման անհրաժեշտությունը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել պետական քաղաքականության արդյունավետությունն ու ճկունությունը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Մկրտիչ Արմենի 1920–1930-ական թվականների ստեղծագործական գործունեության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հեղինակի գրական ձևավորման, գաղափարական որոնումների և գեղարվեստական մտածողության զարգացման հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են այդ ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունների թեմատիկ ընդգրկումը, կերպարային համակարգը, սյուժետային կառուցվածքը, լեզվաոճական առանձնահատկությունները և պատմողական եղանակները՝ բացահայտելով հեղինակի անհատական ստեղծագործական ձեռագիրը։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում ժամանակի հասարակական, մշակութային և պատմական իրադարձությունների ազդեցությանը գրողի ստեղծագործությունների վրա, ինչպես նաև ազգային ինքնության, մարդու ներաշխարհի, սոցիալական հարաբերությունների և բարոյական արժեքների գեղարվեստական մեկնաբանությանը։ Գրքում ներկայացված գրականագիտական վերլուծություններն ու համեմատական դիտարկումները հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Մկրտիչ Արմենի վաղ շրջանի ստեղծագործական ժառանգության, նրա գրական զարգացման առանձնահատկությունների և հայ գրականության պատմության մեջ ունեցած նշանակալի դերի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, հայ բանասիրության մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։