Լուսաշավիղ․ Նիկիական հավատո հանգանակի բացատրություն

Медицина

Բժշկագիտական և աշխատանքի առողջության պահպանման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անեսթեզիոլոգների առողջական վիճակի գնահատմանը և դրա բարելավմանն ուղղված կազմակերպական ու կանխարգելիչ միջոցառումների ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում մասնագիտական գործունեության պայմանները, աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը և բժշկական միջավայրում առկա գործոնները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ մասնագետների ֆիզիկական ու հոգեբանական բարեկեցության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատանքային ռեժիմի, հերթապահությունների, մասնագիտական պատասխանատվության, հոգնածության և աշխատանքային միջավայրի առանձնահատկությունների գնահատմանը։ Վերլուծվում են մասնագիտական ռիսկերի կանխարգելման, առողջական վիճակի պարբերական վերահսկման, աշխատանքի և հանգստի արդյունավետ կազմակերպման ու անվտանգ աշխատանքային պայմանների ապահովման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև բուժհաստատություններում առողջապահական և կազմակերպական ծրագրերի ներդրման, մասնագիտական բարեկեցության պահպանման և աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու անեսթեզիոլոգների առողջության պահպանման հետ կապված խնդիրները և համապատասխան կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անեսթեզիոլոգիայի, աշխատանքի բժշկության, հանրային առողջության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է գրաբարի բառարանագրության ձևավորման, զարգացման և գիտական ուսումնասիրման պատմությանը՝ ընդգրկելով հայերեն բառարանների ստեղծման ավանդույթները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բառապաշարի ներկայացման սկզբունքները և բառարանագրական մեթոդների զարգացումը։ Հետազոտության կենտրոնում գրաբարի՝ որպես հայոց լեզվի դասական ձևի, բառապաշարի գրանցման և բացատրության պատմությունն է։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ հայ միջնադարյան մատենագրության մեջ բառերի մեկնաբանման, օտարաբանությունների բացատրության և անհասկանալի բառերի իմաստների պարզաբանման վաղ փորձերին, որոնք հետագայում հիմք են հանդիսացել ավելի համակարգված բառարանագրական աշխատանքի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել հայ բառարանագրության զարգացման տարբեր փուլերին և այն գործիչների ներդրմանը, որոնք կազմել են հայերեն բառարաններ կամ նպաստել գրաբարի բառապաշարի ուսումնասիրմանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև բառարանների տեսակների տարբերակումը՝ բացատրական, թարգմանական, ստուգաբանական, հոմանիշային և մասնագիտական բառարաններ, ինչպես նաև դրանցում բառային միավորների ընտրության ու դասակարգման սկզբունքները։ Հետազոտությունը կարող է ուսումնասիրել բառահոդվածի կառուցվածքը, բառի գլխաբառային ձևը, քերականական բնութագրումը, իմաստների բացատրությունը, կիրառության օրինակները, ծագումնաբանական տեղեկությունները և աղբյուրների մատնանշումը։ Գրաբարի բառարանագրության համար հատկապես կարևոր է հին և միջնադարյան գրավոր աղբյուրների օգտագործումը, քանի որ բառի իմաստը հաճախ հնարավոր է ճշգրիտ որոշել միայն դրա պատմական գործածության համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գրաբարի բառապաշարի հարստությանը և դրա մեջ առկա բնիկ հայերեն բառերի, փոխառությունների, բարբառային տարրերի ու այլ լեզուներից ներթափանցած բառերի ներկայացմանը։ Բառարանագրական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն պարզելու առանձին բառերի նշանակությունը, այլև բացահայտելու