Լեզվական հաղորդակցության տեսություն

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է քվանտային քրոմոդինամիկայի (QCD) գումարային կանոնների կիրառությանը ծանր քվարկներ և ֆոտոններ պարունակող գործընթացների ուսումնասիրության մեջ։ Գրքում ներկայացվում է QCD sum rules մեթոդաբանությունը՝ որպես ոչ պերտուրբատիվ մոտեցում հադրոնային պարամետրերի հաշվարկման համար, ընդգծելով դրա արդյունավետությունը ծանր քվարկային համակարգերում։ Հեղինակը վերլուծում է ծանր քվարկներով հադրոնների կառուցվածքը, անցումային ամպլիտուդները և ֆոտոնների մասնակցությամբ էլեկտրամագնիսական գործընթացները՝ օգտագործելով օպերատորական պրոդուկտների ընդլայնում և վակուումային կոնդենսատների ներդրում։ Քննարկվում են ծանր մեսոնների և բարիոնների սպեկտրները, քայքայման լայնությունները և փոխազդեցության մեխանիզմները, ինչպես նաև ֆոտոն-հադրոն փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև տեսական մոդելներ և հաշվարկային տեխնիկաներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել պերտուրբատիվ և ոչ պերտուրբատիվ QCD մոտեցումները՝ ստանալով փորձարարական տվյալների հետ համադրելի արդյունքներ։ Գիրքը նախատեսված է տեսական ֆիզիկոսների, բարձր էներգիաների ֆիզիկայի հետազոտողների և ասպիրանտների համար, որոնք զբաղվում են քվարկային դինամիկայով և հադրոնային ֆիզիկայով։

Տեխնոլոգիա

Լոռու մարզի հրաբխային ապարներով պատրաստվող բետոնների առանձնահատկությունները պայմանավորված են այդ տարածաշրջանում տարածված տուֆերի, բազալտների և անդեզիտային կազմի հրաբխային նյութերի ֆիզիկամեխանիկական ու քիմիական հատկություններով, որոնք որպես լցանյութ կամ ակտիվ հանքային հավելում կարող են էականորեն ազդել բետոնի կառուցվածքի, ամրության և երկարաժամկետ կայունության վրա։ Հրաբխային ապարները սովորաբար ունեն բարձր ծակոտկենություն և լավ կպչողականություն ցեմենտային շաղախի հետ, ինչի շնորհիվ բարելավվում է բետոնի ներքին կառուցվածքի միատարրությունը և բարձրանում է նրա կպչունությունը, սակայն միաժամանակ ծակոտկենության բարձր մակարդակը կարող է ազդել ջրակլանման և սառցադիմացկունության ցուցանիշների վրա՝ պահանջելով համապատասխան տեխնոլոգիական կարգավորում։ Լոռու մարզի հրաբխային նյութերը հաճախ պարունակում են ակտիվ սիլիկատային բաղադրիչներ, որոնք կարող են մասնակցել պոզոլանային ռեակցիաներին՝ կապվելով կալցիումի հիդրօքսիդի հետ և ձևավորելով լրացուցիչ կապող միացություններ, ինչի արդյունքում բարձրանում է բետոնի խտությունը և քիմիական կայունությունը։ Այս հատկությունը հատկապես կարևոր է ագրեսիվ միջավայրերում օգտագործվող կառուցվածքների համար, որտեղ պահանջվում է բարձր դիմադրություն խոնավության, սուլֆատների և ջերմաստիճանային տատանումների նկատմամբ։ Միևնույն ժամանակ, նման բետոնների արտադրության ժամանակ անհրաժեշտ է ճիշտ ընտրել մասնիկների ֆրակցիոն կազմը և խառնուրդի ջրային հարաբերակցությունը, որպեսզի ապահովվի անհրաժեշտ աշխատանքունակություն և կանխվի ավելորդ ծակոտկենության ձևավորումը, որը կարող է նվազեցնել մեխանիկական ամրությունը։ Ընդհանուր առմամբ, Լոռու մարզի հրաբխային ապարներով բետոնները համարվում են տնտեսապես արդյունավետ և տեխնոլոգիապես օգտակար նյութեր, որոնք ճիշտ նախագծման դեպքում ապահովում են բարձր դիմացկունություն, երկար ծառայության ժամկետ և լավ համադրություն տեղական բնական ռեսուրսների օգտագործման հետ։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է IV դարում Բյուզանդական կայսրության և արաբական ցեղերի միջև հարաբերությունների պատմական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական փոխազդեցությունները, որոնք ձևավորվում էին ուշ անտիկ աշխարհի սահմանային գոտիներում։ Հեղինակը վերլուծում է Բյուզանդիայի արևելյան սահմանների ռազմավարական նշանակությունը և արաբական ցեղերի դերը որպես թե՛ դաշնակից, թե՛ հակառակորդ՝ կախված տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռությունից։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև Սիրիայի, Պաղեստինի և Միջագետքի սահմանային շրջանների նշանակությունը, որտեղ տեղի էին ունենում հաճախակի բախումներ, դաշինքների ձևավորում և փոխադարձ ներգործություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «ֆեդերատ» (foederati) համակարգին, որով կայսրությունը փորձում էր կարգավորել արաբական ցեղերի հետ հարաբերությունները՝ նրանց ներգրավելով սահմանային պաշտպանության մեջ՝ փոխարենը տրամադրելով որոշ արտոնություններ և ֆինանսական աջակցություն։ Նշվում է նաև քրիստոնեության տարածման ազդեցությունը արաբական ցեղերի շրջանում և դրա դերը քաղաքական կապերի ձևավորման գործում, ինչպես նաև պարսկական Սասանյան կայսրության հետ մրցակցության ազդեցությունը տարածաշրջանային դինամիկայի վրա։ Աշխատությունը հիմնված է ինչպես հռոմեական և բյուզանդական պատմագիրների վկայությունների, այնպես էլ արաբական և հնագիտական տվյալների համադրության վրա, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել IV դարի սահմանային աշխարհի բազմակողմանի պատկերը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Բյուզանդիա–արաբական հարաբերությունները որպես բարդ և փոփոխական գործընթաց, որտեղ ռազմական հակամարտությունը և դիվանագիտությունը փոխկապակցված էին կայսրության արևելյան քաղաքականության շրջանակում։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով մասնագետներին, ուսանողներին, դասախոսներին և հետազոտողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, էլեկտրատեխնիկային, շինարարությանը, էներգետիկային, ավտոմատացման համակարգերին, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին և տեխնիկական գիտությունների այլ ուղղություններին վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են գիտատեխնիկական առաջընթացի ժամանակակից միտումները և ոլորտի զարգացման նորարարական ուղղությունները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ մասնագիտական և գիտական աշխատություններին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, հետազոտական և գործնական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական գործիք է, որը նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և գիտատեխնիկական տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բառապաշարի այն շերտի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը, որը ներառում է արհեստներով, մասնագիտացված ձեռքի աշխատանքով և ավանդական արտադրական գործունեությամբ զբաղվող անձանց անվանումները։ Հետազոտության առանցքում այդ բառերի ծագումը, կազմությունը, իմաստային զարգացումը, պատմական գործածությունը և հայերենի բառակազմական համակարգում ունեցած տեղն են։ Արհեստավորներին բնորոշող անվանումները դիտարկվում են որպես լեզվի պատմության և ժողովրդի նյութական ու սոցիալական մշակույթի փոխկապակցվածությունն արտացոլող բառային միավորներ, քանի որ դրանց ձևավորումը սերտորեն կապված է տարբեր ժամանակաշրջաններում տարածված արհեստների, աշխատանքի բաժանման և քաղաքային ու գյուղական տնտեսական կյանքի զարգացման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անվանումների բառակազմական կառուցվածքին՝ պարզելով, թե ինչ արմատների, ածանցների և այլ ձևաբանական միջոցների օգնությամբ են հայերենում ստեղծվել մասնագիտություն կամ զբաղմունք ցույց տվող բառերը։ Քննվում են բնիկ հայկական կազմությունները, ինչպես նաև պատմական լեզվական շփումների հետևանքով հայերեն ներթափանցած փոխառությունները և դրանց հնչյունական, ձևաբանական ու իմաստային հարմարեցման առանձնահատկությունները։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նույն կամ մոտ արհեստը նշանակող տարբեր