Մարտիրոս Սարյանի նամականին

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ազգային նորարարական համակարգի ձևավորման և ներդրման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ այլընտրանքային էներգետիկայի ոլորտի օրինակով։ Քննության են առնվում ազգային նորարարական համակարգի էությունը, կառուցվածքը, հիմնական մասնակիցները և դրանց փոխգործակցության մեխանիզմները՝ գիտական հետազոտությունների արդյունքները տնտեսության իրական հատվածում կիրառելու տեսանկյունից։ Վերլուծվում են պետության, գիտահետազոտական և կրթական հաստատությունների, մասնավոր ձեռնարկությունների, ներդրումային կառույցների ու նորարարական կազմակերպությունների դերերը տեխնոլոգիական զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այլընտրանքային էներգետիկայի ոլորտում նոր տեխնոլոգիաների ստեղծման, փոխանցման և ներդրման տնտեսական ու կազմակերպական նախադրյալներին։ Դիտարկվում են նորարարական ծրագրերի ֆինանսավորման, ներդրումների ներգրավման, գիտական արդյունքների առևտրայնացման, մտավոր սեփականության պաշտպանության և մասնագիտական ներուժի զարգացման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են պետական նորարարական քաղաքականության գործիքները և այն ինստիտուցիոնալ պայմանները, որոնք կարող են նպաստել վերականգնվող ու այլընտրանքային էներգետիկ տեխնոլոգիաների զարգացմանը և տարածմանը։ Կարևորվում է գիտության, արտադրության և շուկայի միջև արդյունավետ կապերի ձևավորումը, ինչպես նաև նորարարական ենթակառուցվածքների զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում էներգետիկ ոլորտում տեխնոլոգիական նորարարությունների նշանակությանը էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, տնտեսական մրցունակության և երկարաժամկետ զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ազգային նորարարական համակարգի կայացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնները և դիտարկելու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել նորարարական տնտեսագիտության, էներգետիկ քաղաքականության, պետական կառավարման, ներդրումային գործունեության և այլընտրանքային էներգետիկայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է β- կամ γ-հիդրօքսիլ պարունակող իմինների քիմիական վարքագծի և դրանց մասնակցությամբ ընթացող կարևոր օրգանական ռեակցիաների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղություններն են ացիլացման, ալկիլացման և տաուտոմերացման գործընթացները, որոնց միջոցով բացահայտվում են տվյալ միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցության և ռեակցիոնունակության օրինաչափությունները։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում է β- և γ-հիդրօքսիլ խմբերի դիրքային ազդեցությունը իմինային համակարգի էլեկտրոնային կառուցվածքի և քիմիական հատկությունների վրա, ինչպես նաև տարբեր ռեակցիոն պայմաններում հնարավոր փոխակերպումների ընթացքը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ացիլացման և ալկիլացման ռեակցիաների մեխանիզմներին, ռեակցիայի ուղղության վրա ազդող գործոններին, ստացվող արգասիքների կառուցվածքին և գործընթացների ընտրողականությանը։ Տաուտոմերացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ իմինների կառուցվածքային վերադասավորումների, տարբեր տաուտոմեր ձևերի հավասարակշռության և դրանց հարաբերական կայունության հարցերին։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ նման միացությունների ռեակցիոն վարքի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նոր օրգանական միացությունների նպատակային սինթեզի, ռեակցիաների օպտիմալ պայմանների ընտրության և օրգանական սինթեզում կիրառելի մեթոդների կատարելագործման գործընթացին։ Հետազոտության ընթացքում ստացված արդյունքները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել օրգանական և ֆիզիկական օրգանական քիմիայի, ինչպես նաև հիդրօքսիլ և իմինային ֆունկցիոնալ խմբեր համատեղ պարունակող միացությունների քիմիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պարենային ապահովության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ երկրի բնակչության սննդի հասանելիության, գյուղատնտեսական արտադրության, ներմուծման և տեղական արտադրության հարաբերակցության, ինչպես նաև պարենային համակարգի կայունության համակողմանի վերլուծությամբ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են պարենային ապահովության հիմնական բաղադրիչները՝ սննդամթերքի ֆիզիկական և տնտեսական հասանելիությունը, բավարար քանակությամբ և պատշաճ որակով սննդի ապահովումը, ինչպես նաև պարենային համակարգի կայունությունն ու արտաքին և ներքին ցնցումների նկատմամբ դիմակայունությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի գյուղատնտեսական ներուժին, արտադրության ծավալներին, բնական և կլիմայական պայմանների ազդեցությանը, գյուղատնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և սննդամթերքի ներմուծումից կախվածության խնդրին։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են նաև պարենային շուկայի գների տատանումները, բնակչության եկամուտների և գնողունակության ազդեցությունը սննդի հասանելիության վրա, ինչպես նաև սոցիալապես խոցելի խմբերի պարենային ապահովության առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացման, տեղական արտադրության խթանման, պահեստավորման և մատակարարման ենթակառուցվածքների զարգացման, կորուստների նվազեցման և շուկաների արդյունավետ կազմակերպման հնարավորությունները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև պարենային ապահովության և ազգային անվտանգության փոխկապակցվածությանը, քանի որ սննդամթերքի կայուն հասանելիությունը կարևոր նշանակություն ունի երկրի տնտեսական և սոցիալական կայունության համար։ Կարևորվում է պետական քաղաքականության դերը՝ գյուղատնտեսության զարգացման, արտադրողների աջակցության, սննդամթերքի որակի և անվտանգության վերահսկողության, ռազմավարական պաշարների կառավարման և արտաքին շուկաներից կախվածության ռիսկերի նվազեցման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի պարենային ապահովության վրա ազդող հիմնական տնտեսական, սոցիալական, բնապահպանական և կառուցվածքային խնդիրները և դիտարկել դրանց հաղթահարման ու պարենային համակարգի դիմակայունության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գյուղատնտեսության և սննդի ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի պարենային անվտանգության ու կայուն զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է սիլիկագելի և ալյումինի օքսիդի մակերևույթին տեղադրված մետաղական և մետաղօքսիդային կատալիզատորների ստացման եղանակների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և կատալիտիկ ակտիվության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն գործոնների վրա, որոնք պայմանավորում են կատալիզատորների արդյունավետությունը օրգանական միացությունների փոխակերպման գործընթացներում, մասնավորապես՝ ն-հեպտանի և դիմեթիլէթիլկարբինոլի ռեակցիաներում։ Ուսումնասիրվում են կրիչների մակերևութային հատկությունները, ակտիվ բաղադրիչների բաշխումը, մետաղական և օքսիդային կենտրոնների ձևավորումը, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը սիլիկագելի և ալյումինի օքսիդի հետ։ Կարևորվում է կատալիզատորների պատրաստման պայմանների ազդեցությունը դրանց կառուցվածքի, ակտիվ կենտրոնների քանակի, կայունության և ընտրողականության վրա։ Ն-հեպտանի փոխակերպումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել կատալիզատորների ակտիվությունը ածխաջրածնային համակարգերում ընթացող տարբեր ռեակցիաների նկատմամբ, իսկ դիմեթիլէթիլկարբինոլի օգտագործումը թույլ է տալիս վերլուծել կատալիտիկ մակերևույթի թթվահիմնային և այլ ֆունկցիոնալ հատկությունները։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև ռեակցիայի պայմանների՝ ջերմաստիճանի, նյութերի հարաբերակցության, ակտիվ բաղադրիչի բնույթի և կրիչի տեսակի ազդեցությունները վերջնական արտադրանքների կազմի և փոխակերպման աստիճանի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է տրվում տարբեր կատալիզատորների համեմատական գնահատմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կառուցվածք–ակտիվություն կապերը և որոշել առավել արդյունավետ համակարգերի ձևավորման սկզբունքները։ Մետաղական և մետաղօքսիդային բաղադրիչների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև կատալիտիկ գործընթացներում դրանց տարբեր գործառույթների և հնարավոր սիներգետիկ ազդեցությունների պարզաբանման համար։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել հետերոգեն կատալիզի տեսական հիմքերի խորացմանը, մակերևութային երևույթների ավելի լավ ըմբռնմանը և բարձր ակտիվությամբ ու ընտրողականությամբ նոր կատալիտիկ նյութերի մշակմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կատալիզի, ֆիզիկական քիմիայի, նավթաքիմիայի, մակերևույթի քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիայի ոլորտների հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Այս կենսագրական աշխատությունը նվիրված է Պավել Մոիսեևիչ Մելիքով-ի կյանքի, հասարակական գործունեության և ծառայությունների ներկայացմանը։ Հրատարակությունը, որը լույս է տեսել XIX դարի կեսերին, նպատակ ունի լուսաբանել նրա ռազմական ուղին, բարեգործական նախաձեռնությունները և ներդրումը հայկական համայնքային կյանքի զարգացման գործում։ Աշխատությունում ներկայացվում են նրա ծագումը, զինվորական ծառայությունը, մասնակցությունը ռազմական արշավներին, ինչպես նաև պետական ծառայության ընթացքում ձեռք բերած հեղինակությունն ու պարգևները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա բարեգործական գործունեությանը, կրթական և սոցիալական ծրագրերին աջակցությանը, ինչպես նաև հայ համայնքի կարիքավոր խավերի համար իրականացված նախաձեռնություններին։ Գրքում արտացոլվում են նաև նրա անձնական արժանիքները, հասարակական հեղինակությունը և այն ազդեցությունը, որը նա թողել է իր ժամանակակիցների շրջանում։ Աշխատությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է XIX դարի հայ հասարակական գործիչների, ռուսական կայսրությունում հայ ազնվականության դերի և բարեգործության պատմության ուսումնասիրության համար։

