Համաշխարհային բանկերի խումբը

Ֆինանսներ

Առողջապահության ոլորտի ֆինանսավորումը վերաբերում է այն համակարգին և մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հավաքագրվում, բաշխվում և օգտագործվում են ֆինանսական միջոցները առողջապահական ծառայությունների կազմակերպման, մատուցման և զարգացման համար։ Այն նպատակ ունի ապահովել բնակչության համար որակյալ և հասանելի բժշկական օգնություն՝ անկախ սոցիալական կամ տնտեսական կարգավիճակից։ Ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրներն են պետական բյուջեն, պարտադիր կամ կամավոր բժշկական ապահովագրությունը, քաղաքացիների անձնական վճարումները, ինչպես նաև միջազգային կազմակերպությունների և մասնավոր հատվածի ներդրումները։ Այս ոլորտը սերտորեն կապված է Health care financing հասկացության հետ, որը ներառում է առողջապահական համակարգերի տնտեսական կազմակերպումը և ռեսուրսների արդյունավետ բաշխումը։ Ֆինանսավորման ճիշտ կազմակերպումը կարևոր է հիվանդանոցների, պոլիկլինիկաների, դեղամիջոցների և բժշկական տեխնոլոգիաների հասանելիության ապահովման համար, ինչպես նաև կանխարգելիչ ծրագրերի և հանրային առողջապահական նախաձեռնությունների իրականացման համար։ Խնդիրներից են սահմանափակ բյուջեները, ռեսուրսների անհավասար բաշխումը, բժշկական ծառայությունների բարձր արժեքը և որոշ դեպքերում կառավարման անարդյունավետությունը։ Այդ պատճառով շատ երկրներում ներդրվում են առողջապահական բարեփոխումներ՝ ուղղված ապահովագրական համակարգերի զարգացմանը, պետական աջակցության ընդլայնմանը և ֆինանսական կառավարման թափանցիկության բարձրացմանը։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ակտիվ միջուկներով գալակտիկաների ռենտգենյան ճառագայթման և դրա ֆիզիկական բնույթի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են այն գալակտիկաները, որոնց կենտրոնական տիրույթներում տեղի են ունենում բարձր էներգետիկ երևույթներ, որոնք պայմանավորված են գերզանգվածային սև խոռոչների շուրջ նյութի ինտենսիվ կուտակմամբ և դրա հետ կապված էներգետիկ գործընթացներով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են նման օբյեկտների ռենտգենյան սպեկտրային և ժամանակային հատկությունները, ճառագայթման ինտենսիվությունը, սպեկտրի ձևը և տարբեր էներգետիկ տիրույթներում դիտվող առանձնահատկությունները։ Ռենտգենյան ճառագայթումը կարևոր տեղեկատվություն է տալիս ակտիվ գալակտիկական միջուկների անմիջական շրջակայքում տեղի ունեցող ֆիզիկական գործընթացների մասին, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հետազոտելու չափազանց բարձր ջերմաստիճաններով և էներգիաներով միջավայրեր, որոնք այլ եղանակներով դժվար է դիտարկել։ Հեղինակը դիտարկում է նաև ռենտգենյան ճառագայթման փոփոխականությունը և դրա կապը կենտրոնական աղբյուրի ֆիզիկական վիճակի, նյութի կուտակման գործընթացների և շրջակա միջավայրի առանձնահատկությունների հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ռենտգենյան տվյալների միջոցով ակտիվ միջուկների կառուցվածքի և էներգետիկ մեխանիզմների մասին եզրակացությունների ստացումը։ Սպեկտրային հատկությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ճառագայթման առաջացման հնարավոր մեխանիզմները, ուսումնասիրելու բարձր էներգետիկ մասնիկների և տաք պլազմայի վարքը, ինչպես նաև բացահայտելու այն նյութի հատկությունները, որը գտնվում է կենտրոնական սև խոռոչի հարևանությամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր տիպերի ակտիվ գալակտիկական միջուկների համեմատությանը՝ փորձելով պարզել, թե ինչպես են դրանց ռենտգենյան հատկությունները կապված ընդհանուր կառուցվածքային և ֆիզիկական պարամետրերի հետ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն ակտիվ գալակտիկաների, այլև գերզանգվածային սև խոռոչների ձևավորման, աճի և գալակտիկաների էվոլյուցիայի վերաբերյալ պատկերացումների խորացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել աստղաֆիզիկոսներին, աստղագետներին, բարձր էներգիաների ֆիզիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ռենտգենյան աստղագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է ակտիվ գալակտիկական միջուկների ուսումնասիրման կարևոր ուղղություն՝ ռենտգենյան դիտարկումների միջոցով բացահայտելով դրանց կենտրոնական հատվածներում ընթացող բարձր էներգետիկ գործընթացների բնույթն ու առանձնահատկությունները։

