Квантовые критические явления в нелинейно-оптических параметрических процессах

Социология

Այս արտահայտությունը վերաբերում է ժամանակի ընկալման երկակի շարժմանը, որտեղ անցյալի վերանայումը դառնում է ապագայի ձևավորման հիմք։ Այն ընդգծում է այն գաղափարը, որ հասարակությունները, անհատները կամ մշակույթները զարգանում են ոչ միայն նոր փորձառությունների և նորարարությունների միջոցով, այլ նաև անցյալի հիշողությունների, պատմական փորձի և կուտակված իմաստների քննության միջոցով։ «Հետ նայելը» այստեղ նշանակում է պատմական գիտակցության ձևավորում՝ սխալների, ձեռքբերումների և կորուստների վերլուծություն, մինչդեռ «առաջ շարժվելը» արտահայտում է այդ գիտելիքի հիման վրա նոր ռազմավարությունների, արժեքների և նպատակների ձևավորում։ Այս մոտեցումը հաճախ կիրառվում է կրթության, քաղաքականության, մշակութային վերակառուցման և սոցիալական զարգացման ոլորտներում՝ որպես մեթոդ, որը թույլ է տալիս համադրել հիշողությունը և նորարարությունը՝ կանխելով անցյալի սխալների կրկնությունը և միաժամանակ խթանելով առաջընթացը։ Միաժամանակ այն ունի նաև փիլիսոփայական խորություն, քանի որ հարցադրում է ժամանակի գծային ընկալումը և առաջարկում է այն դիտարկել որպես փոխկապակցված գործընթաց, որտեղ անցյալն ու ապագան փոխադարձաբար պայմանավորում են ներկայի իմաստավորումը։

Религия

Սույն հրատարակությունը քրիստոնեական աղոթական գրականության փոքրածավալ, ուսուցողական և հոգևոր-դաստիարակչական բնույթի ժողովածու է, որը նախատեսված է շաբաթվա յուրաքանչյուր օրվա համար առանձին աղոթքների ընթերցանության և անձնական նվիրումի կազմակերպման համար։ Գրքի հիմնական նպատակն է հավատացյալին ապահովել ամենօրյա աղոթական կյանքի համար անհրաժեշտ հոգևոր նյութով՝ աղոթքը դարձնելով նրա առօրյայի կանոնավոր և գիտակցված մասը։ Շաբաթվա օրերի հաջորդականությամբ աղոթքների կազմակերպումը արտահայտում է քրիստոնեական հոգևոր ավանդության մեջ ժամանակի սրբագործման գաղափարը, ըստ որի՝ մարդու յուրաքանչյուր օրը կարող է վերածվել Աստծո հետ հաղորդակցության, ինքնաքննության, երախտագիտության և հոգևոր զորացման առիթի։ Աղոթքը քրիստոնեական հավատքի կարևորագույն արտահայտություններից է, որի միջոցով մարդը դիմում է Աստծուն՝ ներկայացնելով իր խնդրանքները, գոհունակությունը, ապաշխարությունը, հույսերն ու հոգևոր ձգտումները։ Այն ոչ միայն պաշտամունքային գործողություն է, այլև ներքին կյանքի կազմակերպման միջոց, որը նպաստում է հավատքի ամրապնդմանը, խղճի մաքրագործմանը և բարոյական արժեքների գիտակցմանը։ Աշխատության բովանդակային ուղղվածության հիմքում ընկած է շաբաթվա յուրաքանչյուր օրվա հոգևոր իմաստավորման սկզբունքը։ Երկուշաբթիից մինչև կիրակի օրերի համար նախատեսված աղոթական ընթերցումները հնարավորություն են տալիս հավատացյալին իր ամենօրյա զբաղմունքների ընթացքում պահպանելու հոգևոր կենտրոնացումը և քրիստոնեական արժեքների նկատմամբ հետևողական վերաբերմունքը։ Ամենօրյա աղոթքի միջոցով մարդը կարող է արտահայտել իր երախտագիտությունը կյանքի և աստվածային շնորհների համար, խնդրել իմաստություն ու առաջնորդություն, ուժ՝ դժվարությունները հաղթահարելու, համբերություն՝ փորձությունների ժամանակ, և ներողամտություն՝ սեփական սխալների ու մեղքերի համար։ Այսպիսի աղոթական ավանդույթը նպաստում է մարդու ներքին հավասարակշռության ձևավորմանը և նրա անձնական կյանքի կապակցմանը քրիստոնեական բարոյական սկզբունքների հետ։ Ժողովածուի հոգևոր գաղափարական առանցքը հավատքի, հույսի, սիրո, խոնարհության, ապաշխարության և աստվածային ողորմածության արժեքներն