Հոգեբանական հետազոտության մեթոդաբանության հիմնական սկզբունքները

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է այն հոգևոր և ժողովրդական պատկերացումները, որոնք ձևավորվել են հայկական ավանդական մշակույթում՝ կապված առողջության, պաշտպանության, հաջողության և կյանքի տարբեր իրավիճակների հետ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հմայական խոսքեր և ծեսեր Բուժիչ, պաշտպանիչ և հաջողություն բերող խոսքային ձևեր։ Ժողովրդական աղոթքներ Տարբեր իրավիճակների համար նախատեսված աղոթքներ (հիվանդություն, վտանգ, աշխատանքի հաջողություն և այլն)։ Կրոնական և ժողովրդական մտածողության միաձուլում Քրիստոնեական աղոթքների և հին հավատալիքների համատեղ գոյակցություն։ Բանահյուսական նյութերի հավաքագրում Տեքստերի գրանցում, դասակարգում և վերլուծություն։ Հավատալիքային համակարգ Բնության, մարդու և հոգևոր ուժերի փոխհարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումներ։

Բժշկություն

Այս կլինիկա-փորձարարական ուսումնասիրությունը նվիրված է իդիոպաթիկ դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիայի պայմաններում սրտամկանի ռեմոդելավորման մեխանիզմների հետազոտությանը և այդ գործընթացում պրոբորբոքային ցիտոկինների ու աճի հորմոնների դերի բացահայտմանը։ Աշխատության հիմքում սրտամկանի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ուսումնասիրությունն է, որոնք զարգանում են հիվանդության ընթացքում և կարող են հանգեցնել սրտի խոռոչների լայնացման, կծկողականության նվազման և սրտային անբավարարության խորացման։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է իմունային և հորմոնային կարգավորման համակարգերի փոխազդեցությունը սրտամկանի վերակառուցման գործընթացում՝ ուշադրություն դարձնելով բորբոքային միջնորդների ազդեցությանը սրտի հյուսվածքի բջջային և կառուցվածքային փոփոխությունների վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պրոբորբոքային ցիտոկիններին, որոնք մասնակցում են բորբոքային պատասխանի ձևավորմանը և կարող են ազդել կարդիոմիոցիտների, միջբջջային նյութի, անոթային համակարգի և սրտամկանի մեխանիկական հատկությունների վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է աճի հորմոնների և դրանց հետ կապված կարգավորիչ մեխանիզմների հնարավոր մասնակցությունը սրտամկանի կառուցվածքի ու ֆունկցիայի փոփոխություններին։ Կլինիկական հատվածում կարող են գնահատվել հիվանդների սրտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակը, հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, սրտային անբավարարության արտահայտվածությունը և կենսաքիմիական կամ իմունաբանական ցուցանիշների փոփոխությունները։ Փորձարարական հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել մանրամասն ուսումնասիրելու այն բջջային և մոլեկուլային մեխանիզմները, որոնք դժվար է անմիջականորեն բացահայտել միայն կլինիկական դիտարկումների միջոցով։ Կլինիկական և փորձարարական տվյալների համադրումը կարող է օգնել պարզելու ցիտոկինային և հորմոնային գործոնների միջև փոխկապակցվածությունը և դրանց նշանակությունը սրտամկանի ռեմոդելավորման տարբեր փուլերում։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև այնպիսի կենսաբանական ցուցանիշների հայտնաբերումը, որոնք կարող են կապված լինել հիվանդության ծանրության, առաջընթացի կամ կանխատեսման հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիայի պաթոգենեզի ավելի խոր ըմբռնմանը և հիվանդության բուժման ու կանխարգելման նոր թիրախների որոնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ սրտային անբավարարության զարգացման մեխանիզմների ուսումնասիրության, հիվանդության ընթացքի գնահատման և անհատականացված բուժական մոտեցումների կատարելագործման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել սրտաբաններին, պաթոֆիզիոլոգներին, իմունոլոգներին, էնդոկրինոլոգներին, կենսաբժշկական հետազոտողներին, կլինիկական մասնագետներին և բժշկական բուհերի ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է շարժողական ակտիվության նվազման՝ հիպոկինեզիայի պայմաններում օրգանիզմի երկու տարբեր, սակայն ֆունկցիոնալորեն փոխկապակցված համակարգերի՝ մաշկի և հիպոկամպի միջև ձևավորվող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ հարաբերությունները։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես է ֆիզիկական անգործությունը ազդում կենտրոնական նյարդային համակարգի պլաստիկության վրա՝ մասնավորապես հիպոկամպի նեյրոգենեզի, սինապտիկ կապերի և հիշողության ու կողմնորոշման գործընթացների վրա, միաժամանակ վերլուծելով մաշկի ֆիզիոլոգիական փոփոխությունները՝ արյան շրջանառության, իմունային պատասխանի, վերականգնողական գործընթացների և նեյրոհումորալ կարգավորման տեսանկյունից։ Աշխատությունում ընդգծվում է նեյրոիմուն և նեյրոէնդոկրին կապերի դերը, որոնք միջնորդում են կենտրոնական նյարդային համակարգի և ծայրամասային հյուսվածքների միջև տեղեկատվական փոխանակումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սթրեսի հորմոնալ կարգավորման համակարգին, կորտիզոլի մակարդակի փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը ինչպես մաշկային հոմեոստազի, այնպես էլ հիպոկամպի կառուցվածքային ամբողջականության վրա։ Ներկայացվում են փորձարարական և կլինիկական դիտարկումներ, որոնք ցույց են տալիս, որ երկարատև հիպոկինեզիան կարող է հանգեցնել ինչպես ճանաչողական ֆունկցիաների թուլացման, այնպես էլ մաշկի վերականգնողական կարողությունների նվազման, ինչը վկայում է այդ երկու համակարգերի միջև անուղղակի, սակայն կարևոր փոխկապակցվածության մասին։