հայերենի պատմական զարգացման, բառաստեղծման և իմաստափոխության օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հայերեն բառարանների համեմատական քննությունը, որի միջոցով հնարավոր է հետևել նույն բառի ներկայացման փոփոխություններին, տարբեր հեղինակների մեկնաբանություններին և բառապաշարի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացմանը։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել նաև այն խնդիրները, որոնք առաջանում են գրաբարյան բառերի բազմիմաստության, ուղղագրական տարբերակների, հոմանիշների, ձևաբանական փոփոխությունների և պատմականորեն փոփոխված իմաստների գրանցման ժամանակ։ Այդպիսի խնդիրների լուծումը պահանջում է լեզվաբանական, պատմական և բնագրագիտական մեթոդների համադրում։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ գրաբարի բառարանագրական ավանդույթը կարևոր աղբյուր է հայոց լեզվի պատմության և հայ մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Բառարանները հնարավորություն են տալիս համակարգված կերպով ուսումնասիրելու հին գրական լեզվի բառապաշարը, դրա իմաստային կառուցվածքը և զարգացման ընթացքը, ինչպես նաև հեշտացնում են դասական հայերեն բնագրերի ընթերցումն ու գիտական մեկնաբանությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել հայերեն պատմական բառարանների հետագա կատարելագործման, գրաբարի ուսուցման, հին հայկական բնագրերի հրատարակության և թարգմանության, ինչպես նաև հայերենի պատմական բառապաշարի թվայնացման ու էլեկտրոնային բառարանների ստեղծման աշխատանքներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, բառարանագիրներին, բանասերներին, բնագրագետներին, պատմաբաններին, գրաբարի դասախոսներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և դասական հայերենով ու հայոց լեզվի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Биология

Այս գիտական հետազոտությունը նվիրված է կովերի լակտացիայի սկզբնական շրջանում լյարդի որոշ կենսաքիմիական ֆունկցիաների ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են լյարդի նյութափոխանակային ակտիվության փոփոխությունները կաթնարտադրության սկզբում, երբ օրգանիզմում զգալիորեն աճում է էներգետիկ և սննդային պահանջարկը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է արյան կենսաքիմիական ցուցանիշները, որոնք արտացոլում են լյարդի ֆունկցիոնալ վիճակը՝ ներառյալ սպիտակուցային, ածխաջրային և լիպիդային փոխանակության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լակտացիոն սթրեսի ազդեցությանը կենդանու նյութափոխանակության վրա, էներգետիկ հավասարակշռության խախտումներին և հեպատիկ հարմարվողական մեխանիզմներին, որոնք ապահովում են օրգանիզմի կայուն աշխատանքը կաթնարտադրության բարձրացման պայմաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են անասնաբուժության, կենդանիների ֆիզիոլոգիայի և կաթնատնտեսության արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս ավելի լավ հասկանալ լյարդի դերը լակտացիայի սկզբնական փուլում և մշակել կենդանիների առողջության ու արտադրողականության բարելավման միջոցներ։ Աշխատությունը օգտակար է անասնաբույժների, կենսաքիմիկոսների, գյուղատնտեսական մասնագետների և հետազոտողների համար։

Литература