Մաթեմատիկա

Գիրքը նվիրված է արտաքին դաշտերի ազդեցության պայմաններում ոսպնյակաձև քվանտային կետերի էլեկտրոնային և օպտիկական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նանոկառուցվածքների քվանտամեխանիկական մոդելները, վերլուծվում են էլեկտրոնների էներգետիկ վիճակները, լիցքակիրների վարքագիծը և արտաքին էլեկտրական ու մագնիսական դաշտերի ազդեցությունը դրանց սպեկտրային և օպտիկական բնութագրերի վրա։ Հեղինակը դիտարկում է քվանտային սահմանափակման երևույթները, էներգետիկ մակարդակների փոփոխությունները, լույսի կլանման և ճառագայթման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր երկրաչափական պարամետրերի ազդեցությունը նանոկառուցվածքների ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Գրքում կիրառվում են ժամանակակից տեսական և մաթեմատիկական մեթոդներ՝ բացահայտելու քվանտային կետերի վարքագծի օրինաչափությունները և դրանց հնարավոր կիրառությունները օպտոէլեկտրոնիկայում, ֆոտոնիկայում, նանոտեխնոլոգիաներում և կիսահաղորդչային սարքերի մշակման ոլորտում։ Աշխատությունը նախատեսված է տեսական ֆիզիկայի, նանոֆիզիկայի և նյութագիտության մասնագետների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների, ուսանողների, ինչպես նաև քվանտային նանոկառուցվածքների հատկություններով և կիրառություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ռուսական կայսրության կայսր Նիկոլայ I-ի՝ Էջմիածին և Թիֆլիս կատարած այցերի ու այնտեղ գտնվելու պատմական հանգամանքների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով հայ հնագետի և պատմական աղբյուրների տվյալների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են կայսեր այցելությունների ժամանակագրությունը, ուղևորությունների հնարավոր քաղաքական և վարչական նպատակները, ինչպես նաև դրանց կապը XIX դարի առաջին կեսի տարածաշրջանային իրադարձությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Էջմիածնի՝ որպես Հայոց եկեղեցական և մշակութային կարևոր կենտրոնի, և Թիֆլիսի՝ որպես Կովկասում Ռուսական կայսրության վարչական ու քաղաքական կենտրոնի նշանակությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել կայսեր ներկայությունը ոչ միայն որպես առանձին պատմական դրվագ, այլև այն ժամանակաշրջանի ավելի լայն քաղաքական ու հասարակական գործընթացների համատեքստում։ Քննարկվում են տեղի իշխանությունների, հոգևորականության և հասարակության հետ ունեցած հնարավոր շփումները, պաշտոնական ընդունելությունները, այցելությունների հետ կապված արարողակարգային և կազմակերպչական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կայսեր այցերի արձագանքը ժամանակի հայկական միջավայրում։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է աղբյուրագիտական մոտեցումը, որի միջոցով պատմական տեղեկությունները համադրվում են հնագիտական, պատմական և տեղագրական տվյալների հետ՝ իրադարձությունների հնարավորինս ամբողջական պատկերը վերականգնելու նպատակով։ Էջմիածնի և Թիֆլիսի օրինակով ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ XIX դարի Կովկասի քաղաքական ու մշակութային միջավայրին, Ռուսական կայսրության վարչական ներկայությանը և տարածաշրջանի հայկական հասարակության հետ ունեցած հարաբերություններին։ Աշխատանքում պատմական անձի այցելությունները կարող են դիտարկվել նաև մշակութային ժառանգության պահպանության և պատմական հիշողության տեսանկյունից՝ հաշվի առնելով այն վայրերի նշանակությունը, որոնք կապված են տվյալ ժամանակաշրջանի կարևոր իրադարձությունների հետ։ Նյութը արժեքավոր է հատկապես այն պատճառով, որ համադրում է քաղաքական պատմության փաստերը, տեղական պատմական հիշողությունը և հնագիտական ուսումնասիրության տվյալները՝ ստեղծելով XIX դարի տարածաշրջանային պատմության որոշակի դրվագների ավելի ամբողջական պատկեր։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագիտությամբ, Կովկասի պատմությամբ, Ռուսական կայսրության պատմությամբ, հնագիտությամբ և հայ-ռուսական պատմական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողներին, պատմաբաններին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ազատ առևտրի գոտիների՝ զարգացող երկրների տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով Իրանի Իսլամական Հանրապետության փորձը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ազատ առևտրի գոտիների դերի բացահայտումը միջազգային տնտեսական հարաբերությունների համակարգում և դրանց հնարավոր ազդեցության գնահատումը տնտեսական աճի, արտաքին առևտրի ընդլայնման, ներդրումների ներգրավման, արտադրության զարգացման և զբաղվածության վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են ազատ առևտրի գոտիների ստեղծման տնտեսական նախադրյալները, գործունեության հիմնական սկզբունքները և այն արտոնությունների համակարգը, որի միջոցով պետությունները փորձում են խթանել տնտեսական ակտիվությունը որոշակի տարածքներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաքսային և հարկային արտոնություններին, օտարերկրյա կապիտալի ներգրավման հնարավորություններին, արտահանման խթանմանը և միջազգային շուկաներին ավելի հեշտ հասանելիություն ապահովելուն։ Իրանի օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե նման գոտիներն ինչ դեր կարող են ունենալ զարգացող տնտեսության կառուցվածքային վերափոխման, արդյունաբերականացման և արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման գործընթացներում։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում ազատ առևտրի գոտիների ազդեցությունը ներդրումային միջավայրի վրա, քանի որ դրանց միջոցով պետությունը կարող է ստեղծել ավելի բարենպաստ պայմաններ տեղական և օտարերկրյա ներդրողների համար, խթանել նոր արտադրությունների ձևավորումը և նպաստել տեխնոլոգիաների ու կառավարչական փորձի ներգրավմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այդ գոտիների հնարավոր սահմանափակումներն ու ռիսկերը, քանի որ արտոնությունների տրամադրումը ինքնին չի երաշխավորում երկարաժամկետ տնտեսական արդյունք և արդյունավետությունը կախված է իրավական, ենթակառուցվածքային, ֆինանսական և կառավարչական պայմաններից։ Իրանի փորձի միջոցով աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև ազատ առևտրի գոտիների կապը երկրի արտաքին առևտրային քաղաքականության և միջազգային տնտեսական ինտեգրման գործընթացների հետ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել ազատ առևտրի գոտիների գործունեության տեսական մոտեցումները և Իրանում դրանց գործնական կիրառման արդյունքները՝ բացահայտելով ինչպես դրական ազդեցությունները, այնպես էլ առկա խնդիրները։ Այս համատեքստում աշխատանքը կարևոր է նաև այլ զարգացող երկրների համար, քանի որ Իրանի փորձը կարող է դիտարկվել որպես համեմատական օրինակ՝ գնահատելու ազատ առևտրի գոտիների կիրառելիությունը ազգային տնտեսական զարգացման ռազմավարություններում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետներին, արտաքին առևտրի և ներդրումային քաղաքականության ուսումնասիրողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև տնտեսական ուղղվածությամբ բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Սեյեդ Մորթեզա Մեհդիի Սաֆավիի 2013 թվականի ատենախոսությունն է, որը պաշտպանվել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում։

Այլ առարկաներ