անվանումների տարածքային, ժամանակագրական և ոճական տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գրաբարի, միջին հայերենի, աշխարհաբարի և բարբառների նյութի համադրումը, որի միջոցով հնարավոր է հետևել առանձին բառերի գործածության շարունակականությանը, փոփոխությանը կամ աստիճանական դուրսմղմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նաև հոմանիշային հարաբերությունները, բազմիմաստությունը և այն դեպքերը, երբ մասնագիտություն նշանակող բառը ժամանակի ընթացքում ձեռք է բերել լրացուցիչ սոցիալական կամ փոխաբերական իմաստներ։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում այն անվանումները, որոնք կապված են պատմականորեն տարածված, սակայն հետագայում վերացած կամ էապես փոփոխված արհեստների հետ, քանի որ այդ բառերը լեզվական տվյալներից բացի տեղեկություններ են պահպանել ավանդական կենցաղի և արտադրական մշակույթի վերաբերյալ։ Նյութի աղբյուր կարող են ծառայել բառարանները, մատենագրական երկերը, վիմագրությունները, արխիվային փաստաթղթերը, ազգագրական նյութերը, գեղարվեստական գրականությունը և բարբառային գրանցումները։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը համադրում է բառագիտության, բառակազմության, ստուգաբանության և պատմական լեզվաբանության մոտեցումները՝ միաժամանակ բացահայտելով լեզվի ու նյութական մշակույթի միջև կապերը և նպաստելով հայերենի մասնագիտական ու պատմական բառապաշարի առավել ամբողջական նկարագրությանը։

Բժշկություն

Ազգագրական, պատմաբժշկական և մշակութաբանական բնույթի աշխատությունը նվիրված է Անդրկովկասի որոշ բնակավայրերում ապրող հայերի ժողովրդական բժշկության ավանդույթների, բուժման եղանակների, առողջության և հիվանդությունների վերաբերյալ պատկերացումների, ինչպես նաև սերնդեսերունդ փոխանցված բուժական գիտելիքների ուսումնասիրությանը։ Հրատարակության հիմնական թեման հայ ժողովրդի ավանդական բժշկական մշակույթի առանձնահատկությունների բացահայտումն է՝ հաշվի առնելով տարբեր բնակավայրերի աշխարհագրական պայմանները, կենցաղային սովորույթները, հասարակական հարաբերությունները և տեղական մշակութային ավանդույթները։ Աշխատության շրջանակում հետաքրքրություն են ներկայացնում ժողովրդական բժշկության ձևավորման պատմական նախադրյալները, բուժական փորձի փոխանցման եղանակները, բնության և մարդու առողջության փոխհարաբերության վերաբերյալ պատկերացումները, ինչպես նաև ավանդական բուժման գործելակերպերի տեղը համայնքային կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ժողովրդական բժշկության մեջ օգտագործվող բուսական, կենդանական և հանքային ծագման նյութերի վերաբերյալ տեղեկությունները, դրանց պատրաստման ու կիրառման ավանդական ձևերը և տարբեր հիվանդությունների բուժման հետ կապված ժողովրդական պատկերացումները։ Նման նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են մարդիկ պատմականորեն օգտագործել իրենց շրջապատող բնական միջավայրի հնարավորությունները և կուտակված փորձառությունը առողջական խնդիրներին արձագանքելու համար։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել դեղաբույսերի ժողովրդական անվանումները, դրանց ճանաչման և հավաքման ավանդույթները, ինչպես նաև բուսական աշխարհի վերաբերյալ տեղական գիտելիքների արտացոլումը բուժական սովորույթներում։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև հիվանդությունների ծագման վերաբերյալ ժողովրդական բացատրությունները, առողջության պահպանման կենցաղային կանոնները, սննդակարգի և կենսակերպի հետ կապված պատկերացումները, ինչպես նաև հիվանդությունների կանխարգելման ավանդական սովորույթները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում բուժման գործընթացում կիրառվող ծիսական գործողությունները, աղոթքները, հավատալիքները և խորհրդանշական արարողությունները, որոնք ժողովրդական բժշկության