Քաղաքական մարդաբանություն

Գրականություն

«Թեոֆիլե կամ փոքրիկ ճգնավոր» ստեղծագործությունը պատկանում է կրոնական և հոգևոր-խրատական գրականության այն շրջանակին, որտեղ առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում քրիստոնեական հավատը, հոգևոր դաստիարակությունը, բարոյական արժեքների ձևավորումը և մարդու ներաշխարհի կատարելագործումը։ Ստեղծագործության վերնագիրը ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրում է Թեոֆիլեի կերպարի վրա՝ նրան ներկայացնելով որպես փոքրիկ ճգնավոր, որի կերպարի միջոցով ընդգծվում են հոգևոր կյանքի, ինքնազսպման, հավատարմության և բարոյական մաքրության գաղափարները։ Ճգնավորության թեման քրիստոնեական գրականության մեջ ավանդաբար կապված է աշխարհիկ գայթակղություններից հեռանալու, սեփական ցանկությունները վերահսկելու, աղոթքի ու խորհրդածության միջոցով հոգևոր խորություն ձեռք բերելու և աստվածային ճշմարտություններին մոտենալու ձգտման հետ։ Այս համատեքստում ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել որպես հավատքի և անձնական բարոյական պատասխանատվության փոխհարաբերությունն ընդգծող գրական երկ, որտեղ հոգևոր հասունացումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես կրոնական պարտավորությունների կատարում, այլև որպես ներքին աշխատանքի, համբերության և սկզբունքներին հավատարիմ մնալու ընթացք։ Փոքրիկ ճգնավորի կերպարը խորհրդանշական առումով կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հոգևոր առաքինությունները ներկայացվում են երիտասարդ կամ դեռևս ձևավորվող անհատի կերպարի միջոցով՝ ուշադրությունը կենտրոնացնելով դաստիարակության, բնավորության կերտման և բարոյական գիտակցության զարգացման վրա։ Նման կերպարային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին խորհելու այն մասին, թե ինչպես են ձևավորվում հավատարմությունը, խոնարհությունը, բարությունը, ինքնազսպումը և սեփական արարքների համար պատասխանատվություն ստանձնելու կարողությունը։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը կապված է քրիստոնեական աշխարհայացքի այն դրույթի հետ, որ մարդու իրական արժեքը պայմանավորված չէ արտաքին դիրքով կամ նյութական ձեռքբերումներով, այլ նրա հոգևոր հատկանիշներով, մտադրությունների մաքրությամբ և վարքագծի բարոյական հիմքերով։ Ճգնավորության թեման այս առումով ձեռք է բերում նաև դաստիարակչական նշանակություն՝ ընթերցողին ուղղորդելով տարբերակելու անցողիկ ցանկությունները և մնայուն արժեքները, գնահատելու ներքին խաղաղությունը և գիտակցելու ինքնակատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Հոգևոր-խրատական գրականությանը բնորոշ այսպիսի թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև համբերության, նվիրվածության, անձնազոհության, ներողամտության և դժվարությունների հանդեպ տոկունության գաղափարները։ Դրանք քրիստոնեական բարոյագիտության հիմնարար սկզբունքներից են և հաճախ ծառայում են որպես անձնական վարքի ու հասարակական հարաբերությունների գնահատման չափանիշներ։ Գրական առումով ստեղծագործության վերնագիրն ընդգծում է կենտրոնական կերպարի և նրա հոգևոր ինքնության կապը՝ ընթերցողի ուշադրությունը կենտրոնացնելով ոչ այնքան արտաքին գործողությունների, որքան բարոյական ընտրության և ներաշխարհի վրա։ Այսպիսի մոտեցումը բնորոշ է այն երկերին, որոնց նպատակն է գեղարվեստական պատումի կամ օրինակելի կերպարի միջոցով փոխանցել կրոնական ու բարոյական գաղափարներ՝ դրանք դարձնելով հասկանալի, ընկալելի և կիրառելի ընթերցողի առօրյա կյանքում։ Հոգևոր գրականության կարևոր առանձնահատկություններից է նաև խորհրդանշական պատկերների, առաքինությունների հակադրության և բարոյական եզրահանգումների միջոցով ընթերցողի հետ մտավոր ու զգացմունքային կապ հաստատելը։ Թեև ստեղծագործության վերնագրից առաջնային է դառնում ճգնավորության և հոգևոր դաստիարակության թեման, դրա նշանակությունը չի սահմանափակվում միայն կրոնական ուսուցմամբ․ այն առնչվում է նաև մարդու