Հոռոմչամանի (Trigonella feonum graceum L.) տարբեր հանուկների քիմիական կազմի և կենսաբանական ակտիվությունների ուսումնասիրություն

Պատմություն

Այս պատմագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայ սահմանադրական ռամկավար կուսակցության ձևավորման, գաղափարախոսական հիմքերի և գործունեության վերլուծությանը 1908–1921 թվականների ժամանակահատվածում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում է կուսակցության ստեղծման պատմական համատեքստը Օսմանյան կայսրությունում և հայկական քաղաքական մտքի զարգացման ընթացքը սահմանադրական շարժումների ազդեցության ներքո։ Հեղինակը ուսումնասիրում է կուսակցության գաղափարախոսությունը՝ ազատականության, սահմանադրականության և ազգային ինքնության պահպանման համադրության շրջանակում՝ ընդգծելով նրա դիրքորոշումները հայկական հարցի, կրթամշակութային գործունեության և համայնքային ինքնակազմակերպման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կուսակցության կազմակերպչական կառուցվածքին, մամուլի գործունեությանը, քաղաքական կապերին և ազդեցությանը արևմտահայ հասարակական կյանքում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի և հետպատերազմյան իրադարձությունների ազդեցությունը կուսակցության գործունեության և վերափոխումների վրա, ինչպես նաև նրա դերը հայկական քաղաքական կուսակցությունների համակարգի ձևավորման գործընթացում։ Հետազոտությունը կարևոր ներդրում է հայ նոր և նորագույն պատմության, քաղաքական պատմության և կուսակցությունների ուսումնասիրության ոլորտներում՝ նպաստելով արևմտահայ քաղաքական մտքի ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության բնական մենաշնորհի ոլորտների պետական կարգավորման համակարգի արդյունավետության գնահատմանը և դրա կատարելագործման հիմնախնդիրներին, որտեղ ուսումնասիրվում են այն տնտեսական ոլորտները, որոնք ունեն բնական մենաշնորհի բնույթ՝ օրինակ՝ էլեկտրաէներգիայի փոխանցման ցանցերը, ջրամատակարարման համակարգերը, գազամատակարարումը, երկաթուղային ենթակառուցվածքները և որոշ հանրային կոմունալ ծառայություններ, որոնցում բարձր սկզբնական ներդրումային ծախսերի և ենթակառուցվածքային առանձնահատկությունների պատճառով մրցակցային շուկայի ձևավորումը տնտեսապես անարդյունավետ է։ Հետազոտության հիմնական խնդիրներից է պետական կարգավորման մեխանիզմների գնահատումը՝ ներառյալ սակագնային քաղաքականությունը, կարգավորող հանձնաժողովների դերակատարությունը, ծառայությունների որակի վերահսկումը և սպառողների շահերի պաշտպանությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ոլորտների արդյունավետության և ներդրումային գրավչության վրա։ Միաժամանակ առանձնացվում են կարգավորման համակարգի խնդիրները՝ մասնավորապես տեղեկատվական ասիմետրիան, կարգավորող մարմինների անկախության սահմանափակումները, սակագների հաշվարկման մեթոդաբանության բարդությունը և ենթակառուցվածքների արդիականացման ֆինանսավորման դժվարությունները, որոնք հաճախ հանգեցնում են ծառայությունների որակի և մատչելիության միջև հակասությունների։ Հետազոտությունը ընդգծում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրության կարևորությունը՝ մասնավորապես կարգավորման մոդելների, մասնավոր-պետական համագործակցության ձևերի և կարգավորող անկախ մարմինների արդյունավետ աշխատանքի օրինակների կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում, ինչը կարող է նպաստել համակարգի թափանցիկության բարձրացմանը, մրցակցային տարրերի աստիճանական ներմուծմանը և ընդհանուր տնտեսական արդյունավետության բարելավմանը։

