Ֆեմինիստական շարժման էությունը, ձևավորման ու զարգացման մանկավարժական պայմանները և առանձնահատկությունները Հայաստանում

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է տարեց և ծերունական տարիքի անձանց առողջական վիճակի ու կյանքի որակի փոխկապակցվածության համալիր ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ծերացման գործընթացին ուղեկցող ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական փոփոխություններն են, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը մարդու առօրյա գործունեության, ինքնուրույնության, սոցիալական ակտիվության և ընդհանուր բարեկեցության վրա։ Քննվում է կյանքի որակը որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը ներառում է ոչ միայն հիվանդությունների առկայությունը կամ առողջության բժշկական ցուցանիշները, այլև ֆիզիկական շարժունակությունը, ինքնասպասարկման հնարավորությունները, հուզական վիճակը, սոցիալական հարաբերությունները, կենսապայմանները և սեփական առողջության սուբյեկտիվ գնահատականը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարիքային տարբեր խմբերի առողջական առանձնահատկությունների համեմատությանը և այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել կյանքի որակի նվազմանը կամ պահպանմանը։ Դիտարկվում են քրոնիկական հիվանդությունների և միաժամանակ մի քանի առողջական խնդիրների առկայության ընդհանուր ազդեցությունները մարդու ֆունկցիոնալ հնարավորությունների և առօրյա կյանքի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բժշկական օգնության հասանելիության, սոցիալական աջակցության, ընտանիքի հետ հարաբերությունների, կենսակերպի և սոցիալ-տնտեսական պայմանների նշանակության գնահատումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կյանքի որակի ցուցանիշները կարող են համադրվել առողջական վիճակի, տարիքային, սոցիալական և ժողովրդագրական բնութագրերի հետ՝ տարբեր գործոնների միջև առկա կապերը բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարեցների առողջության պահպանման և ակտիվ երկարակեցության համար կանխարգելիչ բժշկության, առաջնային բուժօգնության, վերականգնողական ծառայությունների և սոցիալական աջակցության կարևորությանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարեց մարդու առողջությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին հիվանդությունների տեսանկյունից, այլև որպես ֆիզիկական, հոգեբանական և սոցիալական բարեկեցության ամբողջություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ծերաբուժության, հանրային առողջության, սոցիալական բժշկության և բժշկական սոցիոլոգիայի մոտեցումները՝ տարեց բնակչության առողջական կարիքներն ու կյանքի որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները համակարգված գնահատելու նպատակով։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դատավարությունում ներկայացուցչության ինստիտուտի իրավական հիմքերի, սկզբունքների և գործնական կիրառության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են դատավարական ներկայացուցչության տեսակները, ներկայացուցչի իրավական կարգավիճակը, իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև լիազորությունների ծագման, ձևակերպման և իրականացման կարգը։ Քննարկվում են դատավարության մասնակիցների շահերի պաշտպանության իրավական մեխանիզմները, ներկայացուցչության նշանակությունը արդար դատաքննության ապահովման գործում և դրա ազդեցությունը դատավարական գործընթացի արդյունավետության վրա։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև լիազորագրի ձևակերպման պահանջներին, օրենսդրական կարգավորումներին, դատական պրակտիկայում առաջացող խնդիրներին և դրանց լուծման հնարավոր մոտեցումներին։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, փաստաբանների, դատավորների, իրավագիտության ոլորտի ուսանողների և քաղաքացիական դատավարական իրավունքի հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության ամենածանր ու ողբերգական էջերից մեկին՝ Հայոց ցեղասպանություն։ Գիրքը նպատակ ունի ներկայացնել ցեղասպանության առաջացման պատճառները, ընթացքը և հետևանքները՝ հիմնվելով պատմական փաստերի և աղբյուրների վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է Օսմանյան կայսրությունում