Հայ եկեղեցու հին տոնացույցում հիշատակված սրբերի լիակատար վարքերն ու վկայաբանությունները, հինգերորդ հատոր

Medicine

Actibiol-liver պատրաստուկի հեպատոտրոպ ազդեցության փորձարարական հետազոտությունը ուղղված է լյարդի վրա դրա կենսաբանական ակտիվության, պաշտպանիչ հատկությունների և բջջային մակարդակում նյութափոխանակային գործընթացների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրմանը, որտեղ հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչպես է տվյալ միջոցը ազդում հեպատոցիտների վերականգնման, թունավոր ազդեցությունների նվազեցման և լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակի բարելավման վրա տարբեր փորձարարական մոդելներում, ներառյալ քիմիական կամ դեղորայքային վնասմամբ պայմանավորված հեպատիտների մոդելները։ Հետազոտության ընթացքում սովորաբար կիրառվում են լաբորատոր կենդանիներ և կենսաքիմիական ցուցանիշների վերլուծություն, ինչպիսիք են ալանինամինոտրանսֆերազի, ասպարտատամինոտրանսֆերազի, բիլիռուբինի մակարդակները, ինչպես նաև հյուսվածքաբանական ուսումնասիրություններ, որոնց միջոցով գնահատվում է լյարդի հյուսվածքի կառուցվածքային փոփոխությունների աստիճանը և նեկրոզի կամ բորբոքային պրոցեսների նվազումը։ Բացի այդ, դիտարկվում է նաև դեղամիջոցի ազդեցությունը հակաօքսիդանտ համակարգի վրա, մասնավորապես ազատ ռադիկալների չեզոքացման մեխանիզմները և լիպիդային պերօքսիդացման մակարդակը, քանի որ հեպատոտրոպ ազդեցության կարևոր բաղադրիչներից է օքսիդատիվ սթրեսի նվազեցումը։ Փորձարարական արդյունքները թույլ են տալիս գնահատել պատրաստուկի արդյունավետությունը որպես լյարդապաշտպան միջոց, համեմատելով այն վերահսկիչ խմբերի և այլ հայտնի հեպատոպրոտեկտորների հետ, ինչպես նաև որոշել դրա հնարավոր կիրառելիությունը կլինիկական պրակտիկայում լյարդի տարբեր ախտահարումների դեպքում։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքներում էլեկտրական դաշտի էկրանավորման առանձնահատկությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ կոնտակտային երևույթների և ոչ հավասարակշռային լիցքակիրների տարածական բաշխման օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են կիսահաղորդիչների էլեկտրոնային հատկությունները, նանոչափային համակարգերում լիցքակիրների վարքագիծը, էլեկտրաստատիկ փոխազդեցությունները և էլեկտրական դաշտի էկրանավորման ֆիզիկական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նանոկառուցվածքների չափային սահմանափակումների, մակերևութային վիճակների, լիցքակիրների կոնցենտրացիայի և նյութերի դիէլեկտրական հատկությունների ազդեցությանը էլեկտրական դաշտի բաշխման վրա։ Ուսումնասիրվում են մետաղ-կիսահաղորդիչ և կիսահաղորդիչ-կիսահաղորդիչ սահմանային շերտերում առաջացող կոնտակտային երևույթները, պոտենցիալային արգելքների ձևավորումը, էներգետիկ գոտիների ծռումը և լիցքերի վերաբաշխման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ոչ հավասարակշռային էլեկտրոնների և խոռոչների առաջացման, տեղափոխման, դիֆուզիայի, դրեյֆի և ռեկոմբինացիայի գործընթացներին, ինչպես նաև արտաքին էլեկտրական դաշտերի և կոնտակտային պայմանների ազդեցությանը դրանց տարածական բաշխման վրա։ Կարևորվում են էլեկտրական դաշտի էկրանավորման և լիցքակիրների փոխազդեցությունների տեսական նկարագրության մեթոդները, ինքնահամաձայնեցված էլեկտրաստատիկ հաշվարկները և կիսահաղորդչային համակարգերի ֆիզիկական պարամետրերի գնահատումը։ Դիտարկվում են նաև քվանտային չափային էֆեկտների, նանոկառուցվածքների երկրաչափական առանձնահատկությունների և սահմանային պայմանների ազդեցությունները էլեկտրոնային տեղափոխման ու կոնտակտային բնութագրերի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել Պուասոնի հավասարման, լիցքակիրների տեղափոխման հավասարումների և թվային մոդելավորման մեթոդների վրա հիմնված մոտեցումներ՝ ուսումնասիրվող երևույթների փոխկապակցվածությունը բացահայտելու համար։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի կիսահաղորդչային նանոֆիզիկայի, միկրո- և նանոէլեկտրոնիկայի, էլեկտրոնային բաղադրիչների նախագծման և նոր սերնդի կիսահաղորդչային սարքերի բնութագրերի կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, նանոտեխնոլոգիաների