Երաժշտական արվեստը դպրոցականների գեղագիտական դաստիարակության և գեղարվեստական կրթության համակարգում

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայերենի և պարսկերենի բառային կազմերի համեմատական-համադրական ուսումնասիրությանը՝ երկու լեզուների բառապաշարի ձևավորման, կառուցվածքի, իմաստային հարաբերությունների և զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես հայերենի և պարսկերենի բազմադարյա լեզվամշակութային շփումների համատեքստում, քանի որ այդ հարաբերությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում իրենց արտահայտությունն են գտել նաև լեզուների բառապաշարում։ Աշխատանքում երկու լեզուների բառային համակարգերը դիտարկվում են համաժամանակյա տեսանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց ընդհանուր և տարբերակիչ հատկանիշներին։ Ուսումնասիրվում են բառապաշարի հիմնական շերտերը, բառերի ծագումնաբանական առանձնահատկությունները, փոխառությունները, իմաստային փոփոխությունները, բառերի կազմության եղանակները և նոր բառերի առաջացման գործընթացները։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն բառային միավորները, որոնք երկու լեզուներում ունեն ընդհանուր կամ մերձավոր իմաստային դաշտեր, ինչպես նաև տարբերակելու ձևական նմանությունը իրական լեզվական ընդհանրությունից։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փոխառություններին, որոնք հայերենի և պարսկերենի բառապաշարների փոխազդեցության կարևոր վկայություններից են։ Ուսումնասիրվում են պարսկերենից հայերեն անցած բառերը և հայերենի ազդեցության հնարավոր դրսևորումները պարսկերենի բառային համակարգում՝ հաշվի առնելով պատմական, մշակութային և հասարակական շփումների պայմանները։ Այս նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն պարզելու առանձին բառերի ծագումն ու տարածման ուղիները, այլև պատկերացնելու երկու ժողովուրդների երկարատև շփումների լեզվական հետևանքները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև երկու լեզուների բառաստեղծական համակարգերի համադրությունը։ Քննարկվում են ածանցման, բարդացման, բառային միավորների վերաիմաստավորման և այլ եղանակների միջոցով նոր բառերի կազմավորման առանձնահատկությունները։ Համեմատվում է այն, թե ինչպես են հայերենն ու պարսկերենը արձագանքում հասարակական, գիտատեխնիկական, մշակութային և քաղաքական նոր իրողություններին և ինչ լեզվական միջոցներով են լրացնում ժամանակակից բառապաշարը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև բառերի իմաստային կառուցվածքին։ Նույն կամ մոտ իմաստ ունեցող բառերի համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իմաստային նրբերանգները, գործածական տարբերությունները, բազմիմաստության դրսևորումները և այն դեպքերը, երբ արտաքին ձևով նման բառերը տարբեր լեզուներում ունեն տարբեր նշանակություններ։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է թարգմանության, երկլեզու բառարանագրության և լեզուների ուսուցման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակակից հասարակական կյանքի և մշակույթի ազդեցությանը երկու լեզուների բառապաշարի զարգացման վրա։ Նոր իրողությունների, տեխնոլոգիական առաջընթացի, միջազգային հաղորդակցության և գլոբալացման պայմաններում հայերենն ու պարսկերենը մշտապես համալրվում են նոր բառերով և արտահայտություններով, որոնց մի մասը ձևավորվում է ներքին բառաստեղծական միջոցներով, իսկ մյուս մասը ներթափանցում է այլ լեզուներից։ Այդ գործընթացների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու երկու լեզուների բառային համակարգերի շարժունակությունն ու զարգացման միտումները։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև հայերենագիտության և իրանագիտության փոխկապակցման հնարավորությամբ։ Երկու լեզուների բառապաշարի համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ինչպես հայերենի և պարսկերենի միջև լեզվական կապերի առավել խորքային բացահայտմանը, այնպես էլ դրանց ժամանակակից վիճակի համակարգված նկարագրությանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ թարգմանության, բառարանագրության, լեզուների դասավանդման և միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է ժամանակակից հայերենի և պարսկերենի բառային կազմերը որպես զարգացող և փոխազդեցությունների ենթարկվող համակարգեր՝ բացահայտելով դրանց կառուցվածքային, իմաստային, ծագումնաբանական և գործառական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հայերենագետներին, իրանագետներին, թարգմանիչներին, բառարանագիրներին, լեզվի ուսուցիչներին և հայ-իրանական լեզվամշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական, ներդրումային և զբոսաշրջության կառավարման բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջության ոլորտի զարգացման ֆինանսատնտեսական նախադրյալների, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործման և ոլորտի ներդրումային գրավչության բարձրացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է զբոսաշրջության տնտեսական ներուժի գնահատման, ներդրումային գործունեության կազմակերպման, ֆինանսավորման աղբյուրների բացահայտման և զբոսաշրջային ծառայությունների մրցունակության բարձրացման համար անհրաժեշտ տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանների վերլուծության հետ։ Զբոսաշրջությունը տնտեսության բազմաճյուղ ոլորտ է, որի զարգացումը փոխկապակցված է հյուրանոցային տնտեսության, տրանսպորտի, հանրային սննդի, մշակույթի, առևտրի, ժամանցի և սպասարկման այլ բնագավառների գործունեության հետ։ Այդ պատճառով զբոսաշրջության մեջ կատարվող ներդրումները կարող են ունենալ բազմակողմանի տնտեսական ազդեցություն՝ նպաստելով նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, տեղական ձեռնարկատիրության զարգացմանը, ծառայությունների արտահանմանը և տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության ընդլայնմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է զբոսաշրջային ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, ֆինանսավորման ներքին և արտաքին աղբյուրները, ներդրումային նախագծերի մշակման առանձնահատկությունները և դրանց արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի մասնավոր կապիտալի, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների, բանկային վարկավորման, պետական աջակցության ծրագրերի և պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության հնարավորությունները զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման գործում։ Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջային ներուժի ուսումնասիրությունը կարևոր է երկրի պատմամշակութային ժառանգության, բնական լանդշաֆտների, առողջարանային ռեսուրսների, ազգային ավանդույթների և աշխարհագրական առանձնահատկությունների տնտեսական օգտագործման հնարավորությունների գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել մշակութային, պատմաճանաչողական, բնապահպանական, գյուղական, արկածային, առողջարանային և այլ զբոսաշրջային ուղղությունների զարգացման ներդրումային պահանջները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների տարածքային տեղաբաշխման, մարզերի զբոսաշրջային ներուժի իրացման և մայրաքաղաքի ու տարածաշրջանների միջև զբոսաշրջային գործունեության հավասարակշռված զարգացման հիմնախնդիրները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հյուրանոցային և կացարանային տնտեսության զարգացման ֆինանսավորման ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով նոր օբյեկտների կառուցման, գործող կառույցների արդիականացման, սպասարկման որակի բարձրացման և միջազգային չափանիշներին համապատասխանության ապահովման հարցերը։ Զբոսաշրջության ներդրումային գրավչության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն նաև տրանսպորտային հասանելիությունը, ճանապարհային ենթակառուցվածքները, տեղեկատվական համակարգերը, զբոսաշրջային երթուղիների կազմակերպումը և այցելուների սպասարկման համար անհրաժեշտ հանրային ծառայությունների զարգացումը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է զբոսաշրջային ներդրումային նախագծերի ֆինանսատնտեսական հիմնավորմանը, կապիտալ ներդրումների վերադարձելիության գնահատմանը, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը և ներդրումային ռիսկերի կառավարման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի զբոսաշրջային պահանջարկի սեզոնայնությունը, այցելուների հոսքերի փոփոխականությունը, շուկայական մրցակցությունը, փոխարժեքային տատանումները և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը ներդրումային որոշումների վրա։ Այս համատեքստում կարևորվում է ներդրումային նախագծերի արդյունավետության գնահատման այնպիսի ցուցանիշների կիրառումը, ինչպիսիք են զուտ ներկա արժեքը, եկամտաբերության ներքին նորման, ներդրումների վերադարձելիության ժամկետը և շահութաբերության մակարդակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև զբոսաշրջության ոլորտում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ներդրումային հնարավորությունները, ընտանեկան հյուրատների, գյուղական զբոսաշրջային ծառայությունների, տեղական արտադրանքի իրացման և համայնքային զբոսաշրջային նախաձեռնությունների ֆինանսավորման առանձնահատկությունները։ Նման գործունեությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ մարզային տնտեսությունների բազմազանեցման, գյուղական բնակչության եկամուտների ավելացման և տեղական մշակութային ժառանգության տնտեսական արժևորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային միջավայրի վրա ազդող իրավական և կազմակերպական գործոնների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորումը, հարկային պայմանները, սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը, վարչարարական ընթացակարգերը և ներդրողների համար անհրաժեշտ տեղեկատվության հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի զբոսաշրջության պետական քաղաքականության և մասնավոր հատվածի ներդրումային նախաձեռնությունների փոխհարաբերության գնահատումը։ Այս համատեքստում կարող են դիտարկվել զբոսաշրջության զարգացման ռազմավարական ծրագրերը, պետական խրախուսման միջոցները, միջազգային համագործակցության հնարավորությունները և զբոսաշրջային շուկայի առաջմղման գործիքները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև զբոսաշրջային ծառայությունների որակի, մարդկային ռեսուրսների պատրաստման, մասնագիտական կրթության և սպասարկման մշակույթի զարգացման ներդրումային պահանջները։ Զբոսաշրջության ոլորտում կապիտալ ներդրումների արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն նյութատեխնիկական ենթակառուցվածքներով, այլև աշխատուժի մասնագիտական կարողություններով, կառավարման արդյունավետությամբ և այցելուներին առաջարկվող ծառայությունների բազմազանությամբ։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում թվային տեխնոլոգիաների կիրառման, առցանց ամրագրման համակարգերի, զբոսաշրջային տեղեկատվական հարթակների և մարքեթինգային գործիքների զարգացման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է կայուն զբոսաշրջության սկզբունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ ներդրումային ծրագրերի իրականացումը անհրաժեշտ է համադրել բնական ռեսուրսների պահպանության, պատմամշակութային հուշարձանների պաշտպանության և տեղական համայնքների շահերի հաշվառման հետ։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բնապահպանական ազդեցության գնահատումը, զբոսաշրջային տարածքների ծանրաբեռնվածության կառավարումը և երկարաժամկետ տնտեսական ու սոցիալական արդյունավետության ապահովումը։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել տնտեսական և վիճակագրական վերլուծության, ներդրումային նախագծերի գնահատման, համեմատական ուսումնասիրության, ֆինանսական մոդելավորման և զբոսաշրջային շուկայի հետազոտության մեթոդներ։ Դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոլորտի ներդրումային սահմանափակումները, գնահատելու ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների արդյունավետությունը և հիմնավորելու զբոսաշրջային գործունեության զարգացման տնտեսական առաջնահերթությունները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է զբոսաշրջության և ներդրումային գործունեության փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ, ոլորտի ֆինանսական կառավարման