Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժամերգությունների կարգը՝ Դավթի սաղմոսարանով, Ատենի ժամագրքով և Տոնացույցով

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերում պորտֆելների գնահատման և կառավարման հետ կապված հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է բանկային պորտֆելների ձևավորման, կառուցվածքի գնահատման, ռիսկերի կառավարման և արդյունավետության բարձրացման տեսական ու գործնական հարցերը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վարկային, ներդրումային և այլ ֆինանսական ակտիվներից կազմված պորտֆելների որակի գնահատմանը, դրանց եկամտաբերության և ռիսկայնության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև ակտիվների օպտիմալ բաշխման և դիվերսիֆիկացման խնդիրներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում վարկային պորտֆելի կառավարումը, քանի որ այն առևտրային բանկերի գործունեության հիմնական ուղղություններից է և անմիջականորեն կապված է վարկային ռիսկի, չաշխատող վարկերի, իրացվելիության և կապիտալի բավարարության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ պորտֆելների գնահատման տարբեր մեթոդներին, ֆինանսական ցուցանիշների վերլուծությանը, ռիսկերի նույնականացմանն ու չափմանը և այն գործիքներին, որոնց միջոցով բանկերը կարող են նվազեցնել հնարավոր կորուստները՝ միաժամանակ պահպանելով բավարար եկամտաբերություն։ Կարևորվում է նաև մակրոտնտեսական միջավայրի, տոկոսադրույքների, փոխարժեքների, գնաճի և ֆինանսական շուկայի փոփոխությունների ազդեցությունը բանկային պորտֆելների արժեքի և ռիսկայնության վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել ՀՀ առևտրային բանկերի գործող կառավարման մոտեցումների բացահայտմանը, առկա խնդիրների վերլուծությանը և դրանց կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ արդյունավետ պորտֆելային կառավարումը հնարավորություն է տալիս բանկերին ավելի ճիշտ գնահատել ռիսկերը, բարձրացնել ակտիվների օգտագործման արդյունավետությունը, ապահովել ֆինանսական կայունություն և ձևավորել երկարաժամկետ մրցակցային առավելություններ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել բանկային կառավարման, ֆինանսական վերլուծության, ռիսկերի կառավարման և ֆինանսական շուկաների հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև տնտեսագիտության և ֆինանսների ոլորտի ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Medicine

Սույն աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի տարածքում երեխաների շրջանում տուբերկուլյոզի կլինիկո-էպիդեմիոլոգիական առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով հիվանդության տարածվածության մակարդակը, սեռային և տարիքային խմբերի նկատմամբ ազդեցությունը, ինչպես նաև հիվանդության հարուցիչի, փոխանցման ուղիների և նախնական պաթոլոգիական գործոնների դերը։ Աշխատությունը վերլուծում է ախտանիշների դրսևորման առանձնահատկությունները, հիվանդության ընթացքը և հայտնաբերման միջոցները, ընդգրկելով ինչպես կլինիկական, այնպես էլ լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները, ինչը հնարավորություն է տալիս կազմել հիվանդության ընթացքի և ծանրության տարբեր պրոֆիլներ։ Ներկայացվում են հիվանդության կանխարգելման, վաղ հայտնաբերման և բուժման ռազմավարությունները, ինչպես նաև պետական առողջապահական քաղաքականության և մանկական առողջության պահպանման ծրագրերի ազդեցությունը։ Աշխատանքը կարևոր տեղեկատվական հիմք է հանդիսանում մանկական տուբերկուլյոզի վերահսկման, էպիդեմիոլոգիական մշտադիտարկման և առողջապահական միջոցառումների արդյունավետ պլանավորման համար՝ նպաստելով Հայաստանի երեխաների առողջության բարձրացմանն ու հիվանդության տարածման կանխարգելմանը։