ինքնաճանաչման, կամքի ամրապնդման և արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման ընդհանուր խնդիրներին։ Այս առումով երկը կարող է հետաքրքրել ինչպես քրիստոնեական գրականության և կրոնական դաստիարակության պատմությամբ զբաղվող ընթերցողներին, այնպես էլ հայ գրքի պատմության, հոգևոր մշակույթի և 19-րդ դարի հայերեն գրական ժառանգության ուսումնասիրողներին։ Վենետիկը հայ տպագրության և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ Մխիթարյան միաբանության գործունեության շնորհիվ զարգանում էին հայերեն գրքի հրատարակությունը, կրոնական ու կրթական գրականության տարածումը, լեզվական մշակույթը և ազգային մտավոր ժառանգության պահպանումը։ Այդ միջավայրում շրջանառվող հոգևոր-խրատական երկերը նպաստում էին քրիստոնեական գիտելիքների փոխանցմանը, ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը և բարոյական դաստիարակության գաղափարների ամրապնդմանը։ Նման ստեղծագործությունների պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն դրանց կրոնական բովանդակությամբ, այլև հայերեն գրավոր մշակույթի զարգացման մեջ ունեցած դերով։ Դրանք վկայում են այն մասին, որ հայ տպագիր գրականության շրջանակում կարևոր տեղ էր հատկացվում ոչ միայն պատմական, լեզվաբանական կամ գիտական երկերին, այլև այն հրատարակություններին, որոնք նպատակ ունեին ձևավորելու ընթերցողի աշխարհայացքը, խթանելու հոգևոր ինքնակատարելագործումը և պահպանելու քրիստոնեական բարոյական ավանդույթները։ Ընթերցողական տեսանկյունից ստեղծագործությունը կարող է արժեքավոր լինել որպես հոգևոր գրականության թեմատիկ առանձնահատկությունների, ճգնավորական իդեալի և բարոյական դաստիարակության սկզբունքների ուսումնասիրության նյութ։ Այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն հարցերին, թե ինչ տեղ է զբաղեցնում հավատը անհատի կյանքում, ինչպես է ընկալվում ինքնազսպումը որպես առաքինություն, ինչ դեր ունի ներքին կարգապահությունը բնավորության ձևավորման գործում և ինչպես կարող են հոգևոր սկզբունքները ներգործել մարդու վերաբերմունքի վրա սեփական անձի ու շրջապատի նկատմամբ։ Գրքի նշանակությունը հատկապես ընդգծվում է հայ գրական-մշակութային ժառանգության այն հատվածի համատեքստում, որտեղ կրոնական մտածողությունը, կրթական նպատակները և բարոյական դաստիարակությունը սերտորեն փոխկապակցված էին։ Այսպիսով, ստեղծագործությունը ներկայացնում է հետաքրքրություն ներկայացնող նյութ քրիստոնեական հոգևոր գրականության, ճգնավորական ավանդույթի, հայ տպագրության պատմության և հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ միաժամանակ ընդգծելով հոգևոր արժեքների, բարոյական ինքնակատարելագործման և մարդու ներքին աշխարհի ձևավորման նշանակությունը։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենում չափ ու քանակ անվանող բառերի իմաստային դաշտի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն բառային միավորներն են, որոնք արտահայտում են առարկաների, երևույթների և գործողությունների քանակական կամ չափական հատկանիշներ և տարբեր համատեքստերում փոխանցում են քանակի, ծավալի, չափի, բազմության կամ սահմանափակության գաղափարներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հայերենի բառապաշարի կառուցվածքն ու իմաստային կազմակերպվածությունը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ չափի և քանակի նշանակություններ արտահայտող բառերը կազմում են միմյանց հետ իմաստային կապերով կապված ընդարձակ համակարգ։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել այդ բառերի իմաստային խմբերը, փոխհարաբերությունները, հոմանիշային և հականիշային կապերը, բառերի բազմիմաստությունը, գործածության առանձնահատկությունները և դրանց իմաստային փոփոխությունները ժամանակակից հայերենում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ քանակական և չափական իմաստները հաճախ ձևավորվում են ոչ միայն բառի բառարանային նշանակությամբ, այլև խոսքային միջավայրի և տվյալ բառի