Երան Հայկազն

Математика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պիեզոէլեկտրական և մագնիտոէլեկտրաէլաստիկ պարբերական կառուցվածքներում ալիքների տարածման տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել պարբերաբար կառուցված միջավայրերում մեխանիկական, էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի փոխկապակցվածության հետևանքով առաջացող ալիքային երևույթների օրինաչափությունները և մշակել դրանց նկարագրման համապատասխան մաթեմատիկական մոտեցումներ։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ պարբերական կառուցվածքի երկրաչափական և նյութական հատկությունները կարող են էականորեն փոխել ալիքների տարածման բնույթը՝ առաջացնելով անդրադարձման, բեկման, ինտերֆերենցիայի և որոշակի հաճախականությունների տիրույթներում ալիքների տարածման սահմանափակման երևույթներ։ Պիեզոէլեկտրական նյութերի դեպքում մեխանիկական դեֆորմացիաները փոխկապակցվում են էլեկտրական դաշտի և էլեկտրական բևեռացման հետ, իսկ մագնիտոէլեկտրաէլաստիկ միջավայրերում այդ փոխազդեցությունն ընդլայնվում է նաև մագնիսական դաշտի ազդեցությամբ։ Աշխատանքում այս բազմաֆիզիկական փոխազդեցությունները դիտարկվում են միասնական տեսական շրջանակում՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել ալիքների արագության, հաճախականության, ալիքային թվի և տարածման պայմանների փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պարբերական կառուցվածքների դիսպերսիոն հատկությունների ուսումնասիրությունը։ Դիսպերսիոն կապերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե տվյալ հաճախականությունների դեպքում ինչ պայմաններում կարող են տարածվել ալիքներ, իսկ երբ են առաջանում արգելված կամ կանգառային գոտիներ, որտեղ ալիքային տարածումը սահմանափակվում կամ վերանում է։ Այդ երևույթները հատկապես կարևոր են ֆոնոնային և էլեկտրամեխանիկական բյուրեղների, ալիքատարների, ֆիլտրերի և տարբեր ֆունկցիոնալ նյութերի նախագծման տեսանկյունից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պարբերական շերտավոր կառուցվածքներ, տարբեր նյութերի համակցություններ և դրանց սահմանային պայմանները՝ պարզելու համար, թե ինչպես են նյութերի առաձգական, դիէլեկտրական, մագնիսական և պիեզոէլեկտրական հատկությունները ազդում ալիքային համակարգի վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նյութերի և կառուցվածքային պարամետրերի փոփոխության ազդեցությանը։ Շերտերի հաստությունը, նյութերի հարաբերակցությունը, պարբերականության չափը և արտաքին դաշտերի բնութագրերը կարող են փոփոխել ալիքների տարածման դիագրամները և ստեղծել ցանկալի հաճախականային հատկություններով կառուցվածքներ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նկարագրել արդեն գոյություն ունեցող համակարգերի վարքը, այլև տեսականորեն նախագծել նոր նյութական կառուցվածքներ՝ կանխորոշված ալիքային բնութագրերով։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր դեր ունի մաթեմատիկական մոդելավորումը։ Համապատասխան դաշտային հավասարումների և պարբերականության պայմանների համադրումը թույլ է տալիս ստանալ ալիքների տարածման պայմանները և վերլուծել համակարգի սեփական տատանումներն ու դիսպերսիոն հատկությունները։ Տարբեր տեսական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել ինչպես առանձին շերտերի հատկությունների, այնպես էլ ամբողջ պարբերական համակարգի ազդեցությունը ալիքների դինամիկայի վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ բազմաֆունկցիոնալ նյութերի և մետանյութերի մշակման համար, քանի որ պիեզոէլեկտրական և մագնիտոէլեկտրական կապերի օգտագործումը հնարավորություն է տալիս կառավարել մեխանիկական ալիքների տարածումը էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի միջոցով։ Այդպիսի հատկությունները հեռանկարային են սենսորների, ակտուատորների, ակուստիկ ֆիլտրերի, ալիքատարների, էներգիայի փոխակերպման համակարգերի և այլ էլեկտրամեխանիկական սարքերի ստեղծման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է պարբերական բազմաֆիզիկական միջավայրերում ալիքային գործընթացների տեսական ուսումնասիրություն՝ միավորելով էլաստոդինամիկան, ակուստիկան, էլեկտրամագնիսական երևույթները և նյութագիտությունը։ Այն նպաստում է պիեզոէլեկտրական և մագնիտոէլեկտրաէլաստիկ պարբերական համակարգերում ալիքների տարածման մեխանիզմների ավելի խորքային ըմբռնմանը և կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, մեխանիկայի և նյութագիտության մասնագետների, ինժեներների ու բազմաֆիզիկական նյութերի մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Պարկինսոնի հիվանդության փորձարարական մոդելի պայմաններում ողնուղեղի և սև նյութի նեյրոններում ընթացող սինապտիկ գործընթացների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև գալարմինի կիրառման պայմաններում դիտվող պաշտպանական ազդեցությունների գնահատմանը։ Դիտարկվում են նյարդային բջիջների միջև ազդակների փոխանցման առանձնահատկությունները, սինապտիկ ակտիվության փոփոխությունները և նեյրոնային համակարգերի ֆունկցիոնալ վիճակը հիվանդությանը բնորոշ նյարդաբանական խանգարումների պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սև նյութի նեյրոնների գործունեությանը՝ հաշվի առնելով տվյալ ուղեղային կառուցվածքի կարևոր դերը շարժողական գործընթացների կարգավորման և Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման մեխանիզմներում։ Վերլուծվում են նաև ողնուղեղային նեյրոններում առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները և դրանց հնարավոր կապը շարժողական համակարգի խանգարումների հետ։ Քննարկվում են սինապտիկ փոխանցման ցուցանիշները, նեյրոնների գրգռելիության առանձնահատկությունները և փորձարարական պայմաններում գրանցվող նյարդաֆիզիոլոգիական փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գալարմինի հնարավոր նյարդապաշտպան ազդեցությանը և դրա պայմաններում նեյրոնային ու սինապտիկ գործընթացների փոփոխությունների բնույթին։ Համեմատական գնահատման միջոցով ուսումնասիրվում է, թե որքանով կարող է տվյալ նյութի կիրառումը նպաստել փորձարարական մոդելում առաջացած ֆունկցիոնալ խանգարումների նվազեցմանը կամ փոփոխմանը։ Հետազոտությունը նպաստում է նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների բջջային և ֆունկցիոնալ մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը և կարող է օգտակար լինել նյարդաֆիզիոլոգների, նյարդաբանների, նյարդագիտության ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և բժշկական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Математика

