Համարողություն

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է հոռոմչամանի (Trigonella foenum-graecum L.) տարբեր քաղվածքների քիմիական կազմի և կենսաբանական ակտիվությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով գնահատել դրանց կենսաակտիվ միացությունների բաղադրությունը և կիրառական նշանակությունը։ Վերլուծվում են բույսում պարունակվող ֆլավոնոիդների, սապոնինների, ալկալոիդների, ֆենոլային միացությունների, ամինաթթուների և այլ կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի որակական ու քանակական բնութագրերը՝ կիրառելով ժամանակակից անալիտիկ մեթոդներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր քաղվածքների հակաօքսիդանտային, հակամանրէային, հակաբորբոքային և այլ կենսաբանական ակտիվությունների գնահատմանը, ինչպես նաև քաղվածքի ստացման եղանակի ազդեցությանը դրանց հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է հոռոմչամանի հնարավոր կիրառությունները դեղագործության, սննդարդյունաբերության, ֆունկցիոնալ սննդամթերքի և բնական կենսաակտիվ հավելումների արտադրության ոլորտներում։ Աշխատությունը ներկայացնում է գիտականորեն հիմնավորված արդյունքներ, որոնք կարող են նպաստել այս արժեքավոր բույսի կենսաքիմիական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը և նոր կիրառական ուղղությունների զարգացմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան ժողովրդաքրիստոնեական գրավոր և բանավոր աղբյուրների ուսումնասիրությանը, դրանց պատմամշակութային նշանակության բացահայտմանը և Հայ առաքելական եկեղեցու պատմության տարբեր հիմնախնդիրների լուսաբանմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում են միջնադարյան հայ հասարակության կրոնական պատկերացումները, ժողովրդական հավատալիքների և պաշտոնական քրիստոնեական վարդապետության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև եկեղեցական ավանդույթների ձևավորման ու զարգացման պատմական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում քրիստոնեության տարածման և ամրապնդման գործընթացում ժողովրդական կրոնական մտածողության ունեցած դերին, նախաքրիստոնեական հավատալիքների վերափոխմանը և դրանց որոշ տարրերի պահպանմանը քրիստոնեական ծիսական ու մշակութային միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան ձեռագրերում, վարքագրական երկերում, սրբախոսական պատումներում, ավանդություններում, ժողովրդական զրույցներում և կրոնական բնույթի այլ սկզբնաղբյուրներում արտացոլված տեղեկություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցու և հասարակության փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են հոգևորականության գործունեության, եկեղեցական հաստատությունների հասարակական ազդեցության, վանական կենտրոնների մշակութային նշանակության և կրոնական գաղափարների տարածման հետ կապված հարցեր։ Կարևորվում է ժողովրդական քրիստոնեության առանձնահատկությունների բացահայտումը՝ որպես միջնադարյան հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի, աշխարհընկալման, բարոյական արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն։ Աշխատության մեջ դիտարկվող հիմնախնդիրները առնչվում են նաև եկեղեցական տոների, ծեսերի, սրբերի պաշտամունքի, ուխտագնացության, սրբավայրերի նկատմամբ ժողովրդական վերաբերմունքի և կրոնական սովորույթների պատմական զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու, թե ինչպես էին պաշտոնական եկեղեցական ուսմունքները փոխազդում ժողովրդական կրոնական ավանդույթների հետ, ինչպիսի ընդհանրություններ և տարբերություններ էին ձևավորվում դրանց միջև, և ինչպես էին այդ գործընթացներն արտահայտվում միջնադարյան հայ հասարակության առօրյա կյանքում։ Հատուկ նշանակություն է տրվում պատմական սկզբնաղբյուրների քննությանը, դրանց ծագման հանգամանքների, բովանդակային առանձնահատկությունների և պատմական հավաստիության գնահատմանը։ Ժողովրդաքրիստոնեական