Ստեղծագործությունը մանկապատանեկան արկածային վեպ է, որի կենտրոնում ազնվությամբ, բարությամբ և հետաքրքրասիրությամբ առանձնացող տղայի ու թռչունի փոխհարաբերություններն են։ Վերնագրից իսկ կարելի է նկատել, որ պատմության առանցքում ոչ միայն արկածներն ու անսովոր իրադարձություններն են, այլև մարդու և բնության միջև ձևավորվող կապը։ Տղայի կերպարը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ազնվության, հոգատարության, պատասխանատվության և դժվարությունների առաջ չընկրկելու արժեքներին, իսկ թռչունի ներկայությունը պատմությանը հաղորդում է բնության, ազատության և կենդանի աշխարհի նկատմամբ ուշադրության երանգ։ Արկածային պատումը նպաստում է ընթերցողի հետաքրքրության պահպանմանը՝ ստեղծելով սպասում, անակնկալի զգացում և հերոսների փորձառություններին հետևելու ցանկություն։ Միաժամանակ նմանատիպ գրականությունը կարևոր դեր ունի պատանի ընթերցողների բարոյական պատկերացումների ձևավորման գործում՝ խրախուսելով կարեկցանքը, ընկերասիրությունը, կենդանիների հանդեպ խնամքը և շրջապատող աշխարհի ճանաչումը։ Գիրքը կարելի է դիտարկել նաև որպես իր ժամանակի մանկապատանեկան ընթերցանության մշակույթի օրինակ, որտեղ գեղարվեստական հետաքրքրությունը զուգակցվում է դաստիարակչական նպատակների հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել ինչպես երիտասարդ ընթերցողներին, այնպես էլ հայ մանկապատանեկան գրականության պատմությամբ զբաղվողներին։

Религия

Այս աշխատությունը նվիրված է չափավորության գաղափարին՝ որպես մարդկային վարքի, բարոյական ինքնակառավարման և հոգևոր կատարելագործման կարևորագույն սկզբունքներից մեկի։ Չափավորությունը դիտարկվում է որպես մարդու ցանկությունների, զգացմունքների, պահանջմունքների և գործողությունների գիտակցված կարգավորման կարողություն, որը նպաստում է անհատական ու հասարակական կյանքի ներդաշնակությանը։ Այն ներկայացվում է ոչ միայն որպես վարքագծային կանոն, այլև որպես ներքին առաքինություն, որը մարդուն օգնում է պահպանել հավասարակշռությունը կյանքի տարբեր իրավիճակներում, խուսափել ծայրահեղություններից և առաջնորդվել բանականությամբ, խղճով ու բարոյական պատասխանատվությամբ։ Աշխատության գաղափարական ուղղվածության կենտրոնում մարդու ինքնաճանաչման և ինքնազսպման անհրաժեշտությունն է։ Չափավորությունը ենթադրում է սեփական ցանկությունների սահմանների գիտակցում, կրքերի կառավարում, նյութական ու մարմնական պահանջմունքների նկատմամբ խոհեմ վերաբերմունք և հոգևոր արժեքների առաջնայնության պահպանում։ Մարդը, որը կարողանում է վերահսկել իր մղումները և իր վարքը համապատասխանեցնել բարոյական սկզբունքներին, ձեռք է բերում ներքին կայունություն ու հոգեկան հավասարակշռություն։ Այս առաքինությունը կարևոր է ոչ միայն անհատական երջանկության, այլև ընտանիքի, հասարակության և մարդկային հարաբերությունների առողջ զարգացման համար։ Չափավորության գաղափարը սերտորեն կապված է նաև հին փիլիսոփայական և քրիստոնեական բարոյագիտական ավանդույթների հետ։ Դեռևս անտիկ մտածողության մեջ այն համարվել է առաքինի կյանքի կարևոր պայմաններից մեկը՝ հակադրվելով անհագ ցանկություններին, անզուսպ կրքերին և ծայրահեղ վարքագծին։ Քրիստոնեական բարոյագիտության մեջ չափավորությունը ձեռք է բերում նաև հոգևոր նշանակություն՝ դիտարկվելով որպես ինքնազսպման, խոնարհության, խոհեմության և Աստծո կամքին համապատասխան ապրելու արտահայտություն։ Այն ենթադրում է ոչ թե կյանքի բնական պահանջմունքների լիակատար մերժում, այլ դրանց նկատմամբ գիտակից, պատասխանատու և հավասարակշռված վերաբերմունք։ Այս մոտեցմամբ մարդը սովորում է տարբերել անհրաժեշտը ավելորդից, օգտակարը՝ վնասակարից, իսկ ժամանակավոր հաճույքները՝ հոգևոր ու բարոյական մնայուն արժեքներից։ Չափավորությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև մարդկային փոխհարաբերությունների կարգավորման գործում։ Այն նպաստում է խոսքի և վարքի վերահսկմանը, զայրույթի ու հակասությունների հաղթահարմանը, ուրիշների նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքին և արդար դատողությունների ձևավորմանը։ Չափավոր