Հայ ժողովրդական մշակույթ, հատոր XIII. հանրապետական գիտական նստաշրջանի նյութեր

Պատմություն

Ա. Յու. Խուդավերդյանի աշխատությունը ներկայացնում է Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված պալեոպաթոլոգիական նյութերի գիտական ուսումնասիրությունը՝ ատլասի ձևաչափով։ Պալեոպաթոլոգիան ուսումնասիրում է հնագույն մարդկանց ոսկրային և այլ կենսաբանական մնացորդներում պահպանված հիվանդությունների ու ախտաբանական փոփոխությունների հետքերը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու անցյալի բնակչության առողջական վիճակի և կենսապայմանների մասին։ Ատլասում ներկայացված գտածոների համակարգված դիտարկումը կարող է նպաստել տարբեր ժամանակաշրջաններում տարածված հիվանդությունների, վնասվածքների, ոսկրային փոփոխությունների և օրգանիզմի վրա արտաքին ու ներքին գործոնների ազդեցության ուսումնասիրմանը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են ոչ միայն բժշկական և մարդաբանական տեսանկյունից, այլև պատմական ու հնագիտական համատեքստում, քանի որ մարդկային մնացորդները տեղեկություններ են հաղորդում սննդակարգի, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, կենսակերպի և շրջակա միջավայրի հետ փոխազդեցության մասին։ Պատկերագրական նյութերի և գիտական նկարագրությունների համադրումը ատլասը դարձնում է մասնագիտական ուսումնասիրությունների համար օգտակար տեղեկատու։ Այն կարող է հետաքրքրել մարդաբաններին, հնագետներին, պալեոպաթոլոգներին, բժշկության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և Հայաստանի հնագույն բնակչության կենսապատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Լրագրություն

Գրականագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XX դարի սկզբի հայ մամուլում ծավալված գրական բանավեճերի, դրանց գաղափարական ու գեղագիտական առանձնահատկությունների և հայ գրական մտքի զարգացման վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի հայ գրական կյանքի հիմնական ուղղությունները, պարբերական մամուլի դերը գրական գործընթացների կազմակերպման գործում և գրողների ու քննադատների միջև ձևավորված գաղափարական տարաձայնությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության հասարակական նշանակության, ազգային ինքնության, գեղարվեստական ստեղծագործության նպատակների և գրական նոր ուղղությունների վերաբերյալ քննարկումներին։ Վերլուծվում են ավանդական և նորարարական գեղագիտական հայացքների բախումները, ռեալիզմի, ռոմանտիզմի, սիմվոլիզմի և գրական այլ հոսանքների շուրջ ձևավորված բանավեճերը։ Քննարկվում են նաև արևելահայ և արևմտահայ գրական միջավայրերի փոխհարաբերությունները, գրական քննադատության զարգացման առանձնահատկությունները և մամուլի միջոցով գրական արժեքների գնահատման չափանիշների ձևավորումը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են գրական պարբերականներում հրապարակված հոդվածների, քննադատական արձագանքների, հրապարակախոսական նյութերի և գրողների փոխադարձ գնահատականների պատմագրական ու գրականագիտական վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրական բանավեճերի ազդեցությանը հայ նոր գրականության զարգացման, գեղագիտական մտածողության վերափոխման և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացների վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրական քննադատության, մամուլի պատմության և մշակութաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկություն

Միջին ականջի և վերին շնչուղիների զուգակցված հիվանդությունների դեպքում համակցված վիրահատական բուժման հիմնավորումը պայմանավորված է այդ համակարգերի անատոմիական, ֆունկցիոնալ և պաթոֆիզիոլոգիական սերտ փոխկապակցվածությամբ, որտեղ Էվստաքյան փողը, քթի խոռոչը, քթըմպանը և միջին ականջը կազմում են միասնական օդափոխության և դրենաժի համակարգ։ Հաճախ հանդիպող համակցված ախտաբանությունները՝ քրոնիկական միջին օտիտը, ադենոիդային հյուսվածքի հիպերպլազիան, քրոնիկական ռինոսինուսիտը և Էվստաքյան փողի դիսֆունկցիան, փոխադարձաբար նպաստում են հիվանդության քրոնիզացմանը և բուժման արդյունավետության նվազեցմանը, եթե կիրառվում է միայն մեկ օջախի մեկուսացված բուժում։ Համակցված վիրահատական մոտեցման հիմնական հիմնավորումն այն է, որ վերին շնչուղիների օդափոխության և դրենաժի վերականգնումը անմիջական ազդեցություն ունի միջին ականջի աերացիայի վրա, ինչի արդյունքում բարելավվում է թմբկախոռոչի ճնշման հավասարակշռությունը և նվազում է էքսուդատի կուտակումը։ Օրինակ՝ ադենոտոմիան կամ ֆունկցիոնալ էնդոսկոպիկ սինուս վիրաբուժությունը (FESS) կարող են զուգակցվել տիմպանոպլաստիկայի կամ միրինգոտոմիայի հետ՝ ապահովելով ինչպես պատճառական գործոնի վերացում, այնպես էլ տեղային ախտաբանական փոփոխությունների շտկում։ Պաթոֆիզիոլոգիական տեսանկյունից վերին շնչուղիների քրոնիկական բորբոքումը հանգեցնում է լորձաթաղանթի այտուցի, մուկոցիլյար տրանսպորտի խանգարման և մանրէային գաղութացման, ինչը նպաստում է միջին ականջի կրկնվող ինֆեկցիաներին։ Այդ պատճառով միայն ականջի վիրահատական միջամտությունը հաճախ չի ապահովում երկարաժամկետ արդյունք, եթե չի վերացվում վերին շնչուղիների օբստրուկցիան կամ բորբոքային օջախը։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ահաբեկչության վերաբերյալ քրեական գործերի քննության մեթոդիկայի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ոլորտի նյութերի հիման վրա։ Գրքում ուսումնասիրվում են ահաբեկչական բնույթի հանցագործությունների բացահայտման, նախաքննության կազմակերպման և ապացույցների հավաքման ու գնահատման հետ կապված քրեադատավարական և կրիմինալիստիկական հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նման գործերի քննության պլանավորմանը, քննության հիմնական ուղղությունների որոշմանը, քրեական վարույթի մասնակիցների միջև անհրաժեշտ համագործակցության կազմակերպմանը և ապացուցման գործընթացի առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են ահաբեկչության վերաբերյալ գործերով հանցագործության հանգամանքների բացահայտման, հանցավոր մտադրության և շարժառիթների պարզաբանման, հնարավոր մասնակիցների դերերի բացահայտման և փաստական տվյալների համակարգված գնահատման հարցերը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև քննչական գործողությունների կազմակերպման ընդհանուր մեթոդաբանական մոտեցումներին, փորձագիտական հետազոտությունների նշանակությանը, նյութական և էլեկտրոնային ապացույցների հայտնաբերման ու ամրագրման իրավական պահանջներին։ Կարևորվում է ազգային անվտանգության ապահովման և քրեական վարույթի ընթացքում մարդու իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների պաշտպանության միջև անհրաժեշտ հավասարակշռության պահպանումը։ Քննության են առնվում նաև ահաբեկչության գործերով ապացույցների թույլատրելիության, գաղտնի կամ սահմանափակ հասանելիությամբ տեղեկությունների օգտագործման, ինչպես նաև դրանց դատավարական պատշաճ ձևակերպման հետ կապված խնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել ահաբեկչական բնույթի հանցագործությունների քննության կազմակերպական և մեթոդաբանական առանձնահատկությունների, իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող խնդիրների և դրանց հաղթահարման հնարավոր մոտեցումների վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել քննիչների, դատախազների, դատավորների, քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության մասնագետների, կրիմինալիստների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և ծանր ու բարդ հանցագործությունների քննության մեթոդիկայով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գործող համակարգի հիմնական թերությունները և ներկայացնել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հարկային համակարգի դերը պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման, տնտեսական գործընթացների կարգավորման և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության իրականացման գործում։ Ուսումնասիրվում են հարկային եկամուտների կառուցվածքը, հարկային բեռի բաշխումը, հարկման արդարության և արդյունավետության սկզբունքները, ինչպես նաև հարկային վարչարարության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկերից խուսափելու և թաքնված տնտեսական գործունեության խնդիրներին, հարկային պարտավորությունների կատարման մակարդակին, հարկ վճարողների վարքագծին և պետության ու հարկատուների միջև փոխհարաբերությունների բարելավման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հարկային վերահսկողության, թվայնացման և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով վարչարարության արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին, ինչպես նաև հարկային գործընթացների պարզեցման և թափանցիկության ապահովման հարցերին։ Կարևորվում է հարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի փոխկապակցվածությունը, քանի որ հարկային դրույքաչափերի, արտոնությունների և պարտավորությունների փոփոխությունները կարող են ազդել ձեռնարկատիրական ակտիվության, ներդրումների, սպառման և աշխատանքի շուկայի վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է միջազգային փորձի և այլ երկրների արդյունավետ հարկային մեխանիզմների համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ՝ նպատակ ունենալով առանձնացնել այն գործիքները, որոնք կարող են կիրառելի լինել տեղական միջավայրում։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ձևակերպելու առաջարկություններ՝ ուղղված հարկային վարչարարության կատարելագործմանը, հարկային եկամուտների հավաքագրման մակարդակի բարձրացմանը, հարկային համակարգի կանխատեսելիության և արդարության ամրապնդմանը և հարկատուների համար բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պետական ֆինանսների կառավարման, հարկային քաղաքականության մշակման և տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների կատարելագործման գործընթացներում։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ձեռնարկություններում ներդրումային որոշումների հիմնավորման մեթոդների, սկզբունքների և գործնական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են ներդրումային նախագծերի գնահատման ժամանակակից մեթոդները, ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների կիրառման առանձնահատկությունները, ռիսկերի գնահատման գործիքները և ռազմավարական պլանավորման գործընթացում ներդրումների դերը։ Քննարկվում են արտադրական կարողությունների արդիականացման, տեխնոլոգիական վերազինման, մրցունակության բարձրացման և տնտեսական արդյունավետության ապահովման համար ներդրումային քաղաքականության ձևավորման կարևորագույն գործոնները։ Ուսումնասիրությունը ներառում է արդյունաբերության ոլորտին բնորոշ առանձնահատկությունների գնահատում, ներդրումային միջավայրի վերլուծություն և այն մեխանիզմների ներկայացում, որոնք նպաստում են հիմնավորված ու արդյունավետ ներդրումային որոշումների ընդունմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսների և բիզնեսի կառավարման մասնագետների, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարների, ներդրումային վերլուծաբանների, ինչպես նաև տնտեսագիտական ուղղություններով սովորող ուսանողների և հետազոտողների համար։