Կատարած աշխարհի կամ 1872 թվականի գիսավորն ու նրա զորությունը

Հոգեբանություն

Աշխատանքը նվիրված է անձի անհատական բնութագրերի և ինքնակառավարման փոխներգործության օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատության ուսանողների օրինակով, համեմատելով հարաբերական հանգստի և քննական լարվածության պայմաններում դրանց դրսևորումները։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ անձի վարքն ու գործունեության արդյունավետությունը պայմանավորված են ոչ միայն նրա կայուն անհատական առանձնահատկություններով, այլև տարբեր իրավիճակներում սեփական հույզերը, ուշադրությունը, վարքը և գործունեությունը գիտակցաբար կարգավորելու կարողությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են ուսանողի անձնային հատկությունները կապված ինքնակառավարման գործընթացների հետ և ինչպես կարող է այդ փոխկապակցվածությունը փոփոխվել բարձր հոգեբանական լարվածության պայմաններում։ Հարաբերական հանգստի իրավիճակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ինքնակառավարման սովորական դրսևորումները, մինչդեռ քննության շրջանը դիտարկվում է որպես բարձր պատասխանատվությամբ, ժամանակային սահմանափակումներով և գնահատման սպասումով պայմանավորված իրավիճակ, որը կարող է առաջացնել սթրեսային լարվածություն և պահանջել ինքնակարգավորման ավելի մեծ ռեսուրսներ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել անձի այնպիսի բնութագրեր, ինչպիսիք են անհանգստության մակարդակը, հուզական կայունությունը, ակտիվությունը, ինքնագնահատականը, պատասխանատվությունը, նպատակասլացությունը, նախաձեռնողականությունը և հաղորդակցական առանձնահատկությունները։ Դրանց համադրումը ինքնակառավարման ցուցանիշների հետ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե որ անձնային հատկանիշներն են նպաստում բարդ իրավիճակներում սեփական գործունեությունը արդյունավետ կազմակերպելուն, իսկ որոնք կարող են կապված լինել լարվածության նկատմամբ ավելի բարձր զգայունության հետ։ Ինքնակառավարումը կարող է դիտարկվել որպես նպատակների սահմանման, գործողությունների պլանավորման, սեփական վարքի վերահսկման, արդյունքների գնահատման և անհրաժեշտության դեպքում գործողությունների շտկման փոխկապակցված գործընթաց։ Քննական իրավիճակում այս համակարգը ստանում է առանձնահատուկ նշանակություն, քանի որ ուսանողից պահանջվում է միաժամանակ կառավարել ժամանակը, պահպանել ուշադրությունը, հաղթահարել հուզական լարվածությունը և արդյունավետ օգտագործել ձեռք բերած գիտելիքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկու տարբեր իրավիճակների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե արդյոք քննական լարվածությունը փոխում է անձնային հատկանիշների և ինքնակառավարման միջև եղած կապերի ուժգնությունն ու բնույթը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն անձանց բնութագրերը, որոնք հատկապես նշանակալի են սթրեսային պայմաններում ինքնակարգավորման արդյունավետության պահպանման համար։ Մանկավարժական ԲՈՒՀ-ի ուսանողների ուսումնասիրությունն ունի նաև գործնական նշանակություն, քանի որ ապագա մանկավարժի մասնագիտական գործունեությունը պահանջում է բարձր մակարդակի հուզական և վարքային ինքնակառավարում, պատասխանատվություն, արագ հարմարվելու ունակություն և տարբեր իրավիճակներում սեփական վարքը նպատակային կազմակերպելու կարողություն։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել ուսանողների հոգեբանական աջակցության, քննությունների նախապատրաստման արդյունավետ մեթոդների մշակման, սթրեսի կառավարման ծրագրերի և մասնագիտական պատրաստվածության կատարելագործման գործընթացներում։ Կարևոր է նաև այն հանգամանքը, որ ինքնակառավարման զարգացումը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես անհատական հոգեբանական խնդիր, այլև որպես ապագա մասնագիտական գործունեության կարևոր բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը փորձում է բացահայտել անձի կայուն բնութագրերի և ինքնակառավարման համակարգի փոխադարձ կապերը տարբեր հոգեբանական պայմաններում՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է իրավիճակային լարվածությունը փոփոխել այդ փոխհարաբերությունները և ինչ նշանակություն ունի ինքնակարգավորման կարողությունը ուսանողի արդյունավետ գործունեության, հոգեբանական կայունության և մասնագիտական զարգացման համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է գլանական արևային ջրատաքացուցիչի կառուցվածքի մշակմանը, դրա աշխատանքի տեսական և գործնական հաշվարկներին, նախագծման առանձնահատկություններին ու փորձնական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել արևային էներգիայի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները ջրի տաքացման գործընթացում և առաջարկել տեխնիկական լուծում, որը կարող է ապահովել արևային ճառագայթման էներգիայի հնարավորինս արդյունավետ փոխակերպումը ջերմային էներգիայի։ Ներկայացվում են արևային ջրատաքացուցիչների աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, ջերմափոխանակության գործընթացները, արևային ճառագայթման ազդեցությունը համակարգի արդյունավետության վրա և սարքի հիմնական կառուցվածքային տարրերի փոխկապակցվածությունը։ Մանրամասն ուշադրություն է դարձվում գլանական կառուցվածքի ընտրությանը, դրա երկրաչափական և ջերմատեխնիկական պարամետրերի որոշմանը, ջերմակլանիչի, ջերմափոխանակիչի, ջրի շրջանառության և ջերմամեկուսացման համակարգերի նախագծմանը։ Հաշվարկային մեթոդաբանության միջոցով գնահատվում են սարքի ջերմային արտադրողականությունը, ջրի տաքացման արագությունը, ջերմային կորուստները և օգտակար գործողության արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով արևային ճառագայթման ինտենսիվությունը, շրջակա միջավայրի պայմանները և համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է նախագծված համակարգի փորձարկումը, որի միջոցով տեսական հաշվարկների արդյունքները համեմատվում են իրական աշխատանքի ընթացքում ստացված տվյալների հետ։ Փորձնական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառուցվածքի առավելություններն ու սահմանափակումները, գնահատելու դրա աշխատանքի կայունությունը և որոշելու այն գործոնները, որոնք առավել էական ազդեցություն ունեն ջրատաքացուցիչի արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքում ձևավորվում է արևային ջրատաքացման համակարգի նախագծման և հաշվարկի գործնական մոտեցում, որը կարող է կիրառվել նմանատիպ սարքերի հետագա կատարելագործման և նախագծման համար։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է արևային էներգիայի կիրառման, էներգախնայողության և վերականգնվող էներգետիկ համակարգերի զարգացման տեսանկյունից և կարող է հետաքրքրել ջերմատեխնիկայի, էներգետիկայի, մեքենաշինության և ինժեներական նախագծման ոլորտների մասնագետներին ու ուսանողներին։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է աբսուրդի դրամայի ժանրում հերոսի և հակահերոսի կերպարների վերաիմաստավորման խնդրին՝ ընդգծելով ավանդական դրամատուրգիական կառուցվածքների քայքայումը և մարդու գոյաբանական վիճակի նոր ներկայացումները XX դարի թատերական մտածողության մեջ։ Աշխատությունում վերլուծվում է, թե ինչպես աբսուրդի դրամայում հերոսական և հակահերոսական դասական հակադրությունը կորցնում է իր հստակ սահմանները՝ փոխարինվելով կերպարային անորոշությամբ, գործողության մերժմամբ և իմաստի փնտրտուքի անընդհատ ձախողմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դրամատուրգներին, որոնց ստեղծագործություններում կերպարները հաճախ զրկված են ավանդական նպատակայնությունից և գործում են գոյաբանական դատարկության, լեզվական խզումների և իրականության անհեթեթության պայմաններում։ Քննարկվում է նաև լեզվի և հաղորդակցության ճգնաժամը որպես կերպարների միջև հարաբերությունների հիմնական խաթարող գործոն, ինչը հանգեցնում է ոչ միայն հերոսական գործողության բացակայության, այլ նաև ինքնության տարրալուծման։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ աբսուրդի դրամայում հերոսը հաճախ դառնում է հակահերոսի արտացոլում կամ նույնիսկ այդ հակադրության ամբողջական մերժում՝ ստեղծելով նոր տիպի թատերական կերպար, որը գոյություն ունի ոչ թե գործողության, այլ սպասման, լռության և իմաստազուրկ կրկնության մեջ։ Նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես է աբսուրդի դրաման վերաձևավորում դասական դրամատուրգիական կատեգորիաները և ստեղծում նոր ընկալում մարդու և աշխարհի հարաբերությունների մասին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգերում մեխանիկական ջրամատակարարումից ինքնահոս եղանակի անցման ջրատնտեսական նպատակահարմարության և հիմնավորման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ոռոգման ջրի տեղափոխման ու բաշխման գործող համակարգերի արդյունավետության գնահատումն է՝ հաշվի առնելով ջրային ռեսուրսների օգտագործումը, տեղանքի ռելիեֆային պայմանները, ոռոգվող հողատարածքների տեղաբաշխումը և համակարգերի տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Մեխանիկական ոռոգման դեպքում ջրի տեղափոխումը կապված է պոմպային համակարգերի աշխատանքի և համապատասխան էներգետիկ ծախսերի հետ, մինչդեռ ինքնահոս համակարգերում ջրի շարժման համար հնարավորության սահմաններում օգտագործվում է տեղանքի բնական բարձրությունների տարբերությունը։ Այդ պատճառով հետազոտության կարևոր ուղղություններից է այն տարածքների և ջրատնտեսական համակարգերի առանձնացումը, որտեղ ինքնահոս ջրամատակարարման կիրառումը կարող է տեխնիկապես և տնտեսապես հիմնավորված լինել։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ջրաղբյուրների և ոռոգվող տարածքների փոխադարձ բարձրադիր դիրքերը, ջրանցքների ու խողովակաշարերի կառուցվածքը, ջրի պահանջարկը, տեղափոխման ընթացքում առաջացող կորուստները և գործող պոմպակայանների շահագործման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջրային հաշվեկշռի գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է համադրել առկա ջրային ռեսուրսները գյուղատնտեսական հողերի ոռոգման պահանջարկի հետ և որոշել համակարգի աշխատանքի հնարավոր սահմանափակումները։ Կարող է գնահատվել նաև մեխանիկական և ինքնահոս տարբերակների տնտեսական արդյունավետությունը՝ դիտարկելով էներգիայի սպառման, ենթակառուցվածքների պահպանման, վերակառուցման և երկարաժամկետ շահագործման հետ կապված գործոնները։ Ինքնահոս համակարգերի զարգացման հարցը կարևոր է նաև էներգաարդյունավետության տեսանկյունից, քանի որ պոմպային բարձրացումների նվազեցումը կարող է սահմանափակել ոռոգման համակարգի կախվածությունը էլեկտրաէներգիայից։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ջրամատակարարման հուսալիությունը, սեզոնային ջրապահովվածությունը, տարածքային առանձնահատկությունները և ոռոգման ցանցի կառավարման պահանջները, որպեսզի համակարգի վերափոխումը չհանգեցնի ջրի հասանելիության անհավասարության։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ջրային տնտեսության, հիդրոտեխնիկայի, ոռոգման համակարգերի կառավարման և գյուղատնտեսական ջրօգտագործման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել մեխանիկական ոռոգման համակարգերի հնարավոր փոխարինումը ինքնահոս ջրամատակարարմամբ և բարձրացնել Հայաստանի ոռոգման ենթակառուցվածքների ջրային ու էներգետիկ արդյունավետությունը։

Պատմություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Ելիզավետպոլի նահանգի համապարփակ պատմաաշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական նկարագիրը՝ որպես Ռուսական կայսրության կարևոր վարչատարածքային միավորներից մեկը Կովկասում, ընդգրկելով նրա ձևավորման պատմական նախադրյալները, վարչական կառուցվածքը, բնակչության էթնիկ կազմը և տնտեսական զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Նահանգը ձևավորվել է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին և իր կենտրոնով՝ Ելիզավետպոլ քաղաքով (ներկայիս Գյանջա), դարձել է տարածաշրջանային կառավարման, առևտրի և մշակութային փոխազդեցությունների կարևոր հանգույց։ Աշխատության մեջ մանրամասնորեն ներկայացվում են նահանգի բնական պայմանները՝ լեռնային և հարթավայրային գոտիների համադրությամբ, կլիմայական առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսության զարգացման վրա, որտեղ հիմնական տեղ են զբաղեցրել հացահատիկային մշակաբույսերը, այգեգործությունը, խաղողագործությունը և անասնապահությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում է նահանգի տնտեսական ենթակառուցվածքը՝ ներառյալ ճանապարհային ցանցի զարգացումը, շուկաների ձևավորումը և Կովկասյան երկաթուղու ազդեցությունը տարածաշրջանի ինտեգրման վրա համառուսական տնտեսական համակարգին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմազգ բնակչության կառուցվածքին, որտեղ համակեցել են տարբեր էթնիկ և կրոնական խմբեր, ինչը ձևավորել է բարդ սոցիալական հարաբերությունների համակարգ և երբեմն նաև հակասություններ։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև վարչական կառավարման մեխանիզմներին, դատական և հարկային համակարգերին, ինչպես նաև տեղական ինքնակառավարման սահմանափակ ձևերին, որոնք բնորոշ էին կայսերական կառավարման մոդելին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Ելիզավետպոլի նահանգը ներկայացնում է որպես անցումային տարածաշրջան՝ որտեղ համադրվել են ավանդական գյուղատնտեսական տնտեսությունը, կայսերական վարչական վերահսկողությունը և աստիճանական արդիականացման գործընթացները, ձևավորելով Կովկասի պատմական զարգացման կարևոր շերտերից մեկը։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է միկրոպոլյար առաձգական օրթոտրոպ ձողերի ստատիկ վիճակների կիրառական մոդելների կառուցման և դրանց համեմատական վերլուծության խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ժամանակակից կառուցվածքային մեխանիկայի տեսական հիմքերը։ Վերլուծվում են միկրոպոլյար միջավայրերի առանձնահատկությունները, ներքին մոմենտների և պտտական դեֆորմացիաների ազդեցությունը լարվածային-դեֆորմացիոն վիճակների վրա, ինչպես նաև օրթոտրոպ նյութերի անիզոտրոպ հատկությունների դերը մեխանիկական վարքագծում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր սահմանային պայմանների դեպքում ստատիկ հավասարակշռության մոդելավորմանը, հաշվարկային մեթոդների կիրառմանը և ստացված արդյունքների ճշգրտության գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև իրականացնում է տարբեր մոդելների համեմատական վերլուծություն՝ գնահատելով դասական և միկրոպոլյար տեսությունների միջև տարբերությունները և դրանց կիրառելիությունը ինժեներական խնդիրներում։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական արդյունքներ և թվային մոտեցումներ, որոնք կարող են օգտագործվել նոր սերնդի թեթև և բարձր դիմացկուն կառուցվածքների նախագծման մեջ։