մարդը ձգտում է խուսափել անհարկի վեճերից, անհանդուրժողականությունից, գոռոզությունից և եսասիրությունից՝ պահպանելով փոխըմբռնման ու խաղաղ համակեցության սկզբունքները։ Այս առաքինությունը կարևոր է նաև հասարակական կյանքի տեսանկյունից, քանի որ անհատի ինքնակառավարումը, պատասխանատվության զգացումը և անձնական շահերի սահմանափակման կարողությունը նպաստում են հասարակական համերաշխությանն ու բարոյական կարգուկանոնի պահպանմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում չափավորության գաղափարը կարելի է դիտարկել կյանքի տարբեր ոլորտներում՝ սննդի, նյութական ունեցվածքի, հաճույքների, խոսքի, զգացմունքների, աշխատանքի և առօրյա վարքի նկատմամբ մարդու վերաբերմունքի տեսանկյունից։ Յուրաքանչյուր ոլորտում չափավորությունը պահանջում է գիտակցված ընտրություն և սեփական գործողությունների հետևանքների գնահատում։ Այն մարդուն սովորեցնում է չտրվել ավելորդություններին, պահպանել ներքին հավասարակշռությունը և իր ժամանակն ու կարողությունները նպատակային օգտագործել։ Այս իմաստով չափավորությունը ոչ միայն բարոյական պահանջ է, այլև կյանքի կազմակերպման գործնական սկզբունք, որը նպաստում է անձնական արժանապատվության և հոգևոր ազատության պահպանմանը։ Գրական և գաղափարական առումով աշխատությունը տեղավորվում է բարոյախոսական ու խրատական գրականության ավանդույթի շրջանակում, որտեղ հիմնական նպատակն ընթերցողի բարոյական գիտակցության զարգացումն ու առաքինի վարքի խրախուսումն է։ Նման երկերին բնորոշ է գաղափարների բացատրական շարադրանքը, բարոյական դատողությունների կարևորումը և մարդկային բնավորության դրական ու բացասական հատկանիշների համադրական դիտարկումը։ Խրատական գրականության առանձնահատկությունն այն է, որ այն ընթերցողին առաջարկում է ոչ միայն գիտելիք, այլև ինքնաքննության ու ինքնակատարելագործման հնարավորություն։ Չափավորության թեման հատկապես կարևոր տեղ է զբաղեցնում այս ավանդույթում, քանի որ այն առնչվում է բազմաթիվ այլ առաքինությունների ձևավորմանը՝ համեստությանը, համբերությանը, խոհեմությանը, արդարությանը և ինքնատիրապետմանը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը ներկայացնում է 19-րդ դարի հայ հոգևոր, կրթական և բարոյագիտական գրականության հետաքրքիր դրսևորումներից մեկը։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ մտավորական ու հոգևոր շրջանակներում մեծ ուշադրություն էր դարձվում անհատի բարոյական դաստիարակությանը, քրիստոնեական արժեքների տարածմանը և կրթության միջոցով հասարակության հոգևոր զարգացմանը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում գործող Մխիթարյան միաբանությունը նշանակալի դեր է ունեցել այս գործընթացներում՝ հրատարակելով կրոնական, փիլիսոփայական, լեզվաբանական, պատմագիտական և դաստիարակչական բազմաթիվ աշխատություններ։ Միաբանության անդամները կարևորում էին ոչ միայն ազգային գրավոր ժառանգության պահպանումը, այլև համաշխարհային գիտական ու բարոյագիտական մտքի նվաճումների ներկայացումը հայ ընթերցողին։ Այս հրատարակությունը տեղավորվում է այդ մշակութային և կրթական ավանդույթի մեջ՝ անդրադառնալով մարդկային վարքի ու առաքինության հիմնարար հարցերից մեկին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ բարոյախոսական գրականության, 19-րդ դարի կրթական մտածողության, քրիստոնեական բարոյագիտության և Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, փիլիսոփայության և աստվածաբանության պատմաբաններին, մանկավարժներին, բարոյագիտության մասնագետներին և հին հայերեն գրականության ուսումնասիրողներին։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է չափավորության՝ որպես համամարդկային ու