Հայոց եկեղեցու ժամագիրք

Գյուղատնտեսություն

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը պատմավավերագրական և աղբյուրագիտական բնույթի նյութերի ժողովածու է, որը նվիրված է Մոսկվայում գործող արևելյան լեզուների նշանավոր կրթական հաստատության ձևավորման, գործունեության և զարգացման պատմությանը։ Այն համախմբում է հաստատության անցյալի ուսումնասիրման համար կարևոր փաստաթղթեր ու տեղեկություններ՝ հնարավորություն տալով վերականգնել նրա կրթական, գիտական, վարչական և մշակութային գործունեության տարբեր փուլերը։ Նյութերում կարող են արտացոլվել ուսումնական հաստատության հիմնադրման նախադրյալները, Լազարյան ընտանիքի կրթական ու բարեգործական նախաձեռնությունները, կառավարման համակարգի ձևավորումը, ուսումնական ծրագրերի զարգացումը, դասավանդվող առարկաների շրջանակը և արևելյան լեզուների ուսումնասիրության կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հաստատության ղեկավարությանը, դասախոսական կազմին, ուսանողներին և շրջանավարտներին վերաբերող տեղեկությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն հաստատության պաշտոնական պատմությունը, այլև նրա շուրջ ձևավորված մտավոր ու կրթական միջավայրը։ Ժողովածուն կարող է ներառել կանոնադրական փաստաթղթեր, վարչական գրագրություն, հաշվետվություններ, հրամաններ, կրթական ծրագրեր, կենսագրական տեղեկություններ և այլ բնույթի սկզբնաղբյուրներ։ Դրանց միջոցով հնարավոր է հետևել հաստատության կարգավիճակի, կառուցվածքի և գործունեության ուղղությունների փոփոխություններին տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ կրթական և մշակութային կյանքի հետ կապը, քանի որ հաստատությունը նշանակալի դեր է ունեցել հայ մտավորականության ձևավորման, հայագիտական գիտելիքի զարգացման և հայկական ու ռուսական գիտակրթական միջավայրերի փոխհարաբերությունների մեջ։ Միաժամանակ ներկայացվող նյութերը արժեքավոր են արևելագիտության պատմության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու արևելյան լեզուների, պատմության և մշակույթի վերաբերյալ գիտական հետաքրքրությունների ձևավորումն ու ինստիտուցիոնալ զարգացումը։ Հրատարակության ստեղծման և պահպանման գործում բարեգործական հովանավորության ընդգծումը ցույց է տալիս մասնավոր մեկենասության նշանակությունը կրթական ու գիտական ժառանգության փաստագրման գործում։ Ընդհանուր առմամբ ժողովածուն կարևոր սկզբնաղբյուրային հիմք է կրթության պատմության, հայագիտության, արևելագիտության, ռուսահայ մշակութային կապերի և Լազարյանների կրթական գործունեության ուսումնասիրության համար։