մեխանիզմների վերլուծությամբ և Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի տնտեսական իրացման հնարավորությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է զբոսաշրջային ներդրումային նախագծերի մշակման, գործարար ծրագրերի ֆինանսական հիմնավորման, տարածաշրջանային զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման և ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ներդրումային վերլուծաբաններին, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետներին, հյուրանոցային և զբոսաշրջային կազմակերպությունների ղեկավարներին, պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցներին, գործարարներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տնտեսագիտական, կառավարչական, ներդրումային և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության զարգացման ֆինանսատնտեսական պայմանների, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման մեխանիզմների, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործման և ոլորտի երկարաժամկետ մրցունակության ապահովման հիմնախնդիրների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Ինֆորմատիկա

Մեքենայական ուսուցում Python լեզվի կիրառմամբ աշխատությունը գործնական և տեսական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է մեքենայական ուսուցման հիմնական գաղափարներն ու ալգորիթմները Python ծրագրավորման լեզվի միջոցով՝ համադրելով մաթեմատիկական հիմքերը և ծրագրավորման կիրառությունները, այն անդրադառնում է վերահսկվող և չվերահսկվող ուսուցման մեթոդներին, դասակարգման, ռեգրեսիայի, կլաստերավորման և տվյալների վերլուծության խնդիրներին, ինչպես նաև նեյրոնային ցանցերի և խորքային ուսուցման տարրական սկզբունքներին, գիրքը մանրամասն բացատրում է Python-ի հայտնի գրադարանների՝ NumPy, Pandas, Scikit-learn և TensorFlow-ի կիրառումը տվյալների մշակման և մոդելների կառուցման գործընթացներում, միաժամանակ ներառելով գործնական օրինակներ, կոդային առաջադրանքներ և իրական տվյալների վրա հիմնված նախագծեր, որոնք օգնում են ընթերցողին հասկանալ արհեստական բանականության համակարգերի աշխատանքի տրամաբանությունը և կիրառել մեքենայական ուսուցման մեթոդները տարբեր ոլորտներում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մանրածախ առևտրի կազմակերպություններում առևտրական գործունեության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Այն անդրադառնում է մանրածախ առևտրի կազմակերպման, կառավարման և զարգացման այն կարևոր գործոններին, որոնք անմիջականորեն ազդում են կազմակերպությունների տնտեսական արդյունքների, մրցունակության և շուկայում կայուն դիրքավորման վրա։ Աշխատության շրջանակում մանրածախ առևտուրը դիտարկվում է որպես տնտեսության կարևորագույն ոլորտներից մեկը, որը կապ է ստեղծում արտադրողների, մատակարարների և վերջնական սպառողների միջև և էական դեր ունի բնակչության պահանջարկի բավարարման գործում։ Գրքում ուսումնասիրվում են առևտրային կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները, դրանց ձևավորման վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, վաճառքի ծավալների, ապրանքաշրջանառության, ծախսերի, շահույթի և շահութաբերության փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի մանրածախ առևտրի առանձնահատկություններին և այն տնտեսական միջավայրին, որտեղ գործում են ոլորտի կազմակերպությունները։ Քննարկվում են սպառողական պահանջարկի փոփոխությունները, մրցակցության մակարդակը, ապրանքների տեսականու ձևավորումը, գնային քաղաքականությունը, մատակարարման կազմակերպումը, սպասարկման որակը և վաճառքի գործընթացների արդյունավետ կառավարումը։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ առևտրային կազմակերպության հաջող գործունեությունը պայմանավորված չէ միայն վաճառքի ծավալների աճով․ կարևոր նշանակություն ունեն նաև ծախսերի օպտիմալացումը, առկա ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, ապրանքային պաշարների ճիշտ կառավարումը, հաճախորդների սպասարկման բարելավումը և ժամանակակից կառավարման մեթոդների կիրառումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այնպիսի