Կիրառական մաթեմատիկայի և պինդ մարմնի մեխանիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անիզոտրոպ շերտերի և թիթեղների խառը եզրային խնդիրների ասիմպտոտիկ լուծման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ առաձգականության տեսության երկրաչափորեն ոչ գծային հավասարումների հիման վրա։ Քննության են առնվում այնպիսի կառուցվածքային տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակները, որոնց մեխանիկական հատկությունները կախված են նյութի տարբեր ուղղություններից և որոնց դեֆորմացիաները պահանջում են ոչ գծային մաթեմատիկական նկարագրություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խառը եզրային պայմանների ձևակերպմանը, փոքր պարամետրերի կիրառմամբ ասիմպտոտիկ մոտարկումների կառուցմանը և սկզբնական բարդ խնդիրը հաջորդականորեն լուծվող ավելի պարզ խնդիրների համակարգի վերածելուն։ Վերլուծվում են լարումների, տեղաշարժերի և դեֆորմացիաների բաշխման օրինաչափությունները, ինչպես նաև նյութի անիզոտրոպության, երկրաչափական պարամետրերի և արտաքին բեռնվածքների ազդեցությունը համակարգի մեխանիկական վարքագծի վրա։ Քննարկվում են ստացված մոտավոր լուծումների ճշգրտության և կիրառելիության գնահատման հարցերը։ Նման մեթոդները կարևոր նշանակություն ունեն բարդ կառուցվածքային տարրերի հաշվարկային մոդելավորման և ամրության գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մաթեմատիկայի, առաձգականության տեսության, կառուցվածքային մեխանիկայի և նյութերի մեխանիկայի ոլորտների հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է պտղի ներարգանդային աճի և զարգացման դանդաղման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով այդ վիճակի առաջացման պատճառներին, ախտորոշման հնարավորություններին, կլինիկական առանձնահատկություններին և կանխարգելման ու բուժական մոտեցումներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են պտղի զարգացման վրա ազդող մայրական, պտղային և պլացենտային գործոնները, ինչպես նաև հղիության ընթացքի տարբեր փուլերում առաջացող այն պայմանները, որոնք կարող են հանգեցնել պտղի աճի տեմպերի անհամապատասխանության հղիության ժամկետին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վաղ հայտնաբերմանը, պտղի աճի և վիճակի դինամիկ գնահատմանը, կլինիկական ու գործիքային հետազոտությունների կիրառմանը և ախտորոշման տարբեր չափանիշների համադրմանը։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել պտղի զարգացման դանդաղման հնարավոր հետևանքները հղիության և ծննդաբերության ընթացքի, ինչպես նաև նորածնի հետագա առողջական վիճակի վրա։ Կարևորվում է հղիների ռիսկի գործոնների բացահայտումը, հղիության ընթացքում կանոնավոր բժշկական հսկողության կազմակերպումը և անհրաժեշտ կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուժական մարտավարության ընտրությանը՝ կախված պտղի աճի խանգարման աստիճանից, հղիության ժամկետից, մոր առողջական վիճակից և պտղի կենսական ցուցանիշներից։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել պերինատալ բարդությունների կանխարգելմանը, հղիության վարման արդյունավետության բարձրացմանը և մայրական ու պտղային առողջության պահպանմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանկաբարձ-գինեկոլոգներին, պերինատոլոգներին, նեոնատոլոգներին, բժշկական հետազոտողներին, կլինիկական մասնագետներին և բժշկական բուհերի ուսանողներին։