կապակցությունների միջոցով։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպես է հայերենում լեզվական միջոցներով արտահայտվում քանակական իրականության ընկալումը և ինչպես են տարբեր բառեր փոխկապակցվում մեկ ընդհանուր իմաստային դաշտում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց լեզվի մասնագետներին, լեզվաբաններին, բառարանագիրներին, հայերենի բառապաշարն ու իմաստաբանությունը ուսումնասիրող հետազոտողներին, ինչպես նաև ժամանակակից հայերենի կառուցվածքով հետաքրքրվող ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հիմնախնդիրների, դրանց իրավական կարգավորման և պետական քաղաքականության արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում շուկայական տնտեսության պայմաններում մրցակցության դերն ու նշանակությունը, մրցակցային միջավայրի ձևավորման նախադրյալները և տնտեսության զարգացման վրա մրցակցային հարաբերությունների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապրանքային շուկաների կառուցվածքին, տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծին, շուկայական իշխանության կենտրոնացմանը և գերիշխող դիրքի չարաշահման հնարավոր դրսևորումներին։ Վերլուծվում են հակամրցակցային համաձայնությունների, անբարեխիղճ մրցակցության, տնտեսական կենտրոնացումների և շուկա մուտք գործելու խոչընդոտների հետ կապված իրավատնտեսական հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական մրցակցության պաշտպանության օրենսդրական հիմքերը, պետական վերահսկողության մեխանիզմները, իրավախախտումների բացահայտման և կանխարգելման գործիքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել միջազգային փորձի համեմատական վերլուծությունը, մրցակցության պաշտպանության ինստիտուցիոնալ համակարգի կատարելագործման հնարավորությունները և տնտեսական քաղաքականության տարբեր միջոցառումների ազդեցությունը մրցակցային միջավայրի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացմանը, սպառողների շահերի պաշտպանությանը, շուկաների թափանցիկության բարձրացմանը և արդար մրցակցային պայմանների ապահովման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, մրցակցային իրավունքի, պետական կառավարման, տնտեսական քաղաքականության և Հայաստանի Հանրապետության շուկայական հարաբերությունների զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լրագրություն

Աշխատությունը նվիրված է 1996–2007 թվականներին Ստամբուլում հրատարակվող «Ակօս» պարբերականի հրապարակախոսության մեջ հայկական թեմատիկայի ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն խնդիրներն ու գաղափարական ուղղություններն են, որոնց միջոցով պարբերականը լուսաբանել է Թուրքիայի հայ համայնքի հասարակական և մշակութային կյանքը, ինքնության պահպանման հարցերը, հայոց լեզվի և մշակութային ժառանգության նշանակությունը, հայ-թուրքական հարաբերությունները, պատմական հիշողությունը և հասարակության մեջ հայերին վերաբերող քննարկումները։ Հրապարակախոսական նյութերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես լրագրողական տեքստեր, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական տրամադրությունները, բանավեճերը և համայնքային խնդիրներն արտացոլող աղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել պարբերականի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի հրապարակախոսական գործունեությանը, նրա կողմից հայ և թուրք հասարակությունների միջև երկխոսության, փոխադարձ ճանաչողության և պատմական խնդիրների հանրային քննարկման թեմաների ներկայացմանը։ Հետազոտության ժամանակագրական սահմանները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու պարբերականի գործունեության սկզբնական շրջանից մինչև 2007 թվականը հայկական թեմատիկայի զարգացման ընթացքը և հրապարակախոսական շեշտադրումների հնարավոր փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է հոդվածների թեմատիկ, ժանրային և լեզվաոճական վերլուծությունը, որի միջոցով կարելի է