են։ Աղոթական խոսքը հավատացյալին հրավիրում է գիտակցելու սեփական մարդկային սահմանափակումները, ձգտելու բարոյական կատարելագործման և իր հարաբերությունները կառուցելու սիրո, արդարության ու գթասրտության սկզբունքներով։ Այն կարևորում է ոչ միայն անձնական հոգևոր փրկության ձգտումը, այլև մերձավորների բարօրության, խաղաղության և փոխադարձ սիրո համար աղոթելու անհրաժեշտությունը։ Այս առումով աղոթքը հանդես է գալիս որպես անհատական և համայնքային հոգևոր կյանքի միավորող միջոց։ Շաբաթվա օրերի համար առանձնացված աղոթքների համակարգը նաև դաստիարակչական նշանակություն ունի, քանի որ ձևավորում է կանոնավոր ընթերցանության սովորություն և հավատացյալին սովորեցնում հոգևոր կյանքին տրամադրել ամենօրյա ժամանակ։ Աղոթական պարբերականությունը նպաստում է ինքնաքննության և ինքնակատարելագործման շարունակական գործընթացին։ Յուրաքանչյուր նոր օր հնարավորություն է ընձեռում վերանայելու սեփական վարքը, գնահատելու անցած ժամանակը, գիտակցելու պարտականությունները և նորոգելու Աստծո հանդեպ հավատարմությունը։ Այս մոտեցումը աղոթքը դարձնում է ոչ միայն անձնական խնդրանքների արտահայտման, այլև հոգևոր կարգապահության ու բարոյական ինքնադաստիարակության կարևոր միջոց։ Գրական և կառուցվածքային առումով հրատարակությունը պատկանում է համառոտ աղոթագրքերի ժանրին։ Նման ժողովածուներին բնորոշ են պարզ, անմիջական և պաշտամունքային նպատակին համապատասխան շարադրանքը, աղոթքների թեմատիկ կամ ժամանակային դասավորությունը և գործնական կիրառության հարմարությունը։ Համառոտ ձևաչափը հնարավորություն է տալիս աղոթքները ներառելու առօրյա ընթերցանության մեջ՝ առանց բարդ նախապատրաստության կամ հատուկ պայմանների։ Աղոթական գրականության լեզվական առանձնահատկությունը պայմանավորված է դիմումի, խնդրանքի, գոհության և փառաբանության արտահայտչական ձևերով։ Դրանցում կարևոր նշանակություն ունեն անկեղծությունը, հոգևոր ապրումը և հավատացյալի անմիջական հաղորդակցությունը աստվածայինի հետ։ Նման աշխատությունները կարող էին ծառայել ինչպես անհատական աղոթքի, այնպես էլ ընտանեկան և համայնքային հոգևոր ընթերցանության նպատակներին՝ նպաստելով աղոթական ավանդության պահպանմանն ու տարածմանը։ Հրատարակության պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է XIX դարի Կալկաթայի հայ համայնքի կրոնական, կրթական և տպագրական կյանքի առանձնահատկություններով։ Կալկաթան այդ ժամանակաշրջանում Հնդկաստանի հայկական համայնքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ հայերեն գրքի տպագրությունը կարևոր դեր ուներ ազգային լեզվի, գրականության և հոգևոր ինքնության պահպանման գործում։ Հայկական համայնքի կրոնական կյանքը սերտորեն կապված էր եկեղեցական ավանդությունների, քրիստոնեական կրթության և հայերեն գրավոր մշակույթի շարունակականության հետ։ Աղոթագրքերի հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ուներ հատկապես այն համայնքների համար, որոնք աշխարհագրորեն հեռու էին հայկական պատմական կենտրոններից և կարիք ունեին մայրենի լեզվով հոգևոր գրականության։ Մկրտող Միսոնարաց տպարանում լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է Կալկաթայի հայերեն տպագրական գործունեության և հոգևոր գրքի նկատմամբ համայնքային պահանջարկի մասին։ Այն արտացոլում է հայ գրքի աշխարհագրական տարածվածությունը և հայկական հոգևոր մշակույթի պահպանմանն ուղղված ջանքերը Հնդկաստանի բազմամշակութային միջավայրում։ Այսպիսի գրքերի հրատարակումը նպաստում էր հայերեն աղոթական խոսքի փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին, քրիստոնեական