Հոգեբանություն

Երիտասարդների սպառողական վարքի բնութագրիչները-ը սոցիոլոգիական և մարքեթինգային բնույթի հետազոտական աշխատություն է, որը վերլուծում է երիտասարդների սպառողական վարքի ձևավորման գործոնները, կառուցվածքը և դրսևորումները ժամանակակից հասարակությունում, աշխատությունում դիտարկվում են այն հիմնական ազդեցությունները, որոնք ձևավորում են երիտասարդների գնումների և սպառման ընտրությունները՝ սոցիալական միջավայր, ընտանիք, կրթություն, մեդիա ազդեցություն և թվային տեխնոլոգիաներ, միաժամանակ առանձնացվում են սպառողական վարքի հոգեբանական հիմքերը՝ արժեքային կողմնորոշումներ, ինքնության ձևավորում, խմբային ազդեցություն և ապրանքանիշերի նկատմամբ վերաբերմունք, ուսումնասիրությունը նաև ընդգրկում է թվային տնտեսության պայմաններում սպառման փոփոխությունները՝ սոցիալական ցանցերի, առցանց հարթակների և ինֆլուենսերների դերի աճը, աշխատությունը նպատակ ունի հասկանալու երիտասարդների սպառողական վարքի առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը շուկայի ու հասարակական գործընթացների վրա՝ տրամադրելով կիրառական տվյալներ մարքեթինգային և սոցիալական քաղաքականությունների համար։