Կապիտան Պետրոս-Բեկ Մադաթյանցի «Սեյյադի» երկասիրությունը, երկրորդ մաս

Մշակույթ

Ժողովածուն նվիրված է հայ մեծանուն երգահան, երաժշտագետ, բանահավաք և հոգևորական Կոմիտաս Վարդապետի ծննդյան 100-ամյակին՝ ներկայացնելով նրա կյանքի, ստեղծագործական գործունեության և երաժշտական ժառանգության վերաբերյալ բազմաբնույթ նյութեր։ Հրատարակությունն ընդգրկում է ասույթներ, քաղվածքներ, կենսագրական և մատենագիտական տեղեկություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել հայ ազգային երաժշտական մշակույթի զարգացման գործում Կոմիտասի ունեցած նշանակալի ավանդի մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա երաժշտագիտական հայացքներին, ժողովրդական երգարվեստի նկատմամբ վերաբերմունքին, հայկական երաժշտության ինքնատիպության բացահայտմանն ուղղված գործունեությանը և ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի ձևավորման գործում ունեցած դերին։ Ժողովածուում համադրված նյութերը նպաստում են Կոմիտասի ստեղծագործական անհատականության, գեղագիտական մտածողության և մշակութային գաղափարների ճանաչմանը։ Մատենագիտական տեղեկությունները կարևոր նշանակություն ունեն նրա ստեղծագործությունների, գիտական ուսումնասիրությունների և կյանքի ու գործունեության վերաբերյալ հրատարակությունների որոնման ու համակարգման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտագործվել գրադարանային, գիտահետազոտական, կրթական և մշակութային գործունեության ընթացքում՝ որպես տեղեկատու և օժանդակ աղբյուր։ Այն նպաստում է կոմիտասյան ժառանգության հանրահռչակմանը, հայ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտության նկատմամբ հետաքրքրության խորացմանը, ինչպես նաև ազգային երաժշտական արժեքների պահպանմանն ու ուսումնասիրությանը։ Հրատարակությունը նախատեսված է երաժշտագետների, արվեստաբանների, գրադարանագետների, մատենագետների, մշակութաբանների, մանկավարժների, ուսանողների և հայ երաժշտական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ինֆրակարմիր տիրույթում աշխատող միկրոկոնտրոլերով կառավարվող ռադիոմետրիկ համակարգի մշակմանը և հետազոտմանը։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է նախագծել չափիչ համակարգ, որը կարող է ինֆրակարմիր ճառագայթումը հայտնաբերել, չափել և մշակել ստացված ազդանշանը՝ օգտագործելով միկրոկոնտրոլերային կառավարման և թվային մշակման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են ինֆրակարմիր ճառագայթման ֆիզիկական առանձնահատկությունները, ռադիոմետրիկ չափումների սկզբունքները, ճառագայթման ընդունիչների և էլեկտրոնային հանգույցների աշխատանքի մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի կառուցվածքային սխեմայի մշակմանը, սենսորների և ընդունիչների ընտրությանը, ազդանշանի ուժեղացման ու նախնական մշակման հանգույցներին, անալոգաթվային փոխակերպմանը և միկրոկոնտրոլերի միջոցով ստացված տվյալների մշակմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև չափման ճշտության վրա ազդող գործոնները, այդ թվում՝ շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանը, ֆոնային ճառագայթումը, էլեկտրոնային աղմուկը, ընդունիչի զգայունությունը և համակարգի տրամաչափման առանձնահատկությունները։ Կարևոր խնդիր է չափիչ համակարգի ծրագրային ապահովման մշակումը, որը պետք է ապահովի տվյալների հավաքագրումը, մշակումը, ցուցադրումը և անհրաժեշտության դեպքում կառավարման ազդանշանների ձևավորումը։ Հետազոտության ընթացքում գնահատվում են համակարգի հիմնական տեխնիկական բնութագրերը, աշխատանքի կայունությունը, չափման դինամիկ տիրույթը, զգայունությունը և հնարավոր սխալանքները։ Միկրոկոնտրոլերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս համակարգը դարձնել ավելի ճկուն, ավտոմատացված և հարմարեցվող՝ միաժամանակ նվազեցնելով առանձին կառավարման հանգույցների քանակը։ Մշակված մոտեցումը կարող է կիրառվել ջերմային ճառագայթման չափման, տեխնիկական ախտորոշման, գիտական փորձարարական սարքավորումների, արդյունաբերական վերահսկողության և ինֆրակարմիր ճառագայթման այլ չափիչ խնդիրների լուծման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ռադիոմետրիկ չափումների, ինֆրակարմիր տեխնոլոգիաների, էլեկտրոնիկայի և ներկառուցված համակարգերի սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել չափման արդյունավետ, ավտոմատացված և տեխնիկապես հուսալի համակարգ։

