Մաթեմատիկական անալիզի խնդիրագիրք տնտեսագետների համար. Մաս II

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է տերահերցային ճառագայթման գեներացման մեխանիզմներին օպտիկական ոչ գծային միջավայրերում, որոնք ունեն պարբերական (periodic) կառուցվածք, ընդգծելով ժամանակակից ֆոտոնիկայի և ոչ գծային օպտիկայի փոխհատման ոլորտը։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են ոչ գծային օպտիկական պրոցեսները՝ մասնավորապես երկրորդ կարգի ոչ գծայնությունը և հաճախականությունների խառնման երևույթները, նպաստում տերահերցային տիրույթում էլեկտրամագնիսական ալիքների առաջացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պարբերական կառուցվածք ունեցող միջավայրերի՝ ֆոտոնային բյուրեղների և քվազի-փուլային համընկնման (quasi-phase matching) մեխանիզմների դերին, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել գեներացման արդյունավետությունը և կառավարել ալիքների սպեկտրալ հատկությունները։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է մոդելավորման և փորձարարական հետազոտությունների համադրությունը՝ նպատակ ունենալով օպտիմալացնել կառուցվածքային պարամետրերը և հասնել բարձր ինտենսիվությամբ տերահերցային աղբյուրների ստեղծմանը, որոնք կարևոր կիրառություն ունեն սպեկտրոսկոպիայում, պատկերային տեխնոլոգիաներում և արագ կապի համակարգերում։

Մանկավարժություն

Մանկավարժական և լեզվամեթոդական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլերենի հեռակա ուսուցման գործընթացում հեռահաղորդակցական միջոցների կիրառման հնարավորությունների և արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեռավար հաղորդակցության տեխնոլոգիաների օգտագործման առանձնահատկությունները, դրանց դերը ուսումնական նյութի փոխանցման, սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի կազմակերպման և դասավանդողի հետ հետադարձ կապի ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական հմտությունների զարգացման համար տարբեր հաղորդակցական միջոցների կիրառմանը, ուսումնական առաջադրանքների կազմակերպմանը և սովորողների ակտիվ մասնակցության խթանմանը։ Վերլուծվում են հեռակա ուսուցման պայմաններում բանավոր ու գրավոր հաղորդակցության, ընթերցանության և ունկնդրման կարողությունների ձևավորման մեթոդական մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև ուսումնական գործընթացի վերահսկման, գիտելիքների գնահատման, անհատական աշխատանքի կազմակերպման և կրթական նյութերի հասանելիության ապահովման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաների նշանակությունը օտար լեզվի հեռակա դասընթացների կազմակերպման և ուսուցման արդյունավետության բարձրացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անգլերենի դասավանդման մեթոդիկայի, հեռավար կրթության և կրթական տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը տեխնիկական գրականության վերաբերյալ տեղեկատվական և մատենագիտական բյուլետեն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին տեղեկացնել տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարան մուտք գործած նոր տեխնիկական հրատարակությունների մասին։ Այն նախատեսված է հատկապես արտադրության աշխատողների, ինժեներատեխնիկական անձնակազմի, տարբեր նախարարությունների ու գերատեսչությունների մասնագետների, ինչպես նաև տեխնիկական գիտություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Բյուլետենում ներկայացված են տեխնիկայի, կիբեռնետիկայի, ավտոմատիկայի և հարակից ոլորտների նոր գրքերի մատենագիտական տվյալներ՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել մասնագիտական գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները։ Հրատարակության առանձնահատկություններից է այն, որ ընդգրկում է ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն լեզուներով լույս տեսած գրքեր, իսկ պարբերական բնույթը նպաստում է տեխնիկական գիտելիքների և մասնագիտական տեղեկատվության շարունակական թարմացմանը։ Այն կարելի է դիտարկել ոչ այնքան որպես մեկ թեմայի շուրջ ստեղծված սովորական գիրք, որքան որպես իր ժամանակաշրջանի տեխնիկական գրականության համակարգված տեղեկատվական ուղեցույց, որն արժեքավոր է նաև պատմամշակութային և գրադարանագիտական տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի Հայաստանում շրջանառվող տեխնիկական հրատարակությունների, մասնագիտական հետաքրքրությունների և տեղեկատվության տարածման մեխանիզմների մասին։