կենսական նշանակություն ունեցող առաքինության ներկայացմամբ։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս խորհելու ցանկությունների և պարտականությունների, անձնական ազատության և ինքնազսպման, նյութական պահանջմունքների և հոգևոր արժեքների փոխհարաբերության շուրջ։ Աշխատության գաղափարական նշանակությունը չափավորությունը մարդու ներդաշնակ զարգացման, բարոյական հասունության և պատասխանատու կենսակերպի կարևոր պայման դիտարկելու մեջ է՝ արտահայտելով այն համոզմունքը, որ իսկական առաքինությունը ձևավորվում է սեփական անձի գիտակցված կառավարման, խոհեմության և ներքին հավասարակշռության միջոցով։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է զանգվածային սպասարկման համակարգերի մաթեմատիկական մոդելների ուսումնասիրությանը, որոնց մուտքային պահանջների հոսքը նկարագրվում է մարկովյան ժամանման գործընթացներով (MAP), իսկ համակարգում նախատեսվում է նաև այսպես կոչված «բացասական» կանչերի առկայություն։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այնպիսի հերթային համակարգեր, որտեղ սովորական պահանջները մուտք են գործում սպասարկման համար, մինչդեռ բացասական պահանջները կարող են ազդել արդեն հերթում կամ համակարգում գտնվող պահանջների քանակի և վիճակի վրա՝ համաձայն ընտրված մաթեմատիկական մոդելի կանոնների։ MAP հոսքերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս նկարագրել ավելի բարդ և փոխկապակցված ժամանումներ, քան դասական պարզագույն հոսքերի դեպքում՝ հաշվի առնելով համակարգի ներքին մարկովյան վիճակները և դրանց փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համակարգի վիճակների մաթեմատիկական ներկայացմանը, անցումային ինտենսիվությունների կառուցմանը և հավանականային բնութագրերի որոշմանը։ Քննվում են ստացիոնար ռեժիմի գոյության պայմանները, վիճակների հավանականությունների հաշվարկման մեթոդները և հերթի երկարությունը, համակարգում պահանջների միջին քանակը, սպասման ժամանակը ու սպասարկման արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Բացասական կանչերի ներառումը մոդելի մեջ ստեղծում է լրացուցիչ բարդություն, քանի որ դրանց ժամանումը կարող է փոփոխել հերթի կառուցվածքը և ազդել համակարգի հետագա դինամիկայի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մարկովյան շղթաների տեսության, հավանականությունների տեսության, մատրիցային վերլուծության և հաշվողական մեթոդների գործիքներ։ Կարևորվում են մատրիցային-անալիտիկ մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս համակարգված ձևով նկարագրել մեծ թվով վիճակներ ունեցող հերթային համակարգերը և ստանալ դրանց հիմնական հավանականային բնութագրերը։ Ուսումնասիրվում է մոդելի պարամետրերի՝ պահանջների ժամանման ինտենսիվության, սպասարկման արագության, բացասական կանչերի հաճախականության և համակարգի կառուցվածքային սահմանափակումների ազդեցությունը աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Թվային փորձերի և տեսական արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համակարգի վարքի օրինաչափությունները տարբեր ծանրաբեռնվածությունների պայմաններում։ Նման մոդելները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հեռահաղորդակցական, համակարգչային, տեղեկատվական և սպասարկման այն համակարգերի հետազոտման համար, որոնցում հնարավոր են առաջադրանքների չեղարկումներ, հեռացումներ կամ հոսքերի բարդ կախվածություններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հավանականությունների տեսության, պատահական գործընթացների, զանգվածային սպասարկման տեսության, կիրառական մաթեմատիկայի և համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։