Այլ առարկաներ

Կենսաբանական հյուսվածքների էլեկտրական հատկությունները ներկայացնում են օրգանների և հյուսվածքների ունակությունը հաղորդել և պահպանել էլեկտրական լիցք, ինչը հիմնարար է մարդու և կենդանիների ֆիզիոլոգիական գործընթացների համար։ Այս հատկությունները կախված են հյուսվածքի կառուցվածքից, ջրային և աղային բովանդակությունից, սելյուլյար և միջնուցային հեղուկների էլեկտրահաղորդականությունից, ինչպես նաև մեմբրանի պոտենցիալներից։ Կենսաբանական հյուսվածքները տարբերվում են միջուկային, մկանային, նյարդային և կապակցիչ հյուսվածքների էլեկտրական հատկություններով՝ օրինակ, նյարդային և մկանային հյուսվածքներում արտահայտվում է գործող պոտենցիալների ձևով, որոնք անհրաժեշտ են հուզական ազդակների փոխանցման և մկանների սեղմման համար։ Հյուսվածքների էլեկտրական հատկությունների ուսումնասիրությունը կիրառվում է բժշկության, կենսաէլեկտրոնիկայի, արհեստական օրգանների նախագծման, էլեկտրոէներգետիկ ախտորոշման և կենսալաբորատոր հետազոտությունների մեջ, ինչպիսիք են ԷԿԳ, ԷԷԳ և էլեկտրոմայոգրաֆիա։ Այս հատկությունների ճիշտ գնահատումը թույլ է տալիս հասկանալ օրգանիզմի կենսաբանական գործընթացները, հայտնաբերել հիվանդությունները, նախագծել բժշկական սարքավորումներ և մշակել բուժման ու վերականգնողական մեթոդներ։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքային կառավարման համակարգի համար միասնական թվային կադաստրի ստեղծման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հողային ռեսուրսների հաշվառման, քարտեզագրման և տվյալների թվայնացման ժամանակակից մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածքային տեղեկատվական համակարգերի (GIS) կիրառությունները, որոնք թույլ են տալիս ինտեգրել կադաստրային տվյալները, գեոդեզիական չափումները և հողօգտագործման վերաբերյալ վարչական տեղեկատվությունը մեկ միասնական թվային հարթակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կադաստրային տվյալների ճշգրտության ապահովմանը, քարտեզագրական նյութերի թվայնացման տեխնոլոգիաներին և տարածքային օբյեկտների դասակարգման սկզբունքներին։ Աշխատությունում վերլուծվում են նաև տվյալների բազաների կառուցվածքը, տեղեկատվության թարմացման մեխանիզմները և դրանց համատեղելիությունը պետական կառավարման համակարգերի հետ։ Քննարկվում են թվային կադաստրի ներդրման առավելությունները՝ ներառյալ հողային հարաբերությունների թափանցիկության բարձրացումը, վարչարարական գործընթացների արդյունավետացումը և տարածքային պլանավորման բարելավումը։ Նպատակն է մշակել համակարգային մոտեցում միասնական թվային կադաստրի ստեղծման համար, որը կապահովի տարածքային տվյալների հուսալի կառավարում և երկարաժամկետ օգտագործում։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Իվան Ֆեոդորովիչ Պասկևիչ-Էրիվանսկու գործունեության և Կովկասում նրա ունեցած դերի ուսումնասիրությանը՝ հայ պատմաբանի աշխատությունների և պատմական ակնարկների համատեքստում։ Հետազոտությունը դիտարկում է Պասկևիչի ռազմական, վարչական և քաղաքական գործունեությունը, նրա մասնակցությունը Կովկասյան տարածաշրջանի կարևորագույն իրադարձություններին և այդ գործունեության ազդեցությունը տարածաշրջանի ժողովուրդների, մասնավորապես՝ հայերի պատմական ճակատագրի վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է 18-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկզբի պատմական գործընթացների ներկայացումը, որի ընթացքում ձևավորվեցին Ռուսական կայսրության կովկասյան քաղաքականության հիմնական ուղղությունները և փոխվեցին տարածաշրջանի քաղաքական սահմաններն ու ուժերի հարաբերակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Պասկևիչի ռազմական արշավներին, ռուս-պարսկական և ռուս-թուրքական պատերազմների ընթացքում նրա գործունեությանը, ինչպես նաև Էրիվանի խանության գրավման և Արևելյան Հայաստանի տարածքների՝ Ռուսական կայսրության կազմում ընդգրկման գործընթացներին։ Աշխատանքը կարևորում է նաև պատմական անձի գործունեության գնահատման հարցը՝ համադրելով նրա ռազմական հաջողությունները, վարչական քաղաքականությունը և կայսերական շահերը հայկական պատմական իրադարձությունների ու հասարակական կյանքի վրա ունեցած հետևանքների հետ։ Հայ պատմաբանի տեսանկյունից ներկայացվող նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն Պասկևիչի կենսագրությունն ու գործունեությունը, այլև այն պատմագրական մոտեցումները, որոնց միջոցով գնահատվել են նրա գործողությունները և դրանց նշանակությունը Հայաստանի ու Կովկասի պատմության համար։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տվյալ ժամանակաշրջանի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակին, բնակչության տեղաշարժերին, վարչական վերափոխումներին և տարածաշրջանում ռուսական իշխանության հաստատման գործընթացներին։ Աշխատանքը արժեքավոր է Կովկասի նոր պատմության, հայ-ռուսական հարաբերությունների, ռուսական կայսերական քաղաքականության և պատմագրության զարգացման ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով տարբերակել պատմական փաստերը, քաղաքական գնահատականներն ու հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունները։