Փիլիսոփայություն

Դավիթ Անհաղթ. Հոդվածների ժողովածու-ը փիլիսոփայական և գիտական ուսումնասիրությունների ժողովածու է, որը նվիրված է Դավիթ Անհաղթին՝ հայ միջնադարյան փիլիսոփայական մտքի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկին, աշխատությունում ընդգրկված են նրա փիլիսոփայական գաղափարների, տրամաբանության և իմացաբանության վերաբերյալ տարբեր հեղինակների ուսումնասիրություններ և մեկնաբանություններ, միաժամանակ վերլուծվում են Դավիթ Անհաղթի տեղն ու դերը անտիկ և միջնադարյան փիլիսոփայական ավանդույթի մեջ, նրա ազդեցությունը հայ փիլիսոփայական դպրոցի ձևավորման վրա, ինչպես նաև նրա գաղափարների կապը հունական փիլիսոփայության՝ հատկապես Արիստոտելի ավանդույթի հետ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում տրամաբանության, իմացության տեսության և բարոյագիտության հիմնախնդիրներին, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորելու համակարգված պատկերացում Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայական ժառանգության և նրա գիտական նշանակության մասին հայ և համաշխարհային մտքի պատմության մեջ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1920-1930 թվականներին Հունաստանում ձևավորված և զարգացած հայկական պարբերական մամուլի պատմության, գաղափարական ուղղությունների, թեմատիկ բովանդակության և համայնքային կյանքում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն թերթերն ու հանդեսներն են, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում ծառայել են հունահայ համայնքի հասարակական, քաղաքական, մշակութային և կրթական կյանքի արտահայտման ու կազմակերպման կարևոր միջոցներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմից և Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանություններից հետո Հունաստանում հաստատված հայկական գաղթական համայնքների սոցիալական ու մշակութային միջավայրին, որի պայմաններում մամուլը ձեռք էր բերել տեղեկատվական գործառույթից ավելի լայն նշանակություն։ Քննվում են պարբերականների հիմնադրման պայմանները, խմբագրական քաղաքականությունը, հրատարակման պարբերականությունը, հեղինակային շրջանակները, ընթերցողական միջավայրը և տարածման հնարավորությունները։ Բովանդակային վերլուծության միջոցով կարող են առանձնացվել համայնքային կազմակերպման, գաղթականների սոցիալական խնդիրների, կրթության, ազգային մշակույթի, գրականության, երիտասարդության, բարեգործական գործունեության և միջազգային իրադարձությունների վերաբերյալ հրապարակումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև մամուլի լեզվին և հրապարակախոսական ոճին՝ ուսումնասիրելով արևմտահայերենի գործածությունը, ժամանակաշրջանի բառապաշարը և հասարակական-քաղաքական հասկացությունների արտահայտման առանձնահատկությունները։ Պարբերական մամուլը դիտարկվում է որպես համայնքային ինքնության պահպանման և տարբեր բնակավայրերում հաստատված հայության միջև տեղեկատվական կապերի ամրապնդման միջոց։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է տարբեր հասարակական ու քաղաքական շրջանակների գաղափարական ներկայությունը մամուլում՝ ներկայացնելով դրանց տեսակետները որպես ժամանակաշրջանի համայնքային բազմակարծության արտահայտություններ։ Պարբերականների էջերը կարևոր սկզբնաղբյուր են նաև Հունաստանի հայկական դպրոցների, մշակութային միությունների, եկեղեցական հաստատությունների, բարեգործական կազմակերպությունների և հասարակական նախաձեռնությունների գործունեությունը վերականգնելու համար։ Հետազոտության աղբյուրագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ մամուլը պահպանել է բազմաթիվ տեղեկություններ առօրյա համայնքային կյանքի և ժամանակակիցների ընկալումների մասին, որոնք այլ փաստաթղթերում կարող են սահմանափակ ներկայացված լինել։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու միջպատերազմյան շրջանի հունահայ մամուլի զարգացման, դրա հասարակական ու մշակութային գործառույթների և հայկական սփյուռքի պատմության մեջ ունեցած նշանակության մասին։

Մաթեմատիկա

Եվկլիդյան տարածքներում նորմալ հարթ Էյնշտեյնյան և կիսա-էյնշտեյնյան ենթամակերների երկրաչափությունը ուսումնասիրում է այդ ենթամակերների խիստ սահմանափակված կարվիճային հատկությունները, որոնցում կրիավորների քառանկյունական ձևը և ռիչտի կորությունը բավարարում են հատուկ պայմանների՝ ապահովելով այնպիսի կառուցվածքային հարթություն, որտեղ միջավայրի և ենթամակերայի միջեւ հարաբերությունները պահպանվում են օպտիմալ հավասարությամբ։ Նորմալ հարթ Էյնշտեյնյան ենթամակերաները առանձնանում են ռիչտի կորության համաչափության և կոմպակտության կամ համաչափ տարածական տեղաբաշխման հատկություններով, ինչը թույլ է տալիս ձևավորել ճշգրիտ դասակարգումներ և գնահատել տարբերակային հատկությունները, օրինակ՝ կայունության, սիմետրիայի և ֆունկցիոնալ ինտեգրալների պահպանման առումով։ Կիսա-էյնշտեյնյան ենթամակերաները, հակառակը, ցուցաբերում են որոշակի աուտոմորֆիզմների կամ մասնակի հավասարության պայմաններ՝ պահպանելով որոշ երկրաչափական և տոպոլոգիական invariant-ներ, որոնք կարևոր են բարդ բազմաչափ տարածքների բնութագրում, հատկապես այն դեպքերում, երբ ենթամակերայի մետրիկան ինդուկցիայով է ստացվում մայր-տեղանքից։ Նման ենթամակերաների ուսումնասիրությունը ներառում է դիֆերենցիալ ձևերի, կորության օպերատորների, սիմետրիկ տենզորների և բարձրագույն ինտեգրալների վերլուծություն, ինչը թույլ է տալիս ձևակերպել և ապացուցել դասակարգիչ թեորեմներ, գնահատել համաչափության սահմանները, ինչպես նաև կիրառել արդյունքները մաթեմատիկական ֆիզիկայի, օպտիմալիզացիայի և բազմաչափ դինամիկական համակարգերի տեսության մեջ, որտեղ նորմալ հարթ կամ կիսա-հարթ կառուցվածքները ապահովում են համակարգերի կառուցվածքային կայունություն և լուծումների եզակիություն։