Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժամերգությունների կարգը՝ Դավթի սաղմոսարանով, Ատենի ժամագրքով և Տոնացույցով

Лингвистика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերեն լեզվում քաղաքավարության կատեգորիայի իմաստային և պրագմատիկ նշանակության ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են քաղաքավարության լեզվաբանական տեսությունները, դրա արտահայտման ձևերը և գործառույթները հաղորդակցության տարբեր իրավիճակներում։ Հեղինակը վերլուծում է քաղաքավարության լեզվական միջոցները՝ ներառյալ խոսքային ակտերը, էվֆեմիզմները, մոդալ կառուցվածքները, հարցական և պայմանական ձևերը, որոնք ծառայում են սոցիալական հարաբերությունների կարգավորմանը և հաղորդակցական ներդաշնակության ապահովմանը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև իմաստային ենթատեքստի և պրագմատիկ գործառույթի փոխազդեցությունները, խոսողի և լսողի հարաբերությունների կարգավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև քաղաքավարության ռազմավարությունների կիրառումը տարբեր սոցիալական և մշակութային համատեքստերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքավարության տեսության զարգացմանը ժամանակակից լեզվաբանության մեջ և դրա կիրառությանը միջմշակութային հաղորդակցության ուսումնասիրություններում։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, անգլերենի մասնագետների, թարգմանաբանների, հաղորդակցաբանների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ տեսական և գործնական վերլուծություն քաղաքավարության կատեգորիայի վերաբերյալ ժամանակակից անգլերենում։

Литература

Գիրքը, դատելով վերնագրում ներկայացված չորս առանձին անվանումներից, հավանաբար միավորում է մի քանի գեղարվեստական ստեղծագործություններ, որոնցում ուշադրության կենտրոնում են հասարակ մարդկանց կյանքը, ընտանեկան հարաբերությունները, մարդկային ապրումները և սոցիալական դժվարությունները։ «Ձկնորսին հյուղը» վերնագիրը կարող է մատնանշել ձկնորսի համեստ կենցաղը, նրա ընտանիքի առօրյան և ապրուստի միջոցների հետ կապված դժվարությունները՝ ընթերցողին ներկայացնելով աշխատավոր մարդու կյանքն ու նրա հոգսերը։ «Որդեկոտոր մայր մը» վերնագիրը վերաբերում է զավակներին կորցրած մոր կերպարին և հուշում է ողբերգական, հուզական բովանդակության մասին։ Այս ստեղծագործության մեջ, ըստ վերնագրի, հնարավոր է, որ շեշտադրված լինեն մայրական սերը, կորստի ցավը, վիշտը և մարդկային տոկունությունը։ «Մանրավաճառին աղջիկը» վերնագիրը ուշադրություն է հրավիրում մանրավաճառի ընտանիքի և նրա դստեր կերպարի վրա՝ հնարավոր հիմք ստեղծելով հասարակական տարբեր խավերի կենցաղը, ընտանեկան դաստիարակությունը, երիտասարդության խնդիրներն ու անձնական ընտրությունները ներկայացնելու համար։ «Ալպեանց խրճիթը» վերնագիրը, իր հերթին, ակնարկում է Ալպյան լեռնաշխարհի միջավայրում ծավալվող պատմություն՝ կապված լեռնային բնակավայրի, համեստ կացարանի և այնտեղ ապրող մարդկանց կյանքի հետ։ Այս չորս վերնագրերի համադրությունը կարող է վկայել տարբեր միջավայրերում ապրող մարդկանց ճակատագրերը ներկայացնելու և ընթերցողի մեջ կարեկցանք, բարոյական դատողություն ու մարդկային արժեքների նկատմամբ ուշադրություն ձևավորելու ձգտման մասին։ Նման ժողովածուները 19-րդ դարի հայալեզու ընթերցանության մշակույթում կարող էին նպաստել գեղարվեստական գրականության տարածմանը և ընթերցողներին ծանոթացնել ընտանիքի, աշխատանքի, աղքատության, կորստի ու հասարակական հարաբերությունների թեմաներին։ Սուրբ Ղազարի տպարանում հրատարակված գրքերի համատեքստում այս հրատարակությունը նաև հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ տպագրության և ընթերցողական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Սակայն միայն վերնագրերի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել ստեղծագործությունների հեղինակներին, ծագումը, թարգմանված լինելու հանգամանքը կամ դրանց ճշգրիտ սյուժեները։