Linguistics

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է հայերենի բարբառներում բայական եղանակաժամանակային համակարգերի զուգադրական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տարբեր բարբառներում բայի քերականական ձևերի, եղանակների և ժամանակային հարաբերությունների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Աշխատության կենտրոնում բայական համակարգն է՝ որպես լեզվի քերականական կառուցվածքի առավել բարդ և բազմաշերտ ոլորտներից մեկը։ Հայերենի բարբառները, պահպանելով ընդհանուր լեզվական հիմքը, դարերի ընթացքում զարգացել են տարբեր պատմական, աշխարհագրական և սոցիալ-մշակութային պայմաններում, ինչի հետևանքով դրանցում ձևավորվել են բայական ձևավորման և ժամանակային իմաստների արտահայտման յուրահատուկ առանձնահատկություններ։ Զուգադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս այդ տարբերությունները դիտարկել համակարգված կերպով՝ միաժամանակ բացահայտելով դրանց ընդհանուր հիմքը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը բայական եղանակների համակարգի քննությունն է։ Եղանակը բայի այն քերականական կարգերից է, որի միջոցով արտահայտվում է գործողության կամ դրության նկատմամբ խոսողի վերաբերմունքը, ինչպես նաև գործողության իրականության, հնարավորության, ցանկության, հրամայականության կամ այլ իմաստային հարաբերությունները։ Բարբառներում այդ իմաստների արտահայտման եղանակները կարող են տարբեր լինել ինչպես ձևաբանական միջոցներով, այնպես էլ օժանդակ բայերի, մասնիկների և կառուցվածքային այլ միջոցների կիրառությամբ։ Հետևաբար յուրաքանչյուր բարբառի համակարգի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր հայերենյան օրինաչափությունները, այնպես էլ տեղային առանձնահատկությունները։ Աշխատության մյուս առանցքային խնդիրն է բայական ժամանակների ուսումնասիրությունը։ Ժամանակային ձևերը ցույց են տալիս գործողության կամ դրության հարաբերությունը խոսքի պահի, անցյալի կամ ապագայի նկատմամբ։ Հայերենի տարբեր բարբառներում ժամանակային իմաստների արտահայտությունը կարող է ունենալ տարբեր կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկություններ։ Որոշ դեպքերում նույն ժամանակային կամ եղանակային իմաստը կարող է արտահայտվել տարբեր ձևերով, իսկ նույն ձևը տարբեր բարբառներում կարող է ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստային երանգներ։ Այդ տարբերությունների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել հայերենի բարբառային քերականության կառուցվածքը։ Զուգադրական ուսումնասիրության կարևոր առավելությունն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս ոչ միայն առանձին բարբառների նկարագրություն կատարել, այլև դրանք համեմատել ընդհանուր համակարգի շրջանակում։ Այս մոտեցմամբ հնարավոր է առանձնացնել ձևաբանական զուգահեռները, ընդհանուր քերականական կառուցվածքները, տարբերակային ձևերը և այն երևույթները, որոնք բնորոշ են միայն որոշ բարբառների։ Նման վերլուծությունը հատկապես արժեքավոր է հայերենի պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ ժամանակակից բարբառներում պահպանված բազմաթիվ ձևեր կարող են վկայել լեզվի ավելի հին վիճակների մասին։ Բայական համակարգի ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր նշանակություն ունի նաև օժանդակ բայերի և բարդ ժամանակաձևերի քննությունը։ Հայերենի բարբառներում օժանդակ բաղադրիչների կիրառությունը կարող է տարբերվել գրական հայերենից կամ միմյանցից՝ առաջացնելով ժամանակային և եղանակային տարբեր կառուցվածքներ։ Այդ ձևերի գործառական քննությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես են բարբառային խոսքում կառուցվում գործողության ժամանակային հաջորդականությունը, տևականությունը, ավարտվածությունը, կրկնությունը կամ հնարավորությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև ժխտական ձևերի վերլուծությունը։ Բայական ժխտումը տարբեր բարբառներում կարող է ունենալ առանձնահատուկ ձևաբանական և շարահյուսական կառուցվածք, իսկ ժխտական մասնիկների և օժանդակ բաղադրիչների փոխհարաբերությունը կարող է կարևոր տեղեկություններ տալ տվյալ բարբառի քերականական համակարգի մասին։ Այս հարցերի զուգադրական քննությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական ներկայացնել բայական ձևերի գործառական համակարգը։ Աշխատության մեջ կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև ձևաբանական և իմաստաբանական մակարդակների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Բայական ձևի կառուցվածքը ինքնին ամբողջությամբ չի բացահայտում դրա գործառույթը, քանի որ նույն ձևը տարբեր խոսքային միջավայրերում կարող է արտահայտել տարբեր ժամանակային կամ եղանակային իմաստներ։ Հետևաբար բարբառային նյութի ուսումնասիրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն ձևերի կառուցվածքը, այլև դրանց կիրառության համատեքստը։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ձևական համընկնումները և իրական գործառական նույնությունները։ Բարբառային բայական համակարգերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական քերականության համար։ Բարբառները հաճախ պահպանել են հնագույն քերականական հատկանիշներ, որոնք գրական լեզվում հետագայում փոխվել կամ դուրս են եկել գործածությունից։ Միաժամանակ որոշ բարբառներում ձևավորվել են նորարարություններ, որոնք արտացոլում են լեզվի շարունակական զարգացման գործընթացը։ Այդ պատճառով բարբառային նյութի համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է օգնել վերականգնելու հայերենի քերականական համակարգի զարգացման տարբեր փուլերը և հասկանալու ձևաբանական փոփոխությունների ուղղությունները։ Թեման կարևոր է նաև հայ բարբառագիտության համար, քանի որ բայական համակարգը բարբառների դասակարգման և փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության արժեքավոր չափանիշներից է։ Բայական ձևերի տարածման աշխարհագրությունը, դրանց կառուցվածքային տարբերությունները և ընդհանուր հատկանիշները կարող են լրացուցիչ տվյալներ տրամադրել բարբառների միջև պատմական կապերի և փոխազդեցությունների վերաբերյալ։ Այդ տվյալները կարող են համադրվել հնչյունաբանական, բառապաշարային և շարահյուսական առանձնահատկությունների հետ՝ հայերենի բարբառային բազմազանության ավելի ամբողջական պատկերը ստանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի համադրել հայերենի տարբեր բարբառների բայական եղանակաժամանակային համակարգերը, բացահայտել դրանց կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները և ցույց տալ ընդհանուր հայերենյան համակարգի շրջանակում դրանց փոխհարաբերությունները։ Այն ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն՝ նպաստելով հայերենի բարբառների, պատմական քերականության և ժամանակակից հայերենագիտության զարգացմանը։ Թեման կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հայագետներին, բարբառագետներին, քերականագետներին, բանասերներին, հայոց լեզվի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Literature