Կրոն

Աշխատությունը Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու քրիստոնեական վարդապետության հիմունքներին նվիրված ուսումնական և դաստիարակչական ձեռնարկ է՝ նախատեսված մանուկների կրոնական կրթության և հոգևոր դաստիարակության համար։ Գրքի հիմնական նպատակն է մատչելի և համակարգված ձևով ներկայացնել քրիստոնեական հավատքի հիմնադրույթները, եկեղեցու ուսմունքը, կրոնական կյանքի սկզբունքներն ու բարոյական արժեքները՝ նպաստելով երեխաների հավատքային գիտելիքների ձևավորմանը և քրիստոնեական աշխարհայացքի զարգացմանը։ Աշխատության գաղափարական հիմքում ընկած է այն համոզմունքը, որ երեխայի կրթությունը պետք է ներառի ոչ միայն մտավոր գիտելիքների ձեռքբերում, այլև հոգևոր ու բարոյական դաստիարակություն, քանի որ հավատքի, խղճմտանքի և առաքինության ձևավորումը կարևոր նշանակություն ունի անհատի ամբողջական զարգացման համար։ Քրիստոնեական վարդապետության ուսուցումը դիտարկվում է որպես եկեղեցու ավանդույթներին հաղորդակից դառնալու, կրոնական ինքնությունը ճանաչելու և քրիստոնեական արժեքները գիտակցաբար ընդունելու միջոց։ Ձեռնարկի բովանդակային ուղղվածությունը կապված է քրիստոնեական հավատքի հիմնական ճշմարտությունների, Աստծո և Սուրբ Երրորդության մասին ուսմունքի, Հիսուս Քրիստոսի անձի և փրկագործության, Սուրբ Հոգու, եկեղեցու, աղոթքի, աստվածային պատվիրանների և քրիստոնեական բարոյականության հիմնադրույթների ուսուցման հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հավատացյալի վարքագծին, բարու և չարի տարբերակմանը, ծնողների ու մեծերի նկատմամբ հարգանքին, ճշմարտախոսությանը, ազնվությանը, խոնարհությանը, գթասրտությանը և մերձավորի հանդեպ սիրուն։ Այս արժեքները ներկայացվում են որպես քրիստոնեական դաստիարակության անբաժանելի բաղադրիչներ, որոնք պետք է արտահայտվեն երեխայի առօրյա վարքագծում և մարդկանց հետ հարաբերություններում։ Աշխատության ուսուցողական բնույթը ենթադրում է գիտելիքների հետևողական փոխանցում՝ հաշվի առնելով մանկական լսարանի ընկալման առանձնահատկությունները։ Քրիստոնեական վարդապետության համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս երեխաներին աստիճանաբար յուրացնելու եկեղեցու ուսմունքը, ճանաչելու կրոնական հասկացությունները և հասկանալու իրենց պատկանելությունը Հայաստանյայց եկեղեցուն։ Գրքի կարևոր առանձնահատկություններից է կրոնական կրթության և ազգային-մշակութային ինքնության միջև կապի ընդգծումը։ Հայաստանյայց սուրբ եկեղեցին ներկայացվում է ոչ միայն որպես հավատքի և պաշտամունքի հաստատություն, այլև որպես հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, հոգևոր ժառանգության, լեզվական ու մշակութային շարունակականության կարևոր կրող։ Այդ տեսանկյունից ձեռնարկը նպատակ ունի երեխաներին հաղորդակից դարձնելու ազգային եկեղեցական ավանդույթներին և ամրապնդելու նրանց հոգևոր պատկանելության գիտակցությունը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի տասնիններորդ դարի հայ կրթական և եկեղեցական կյանքի պատմության մեջ, քանի որ արտացոլում է մանկական կրոնական կրթության կազմակերպման, հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծման և դպրոցական դաստիարակության համակարգման ձգտումները։ Այն առնչվում է նաև Թիֆլիսի հայ կրթական միջավայրի զարգացմանը և Ներսիսյան դպրոցի հիմնադրման ու գործունեության հետ կապված լուսավորական գործընթացներին։ Այդ կրթօջախի հրատարակչական նախաձեռնությունները նպաստում էին հայերեն դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների տարածմանը՝ կարևոր դեր ունենալով ազգային կրթության ու մտավոր կյանքի զարգացման գործում։ Գիրքը նշանակալի է որպես վաղ շրջանի հայերեն կրոնական դասագրքի օրինակ, որը միավորում է դավանաբանական ուսուցումը, բարոյական դաստիարակությունը և ազգային եկեղեցական ինքնության պահպանման գաղափարը։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ մանկավարժության, կրոնական կրթության, եկեղեցական պատմության, հայ գրքի պատմության և տասնիններորդ դարի կրթամշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես մասնագետների ու հետազոտողների, այնպես էլ հայ քրիստոնեական ավանդույթներով, մանկական կրոնական դաստիարակությամբ և ազգային կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։