միջոցառումների բացահայտումը, որոնք կարող են նպաստել մանրածախ առևտրի կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացմանը և ֆինանսատնտեսական արդյունքների բարելավմանը։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել ապրանքների տեսականու կատարելագործումը, մատակարարման և պահեստավորման գործընթացների օպտիմալացումը, վաճառքի ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրումը, շուկայավարման արդյունավետ գործիքների կիրառումը և հաճախորդների պահանջների ավելի խորքային ուսումնասիրությունը։ Առանձին նշանակություն ունի նաև աշխատակիցների մասնագիտական պատրաստվածության և սպասարկման մշակույթի բարձրացումը, քանի որ մանրածախ առևտրում հաճախորդի հետ անմիջական շփումը կարող է էականորեն ազդել գնման որոշման և կազմակերպության նկատմամբ ձևավորվող վերաբերմունքի վրա։ Գրքում ներկայացվող մոտեցումները հնարավորություն են տալիս առևտրային գործունեության արդյունավետությունը գնահատել համակարգային տեսանկյունից՝ միաժամանակ հաշվի առնելով կազմակերպության ֆինանսական, կառավարչական, շուկայավարման և կազմակերպական բաղադրիչները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է Հայաստանի մանրածախ առևտրի ոլորտում առկա խնդիրների վերլուծության և արդյունավետության բարձրացման գործնական մեխանիզմների ուսումնասիրման տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, առևտրի և կառավարման մասնագետների, բիզնեսի ղեկավարների, ուսանողների, հետազոտողների և մանրածախ առևտրի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է պոլեմիկական և քննադատական բնույթի ուսումնասիրություն կամ գրքույկի վերլուծություն, որը վերաբերում է Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում գործող հայ միաբանությանը՝ Mekhitarist Congregation-ին։ Աշխատությունը կենտրոնանում է տվյալ «libello»-ի հեղինակության, բովանդակության և գաղափարական ուղղվածության քննության վրա՝ փորձելով պարզաբանել դրա իրական հեղինակին, նպատակները և պատմական համատեքստը։ Քննարկվում են այն վիճարկումները և մեկնաբանությունները, որոնք կապված են Սան Ղազար կղզու վանական միջավայրում ձևավորված գիտական և մշակութային գործունեության հետ, ինչպես նաև դրա ընկալումը արտաքին քննադատների կողմից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում San Lazzaro degli Armeni-ի՝ որպես հայ մշակութային և կրոնական կարևոր կենտրոնի դերին, որտեղ դարերի ընթացքում զարգացել են հայերեն տպագրությունը, բանասիրական ուսումնասիրությունները և եվրոպական գիտական միջավայրի հետ կապերը։ Գիրքը վերլուծում է նաև այն ժամանակաշրջանի գաղափարական հակասությունները, երբ տարբեր հեղինակներ քննադատական դիրքերից անդրադառնում էին միաբանության գործունեությանը՝ փորձելով գնահատել դրա դերը հայ մշակույթի պահպանման և տարածման գործում։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Աբադեի բարբառի լեզվաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրա ձևաբանական, հնչյունաբանական և բառապաշարային համակարգը ընդհանուր հայերենի բարբառային բազմազանության համատեքստում։ Նյութում վերլուծվում են բարբառի ծագման և ձևավորման հնարավոր պատմական պայմանները, այլ բարբառների և գրական հայերենի հետ ունեցած կապերը, ինչպես նաև արտաքին լեզվական ազդեցությունները, որոնք ձևավորել են նրա յուրահատուկ լեզվական շերտերը։ Աշխատությունը ներկայացնում է հնչյունական փոփոխությունների հիմնական օրինաչափությունները, բառերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և քերականական ձևերի կիրառության յուրահատկությունները՝ ընդգծելով բարբառի պահպանողական և նորարարական տարրերի համադրությունը։ Քննարկվում է նաև բարբառի սոցիոլինգվիստիկ նշանակությունը՝ նրա գործածությունը առօրյա հաղորդակցության մեջ, համայնքային ինքնության պահպանման գործում և լեզվական ժառանգության ուսումնասիրության համար ունեցած արժեքը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարևոր ներդրում է հայ բարբառագիտության մեջ՝ ապահովելով տվյալ բարբառի համակարգված նկարագրություն և դրա տեղադրումը հայ լեզվական քարտեզում։