հավատքի պահպանմանը և համայնքի անդամների հոգևոր կապի ամրապնդմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, եկեղեցական պատմության, կրոնագիտության, հայ գրքի պատմության և հայկական սփյուռքի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողների համար։ Այն կարևոր նյութ է XIX դարի հայերեն աղոթագրական գրականության, Կալկաթայի հայկական համայնքի հոգևոր կյանքի և Հնդկաստանում հայ տպագրության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է աղոթական կյանքի կազմակերպման գործնական նշանակությամբ և հոգևոր բովանդակության համընդհանուր բնույթով։ Այն կարող է հետաքրքրել քրիստոնեական աղոթագրքերով, հայ եկեղեցական գրականությամբ և հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Իր թեմատիկ ուղղվածությամբ հրատարակությունը ներկայացնում է ամենօրյա աղոթքը որպես հավատքի պահպանման, հոգևոր ինքնակազմակերպման և բարոյական կատարելագործման միջոց՝ ընդգծելով քրիստոնեական ավանդության մեջ ժամանակի, աղոթքի և մարդու ներաշխարհի ներդաշնակ կապը։

Лингвистика

Հայերենի պատմական գրական լեզվի՝ գրաբարի ուսուցմանն ուղղված այս աշխատությունը նախատեսված է լեզվի հնագույն գրավոր ձևի հիմնական առանձնահատկությունների աստիճանական յուրացման և դասական հայերենի լեզվական կառուցվածքի հետ ծանոթացման համար։ Վերնագրում գործածված «ի գրոց բարբառ» արտահայտությունը վերաբերում է գրավոր լեզվին՝ ի տարբերություն առօրյա խոսակցական լեզվի տարբերակների, և ընդգծում է գրաբարի՝ որպես հայ մշակույթի, գրականության, գիտության ու եկեղեցական ավանդույթի լեզվի ուսուցման նշանակությունը։ Դասընթացի առաջին տարվա համար նախատեսված լինելը մատնանշում է նյութի ներածական բնույթը և ուսուցման աստիճանական կազմակերպման սկզբունքը, որի շրջանակում սովորողը պետք է ծանոթանա գրաբարի հիմնական լեզվական օրինաչափություններին, բառապաշարին, քերականական կառուցվածքներին և գրավոր խոսքի առանձնահատկություններին։ Գրաբարը հայերենի պատմության կարևորագույն լեզվական շերտերից է, որի միջոցով պահպանվել և փոխանցվել են հայ ժողովրդի հոգևոր, գրական, պատմագրական, փիլիսոփայական, իրավական և գիտական ժառանգության բազմաթիվ արժեքավոր հուշարձաններ։ Հետևաբար դրա ուսումնասիրությունը միայն լեզվական կանոնների յուրացման խնդիր չէ, այլև հայոց պատմական հիշողության, գրական ավանդույթի և մշակութային ինքնության հետ հաղորդակցվելու միջոց։ Նման դասընթացի հիմնական կրթական նպատակը սովորողին գրավոր բնագրերի ընթերցման և ընկալման համար անհրաժեշտ սկզբնական գիտելիքներով զինելն է՝ հնարավորություն տալով ճանաչելու հին հայերենի լեզվական ձևերը, հասկանալու բառերի ու նախադասությունների կառուցվածքը և աստիճանաբար զարգացնելու պատմական տեքստերի իմաստային վերլուծության կարողությունը։ Գրաբարի ուսուցումը պահանջում է ուշադրություն դարձնել լեզվի պատմական առանձնահատկություններին, հոլովման և խոնարհման համակարգերին, քերականական ձևերի գործառույթներին, բառապաշարի իմաստային տարբերություններին և գրավոր խոսքի շարահյուսական կառուցվածքին։ Այսպիսի ուսումնական աշխատությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական գիտելիքի համակարգված փոխանցման գործընթացում, քանի որ դասընթացային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նյութը ներկայացնել հաջորդական փուլերով՝ հիմք ստեղծելով հետագա ավելի խորքային ուսումնասիրության համար։ Գրաբարի ուսուցումն առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական զարգացման ընթացքը հասկանալու համար. հին գրական լեզվի