Կրոն

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է քրիստոնեական Սուրբ Գրքի երկրորդ՝ Նոր Կտակարանի բաժնին պատկանող կրոնական երկ՝ նվիրված Հիսուս Քրիստոսի կյանքին, ուսմունքին, փրկագործական առաքելությանը և քրիստոնեական հավատի հիմնարար ճշմարտություններին։ Նոր Կտակարանը քրիստոնեական հավատքի, աստվածաբանության և եկեղեցական ավանդության հիմնական աղբյուրն է, որի բովանդակությունը ձևավորում է Քրիստոսի անձի, Նրա աստվածային և մարդկային բնության, մարդկության փրկության, եկեղեցու հաստատման և հավիտենական կյանքի վերաբերյալ քրիստոնեական պատկերացումների հիմքը։ Այն ներկայացնում է աստվածային հայտնության այն շրջանը, որի կենտրոնում Հիսուս Քրիստոսի երկրային կյանքն է, Նրա քարոզչությունը, հրաշքները, աշակերտների հետ հարաբերությունները, չարչարանքները, խաչելությունը և հարությունը։ Նոր Կտակարանի հիմնական գաղափարական առանցքը մարդկության փրկության աստվածային ծրագիրն է, որն իր ամբողջական արտահայտությունն է գտնում Քրիստոսի անձի և առաքելության մեջ։ Նրա ուսմունքը մարդկանց կոչում է ապաշխարության, հավատի, սիրո, ներողամտության և հոգևոր վերափոխման։ Աստծո արքայության գաղափարը ներկայացվում է որպես քրիստոնեական կյանքի գլխավոր նպատակներից մեկը, իսկ դրա ընդունումը ենթադրում է մարդու ներքին նորոգում, բարոյական պատասխանատվություն և աստվածային կամքին համապատասխան ապրելակերպ։ Այս առումով Նոր Կտակարանը ոչ միայն կրոնական պատմությունների և ուսմունքների ամբողջություն է, այլև քրիստոնեական աշխարհայացքի ու բարոյական սկզբունքների հիմնարար արտահայտություն։ Դրա բովանդակության կարևորագույն մասը կազմում են չորս Ավետարանները՝ ըստ Մատթեոսի, Մարկոսի, Ղուկասի և Հովհաննեսի, որոնք ներկայացնում են Հիսուս Քրիստոսի կյանքի ու գործունեության տարբեր, բայց փոխլրացնող վկայությունները։ Դրանց միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է Քրիստոսի ծննդյան և մանկության, մկրտության, անապատում փորձության, քարոզչական գործունեության, առակների, հրաշքների և աշակերտների հետ ունեցած հարաբերությունների ավետարանական պատմություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Լեռան քարոզում արտահայտված բարոյական սկզբունքները, որոնք ընդգծում են խոնարհության, խաղաղասիրության, ողորմածության, մերձավորի հանդեպ սիրո և արդարության կարևորությունը։ Քրիստոսի առակներն իրենց հերթին ներկայացնում են հոգևոր ճշմարտությունները պատկերավոր ու մատչելի ձևով՝ բացահայտելով Աստծո արքայության, մարդու պատասխանատվության, հավատի ամրության և ապաշխարության նշանակությունը։ Ավետարանների կենտրոնական իրադարձություններն են Քրիստոսի չարչարանքները, խաչելությունը և հարությունը, որոնք քրիստոնեական վարդապետության մեջ ընկալվում են որպես մարդկության փրկության վճռորոշ իրողություններ։ Նոր Կտակարանի մյուս կարևոր բաղադրիչը Գործք առաքելոց գիրքն է, որը ներկայացնում է վաղ քրիստոնեական համայնքի ձևավորումը, առաքյալների քարոզչական գործունեությունը և քրիստոնեության տարածումը տարբեր ժողովուրդների շրջանում։ Այն կարևոր տեղեկություններ է պարունակում Երուսաղեմի առաջին եկեղեցու, Սուրբ Հոգու շնորհների, առաքելական ծառայության և նորաստեղծ քրիստոնեական համայնքների կյանքի մասին։ Առաքելական թղթերը լրացնում են Նոր Կտակարանի գաղափարական ու դավանաբանական բովանդակությունը՝ պարզաբանելով հավատի, աստվածային շնորհի, փրկության, արդարացման, եկեղեցական միասնության և քրիստոնեական բարոյականության հիմնահարցերը։ Դրանցում առանձնահատուկ տեղ ունեն Պողոս առաքյալի թղթերը, որոնք