Գրականություն

Թատերագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս ատենախոսությունը նվիրված է նացիստական Գերմանիայում ձևավորված թատերական առանձնահատուկ երևույթի՝ թինգշփիլի (Thingspiel) ուսումնասիրությանը՝ որպես նացիստական գաղափարախոսության քարոզչության և հասարակական գիտակցության վրա ազդեցություն գործելու միջոց։ Քննության են առնվում թինգշփիլի առաջացման պատմաքաղաքական նախադրյալները, դրա գաղափարական հիմքերը և նացիստական վարչակարգի մշակութային քաղաքականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թինգշփիլի՝ որպես երգչախմբային, զանգվածային և ազգային-պաշտամունքային թատրոնի առանձնահատկություններին, բեմադրական կառուցվածքին, խորհրդանշական արտահայտչամիջոցներին և հանդիսատեսի ներգրավման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են թատերական ներկայացումների միջոցով զանգվածային ինքնության ձևավորման, հասարակության գաղափարական համախմբման և նացիստական «ազգային միաբանության» (Volksgemeinschaft) գաղափարի տարածման նպատակները։ Քննարկվում են թինգշփիլի գեղարվեստական և քարոզչական գործառույթների փոխհարաբերությունները, թատերական արվեստի քաղաքական գործիքավորման մեխանիզմները և զանգվածային ներկայացումների ազդեցության հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են թինգշփիլի կապերը գերմանական թատերական ավանդույթների, ծիսական ներկայացումների, քաղաքական խորհրդանշանների և ամբողջատիրական մշակույթի դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նացիստական գաղափարախոսության տարածման գործում թատրոնի օգտագործման պատմական փորձին, արվեստի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև քարոզչական թատրոնի գեղագիտական ու գաղափարական հակասություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թատերագիտության, գերմանական թատրոնի պատմության, մշակութաբանության, քաղաքական քարոզչության և ամբողջատիրական վարչակարգերի մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխարհագրություն

Աշխարհագրական գիտելիքների համակարգված ներկայացմանն ուղղված այս աշխատությունը նվիրված է Երկրի, նրա բնական միջավայրի, տարածքային կառուցվածքի և բնակեցված աշխարհի ընդհանուր ուսումնասիրությանը։ Որպես ընդհանուր աշխարհագրության բնագավառին պատկանող ուսումնական աշխատություն՝ այն ներկայացնում է աշխարհագրական գիտելիքների համապարփակ ընկալման կարևորությունը՝ ընդգծելով Երկրի մակերևույթի, բնական պայմանների, աշխարհագրական տարածքների և մարդկային գործունեության միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունը։ Ընդհանուր աշխարհագրությունը միավորում է Երկրի բնական առանձնահատկությունների և հասարակական կյանքի տարածքային կազմակերպման վերաբերյալ գիտելիքները՝ հնարավորություն տալով հասկանալու աշխարհագրական երևույթների առաջացման պայմանները, տարածման օրինաչափությունները և փոխազդեցությունները։ Այս բնագավառի ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում Երկրի մակերևույթի կառուցվածքը, ցամաքների և ջրային տարածքների հարաբերակցությունը, մայրցամաքների ու օվկիանոսների առանձնահատկությունները, կլիմայական պայմանները, ջրային համակարգերը, հողային ծածկույթը, բուսական և կենդանական աշխարհի տարածումը, ինչպես նաև բնակչության և բնակավայրերի աշխարհագրական բաշխվածությունը։ Ընդհանուր աշխարհագրական մոտեցումը թույլ է տալիս առանձին երևույթները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ բնական և հասարակական պայմանների միասնական համակարգում՝ բացահայտելով դրանց փոխադարձ ազդեցությունն ու տարածքային տարբերությունները։ Նման աշխատության ուսումնական նշանակությունը պայմանավորված է աշխարհագրական հասկացությունների համակարգման, տարածական մտածողության զարգացման և աշխարհի մասին ամբողջական պատկերացման ձևավորման հնարավորությամբ։ Աշխարհագրական գիտելիքները նպաստում են քարտեզների, տարածական նկարագրությունների և աշխարհագրական տվյալների ընկալմանը, տարբեր տարածաշրջանների առանձնահատկությունների համեմատությանը, ինչպես նաև բնական միջավայրի և մարդկային հասարակության փոխհարաբերությունների գիտակցմանը։ Աշխարհագրությունը կարևոր դեր ունի նաև բնության բազմազանության, բնական ռեսուրսների, բնակլիմայական տարբերությունների և տարածքների տնտեսական ու մշակութային առանձնահատկությունների ընկալման գործում։ Այդ գիտելիքների միջոցով ընթերցողը կարող է ձևավորել ավելի լայն աշխարհայացք, հասկանալ աշխարհագրական դիրքի ազդեցությունը բնակչության կենսակերպի և հասարակությունների զարգացման վրա, ինչպես նաև գիտակցել Երկրի բնական համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ 19-րդ դարում ընդհանուր աշխարհագրության ուսումնական աշխատությունների տարածումը կապված էր աշխարհագրական գիտելիքների ընդլայնման, կրթական համակարգերի զարգացման և գիտական տեղեկությունների ավելի լայն լսարանին հասանելի դարձնելու գործընթացների հետ։ Այդ ժամանակաշրջանում աշխարհագրությունը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում աշխարհիկ կրթության մեջ՝ նպաստելով աշխարհի տարբեր մասերի, ժողովուրդների, բնական պայմանների և տարածքային առանձնահատկությունների վերաբերյալ համակարգված գիտելիքների ձեռքբերմանը։ Հայերենով աշխարհագրական գրականության հրատարակումը լրացուցիչ նշանակություն ուներ, քանի որ նպաստում էր գիտելիքի փոխանցմանը մայրենի լեզվով, մասնագիտական բառապաշարի զարգացմանը և աշխարհագրական հասկացությունների ներառմանը հայալեզու կրթական միջավայրում։ Թիֆլիսը 19-րդ դարի ընթացքում հայ մշակութային, գիտական, կրթական և տպագրական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ձևավորվում ու զարգանում էին հայերեն ուսումնական գրականության տարբեր ուղղություններ։ Այս միջավայրում հրատարակված աշխարհագրական աշխատությունները կարևոր նշանակություն ունեին գիտելիքի տարածման, ուսումնական նյութերի բազմազանության և հայալեզու կրթության ընդլայնման տեսանկյունից։ Ընդհանուր աշխարհագրության վերաբերյալ այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ աշխարհագրական գրականության պատմության, գիտական գիտելիքների տարածման, 19-րդ դարի կրթական մշակույթի և աշխարհագրության դասավանդման ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է ծառայել որպես պատմական նյութ՝ պարզելու, թե ինչպես էին աշխարհագրական գիտելիքները ներկայացվում հայալեզու ուսումնական միջավայրում և ինչ տեղ էր հատկացվում աշխարհի բնական ու հասարակական առանձնահատկությունների համակարգված ուսումնասիրմանը։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է աշխարհաճանաչողության զարգացման, տարածական մտածողության խթանման և բնության ու հասարակության փոխկապակցվածության ընկալման կրթական նշանակությամբ։ Որպես պատմական աշխարհագրական հրատարակություն՝ այն ներկայացնում է հայերեն գիտական և ուսումնական գրականության զարգացման կարևոր ուղղություններից մեկը՝ ընդգծելով աշխարհագրության դերը կրթության, գիտելիքի տարածման և աշխարհի մասին ամբողջական պատկերացումների ձևավորման գործում։