Աշխատանքը նվիրված է գրադարաններում ընթերցողների համար գրքային ֆոնդերի առավել ազատ և անմիջական հասանելիության կազմակերպման մեթոդական խնդիրներին։ Այն ներկայացնում է գրադարանային սպասարկման այնպիսի ձևի կազմակերպման սկզբունքներ, որի դեպքում ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ինքնուրույն ծանոթանալու գրադարակներում տեղադրված գրականությանը, ընտրելու իրեն հետաքրքրող հրատարակությունները, թերթելու և համեմատելու տարբեր գրքեր՝ առանց յուրաքանչյուր անգամ գրադարանավարի միջնորդության անհրաժեշտության։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում մասնակի և ամբողջական բաց դարակների կազմակերպմանը, դրանց համար գրքային ֆոնդի ընտրությանը, գրքերի դասավորությանը, գրադարանային տարածքի նախապատրաստմանը և ընթերցողների սպասարկման նոր ձևին անցնելու կազմակերպչական հարցերին։ Ըստ ժամանակի գրադարանագիտական մեթոդական գրականության՝ նման համակարգի ներդրումը նպատակ ուներ բարելավել ընթերցողների սպասարկումը և ավելի լիարժեք բավարարել նրանց ընթերցողական պահանջները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ֆոնդի նախնական ուսումնասիրությանն ու ստուգմանը, քանի որ բաց հասանելիության պայմաններում գրքերի ճիշտ ընտրությունը և դասավորությունը էական նշանակություն ունեն ընթերցողի ինքնուրույն կողմնորոշման համար։ Կարող են դիտարկվել գրքերի թեմատիկ կամ այլ սկզբունքներով խմբավորման, դարակների կահավորման, համապատասխան ցուցանակների և ուղղորդող նյութերի օգտագործման հարցերը։ Մեթոդական մոտեցման կարևոր բաղադրիչ է նաև թեմատիկ ցուցափեղկերի և քարտարանների կազմումը, որոնք լրացնում են բաց դարակների հնարավորությունները և օգնում են ընթերցողին գտնել այն գրականությունը, որը ֆիզիկապես հնարավոր չէ ամբողջությամբ տեղադրել ազատ հասանելիության տարածքում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նաև գրադարանային ֆոնդերի կոմպլեկտավորման և ցուցադրման կազմակերպման տեսանկյունից։ Բաց դարակների համար անհրաժեշտ է ընտրել այնպիսի գրականություն, որն առավել պահանջված է ընթերցողների շրջանում կամ համապատասխանում է տվյալ ժամանակահատվածի թեմատիկ և տեղեկատվական պահանջներին։ Մնացած նյութերի համար կարող են կիրառվել հանձնարարական գրականության ցանկեր, թեմատիկ քարտարաններ կամ տացքասեղանի մոտ ցուցադրվող առանձին գրքարկղեր։ Այս միջոցների համադրումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին տեղեկանալ նաև այն հրատարակությունների մասին, որոնք չեն տեղավորվում բաց հասանելիության դարակներում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ընթերցողի համար հարմարավետ պայմանների ստեղծմանը։ Բաց դարակի արդյունավետ աշխատանքը պահանջում է ոչ միայն գրքերի ֆիզիկական հասանելիություն, այլև համապատասխան տարածք, որտեղ ընթերցողը կարող է նստել, գիրքը թերթել, անհրաժեշտ գրառումներ կատարել և հանգիստ ընտրություն կատարել։ Այսպիսով, գրադարանային սպասարկումը ներկայացվում է որպես կազմակերպված միջավայր, որտեղ ֆոնդի դասավորությունը, կահավորումը, տեղեկատվական ցուցիչները և ընթերցողի ազատ տեղաշարժը փոխկապակցված են։ Նյութի կարևոր կողմերից է նաև գրադարանավարի դերի վերաիմաստավորումը բաց ֆոնդերի պայմաններում։ Գրադարանավարը շարունակում է իրականացնել ֆոնդի համալրման, դասակարգման, պահպանության և ընթերցողների խորհրդատվական սպասարկման գործառույթները, սակայն միաժամանակ պետք է կարողանա կազմակերպել այնպիսի միջավայր, որտեղ ընթերցողն առավել ինքնուրույն է կողմնորոշվում գրականության մեջ։ Այս մոտեցումը կարող է նպաստել գրքերի ավելի ակտիվ օգտագործմանը, ընթերցողական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը և գրադարանի ու ընթերցողի միջև ավելի անմիջական կապի ձևավորմանը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն գրադարաններին առաջարկում է բաց հասանելիության համակարգի ներդրման և կազմակերպման կոնկրետ մեթոդական ուղղություններ՝ սկսած շենքի և տարածքի նախապատրաստումից մինչև գրքային ֆոնդի ընտրություն, դասավորություն, քարտարանների և ցուցադրական նյութերի ստեղծում։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է գրքային ֆոնդերի բաց հասանելիությունը որպես ընթերցողների սպասարկման արդյունավետ ձև, որի նպատակն է ընթերցողին ավելի մոտեցնել գրադարանի հավաքածուին, մեծացնել գրքերի ինքնուրույն ընտրության հնարավորությունը և գրադարանի ֆոնդի օգտագործումը դարձնել առավել հարմար, բազմակողմանի ու արդյունավետ։