բացահայտել հեղինակների փաստարկման եղանակները, հասարակական խնդիրների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և տարբեր լսարանների հետ հաղորդակցության ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային ինքնության, փոքրամասնությունների իրավունքների, մշակութային հիշողության, քաղաքացիական պատկանելության և խոսքի ազատության վերաբերյալ քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական միջավայրի համատեքստում։ Միաժամանակ կարևոր է պարբերականի դերը հայկական համայնքի ներքին խնդիրները հանրային դաշտ բերելու և հայերին վերաբերող հարցերը ավելի լայն հասարակական քննարկումների առարկա դարձնելու գործում։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրապարակախոսական նյութերի համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ոչ միայն առանձին իրադարձությունների լուսաբանումը, այլև այն գաղափարական ու հասարակական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են հայկական թեմաներին վերաբերող դիրքորոշումները և բանավեճերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մամուլի պատմության, հրապարակախոսության, հայագիտության և հասարակական հաղորդակցության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայկական խնդիրների արտացոլման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները նշված ժամանակաշրջանի պարբերական մամուլում։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ապրանքային վարկերի կառավարման արդյունավետության բարձրացման և ֆակտորինգային գործառնությունների կիրառման միջոցով ձեռնարկությունների ֆինանսական հոսքերի օպտիմալացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ապրանքային վարկի տնտեսական էությունը, դրա դերը առևտրային հարաբերություններում, գնորդների և մատակարարների միջև հետաձգված վճարումների կազմակերպման սկզբունքները, ինչպես նաև դեբիտորական պարտքերի կառավարման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆակտորինգի՝ որպես կարճաժամկետ ֆինանսավորման և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման գործիքի կիրառման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են ֆակտորինգային գործառնությունների հիմնական տեսակները, դրանց կազմակերպման մեխանիզմները, ֆինանսական հաստատությունների և տնտեսավարող սուբյեկտների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ֆակտորինգի ազդեցությունը ձեռնարկությունների իրացվելիության և շրջանառու կապիտալի կառավարման վրա։ Դիտարկվում են ապրանքային վարկերի տրամադրման պայմանները, վճարման ժամկետների ընտրությունը, դեբիտորական պարտքերի հավաքագրման գործընթացները և հաճախորդների վճարունակության գնահատման մեթոդները։ Կարևորվում են վարկային, իրացվելիության և գործառնական ռիսկերի բացահայտման ու նվազեցման հնարավորությունները, ինչպես նաև ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման, ֆինանսական վերլուծության և օպտիմալացման մեթոդներ՝ ապրանքային վարկերի կառավարման առավել արդյունավետ տարբերակները որոշելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ֆակտորինգային ծառայությունների արժեքի, ֆինանսավորման ծախսերի, դրամական միջոցների շրջանառության արագության և ձեռնարկությունների շահութաբերության միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությանը։ Առանձնացվում են ֆակտորինգային գործընթացների ներդրման տնտեսական նպատակահարմարության, պայմանագրային հարաբերությունների կարգավորման, ֆինանսական որոշումների կայացման և դեբիտորական պարտքերի կառավարման համակարգի կատարելագործման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի կորպորատիվ ֆինանսների, առևտրային վարկավորման, ֆինանսական կառավարման և տնտեսամաթեմատիկական օպտիմալացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, բանկային ոլորտի մասնագետների, ձեռնարկությունների ֆինանսական կառավարիչների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։