ձևերը, բառապաշարն ու քերականական համակարգը համեմատելով հետագա հայերենի փուլերի հետ՝ հնարավոր է բացահայտել լեզվական շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև գրավոր և խոսակցական լեզվական ավանդույթների փոխհարաբերությունները։ Աշխատության պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է 19-րդ դարի հայ կրթական միջավայրում դասական հայերենի ուսուցման կարևորությամբ։ Այդ ժամանակաշրջանում գրաբարի իմացությունը շարունակում էր անհրաժեշտ համարվել հին գրական և կրոնական բնագրերի ընթերցման, պատմական աղբյուրների ուսումնասիրման և հայ մտավոր ժառանգության պահպանման համար։ Կոստանդնուպոլիսը հայ տպագրության, կրթության և մտավոր կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ հրատարակվող ուսումնական գրքերը նպաստում էին լեզվական գիտելիքների տարածմանը և կրթական գործընթացի կազմակերպմանը։ Այս համատեքստում աշխատությունը ներկայացնում է ոչ միայն գրաբարի ուսուցման պատմության, այլև հայալեզու կրթական գրականության զարգացման հետաքրքրական օրինակ։ Այն կարող է արժեքավոր լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, գրաբարագիտությամբ, հայ հին գրականությամբ և 19-րդ դարի հայկական կրթական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների ու հետազոտողների համար։ Գիրքը կարևորում է դասական լեզվի ուսումնասիրությունը որպես գիտելիքի փոխանցման, պատմական բնագրերի ըմբռնման և ազգային գրավոր ժառանգության պահպանման միջոց՝ ընդգծելով գրաբարի նշանակությունը հայերենի պատմական ինքնության և հայ մշակույթի շարունակականության տեսանկյունից։

История

Աշխատությունը նվիրված է Թանահատ-Գլաձոր պատմամշակութային համալիրին՝ դրա տեղադրությանը, հնագիտական պեղումների արդյունքներին և տարածքում պահպանված վիմագիր արձանագրությունների ուսումնասիրությանը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել միջնադարյան Հայաստանի կարևոր հոգևոր և մշակութային կենտրոններից մեկի պատմական զարգացման, կառուցապատման և հասարակական նշանակության մասին։ Հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված ճարտարապետական մնացորդները, շինարարական տարրերը, կենցաղային նյութերը և այլ գտածոները կարևոր աղբյուր են բնակավայրի ու վանական համալիրի գործունեության տարբեր փուլերը վերականգնելու համար։ Հատկապես արժեքավոր են վիմագիր արձանագրությունները, որոնք պատմական տեղեկություններ են հաղորդում կառույցների հիմնադրման, վերանորոգման, նվիրատվությունների, հողային սեփականության և տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Դրանք միաժամանակ կարևոր սկզբնաղբյուր են միջնադարյան հայոց լեզվի, անձնանունների, տեղանունների և գրային մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Աշխատության մեջ համալիրի տեղադրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու դրա ընտրության աշխարհագրական և պատմական պայմանները, ինչպես նաև կապը շրջակա բնակավայրերի և տարածաշրջանի այլ մշակութային կենտրոնների հետ։ Պեղումների և վիմագրական նյութերի համադրումը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հուշարձանի կառուցապատման ժամանակագրության, գործառույթի և պատմական նշանակության մասին։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է նաև հուշարձանի մշակութային ժառանգության պահպանության խնդիրը, քանի որ նման համալիրները ոչ միայն հնագիտական արժեք ունեն, այլև հանդիսանում են Հայաստանի միջնադարյան հոգևոր, կրթական և մշակութային կյանքի կարևոր