հայերի վիճակին մինչև 1915 թվականը՝ ցույց տալով քաղաքական, ազգային և կրոնական հակասությունները, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին զանգվածային բռնություններին։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում են տեղահանությունները, կոտորածները և հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված համակարգված քաղաքականությունը։ Գրքում քննարկվում են մի շարք կարևոր հարցեր․ ցեղասպանության պատմական և քաղաքական նախադրյալները Օսմանյան իշխանությունների վարած քաղաքականությունը տեղահանությունների և զանգվածային սպանությունների ընթացքը միջազգային արձագանքը և մեծ տերությունների դիրքորոշումը ցեղասպանության հետևանքները հայ ժողովրդի համար Հեղինակը օգտագործում է տարբեր աղբյուրներ՝ արխիվային փաստաթղթեր, վկայություններ, դիվանագիտական հաղորդագրություններ, ինչը թույլ է տալիս ներկայացնել համակողմանի և փաստարկված ուսումնասիրություն։ Աշխատությունը նաև փորձում է գնահատել ցեղասպանության ազդեցությունը հայ ժողովրդի հետագա պատմության, սփյուռքի ձևավորման և ազգային ինքնության վրա։

Մանկավարժություն

Այս թեման վերաբերում է ավագ դպրոցում բնագիտական առարկաների՝ ֆիզիկայի, քիմիայի, կենսաբանության և երբեմն նաև աշխարհագրության ուսուցման բովանդակության ինտեգրման տեսական և մեթոդաբանական հիմնախնդիրներին, որտեղ հիմնական շեշտը դրվում է գիտելիքների մասնատված ներկայացումից անցում կատարելու դեպի համակցված և փոխկապակցված ուսումնական մոտեցումներ, որպեսզի սովորողները կարողանան հասկանալ բնական երևույթները որպես միասնական համակարգ, այլ ոչ թե առանձին առարկայական հատվածներ։ Նման ինտեգրման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ժամանակակից կրթական պահանջներով, որոնք ուղղված են քննադատական մտածողության, խնդիրների լուծման հմտությունների և գիտական աշխարհայացքի ձևավորմանը, սակայն դրա իրականացումը բախվում է մի շարք դժվարությունների՝ ուսումնական ծրագրերի ծանրաբեռնվածություն, առարկայական սահմանների խիստ բաժանում, ուսուցիչների պատրաստվածության տարբեր մակարդակներ և մեթոդական նյութերի պակաս։ Միաժամանակ ընդգծվում է միջառարկայական կապերի ստեղծման կարևորությունը, օրինակ՝ էներգիայի պահպանման օրենքի քննարկումը ֆիզիկայում և կենսաբանական համակարգերում, կամ քիմիական գործընթացների կապը շրջակա միջավայրի ուսումնասիրության հետ, ինչը նպաստում է գիտելիքի ավելի խոր և կիրառական ընկալմանը։ Այս մոտեցումը պահանջում է նաև նոր ուսումնական մեթոդների ներդրում՝ նախագծային ուսուցում, փորձարարական աշխատանքներ և համագործակցային ուսումնական միջավայրի ձևավորում, ինչը կարող է բարձրացնել սովորողների մոտիվացիան և գիտական մտածողության զարգացումը։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է անցումային մետաղների հիմքով դժվարահալ կարբիդային և բորիդային նյութերի, ինչպես նաև բորի կարբիդի ստացման գործընթացների ու դրանց կառուցվածքաֆունկցիոնալ հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ միկրոալիքային էներգիայի կիրառման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում նյութերի ձևավորման ընթացքում էլեկտրամագնիսական դաշտի և սկզբնական բաղադրիչների փոխազդեցության ընդհանուր օրինաչափություններն են, ինչպես նաև ստացված պինդ ֆազերի կառուցվածքի, բաղադրության և հատկությունների միջև կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոլիբդենի, վոլֆրամի, մանգանի և ռենիումի միացություններին, որոնք նյութագիտության տեսանկյունից հետաքրքրություն են ներկայացնում բարձր կարծրության, ջերմակայունության, մաշակայունության և որոշ դեպքերում կատալիտիկ ակտիվության շնորհիվ։ Քննվում է միկրոալիքային ազդեցության դերը նյութի ծավալային տաքացման, փուլային փոխակերպումների և վերջնական միկրոկառուցվածքի ձևավորման գործընթացներում՝ այն համեմատելով նյութերի ստացման ավանդական ջերմային մոտեցումների ընդհանուր առանձնահատկությունների հետ։ Կառուցվածքային հետազոտությունների միջոցով հնարավոր է գնահատել առաջացած բյուրեղային ֆազերը, դրանց հարաբերակցությունը, կառուցվածքային կարգավորվածությունը և նյութի միկրոկառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են կարծրությունը, ամրությունը, մաշակայունությունը և այլ բնութագրեր, որոնք