История

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է պատմական տարածաշրջանների ձևավորման, զարգացման և քաղաքական-մշակութային գործընթացների քննությանը՝ կենտրոնանալով Հյուսիսային Արցախի պատմական իրականության տարբեր շերտերի վերլուծության վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են տարածքի հնագույն բնակեցման փուլերը, միջնադարյան պետական և վարչական կառուցվածքները, ինչպես նաև տարածաշրջանի սոցիալ-տնտեսական և մշակութային զարգացումները տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղբյուրագիտական նյութերի քննությանը՝ պատմիչների վկայություններին, քարտեզագրական տվյալներին և հնագիտական հայտնագործություններին, որոնք թույլ են տալիս բազմակողմանիորեն վերականգնել տարածաշրջանի պատմական պատկերը։ Քննարկվում են նաև քաղաքական սահմանների փոփոխությունները, բնակչության տեղաշարժերը և մշակութային փոխազդեցությունները, որոնք ձևավորել են տարածքի պատմական ինքնությունը։ Աշխատությունը նպատակ ունի ներկայացնել քննադատական և համադրական մոտեցում՝ տարբեր պատմագիտական դպրոցների տեսակետների համադրմամբ։

Биология

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Սևանի ավազանի սոճուտներում տարածված վնասատուների ուսումնասիրությանը և դրանց դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցների մշակմանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել սոճու անտառային տնկարկներին վնաս հասցնող հիմնական օրգանիզմները, ուսումնասիրել դրանց կենսաբանական առանձնահատկությունները, տարածվածությունը, զարգացման օրինաչափությունները և վնասակարության աստիճանը, ինչպես նաև առաջարկել այնպիսի պայքարի միջոցառումներ, որոնք կարող են նպաստել անտառային էկոհամակարգերի պահպանությանը և սոճուտների կենսունակության բարձրացմանը։ Սևանի ավազանի սոճուտները կարևոր նշանակություն ունեն տարածաշրջանի բնական միջավայրի և լանդշաֆտի համար։ Դրանք կատարում են ոչ միայն փայտանյութի արտադրության հետ կապված գործառույթներ, այլև մասնակցում են հողի պահպանությանը, ջրային ռեժիմի կարգավորմանը, միկրոկլիմայի ձևավորմանը, կենսաբազմազանության պահպանմանը և տարածքի ընդհանուր էկոլոգիական հավասարակշռության ապահովմանը։ Այդ պատճառով սոճու ծառերի վնասատուների տարածումը կարող է ունենալ ավելի լայն հետևանքներ, քան առանձին ծառերի կամ տնկարկների վնասումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը վնասատու տեսակների կազմի բացահայտումն է։ Սոճուտներում կարող են հանդիպել տարբեր խմբերի միջատներ, որոնց մի մասը սնվում է ասեղներով, մյուսները վնասում են կեղևը, բունը, ճյուղերը կամ արմատային համակարգը։ Տարբեր վնասատուների կենսակերպը և վնասման մեխանիզմները միմյանցից էապես տարբերվում են, ուստի արդյունավետ պայքարի համար անհրաժեշտ է նախապես որոշել վնասատուի տեսակը և նրա զարգացման փուլը։ Ասեղակեր վնասատուների գործունեությունը կարող է հանգեցնել ծառի ասեղների զանգվածային վնասմանը։ Քանի որ ասեղները ծառի ֆոտոսինթեզի հիմնական օրգաններից են, դրանց կորուստը նվազեցնում է ֆոտոսինթետիկ ակտիվությունը, թուլացնում ծառի աճը և կարող է նվազեցնել նրա դիմադրողականությունը այլ անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ։ Եթե վնասումը կրկնվում է մի քանի տարի շարունակ, երիտասարդ կամ արդեն թուլացած ծառերը կարող են կորցնել կենսունակությունը և չորանալ։ Բնափայտը, կեղևը և ճյուղերը վնասող տեսակները կարող են առաջացնել այլ բնույթի խնդիրներ։ Նման վնասատուների գործունեության հետևանքով խախտվում են ծառի հյուսվածքները, վատանում է ջրի և սննդանյութերի տեղափոխությունը, իսկ վնասված հատվածները կարող են դառնալ երկրորդային վարակների ներթափանցման ուղիներ։ Հատկապես կարևոր է կեղևակեր և բնափայտակեր միջատների դերը, քանի որ դրանք հաճախ նախընտրում են արդեն թուլացած ծառերը, սակայն բարենպաստ պայմաններում կարող են նպաստել նաև ավելի լայնածավալ անտառային վնասների տարածմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիր է վնասատուների կենսաբանության և էկոլոգիայի ուսումնասիրությունը։ Անհրաժեշտ է պարզել դրանց ձմեռման ձևերը, զարգացման փուլերի հաջորդականությունը, սերունդների քանակը, տարածման ժամանակաշրջանները, սննդային նախասիրությունները և շրջակա միջավայրի պայմանների նկատմամբ արձագանքը։ Այս տվյալները կարևոր են, քանի որ պայքարի միջոցառումների