վկայություններ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պատմաբանների, հնագետների, ճարտարապետության պատմությամբ և վիմագրությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև հայկական միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության և հայ բնակչության միջև ձևավորված պատմական, քաղաքական, հասարակական և մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են կայսրության տարբեր ժամանակաշրջաններում հայերի սոցիալական և իրավական կարգավիճակը, համայնքային կյանքի առանձնահատկությունները, տնտեսական գործունեությունը, կրթական ու մշակութային զարգացումը, ինչպես նաև պետական կառույցների հետ փոխհարաբերությունները։ Ուշադրություն է դարձվում այն քաղաքական և հասարակական փոփոխություններին, որոնք ազդեցություն են ունեցել հայ բնակչության կյանքի պայմանների և համայնքային կազմակերպման վրա։ Քննարկվում են Օսմանյան կայսրությունում իրականացված բարեփոխումները, ազգային և քաղաքական շարժումների զարգացումը, տարբեր ժողովուրդների միջև հարաբերությունների փոփոխությունները և դրանց հետևանքները հայ համայնքների համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի լարված քաղաքական իրավիճակին, հայերի նկատմամբ բռնություններին, տեղահանություններին և Հայոց ցեղասպանությանը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական ու պատմական գործընթացների համատեքստում։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են հայկական համայնքների ներդրումը կայսրության տնտեսական, առևտրային, արհեստագործական, կրթական և մշակութային կյանքում, ինչպես նաև հայկական հաստատությունների և համայնքային կառույցների գործունեությունը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել մի քանի դար ընդգրկող բարդ և բազմաշերտ հարաբերությունների մասին՝ դիտարկելով ինչպես համակեցության և փոխազդեցության դրսևորումները, այնպես էլ հակասությունները, քաղաքական ճգնաժամերը և ողբերգական իրադարձությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, հայ ժողովրդի պատմությամբ, հայ-օսմանյան հարաբերություններով, ցեղասպանագիտությամբ և Մերձավոր Արևելքի պատմական զարգացումներով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բարձր էներգիայի ինտենսիվ բևեռացված ֆոտոնային փնջերի ստեղծման մեթոդների և դրանց բևեռացման չափման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են բարձր էներգիայի ֆոտոնների ստացման ֆիզիկական սկզբունքները, բևեռացված ճառագայթման ձևավորման մեխանիզմները և փորձարարական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ֆոտոնային փնջերի պարամետրերը, ինտենսիվության բարձրացման եղանակները, բևեռացման աստիճանի որոշման մեթոդները և համապատասխան չափիչ սարքավորումների կիրառման սկզբունքները։ Վերլուծվում են փորձարարական տեխնիկաները, տվյալների մշակման մոտեցումները և այն գործոնները, որոնք ազդում են չափումների ճշգրտության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր էներգիայի ֆիզիկայի փորձերում բևեռացված ֆոտոնային աղբյուրների կիրառմանը, մասնիկների փոխազդեցությունների ուսումնասիրմանը և ժամանակակից հետազոտական սարքավորումների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ճառագայթային ֆիզիկայի, մասնիկների ֆիզիկայի և փորձարարական մեթոդաբանության զարգացման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, միջուկային ֆիզիկայի և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների, ինչպես նաև ֆոտոնային տեխնոլոգիաների և փորձարարական ֆիզիկայի մեթոդներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։