Религия

Աշխատությունը նախատեսված է Սուրբ Գրքի բովանդակությանը նոր ծանոթացող և ընթերցանության սկզբնական հմտություններ ձեռք բերող անձանց համար։ Այն նպատակ ունի պարզ ու մատչելի դասերի միջոցով դյուրացնել աստվածաշնչյան գրականության ընկալումը և ընթերցողին աստիճանաբար ծանոթացնել քրիստոնեական հավատքի հիմնական գաղափարներին։ «Բանալի» բնորոշումը շեշտադրում է գրքի ներածական և բացատրական նշանակությունը՝ որպես Սուրբ Գրքի ընթերցմանն ու ըմբռնմանը նպաստող օժանդակ միջոց։ Նմանատիպ ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել կրոնական գիտելիքների տարածման, աստվածաշնչյան ընթերցանության խրախուսման և քրիստոնեական դաստիարակության գործում։ Հատկապես նոր ընթերցողների համար նախատեսված պարզեցված դասերը հնարավորություն են տալիս ուսումնական գործընթացը կազմակերպելու աստիճանական և հասկանալի ձևով՝ համադրելով ընթերցանության զարգացումն ու հոգևոր կրթությունը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն կրոնական ուսումնական գրականության, Աստվածաշնչի տարածման, հայ համայնքներում գրագիտության զարգացման և ամերիկահայ կրթական ու հոգևոր գործունեության պատմության ուսումնասիրության համար։

Право

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդու արժանապատվության սահմանադրաիրավական պաշտպանության հիմնախնդիրների, իրավական երաշխիքների և դրանց կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մարդու արժանապատվության հասկացության փիլիսոփայական և իրավական հիմքերը, դրա բովանդակությունը, սահմանադրական արժեքների համակարգում զբաղեցրած տեղը և մարդու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների հետ ունեցած փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ ամրագրված արժանապատվության անձեռնմխելիության սկզբունքին, դրա իրավական նշանակությանը և պետական իշխանության մարմինների՝ մարդու արժանապատվությունը հարգելու ու պաշտպանելու պարտավորություններին։ Վերլուծվում են մարդու արժանապատվության պաշտպանության ներպետական իրավական կառուցակարգերը, սահմանադրական արդարադատության դերը և դատական պաշտպանության հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև միջազգային իրավական փաստաթղթերում մարդու արժանապատվության պաշտպանության սկզբունքները, մարդու իրավունքների եվրոպական չափանիշները և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի սահմանադրաիրավական համակարգի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են անձի արժանապատվության պաշտպանության և այլ սահմանադրական իրավունքների փոխհարաբերությունները, իրավաչափ սահմանափակումների հիմնախնդիրները, ինչպես նաև իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանական դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանադրական օրենսդրության և իրավական պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորություններին՝ մարդու արժանապատվության արդյունավետ պաշտպանության ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության, միջազգային իրավունքի, իրավունքի տեսության և Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, իրավաբանների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։