նյութերի ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական պատմության ճանաչման միջոց, այլև որպես հայ ժողովրդի մշակութային հիշողության, ազգային ինքնության և հոգևոր ժառանգության ձևավորման գործընթացները հասկանալու կարևոր աղբյուր։ Աշխատությունը նպաստում է միջնադարյան հայ եկեղեցական պատմության վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը, կրոնական և ժողովրդական մշակույթների փոխազդեցության առավել խորքային ընկալմանը, ինչպես նաև պատմագիտական, աղբյուրագիտական և կրոնագիտական հետազոտությունների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աստվածաբանների, կրոնագետների, միջնադարագետների, ազգագրագետների, բանագետների, մշակութաբանների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ուսանողների և հայ ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քաղաքագիտություն

Նկարագրվող աշխատությունը ուսումնասիրում է Իրանի ներքաղաքական զարգացումները Մահմուդ Ահմադինեժադի նախագահության տարիներին՝ 2005-2013 թվականներին, երբ երկրում զգալիորեն սրվել էին քաղաքական, սոցիալական և գաղափարական հակասությունները՝ պայմանավորված ինչպես ներքին իշխանական պայքարներով, այնպես էլ միջազգային ճնշումներով ու պատժամիջոցներով։ Վերլուծվում են պետական կառավարման համակարգի ներսում ուժերի վերադասավորումները, պահպանողական և բարեփոխական թևերի միջև մրցակցությունը, ինչպես նաև նախագահի վարած պոպուլիստական քաղաքականության ազդեցությունը հասարակական տրամադրությունների վրա։ Աշխատությունը ուշադրություն է դարձնում ընտրական գործընթացներին, մասնավորապես վիճահարույց 2009 թվականի նախագահական ընտրություններին հաջորդած բողոքի շարժումներին և դրանց ճնշման մեխանիզմներին, որոնք էական ազդեցություն ունեցան քաղաքական համակարգի կայունության և հասարակության վստահության վրա։ Միաժամանակ քննարկվում են տնտեսական քաղաքականության ուղղությունները՝ նավթային եկամուտների բաշխումը, սուբսիդիաների համակարգը և պատժամիջոցների պայմաններում տնտեսական դժվարությունների խորացումը, ինչպես նաև արտաքին քաղաքականության կոշտ հռետորաբանության ազդեցությունը ներքին քաղաքական դիսկուրսի վրա։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ այդ շրջանում Իրանի ներքաղաքական կյանքը բնութագրվում էր բարձր լարվածությամբ, ինստիտուցիոնալ հակասություններով և պետության գաղափարական ինքնության շուրջ շարունակական պայքարով։

Ֆինանսներ

Աշխատանքը նվիրված է առևտրային բանկերում ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում բանկի ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման, ներգրավման, բաշխման և օգտագործման գործընթացներն են, ինչպես նաև դրանց կառավարման արդյունավետության գնահատումը։ Առևտրային բանկի կայուն և շահութաբեր գործունեությունը մեծապես կախված է այն բանից, թե որքան արդյունավետ է այն կառավարում իր միջոցների աղբյուրները, ակտիվների կառուցվածքը, իրացվելիությունը, վարկային ներդրումները և դրանց հետ կապված ռիսկերը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բանկի սեփական կապիտալի, ավանդների, ներգրավված այլ միջոցների և պարտավորությունների ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց արժեքն ու բանկի ընդհանուր ֆինանսավորման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական ռեսուրսների և ակտիվների միջև հավասարակշռության ապահովմանը, քանի որ չափազանց բարձր իրացվելիությունը կարող է նվազեցնել միջոցների եկամտաբեր օգտագործման հնարավորությունները, մինչդեռ չափազանց ագրեսիվ վարկավորումը կարող է մեծացնել իրացվելիության և վարկային ռիսկերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բանկի ակտիվների ու պարտավորությունների կառավարման փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Այդ գործընթացում անհրաժեշտ է հաշվի առնել միջոցների ներգրավման ժամկետները, արժեքը և կայունությունը, ինչպես նաև