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ բանասիրության և գեղարվեստական գրականության մատենագիտության պատմական զարգացման ընթացքին՝ սկսած վաղ ձեռագրական ցուցակներից մինչև ժամանակակից գիտական-տեղեկատու համակարգերի ձևավորում։ Աշխատությունում դիտարկվում է, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորվել և զարգացել հայ գրականության ու բանասիրական ուսումնասիրությունների հաշվառման, դասակարգման և համակարգման մեթոդները՝ արտացոլելով գիտական մտքի առաջընթացը և մշակութային կարիքների փոփոխությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական աղբյուրների ստեղծման սկզբնաղբյուրներին՝ ձեռագիր ցուցակներ, եկեղեցական և վանական գրադարանների գրանցումներ, ինչպես նաև հետագայում ձևավորված տպագիր մատենագիտական ժողովածուներ ու գիտական տեղեկատուներ։ Քննարկվում է նաև հայագիտության զարգացման ընթացքում մատենագիտության դերի ընդլայնումը՝ որպես գրական ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրության և հանրահռչակման կարևոր գործիք։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ ժամանակակից մատենագիտական համակարգերը ոչ միայն տեղեկատվության կազմակերպման միջոց են, այլև հայ մշակութային հիշողության պահպանման և գիտական հետազոտությունների զարգացման հիմնարար հիմք։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Armenia պայմաններում մորմազգի բանջարային մշակաբույսերի (օր.՝ լոլիկ, պղպեղ, սմբուկ և հարակից տեսակներ) սերմերով փոխանցվող սնկային հիվանդությունների ուսումնասիրությանը և դրանց դեմ քիմիական նոր միացությունների արդյունավետության փորձարկմանը։ Գրքում վերլուծվում են սերմային ինֆեկցիայի հիմնական աղբյուրները, հիվանդությունների կենսաբանական առանձնահատկությունները և դրանց տարածման էկոլոգիական պայմանները՝ ընդգծելով ջերմաստիճանի, խոնավության և ագրոտեխնիկական գործոնների դերը հիվանդացության զարգացման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է հիմնական սնկային հարուցիչների կենսացիկլը, ախտածինության մեխանիզմները և բույսերի վարակման փուլերը՝ առանձնացնելով սերմերի միջոցով փոխանցվող ինֆեկցիայի վտանգավորությունը գյուղատնտեսական արտադրողականության համար։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան արվեստի պատմագրության ձևավորման, զարգացման և լուսաբանման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի և 20-րդ դարասկզբի հայ պարբերական մամուլի էջերում։ Գրքում վերլուծվում են այն գաղափարական, գիտական և մշակութային գործընթացները, որոնց շրջանակներում հայ մտավորականները, պատմաբանները, արվեստաբանները և հրապարակախոսները անդրադարձել են հայկական միջնադարյան ճարտարապետությանը, քանդակագործությանը, մանրանկարչությանը և արվեստի այլ ճյուղերին։ Հեղինակը բացահայտում է, թե ինչպես են ժամանակի պարբերականները նպաստել ազգային մշակութային ժառանգության արժևորմանը, գիտական շրջանառության մեջ մտցրել արվեստագիտական նոր նյութեր և ձևավորել հայ միջնադարյան արվեստի վերաբերյալ հանրային ու գիտական պատկերացումները։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է տարբեր մամուլային աղբյուրներում տեղ գտած հոդվածների, ակնարկների, հետազոտությունների և բանավեճերի համեմատական քննություն՝ ցույց տալով դրանց դերը արվեստի պատմության ազգային դպրոցի կայացման գործում։ Աշխատության մեջ առանձնակի ուշադրություն է դարձվում նաև հայ մշակութային ինքնության, պատմական հիշողության և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացներում միջնադարյան արվեստի նշանակության ընկալմանը։ Գիրքը նախատեսված է արվեստաբանների, պատմաբանների, հայագետների, մշակութաբանների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրման պատմությամբ և հայ պարբերական մամուլի գիտամշակութային դերակատարությամբ։