պայմանավորում են նման նյութերի հնարավոր կիրառությունները բարձր մեխանիկական ու ջերմային բեռնվածությունների պայմաններում։ Առանձին ուղղություն է կատալիտիկ հատկությունների գնահատումը, որի միջոցով ուսումնասիրվում է նյութերի մակերևութային կառուցվածքի, քիմիական կազմի և կատալիտիկ ակտիվության միջև փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության համար կարևոր է պարզել, թե սինթեզի ընթացքում ձևավորված ֆազային և միկրոկառուցվածքային տարբերություններն ինչպես են արտահայտվում վերջնական նյութի ֆունկցիոնալ բնութագրերում։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս նյութի ստացման եղանակը դիտարկել ոչ միայն որպես անհրաժեշտ միացությունների ձևավորման միջոց, այլև որպես դրանց կառուցվածքն ու հատկությունները կառավարող գործոն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անօրգանական նյութագիտության, պինդ մարմնի քիմիայի, միկրոալիքային մշակման և կատալիզի մոտեցումները՝ դժվարահալ միացությունների կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածությունները բացահայտելու և դրանց հնարավոր տեխնոլոգիական կիրառությունները գնահատելու նպատակով։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Աքեմենյան տերության վարչատարածքային կազմակերպման համակարգի, դրա ձևավորման սկզբունքների և կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում հսկայական տարածքներ ընդգրկող բազմազգ պետության կառավարումը դիտարկվում է կենտրոնական իշխանության և տեղական վարչական միավորների փոխհարաբերությունների տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սատրապությունների համակարգին, դրանց տարածքային սահմաններին, կառավարման առանձնահատկություններին և կենտրոնական իշխանության հետ ունեցած հարաբերություններին։ Քննվում է սատրապների դերը՝ որպես արքայական իշխանությունը տարբեր երկրամասերում ներկայացնող բարձրաստիճան պաշտոնյաների, ինչպես նաև նրանց վարչական, հարկային և քաղաքական գործառույթների շրջանակը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տարբեր ժողովուրդներ և պատմական երկրամասեր ընդգրկող տերության կառավարումը պահանջում էր կենտրոնացված վերահսկողության և տեղական կառավարման ձևերի համադրություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վարչական բաժանման և հարկային համակարգի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ առանձին տարածքներից ստացվող հարկերն ու տուրքերը կարևոր նշանակություն ունեին պետական կառավարման և ռազմական համակարգի գործունեության համար։ Քննվում են նաև արքայական ճանապարհների, հաղորդակցության և պետական ծառայությունների նշանակությունը կենտրոնի ու հեռավոր վարչական շրջանների միջև կապի պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել վարչական միավորների սահմանների և ավելի վաղ գոյություն ունեցած քաղաքական ու աշխարհագրական կազմավորումների հարաբերությանը՝ պարզելու համար, թե որքանով էին նոր կառավարման համակարգում պահպանվում տեղական ավանդույթները։ Ուսումնասիրվում են վարչական համակարգի վերաբերյալ տեղեկություններ պարունակող արքայական արձանագրությունները, հին հեղինակների հաղորդումները և այլ պատմական ու հնագիտական աղբյուրներ՝ հաշվի առնելով դրանց բնույթի և տեղեկատվական հնարավորությունների տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի և Հայկական լեռնաշխարհի դիրքի ուսումնասիրությունը տերության վարչական կառուցվածքում՝ այն դիտարկելով ընդհանուր կայսերական համակարգի համատեքստում։ Վարչատարածքային կազմակերպումը քննվում է նաև որպես տարբեր լեզուներ, մշակույթներ և տնտեսական համակարգեր ունեցող բնակչության նկատմամբ պետական իշխանություն իրականացնելու միջոց։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր կազմակերպվում կենտրոնական իշխանության վերահսկողությունը հեռավոր երկրամասերի նկատմամբ, ինչ դեր էին կատարում տեղական իշխանական և վարչական կառույցները և ինչպես էին համադրվում կայսերական ու տարածաշրջանային կառավարման սկզբունքները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն հին Իրանի պետական համակարգի, այլև Հին Արևելքի կայսերական կառավարման ձևերի, վարչական ինստիտուտների և պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրության համար։