պատմության մեջ հաճախ գոյակցել են գործնական բուժական միջոցների հետ։ Այս երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն բժշկության պատմության, այլև հայ ժողովրդի հոգևոր մշակույթի, աշխարհընկալման և կրոնական պատկերացումների հետազոտության տեսանկյունից։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ժողովրդական բուժողների, հեքիմների, մանկաբարձների և բուժական գիտելիքներ ունեցող համայնքային այլ անձանց գործունեության առանձնահատկությունները, նրանց հասարակական հեղինակությունը և բուժական փորձի փոխանցման մեխանիզմները։ Ավանդական բժշկության ուսումնասիրության մեջ կարևոր նշանակություն ունեն ընտանիքի և համայնքի դերը, տարեցների կուտակած փորձառությունը, կանանց մասնակցությունը կենցաղային բուժական սովորույթների պահպանմանը և բուժման վերաբերյալ գիտելիքների բանավոր փոխանցումը։ Անդրկովկասի տարբեր բնակավայրերում հայերի ժողովրդական բժշկության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատելու տեղական ավանդույթները, բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները և գնահատելու աշխարհագրական ու մշակութային միջավայրի ազդեցությունը բուժական սովորույթների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն լեռնային և հարթավայրային բնակավայրերի բնական պայմանները, տեղական բուսական աշխարհը, բնակչության զբաղմունքները և հարևան ժողովուրդների հետ մշակութային շփումները, որոնք կարող էին ազդել ժողովրդական բժշկության գործելակերպերի բազմազանության վրա։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև հայ ազգագրության, բանահյուսության և ժողովրդական հավատալիքների ուսումնասիրությանը, քանի որ հիվանդությունների, բուժման և առողջության վերաբերյալ պատկերացումները հաճախ արտահայտվել են ավանդազրույցներում, ասացվածքներում, ծիսական խոսքերում և կենցաղային սովորույթներում։ Պատմամշակութային տեսանկյունից կարևոր է ժողովրդական բժշկության նյութերի դիտարկումը որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի և աշխարհընկալման վկայություններ։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել պատմականորեն կիրառված բուժական եղանակների ազգագրական արժեքը դրանց բժշկական արդյունավետությունից, քանի որ ավանդական կիրառությունը ինքնին չի հաստատում որևէ միջոցի անվտանգությունն ու բուժական ազդեցությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայկական ավանդական բժշկության վերաբերյալ տեղեկությունների հավաքագրման, համակարգման և պահպանման կարևորությամբ։ Նման նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու բժշկական գիտելիքների պատմական զարգացումը, ժողովրդական բուժական փորձի և գիտական բժշկության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում առողջության նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի փոփոխությունները։ Հրատարակությունը կարող է կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունենալ հատկապես այն սովորույթների և պատկերացումների ուսումնասիրման համար, որոնք ժամանակի ընթացքում փոփոխվել կամ դուրս են եկել առօրյա գործածությունից։ Այն կարող է օգտակար լինել ազգագրագետներին, պատմաբաններին, բժշկության պատմության հետազոտողներին, մշակութաբաններին, բանագետներին, հայագետներին, էթնոբուսաբաններին, ժողովրդական հավատալիքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, դասախոսներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի ազգագրական, պատմաբժշկական, մշակութաբանական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով Անդրկովկասի հայ բնակչության ավանդական բուժական գիտելիքների, առողջության վերաբերյալ ժողովրդական պատկերացումների, տեղական սովորույթների և հայկական մշակութային ժառանգության առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։