ակտիվների եկամտաբերությունը և մարման ժամկետները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ժամկետային անհամապատասխանություններից առաջացող ռիսկերը և ապահովել բանկի վճարունակության ու իրացվելիության պատշաճ մակարդակ։ Ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետության գնահատման համար կարող են օգտագործվել մի շարք ցուցանիշներ՝ ակտիվների և սեփական կապիտալի եկամտաբերություն, զուտ տոկոսային մարժա, կապիտալի բավարարության մակարդակ, իրացվելիության ցուցանիշներ, ներգրավված միջոցների արժեք, վարկային պորտֆելի որակ և չաշխատող վարկերի տեսակարար կշիռ։ Այս ցուցանիշների դինամիկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանկի ֆինանսական կառավարման ուժեղ և թույլ կողմերը և գնահատելու կառավարչական որոշումների արդյունավետությունը։ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի համատեքստում կարևոր է նաև հաշվի առնել Կենտրոնական բանկի կողմից սահմանվող կարգավորող պահանջները, քանի որ կապիտալի, իրացվելիության, ռիսկերի կառավարման և այլ նորմատիվների պահպանումը բանկերի ֆինանսական կայունության կարևոր նախապայման է։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև առանձին առևտրային բանկերի ֆինանսական հաշվետվությունների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու համար տարբեր բանկերի ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման արդյունավետության տարբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բանկային ավանդների և վարկային պորտֆելի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ներգրավված միջոցների արդյունավետ վերափոխումը վարկային և այլ եկամտաբեր ակտիվների կարևորագույն գործառույթներից է։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է գնահատել ռիսկերի կառավարման դերը, քանի որ ֆինանսական ռեսուրսների բարձր եկամտաբեր օգտագործումը պետք է իրականացվի ընդունելի ռիսկի սահմաններում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆինանսական շուկաների փոփոխություններին, տոկոսադրույքների տատանումներին, գնաճային միջավայրին, արժութային ռիսկերին և տնտեսական ակտիվության փոփոխություններին, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ բանկերի ռեսուրսների արժեքի և օգտագործման արդյունավետության վրա։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման բարելավման այնպիսի ուղղությունների բացահայտման մեջ, որոնք կարող են նպաստել բանկերի շահութաբերության, իրացվելիության և ֆինանսական կայունության բարձրացմանը։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել ֆինանսավորման աղբյուրների դիվերսիֆիկացումը, ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման կատարելագործումը, ռիսկերի գնահատման մեթոդների զարգացումը, կապիտալի արդյունավետ օգտագործումը և ֆինանսական պլանավորման ու կանխատեսման գործիքների կատարելագործումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ֆինանսական ռեսուրսների կառավարումը դիտարկում է որպես առևտրային բանկի արդյունավետ գործունեության առանցքային գործոն՝ ուսումնասիրելով ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման փոխկապակցվածությունը, դրանց կառավարման արդյունքները և Հայաստանի բանկային համակարգում արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է XI դարի կեսերից մինչև XII դարի առաջին տասնամյակները Փոքր Ասիայում տեղի ունեցած քաղաքական, ռազմական, ժողովրդագրական և հասարակական վերափոխումների ուսումնասիրությանը, որոնց արդյունքում Բյուզանդական կայսրության կարևորագույն տարածքներից մեկում աստիճանաբար ձևավորվեցին մահմեդական-թյուրքական իշխանություններ և նոր քաղաքական կենտրոններ։ Հետազոտության կենտրոնում Բյուզանդիայի արևելյան սահմանների փոփոխությունը, սելջուկյան և այլ թյուրքական խմբերի ներթափանցումն ու հաստատումը, տեղական իշխանությունների գործունեությունը և տարածաշրջանի