կարևոր դեր են խաղացել քրիստոնեական աստվածաբանության համակարգման և եկեղեցական վարդապետության ձևավորման գործում։ Նոր Կտակարանի ավարտական գիրքը՝ Հովհաննեսի Հայտնությունը, բացահայտում է քրիստոնեական հույսի, աստվածային արդարության, չարի նկատմամբ բարու հաղթանակի և Աստծո արքայության վերջնական հաստատման գաղափարները։ Այսպիսով, Նոր Կտակարանի տարբեր գրքերը միասին ներկայացնում են քրիստոնեական հավատքի ամբողջական գաղափարական համակարգը՝ Քրիստոսի երկրային առաքելությունից մինչև եկեղեցու ձևավորումն ու ապագա փրկության ակնկալիքը։ Աշխատության կարևորագույն թեմատիկ ուղղություններից է նաև քրիստոնեական բարոյագիտությունը։ Նոր Կտակարանի ուսմունքը մարդու կյանքում առաջնային է համարում սերը՝ որպես Աստծո և մերձավորի հետ հարաբերությունների հիմք։ Այն կարևորում է ներողամտությունը, ազնվությունը, համեստությունը, կարեկցանքը, արդարությունը, գթասրտությունը և անձնազոհությունը։ Քրիստոնեական բարոյականությունը պահանջում է հաղթահարել եսասիրությունը, ատելությունը, նախանձը, ագահությունը և այլ արատներ՝ փոխարենը զարգացնելով ներքին մաքրություն ու հոգևոր պատասխանատվություն։ Այս սկզբունքները Նոր Կտակարանը դարձնում են ոչ միայն հավատքի դավանաբանական հիմք, այլև մարդու անձնական, ընտանեկան և հասարակական կյանքի բարոյական ուղեցույց։ Գրական տեսանկյունից Նոր Կտակարանը բազմաժանր ստեղծագործությունների ժողովածու է, որտեղ համադրվում են պատմողական, կենսագրական, քարոզչական, նամակագրական, խրատական, մարգարեական և խորհրդանշական խոսքի ձևերը։ Ավետարաններին բնորոշ են պատմողական պարզությունը, պատկերավոր խոսքը և առակների միջոցով գաղափարների փոխանցումը, իսկ առաքելական թղթերում գերակշռում են աստվածաբանական դատողությունները, բարոյական խրատներն ու դավանաբանական բացատրությունները։ Դրանց լեզվական և ոճական բազմազանությունը չի խաթարում ժողովածուի գաղափարական ամբողջականությունը, քանի որ բոլոր գրքերը միավորված են Քրիստոսի անձի, փրկության և քրիստոնեական կյանքի ընդհանուր գաղափարներով։ Նոր Կտակարանի պատմական և մշակութային նշանակությունը համաշխարհային քաղաքակրթության պատմության մեջ բացառիկ է։ Այն խորապես ազդել է ժողովուրդների կրոնական գիտակցության, փիլիսոփայական մտածողության, գրականության, կերպարվեստի, երաժշտության, կրթության և հասարակական բարոյականության զարգացման վրա։ Հայ ժողովրդի պատմության մեջ Նոր Կտակարանը նույնպես առանձնահատուկ նշանակություն ունի։ Քրիստոնեության ընդունումից և հայերեն գրավոր մշակույթի զարգացման սկզբից այն դարձել է ազգային հոգևոր ինքնության, եկեղեցական կյանքի և կրթական ավանդության հիմնարար բաղադրիչներից մեկը։ Հայերեն Սուրբ Գրքի թարգմանական և հրատարակչական պատմությունը սերտորեն կապված է հայ գրական լեզվի զարգացման, թարգմանական դպրոցի ձևավորման և ազգային մշակույթի պահպանման հետ։ 19-րդ դարում հայերեն Աստվածաշնչի հրատարակություններն առանձնահատուկ կարևորություն ունեին նաև այն հայկական համայնքների համար, որոնք ապրում էին Հայաստանից դուրս և կարիք ունեին մայրենի լեզվով հոգևոր գրականության։ Զմյուռնիայի հայ համայնքը այդ ժամանակաշրջանում կարևոր դեր ուներ արևմտահայ մշակութային, կրթական և տպագրական կյանքում։ Գուլիելմոս Գրիֆիտի տպարանում լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է հայերեն քրիստոնեական գրականությունը տարածելու, Սուրբ Գրքի ընթերցանությունը խրախուսելու և հավատացյալների հոգևոր կրթությանը նպաստելու մշակութային ձգտման մասին։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայերեն Աստվածաշնչի հրատարակությունների պատմության, Զմյուռնիայի հայ համայնքի հոգևոր կյանքի և 19-րդ դարի հայկական գրահրատարակչության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի աստվածաբանների, աստվածաշնչագետների, հայագետների, եկեղեցու պատմաբանների, գրականագետների և կրոնական մշակույթի ուսումնասիրողների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է քրիստոնեական հավատքի հիմնարար սկզբնաղբյուրին հաղորդակից լինելու, Հիսուս Քրիստոսի ուսմունքը ճանաչելու և Նոր Կտակարանի բարոյական ու հոգևոր գաղափարները յուրացնելու հնարավորությամբ։ Այն ներկայացնում է քրիստոնեական աշխարհայացքի այն հիմնարար արժեքները, որոնք դարեր շարունակ ուղղորդել են անհատների և հասարակությունների հոգևոր կյանքը՝ պահպանելով իրենց նշանակությունը հավատի, մարդկային արժանապատվության, սիրո, ներողամտության և բարոյական կատարելության ձգտման տեսանկյունից։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերության տարածքային զարգացման և դրա դերի ուսումնասիրությանը տնտեսական անվտանգության համակարգում։ Գրքում վերլուծվում են արդյունաբերական ներուժի տարածքային բաշխվածության առանձնահատկությունները, տարածաշրջանների միջև տնտեսական անհավասարությունները և դրանց ազդեցությունը երկրի ընդհանուր տնտեսական կայունության վրա։ Հեղինակը դիտարկում է արդյունաբերության զարգացման կառուցվածքային խնդիրները՝ ընդգրկելով արտադրական հզորությունների կենտրոնացման մակարդակը, ենթակառուցվածքային սահմանափակումները, ներդրումային հոսքերի անհավասար բաշխումը և տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականության արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական անվտանգության հայեցակարգին՝ որպես ազգային տնտեսության դիմակայունության ապահովման համակարգ, որտեղ արդյունաբերության տարածքային հավասարակշռված զարգացումը դիտարկվում է որպես կարևոր բաղադրիչ։ Ներկայացվում են նաև պետական քաղաքականության գործիքներ՝ ուղղված արդյունաբերական ապակենտրոնացման խթանմանը, նոր արտադրական կենտրոնների ձևավորմանը և տարածաշրջանային մրցունակության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ արդյունաբերության տարածքային զարգացումը ոչ միայն տնտեսական աճի, այլև ազգային անվտանգության և սոցիալական կայունության կարևոր գործոն է։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, տարածաշրջանային զարգացման փորձագետների, ուսանողների և տնտեսական քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Այս հրապարակումը գրախոսական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Յա. Ա. Մանանդյանի պատմագիտական աշխատության բովանդակության, գիտական արժեքի և մեթոդաբանական առանձնահատկությունների քննադատական վերլուծությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է գրքում արտահայտված հիմնական գաղափարները, գնահատում պատմական փաստերի մեկնաբանությունը, օգտագործված սկզբնաղբյուրները և հետազոտական մոտեցումները՝ անդրադառնալով աշխատության ուժեղ կողմերին և հնարավոր վիճահարույց հարցերին։ Գրախոսության մեջ քննարկվում է նաև աշխատության նշանակությունը հայ ժողովրդի պատմության ուսումնասիրման, պատմագրության զարգացման և գիտական մտքի ձևավորման համատեքստում՝ դիտարկելով այն ժամանակաշրջանի պատմագիտական չափանիշների լույսի ներքո։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ոչ միայն վերլուծվող աշխատության բովանդակության, այլև դրա ընդունման և գնահատման մասին մասնագիտական շրջանակներում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, պատմագրության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ ժողովրդի պատմության գիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է 1961–1991 թվականներին Ֆրանսիայի և նրա նախկին աֆրիկյան գաղութների միջև ձևավորված քաղաքական, տնտեսական, ռազմական և դիվանագիտական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ապագաղութացման գործընթացից հետո ստեղծված նոր միջազգային պայմաններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն մեխանիզմների վրա, որոնց միջոցով անկախություն ստացած աֆրիկյան պետությունների հետ պահպանվել և վերափոխվել են նախկին գաղութատիրական ժամանակաշրջանում ձևավորված կապերը։ Քննության են առնվում Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները Աֆրիկայում, երկկողմ համագործակցության համաձայնագրերը, քաղաքական վերնախավերի հետ հարաբերությունները, տնտեսական շահերը, ռազմական համագործակցությունը և տարածաշրջանում ֆրանսիական ազդեցության պահպանման միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այսպես կոչված «Ֆրանսաֆրիկա» համակարգի ձևավորմանն ու գործունեությանը, որի շրջանակում պաշտոնական միջպետական հարաբերությունները հաճախ զուգակցվում էին քաղաքական, տնտեսական և անձնական ոչ պաշտոնական կապերի լայն ցանցով։ Դիտարկվում է Ֆրանսիայի մասնակցությունը նախկին գաղութների անվտանգության համակարգերի ձևավորմանը, ռազմական ներկայության պահպանմանը և տարբեր քաղաքական ճգնաժամերի նկատմամբ նրա արձագանքին՝ առանց անտեսելու աֆրիկյան պետությունների սեփական քաղաքական շահերն ու ինքնուրույն գործողությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև առևտրային հարաբերությունները, ներդրումները, բնական ռեսուրսների նշանակությունը, ֆինանսական համագործակցությունը և տնտեսական կախվածության վերաբերյալ պատմագիտական գնահատականները։ Կարևորվում է Սառը պատերազմի միջազգային միջավայրը, քանի որ Աֆրիկայում ֆրանսիական քաղաքականությունը զարգանում էր նաև արևմտյան և խորհրդային ազդեցությունների մրցակցության, նորանկախ պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների և տարածաշրջանային հակամարտությունների պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում Ֆրանսիայի տարբեր նախագահների օրոք իրականացված քաղաքականության շարունակականությանը և փոփոխություններին՝ Շառլ դը Գոլի ժամանակաշրջանից մինչև Ֆրանսուա Միտերանի նախագահության տարիները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պաշտոնապես հռչակված անկախության և նախկին մետրոպոլիայի հետ պահպանվող բազմակողմ կապերի հարաբերակցության վերլուծությունը։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են ինքնիշխանության, հետգաղութատիրական ազդեցության, տնտեսական համագործակցության և քաղաքական միջամտության վերաբերյալ տարբեր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես փոխվեց Ֆրանսիայի դերը Աֆրիկայում գաղութային համակարգի վերացումից հետո և ինչպիսի ազդեցություն ունեցան այդ հարաբերությունները ինչպես աֆրիկյան պետությունների ներքին ու արտաքին քաղաքականության, այնպես էլ Ֆրանսիայի միջազգային դիրքի վրա։ Ժամանակաշրջանի ավարտը դիտարկվում է Սառը պատերազմի ավարտի և միջազգային հարաբերությունների համակարգում սկսված վերափոխումների համատեքստում, որոնք նոր պահանջներ առաջադրեցին ֆրանս-աֆրիկյան հարաբերությունների նկատմամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականության, Աֆրիկայի նորագույն պատմության, գաղութատիրության և հետգաղութատիրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։