Այլ առարկաներ

Եվրամիությունը (ԵՄ) բազմապետական, քաղաքական և տնտեսական միություն է, որը բաղկացած է 27 անդամ պետություններից և ստեղծվել է նպատակ ունենալով ապահովել խաղաղություն, կայուն զարգացում, ազատ շարժում ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և մարդկանց միջև, ինչպես նաև համատեղ լուծել քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական խնդիրները։ Եվրամիության կառավարման հիմնական մարմինները ներառում են Եվրոպական խորհուրդը, որը ձևավորվում է անդամ պետությունների ղեկավարներից և որոշում է քաղաքական ուղենիշները, Եվրոպական հանձնաժողովը, որը առաջարկում է օրենսդրական նախաձեռնություններ և վերահսկում է օրենսդրության կատարման գործընթացը, Եվրոպական խորհրդարանը, որը ներկայացնում է քաղաքացիներին և մասնակից է օրենսդրության ընդունման գործընթացում, և Եվրոպական դատարանը, որը ապահովում է Եվրամիության օրենքների ամբողջական և համաչափ կիրառումը։ Ավելին, կային նաև ֆինանսական և արտաքին քաղաքականությամբ զբաղվող այլ կառույցներ, որոնք նպաստում են ԵՄ քաղաքականության, տնտեսական համակարգի և արտաքին հարաբերությունների համակարգման ու իրականացմանը։ Այս կառույցների միջոցով անդամ պետությունները ձգտում են համատեղ լուծել գլոբալ և տարածաշրջանային խնդիրներ, ամրապնդել շուկայի ինտեգրումը, զարգացնել սոցիալական քաղաքականությունը և ապահովել միասնական արտաքին քաղաքականություն։ Այսպիսով, Եվրամիությունն իր կառավարման մարմինների միջոցով ստեղծում է մի խոշոր ինտեգրված համակարգ, որը նպաստում է քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական կայունությանը անդամ պետությունների համար։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Երևանյան խզվածքի ժամանակակից սեյսմոտեկտոնիկ ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ երկրակեղևի շարժումների, տեկտոնական գործընթացների և դրանց հետ կապված սեյսմիկ դրսևորումների վերլուծության միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են խզվածքի երկրաբանական կառուցվածքը, տարածական դիրքը, տեկտոնական առանձնահատկությունները և ժամանակակից շարժումների բնույթը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տվյալ գոտում ընթացող երկրադինամիկ գործընթացների օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեյսմիկության տարածական և ժամանակային բաշխմանը, երկրաշարժերի առաջացման հնարավոր մեխանիզմներին, երկրակեղևում լարվածության կուտակմանն ու դրա արտազատման գործընթացներին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել սեյսմոլոգիական դիտարկումների, երկրաբանական և գեոդեզիական տվյալների համադրության արդյունքները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու խզվածքի ներկայիս ակտիվության աստիճանը և դրա դերը տարածաշրջանի ընդհանուր տեկտոնական կառուցվածքում։ Քննության են առնվում նաև սեյսմոտեկտոնական ակտիվության և երկրաշարժային վտանգի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև Երևան քաղաքի և հարակից տարածքների համար հնարավոր սեյսմիկ ռիսկերի գնահատման գիտական նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարածաշրջանի երկրաշարժածին կառուցվածքների ավելի խորքային ընկալմանը, սեյսմիկ վտանգի գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը և երկրաշարժերի մշտադիտարկման համակարգերի զարգացմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում սեյսմոլոգների, երկրաբանների, երկրաֆիզիկոսների, սեյսմոտեկտոնիկայի մասնագետների, քաղաքաշինության և տարածքային պլանավորման ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի երկրադինամիկ և սեյսմիկ գործընթացներով հետաքրքրվող գիտական հանրության համար։