մասնագետների, էլեկտրոնիկայի ճարտարագետների, նյութագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է սեյսմիկ ազդանշանների չափման և գրանցման համակարգերի չափագիտական բնութագրերի կատարելագործմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել չափումների ճշգրտությունը, հուսալիությունը և տեղեկատվական արժեքը։ Ուսումնասիրվում են սեյսմիկ տվյալների գրանցման տեխնիկական միջոցները, ազդանշանների մշակման առանձնահատկությունները և չափման սխալների առաջացման հիմնական պատճառները։ Վերլուծվում են չափագիտական գնահատման մեթոդները, համակարգի զգայունության, կայունության և ճշգրտության բարելավման մոտեցումները, ինչպես նաև առաջարկվում են տեխնիկական և մեթոդաբանական լուծումներ՝ սեյսմիկ դիտարկումների արդյունավետության բարձրացման համար։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել սեյսմիկ մոնիթորինգի համակարգերի արդիականացման, երկրաշարժերի ուսումնասիրության և երկրաբանական գործընթացների առավել հուսալի գնահատման նպատակներով։

Economics

Հայաստանի մեքենաշինության զարգացման հիմնախնդիրները վերաբերում են երկրի արդյունաբերական կառուցվածքի այն հատվածին, որը պատմականորեն ունեցել է կարևոր դեր, սակայն անկախության տարիներից հետո զգալիորեն կորցրել է իր նախկին արտադրական ծավալներն ու տեխնոլոգիական կարողությունները, և ներկայումս կանգնած է մի շարք համակարգային դժվարությունների առաջ, որոնք պայմանավորված են ինչպես տնտեսական, այնպես էլ տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ գործոններով։ Հիմնական խնդիրներից մեկը արտադրական հզորությունների հնացումն է, քանի որ շատ ձեռնարկություններ դեռևս հիմնված են խորհրդային ժամանակաշրջանի սարքավորումների վրա, որոնք չեն համապատասխանում ժամանակակից միջազգային ստանդարտներին, ինչի հետևանքով նվազում է արտադրանքի մրցունակությունը արտաքին շուկաներում։ Բացի այդ, ոլորտը տառապում է ներդրումների պակասից, քանի որ բարձր կապիտալատար ծախսերը և երկարաժամկետ վերադարձի անորոշությունը վանում են ինչպես տեղական, այնպես էլ արտասահմանյան ներդրողներին, իսկ ֆինանսավորման սահմանափակ հասանելիությունը խոչընդոտում է նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը և արտադրական գործընթացների արդիականացմանը։ Մյուս կարևոր հիմնախնդիրը մասնագիտական կադրերի սակավությունն է, քանի որ ինժեներական կրթության և արդյունաբերական պրակտիկայի միջև կապը թուլացել է, ինչը հանգեցրել է բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների արտահոսքի և երիտասարդ կադրերի ներգրավման դժվարությունների։ Շուկայի փոքր ծավալը նույնպես էական սահմանափակում է, քանի որ ներքին պահանջարկը բավարար չէ լայնածավալ արտադրություն ապահովելու համար, իսկ արտահանման հնարավորությունները սահմանափակվում են միջազգային մրցակցության բարձր մակարդակով և լոգիստիկ խնդիրներով։ Ավելին, տեխնոլոգիական հետամնացությունը և նորարարական հետազոտությունների թույլ զարգացումը խոչընդոտում են բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի ստեղծմանը, ինչը հատկապես կարևոր է մեքենաշինության ոլորտում մրցունակ լինելու համար։ Վերջապես, ոլորտի զարգացման վրա ազդում են նաև կառավարման և պետական քաղաքականության որոշակի բացերը, որոնք կապված են արդյունաբերական ռազմավարության ոչ բավարար համակարգվածության, ենթակառուցվածքների թերի զարգացման և արդյունաբերական կլաստերների թույլ ձևավորման հետ, ինչի արդյունքում մեքենաշինությունը դեռևս չի կարող լիարժեք վերականգնել կամ զարգացնել իր ներուժը որպես տնտեսության ռազմավարական ճյուղ։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի նշանավոր հայ աշուղ և բանաստեղծ Սայաթ-Նովայի ստեղծագործական ժառանգությանը, նրա գրական ու երաժշտական արվեստի առանձնահատկություններին և Հարավային Կովկասի մշակութային միջավայրում ունեցած նշանակությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բանաստեղծի քնարերգության թեմատիկ, լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության վրա։ Նրա ստեղծագործություններում առանցքային տեղ են զբաղեցնում սերը, մարդկային զգացմունքները, գեղեցկության ընկալումը, հոգևոր ապրումները, բարոյական արժեքները և անհատի ներաշխարհը։ Քննության են