բնակչության բազմաշերտ փոխհարաբերություններն են։ Քննվում են XI դարի ռազմական բախումները և դրանց հետևանքները՝ միաժամանակ շեշտելով, որ Անատոլիայի քաղաքական վերափոխումը նպատակահարմար է դիտարկել ոչ թե մեկ իրադարձության արդյունք, այլ երկարատև և բազմագործոն գործընթաց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Բյուզանդական կայսրության ներքին քաղաքական զարգացումներին, կենտրոնական և տեղական իշխանությունների հարաբերություններին, սահմանային պաշտպանության համակարգին և այն պայմաններին, որոնց ներքո տարածաշրջանում առաջացան նոր ուժային կենտրոններ։ Ուսումնասիրվում է Ռումի սելջուկյան պետության և թյուրքական այլ իշխանությունների կայացումը, նրանց հարաբերությունները Բյուզանդիայի, հայկական քաղաքական կազմավորումների, խաչակիրների և տարածաշրջանի այլ դերակատարների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Անատոլիայի քրիստոնյա բնակչության՝ հույների, հայերի, ասորիների և այլ համայնքների դրության ուսումնասիրությունը՝ քաղաքական իշխանության փոփոխության, բնակչության տեղաշարժերի և նոր սոցիալական հարաբերությունների համատեքստում։ Դիտարկվում են նաև առաջին խաչակրաց արշավանքի և դրանից հետո ստեղծված քաղաքական իրադրության ազդեցությունները տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում ռազմական պատմությունը համադրվում է սոցիալական և տնտեսական պատմության հետ՝ բացահայտելու համար, թե իշխանությունների փոփոխությունն ինչպես էր առնչվում բնակավայրերի, հաղորդակցության ուղիների, հողատիրության, առևտրի և տեղական հասարակությունների վերակազմավորմանը։ Աղբյուրագիտական առումով կարևոր նշանակություն ունեն բյուզանդական, հայկական, արաբական, պարսկական և լատինական պատմագրական ավանդույթների համադրությունն ու քննադատական ընթերցումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է միջնադարյան Անատոլիայի խորքային վերափոխումը՝ որպես Բյուզանդական, հայկական, իսլամական և թյուրքական աշխարհների փոխազդեցությամբ ձևավորված պատմական գործընթաց։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է արտածումների բարդության (proof complexity) հիմնախնդիրը ասույթային հաշվի տարբեր հայտնի և նոր կառուցված համակարգերում՝ կենտրոնանալով այն վրա, թե ինչպես են փոխվում ապացույցների երկարությունը, կառուցվածքը և հաշվարկային ռեսուրսների պահանջները տարբեր տրամաբանական համակարգերում։ Աշխատությունում վերլուծվում են դասական ապացուցման համակարգեր, ինչպիսիք են Հիլբերտյան համակարգերը, բնական դեդուկցիան և ռեզոլյուցիոն մեթոդները, ինչպես նաև նորագույն մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են ավտոմատացված ապացուցման և հաշվողական բարդության տեսության մեջ։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես են տարբեր համակարգերում նույն տրամաբանական պնդումների արտածումները կարող ունենալ զգալիորեն տարբեր բարդություն՝ թե՛ քայլերի քանակի, թե՛ կառուցվածքային խորության տեսանկյունից, և ինչպես են այդ տարբերությունները կապված հաշվարկային բարդության դասերի հետ։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է ապացույցների կոմպրեսիայի, էքսպոնենցիալ երկարությունների առաջացման պատճառներին և այն հարցին, թե արդյոք հնարավոր է գտնել ավելի արդյունավետ ապացուցման համակարգեր, որոնք կկրճատեն արտածումների բարդությունը առանց արտահայտչականության կորստի։ Բացի այդ, քննարկվում են ժամանակակից արդյունքներ proof complexity-ի և SAT-խնդիրների լուծման ալգորիթմների միջև կապերի վերաբերյալ, ինչը կարևոր է ինչպես տեսական ինֆորմատիկայի, այնպես էլ կիրառական ալգորիթմների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է խորքային վերլուծություն այն մասին, թե ինչպես են տրամաբանական համակարգերի կառուցվածքային հատկությունները ազդում արտածումների բարդության վրա և ինչ սահմանափակումներ են առաջանում ավտոմատացված դատողությունների համակարգերում։