Lեզվաբանություն

РУССКИЙ ЯЗЫК И КУЛЬТУРА ДЕЛОВОЙ РЕЧИ աշխատությունը ռուսաց լեզվի գործարար հաղորդակցության և պաշտոնական ոճի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գործնական և մասնագիտական խոսքի մշակույթի հիմունքները, այն բացատրում է պաշտոնական-գործարար ոճի լեզվական առանձնահատկությունները՝ հստակություն, ճշգրտություն, ստանդարտացված արտահայտություններ և տերմինաբանություն, գիրքը ընդգրկում է գործնական փաստաթղթերի կազմման կանոնները՝ նամակներ, դիմումներ, պայմանագրեր և հաշվետվություններ, ինչպես նաև գործարար հաղորդակցության էթիկետը՝ բանավոր և գրավոր ձևերով, միաժամանակ ներկայացնելով սխալների կանխման և ճիշտ լեզվական ձևակերպումների օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ուսանողների, տնտեսագետների և գործարար հաղորդակցության ոլորտում աշխատող մասնագետների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քրեական իրավունքում հանցավոր վարքագծի հրահրման իրավական բնույթի, սահմանների և դրա հետ կապված պատասխանատվության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ անձի մոտ հանցավոր մտադրության ձևավորման կամ դրա իրականացման վրա ազդեցություն է գործում մեկ այլ անձ կամ իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչ, ինչի հետևանքով առաջանում է իրավաչափ գործողությունը անթույլատրելի հրահրումից տարբերակելու անհրաժեշտություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության փոխկապակցվածությանը, քանի որ նման դեպքերի իրավական գնահատումը կարող է նշանակություն ունենալ ոչ միայն արարքի որակման, այլև ապացույցների թույլատրելիության, արդար դատաքննության իրավունքի և իրավապահ գործունեության օրինականության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են հրահրող վարքագծի հիմնական իրավական հատկանիշները, անձի նախնական հանցավոր մտադրության առկայության կամ բացակայության նշանակությունը, նախաձեռնության աղբյուրը և պետական մարմինների միջամտության թույլատրելի սահմանները։ Կարևորվում է հանցագործության բացահայտման նպատակով իրականացվող օրինական վերահսկողական գործողությունների և այնպիսի միջամտության տարբերակումը, որի դեպքում իրավապահ մարմինների գործողություններն իրենք կարող են վճռորոշ ազդեցություն ունենալ հանցավոր վարքագծի առաջացման վրա։ Թեման դիտարկվում է նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության համատեքստում՝ հատկապես արդար դատաքննության, իրավական որոշակիության և պետական իշխանության կամայական միջամտությունից պաշտպանության սկզբունքների տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել տարբեր իրավական համակարգերում ձևավորված տեսական մոտեցումների և դատական պրակտիկայի համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու նման իրավիճակների գնահատման ընդհանուր և տարբերակիչ չափանիշները։ Առանձին նշանակություն ունի քրեական պատասխանատվության անհատականացման հարցը, քանի որ անհրաժեշտ է հստակ գնահատել յուրաքանչյուր մասնակցի վարքագիծը, մտադրությունը և փաստացի դերը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև իրավական կարգավորման հնարավոր բացերին և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող մեկնաբանման խնդիրներին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քրեական իրավունքի, քրեական դատավարության և մարդու իրավունքների պաշտպանության սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով հստակեցնել հանցավոր վարքագծի բացահայտման օրինական մեթոդների ու անթույլատրելի հրահրման սահմանները և նպաստել համապատասխան իրավական չափանիշների հետևողական կիրառմանը։