արդյունավետությունը մեծապես կախված է դրանց ճիշտ ժամանակավորումից։ Վնասատուի զարգացման որոշակի փուլում կիրառված միջոցը կարող է լինել զգալիորեն ավելի արդյունավետ, քան նույն միջոցը այլ փուլում կիրառելու դեպքում։ Սևանի ավազանի պայմաններում վնասատուների տարածման ուսումնասիրությունը պետք է հաշվի առնի տարածաշրջանի առանձնահատուկ կլիմայական և էկոլոգիական պայմանները։ Բարձրադիր դիրքը, ջերմաստիճանի սեզոնային փոփոխությունները, տեղումների ռեժիմը, հողի առանձնահատկությունները և սոճուտների վիճակը կարող են ազդել վնասատուների զարգացման արագության և թվաքանակի վրա։ Հետևաբար այլ տարածաշրջաններում կիրառվող պայքարի միջոցները չեն կարող մեխանիկորեն տեղափոխվել տվյալ տարածք․ անհրաժեշտ է դրանք համապատասխանեցնել տեղական պայմաններին։ Հետազոտության էական բաղադրիչ է վնասատուների թվաքանակի և տարածվածության մշտադիտարկումը։ Մոնիթորինգի միջոցով հնարավոր է վաղ փուլում հայտնաբերել վնասատուների թվաքանակի աճը և կանխել դրանց զանգվածային տարածումը։ Դիտարկումները կարող են իրականացվել տարբեր մեթոդներով՝ ծառերի տեսողական զննությամբ, վնասման հետքերի հաշվառմամբ, հատուկ թակարդների կիրառմամբ, վնասատուների զարգացման փուլերի գրանցմամբ և վնասված ծառերի վիճակի պարբերական գնահատմամբ։ Նման տվյալները թույլ են տալիս որոշել ոչ միայն վնասատուի առկայությունը, այլև դրա պոպուլյացիայի զարգացման դինամիկան։ Պայքարի միջոցների մշակման ժամանակ կարևոր է տարբերակել կանխարգելիչ և անմիջական միջոցառումները։ Կանխարգելումը կարող է ներառել սոճուտների առողջ վիճակի պահպանում, ճիշտ անտառտնտեսական խնամք, թուլացած ծառերի ժամանակին հայտնաբերում և անհրաժեշտության դեպքում հեռացում, ինչպես նաև տնկարկների կառուցվածքի և խտության համապատասխան կառավարում։ Առողջ և կենսունակ ծառերն ավելի լավ են դիմադրում վնասատուների ազդեցությանը, ուստի անտառի ընդհանուր վիճակի բարելավումը վնասատուների դեմ պայքարի կարևոր բաղադրիչ է։ Կենսաբանական պայքարի մեթոդները նույնպես կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ։ Դրանք հիմնված են վնասատուների բնական թշնամիների՝ գիշատիչների, մակաբույծների կամ հիվանդություններ առաջացնող օրգանիզմների օգտագործման կամ պահպանման վրա։ Այս մոտեցումը հատկապես արժեքավոր է անտառային էկոհամակարգերում, որտեղ լայնածավալ քիմիական մշակումները կարող են բացասաբար ազդել ոչ միայն վնասատուների, այլև օգտակար միջատների և այլ օրգանիզմների վրա։ Քիմիական պայքարի միջոցները կարող են կիրառվել այն դեպքերում, երբ վնասատուների թվաքանակը հասնում է տնտեսական կամ էկոլոգիական վնասակարության նշանակալի մակարդակի։ Սակայն դրանց ընտրությունը պետք է հիմնված լինի վնասատուի տեսակի, զարգացման փուլի, տարածքի առանձնահատկությունների և շրջակա միջավայրի անվտանգության գնահատման վրա։ Սևանի ավազանի նման էկոլոգիապես զգայուն տարածքում հատկապես կարևոր է խուսափել չհիմնավորված կամ չափից ավելի քիմիական միջամտությունից։ Ուսումնասիրության կարևոր գաղափարներից մեկը պայքարի ինտեգրված համակարգի ձևավորումն է։ Ինտեգրված պաշտպանությունը համադրում է մոնիթորինգը, անտառտնտեսական, մեխանիկական, կենսաբանական և անհրաժեշտության դեպքում քիմիական միջոցները՝ նպատակ ունենալով պահպանել վնասատուների պոպուլյացիան կառավարելի մակարդակում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել ինչպես անտառային վնասները, այնպես էլ պայքարի միջոցների հնարավոր բացասական ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ վնասատուների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է ոչ միայն արդեն վնասված ծառերի բուժում կամ հեռացում, այլև երկարաժամկետ կանխարգելիչ համակարգ։ Վնասատուների տարածման օրինաչափությունների բացահայտումը կարող է հիմք ծառայել անտառային տնտեսությունների համար կազմվող մոնիթորինգի և պաշտպանության ծրագրերի մշակմանը։ Այդ ծրագրերը կարող են ներառել վնասատուների պարբերական հաշվառում, ռիսկային տարածքների առանձնացում, վաղ հայտնաբերման համակարգերի կիրառում և պայքարի միջոցների ճիշտ ժամանակավորում։ Թեման կարևոր է նաև կլիմայական փոփոխությունների համատեքստում։ Ջերմաստիճանի և տեղումների ռեժիմի փոփոխությունները կարող են ազդել միջատների զարգացման տևողության, սերունդների քանակի, ձմեռման հաջողության և տարածման աշխարհագրության վրա։ Հետևաբար վնասատուների դեմ պայքարի ժամանակակից համակարգը պետք է ունենա փոփոխվող կլիմայական պայմաններին հարմարվելու հնարավորություն։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է անտառագիտությունը, միջատաբանությունը, էկոլոգիան և անտառների պաշտպանության մեթոդաբանությունը՝ Սևանի ավազանի սոճուտների վնասատուների վերաբերյալ ամբողջական պատկեր ձևավորելու նպատակով։ Այն կարևոր է ինչպես վնասատու տեսակների կենսաբանությունն ու տարածման օրինաչափությունները հասկանալու, այնպես էլ սոճուտների պահպանության և կայուն կառավարման համար գործնական միջոցառումներ մշակելու տեսանկյունից։ Թեման կարող է հետաքրքրել անտառագետներին, միջատաբաններին, բնապահպաններին, էկոլոգներին, կենսաբաններին, անտառտնտեսության մասնագետներին և Հայաստանի անտառային էկոհամակարգերի պահպանությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է սննդի արդյունաբերության կազմակերպություններում մրցակցային ռազմավարության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության և շուկայի պայմանների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են սննդի արդյունաբերության ոլորտի մրցակցային միջավայրը, կազմակերպությունների գործունեության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, շուկայական դիրքի պահպանման ու ամրապնդման հիմնական մեխանիզմները, ինչպես նաև երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարությունների մշակման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների մրցունակության վրա ազդող գործոններին, այդ թվում՝ արտադրանքի որակին, գնային քաղաքականությանը, արտադրական արդյունավետությանը, նորարարություններին, ապրանքանիշի զարգացմանը, շուկայավարման գործիքներին և սպառողների պահանջարկի փոփոխություններին։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել նաև կազմակերպությունների ուժեղ և թույլ կողմերը, արտաքին հնարավորություններն ու սպառնալիքները, մրցակիցների վարքագիծը և շուկայում կայուն դիրքավորման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարևորում է մրցակցային առավելությունների բացահայտման և դրանց արդյունավետ օգտագործման անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի շուկայի առանձնահատկությունները, տնտեսական միջավայրը և ոլորտի զարգացման միտումները։ Ներկայացված մոտեցումները կարող են նպաստել սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների ռազմավարական պլանավորման, կառավարման արդյունավետության բարձրացման, շուկայական դիրքի ամրապնդման և մրցունակության աճի ուղղությունների բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, մենեջերների, ձեռնարկատերերի, բիզնեսի կառավարման մասնագետների, ուսանողների և սննդի արդյունաբերության զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Экономика

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղական ինքնակառավարման համակարգի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է տեղական ինքնակառավարման տեսական և իրավական հիմքերը, համայնքային կառավարման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետական և տեղական իշխանությունների փոխհարաբերությունների կազմակերպման սկզբունքները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են համայնքների կառավարման արդյունավետության բարձրացման խնդիրները, լիազորությունների բաշխման մեխանիզմները, ֆինանսական ինքնուրույնության ապահովման հնարավորությունները և բնակչության մասնակցության ընդլայնման ուղիները տեղական որոշումների կայացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համայնքային ծառայությունների բարելավմանը, կառավարման ժամանակակից մեթոդների ներդրմանը, վարչատարածքային բարեփոխումներին և տեղական զարգացման ծրագրերի արդյունավետ իրականացմանը։ Գիրքը բացահայտում է տեղական ինքնակառավարման համակարգի առկա խնդիրներն ու զարգացման հեռանկարները՝ առաջարկելով մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել համայնքների կայուն զարգացմանը և կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը նախատեսված է պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, համայնքային ղեկավարների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ժողովրդավարական կառավարման, համայնքային քաղաքականության և Հայաստանի տեղական ինքնակառավարման զարգացման հիմնահարցերով։