առնվում բանաստեղծական պատկերների կառուցման եղանակները, փոխաբերությունների ու խորհրդանշական արտահայտությունների կիրառումը, ստեղծագործությունների երաժշտականությունը և աշուղական բանաստեղծությանը բնորոշ արտահայտչամիջոցները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բազմալեզու ստեղծագործական ժառանգությանը, քանի որ բանաստեղծը ստեղծագործել է հայերեն, վրացերեն և ադրբեջաներեն՝ արտացոլելով իր ժամանակաշրջանի բազմամշակութային միջավայրն ու տարբեր ժողովուրդների գրական և երաժշտական ավանդույթների փոխազդեցությունը։ Դիտարկվում է նաև Թիֆլիսի մշակութային կյանքի ազդեցությունը նրա աշխարհայացքի և արվեստի ձևավորման վրա։ Կարևորվում է բանաստեղծական խոսքի և երաժշտության միասնությունը, քանի որ աշուղական ավանդույթում ստեղծագործությունը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գրական տեքստ, այլև որպես երաժշտական կատարման մաս։ Ուսումնասիրվում են հեղինակի լեզվի ժողովրդական հիմքերը, պատկերավոր արտահայտությունները, հուզական ինտենսիվությունը և անհատական ոճը, որոնց շնորհիվ նրա ստեղծագործությունները առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հայ քնարերգության պատմության մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նրա կենսագրության հիմնական հանգամանքներին, արքունական միջավայրի հետ ունեցած կապերին, ստեղծագործական կյանքի տարբեր փուլերին և դրանց վերաբերյալ պահպանված պատմական ու գրական տեղեկություններին։ Հատուկ նշանակություն ունի հետագա սերունդների կողմից նրա ժառանգության ընկալման և գնահատման ուսումնասիրությունը։ Նրա կերպարը և ստեղծագործությունները շարունակել են ազդեցություն ունենալ հայ գրականության, երաժշտության, թատրոնի, կերպարվեստի և մշակութային հիշողության վրա՝ դառնալով բազմաթիվ գիտական ու գեղարվեստական մեկնաբանությունների առարկա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բանաստեղծի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն հայ գրականության պատմության, այլև աշուղական արվեստի, երաժշտագիտության, լեզվաբանության և հայ-վրացական ու տարածաշրջանային մշակութային կապերի համատեքստում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության, աշուղական պոեզիայի, երաժշտության պատմության և Հարավային Կովկասի մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության համակարգի պետական ֆինանսավորման առանձնահատկությունների և բնակչության առողջական վիճակը բնութագրող ցուցանիշների վրա դրա ազդեցության տնտեսական, սոցիալական ու կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են առողջապահության ոլորտում պետական ծախսերի ձևավորման և բաշխման սկզբունքները, ֆինանսավորման հիմնական մեխանիզմները, ինչպես նաև առողջապահական ծառայությունների մատչելիության և որակի ապահովման գործում պետական մասնակցության նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ֆինանսավորման ծավալների և կառուցվածքի փոխկապակցվածությանը բնակչության կյանքի սպասվող տևողության, հիվանդացության, մահացության, մայրական և մանկական առողջության ու հանրային առողջության այլ ցուցանիշների հետ։ Ուսումնասիրվում են առողջապահական ծախսերի արդյունավետության գնահատման մեթոդները, ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման անհամաչափությունները, բժշկական ծառայությունների տարածքային հասանելիության և սոցիալական հավասարության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի առողջապահական համակարգի ֆինանսավորման կազմակերպական առանձնահատկություններին, պետական ծրագրերի իրականացմանը, կանխարգելիչ բժշկության զարգացմանը և առողջապահական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևորվում են առողջապահական ֆինանսավորման և բնակչության առողջության ցուցանիշների միջև կապերի վիճակագրական ու տնտեսագիտական վերլուծությունը, պետական միջոցների նպատակային օգտագործումը և առողջապահական համակարգի կայուն զարգացման պայմանների ձևավորումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել առողջապահության տնտեսագետների, հանրային առողջության մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, առողջապահական քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։