Морфологическая и функциональная характеристика сенсорного аппарата периодонта при эндодонтическом лечении зубов и несъемном протезировании зубных рядов клинико-экспериментально исследование)

Մշակույթ

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ՍՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան մուտք գործած գրքերի, ինչպես նաև պարբերական մամուլում հրապարակված նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական գրականության ընթացիկ պատկերը։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով և կարող են ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական ստեղծագործության և մշակութային կյանքի այլ ոլորտների վերաբերյալ աղբյուրներ։ Յուրաքանչյուր բաժնի շրջանակում մատենագիտական գրառումների համակարգված դասավորությունը նպաստում է անհրաժեշտ գրականության արագ որոնմանը և մասնագիտական օգտագործմանը։ Պարբերական թողարկումների միջոցով հնարավոր է հետևել մշակույթի և արվեստի տարբեր ոլորտների վերաբերյալ նոր գրականության համալրմանը, հետազոտական հետաքրքրությունների զարգացմանը և հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Տեղեկատուն միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, որոնողական և փաստագրական գործառույթ՝ նպաստելով գրադարանային ու մատենագիտական սպասարկման արդյունավետ կազմակերպմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների և մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գրականություն

Ժողովածուն ներկայացնում է Վիլյամ Սարոյանի դրամատուրգիական ժառանգության փոքրածավալ ստեղծագործությունների մի հատվածը՝ հնարավորություն տալով բացահայտել հեղինակի թատերական մտածողության, կերպարակերտման և երկխոսության առանձնահատկությունները։ Այս գործերում մարդկային առօրյան, անհատի ներաշխարհը և հասարակության հետ նրա հարաբերությունները հաճախ ներկայացվում են համեմատաբար սեղմ գործողության և սահմանափակ թվով կերպարների միջոցով։ Հեղինակի ուշադրության կենտրոնում սովորական մարդիկ են՝ իրենց ցանկություններով, անհանգստություններով, հույսերով, հիասթափություններով և կյանքի իմաստը հասկանալու փորձերով։ Արտաքուստ պարզ իրավիճակների միջոցով բացահայտվում են մարդկային հարաբերությունների առավել խոր շերտերը՝ ընկերությունը, ընտանիքը, միայնությունը, փոխըմբռնման անհրաժեշտությունը, անհատի ազատության ձգտումը և շրջապատող աշխարհի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Փոքր ձևաչափը նպաստում է գործողության խտացմանը և երկխոսության նշանակության մեծացմանը։ Խոսքը դառնում է ոչ միայն իրադարձությունների զարգացման միջոց, այլև կերպարների հոգեբանական վիճակը, աշխարհայացքը և միմյանց նկատմամբ վերաբերմունքը բացահայտող հիմնական գործիք։ Երկխոսությունները հաճախ կառուցվում են բնական խոսակցական ընթացքով, սակայն դրանց պարզության ներքո կարող են արտահայտվել կյանքի, երջանկության, ժամանակի, մարդկային արժանապատվության և գոյության վերաբերյալ ավելի լայն հարցադրումներ։ Սարոյանական դրամատուրգիայի կարևոր առանձնահատկություններից է հումորի և թախծի համադրությունը։ Կատակային կամ առօրյա իրավիճակը կարող է աստիճանաբար ձեռք բերել զգացմունքային և փիլիսոփայական խորություն, իսկ լուրջ թեմաները հաճախ ներկայացվում են առանց ծանրաբեռնվածության՝ մարդկային ջերմության և նուրբ հեգնանքի միջոցով։ Կերպարները սովորաբար չեն ներկայացվում որպես միանշանակ դրական կամ բացասական տիպեր։ Նրանք մարդկային հակասություններով օժտված անհատներ են, որոնց վարքագիծը պայմանավորված է անձնական փորձով, միջավայրով, հիշողություններով և կյանքի նկատմամբ սեփական վերաբերմունքով։ Կարևորվում է նաև սովորական մարդու արժանապատվության թեման։ Հեղինակը հետաքրքրվում է հասարակության տարբեր շերտերի ներկայացուցիչներով և նույնիսկ ամենապարզ առօրյա իրավիճակում փորձում է բացահայտել անհատի ներքին արժեքը։ Փոքր թատերական ձևը հնարավորություն է տալիս մեկ հանդիպման, զրույցի կամ կարճատև իրադարձության շրջանակում ներկայացնել կերպարի ամբողջական հոգեբանական աշխարհը։ Առանձին նշանակություն ունի ենթատեքստը, երբ գործող անձանց արտահայտած խոսքերը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համապատասխանում են նրանց իրական զգացմունքներին։ Լռությունները, կրկնությունները, անավարտ մտքերը և խոսակցության անսպասելի շրջադարձերը կարող են նույնքան կարևոր լինել կերպարների ընկալման համար, որքան ուղղակի արտահայտված մտքերը։ Դրամատիկական իրավիճակների կառուցման մեջ հաճախ նկատելի է պայմանականության տարրը։ Հեղինակը միշտ չէ, որ ձգտում է իրականությունը ներկայացնել մանրամասն կենցաղային ճշգրտությամբ․ առանձին իրավիճակներ կարող են ձեռք բերել խորհրդանշական կամ ընդհանրացնող նշանակություն՝ կենտրոնացնելով ուշադրությունը մարդու ներաշխարհի և բարոյական ընտրությունների վրա։ Կարևորվում է նաև անհատի և հասարակական միջավայրի հարաբերությունը։ Կերպարները կարող են բախվել ընդունված կանոնների, սոցիալական պայմանների կամ շրջապատի ակնկալիքների հետ, սակայն հեղինակային ուշադրության կենտրոնում հիմնականում մնում է մարդու ներքին ազատության և սեփական ինքնությունը պահպանելու խնդիրը։ Սարոյանի ստեղծագործական աշխարհին բնորոշ մարդասիրական մոտեցումը արտահայտվում է մարդկանց միջև հաղորդակցության, փոխադարձ աջակցության և կարեկցանքի կարևորության ընդգծմամբ։ Նույնիսկ հակասությունների և հիասթափությունների պայմաններում պահպանվում է մարդու նկատմամբ հետաքրքրությունն ու հավատը նրա բարոյական ներուժի հանդեպ։ Դրամատուրգիական կառուցվածքի տեսանկյունից փոքրածավալ գործերը հետաքրքիր են գործողության տնտեսված կազմակերպմամբ։ Սահմանափակ ժամանակահատվածում և տարածության մեջ հեղինակը ստեղծում է ավարտուն կամ դիտավորյալ բաց թողնված իրավիճակներ, որոնք ընթերցողին և հանդիսատեսին հնարավորություն են տալիս ինքնուրույն շարունակել կերպարների ճակատագրերի կամ բարձրացված խնդիրների մասին մտորումները։ Ստեղծագործություններում կարող են արտացոլվել նաև ամերիկյան հասարակական միջավայրի, ներգաղթյալների կյանքի և տարբեր մշակութային փորձառությունների որոշ առանձնահատկություններ։ Հայկական ծագումն ու ամերիկյան մշակութային իրականության մեջ ձևավորված գրական փորձը Սարոյանի ստեղծագործությանը հաղորդում են ինքնատիպ բազմամշակութային բնույթ, որի շրջանակում ազգային փորձառությունը հաճախ միավորվում է համամարդկային թեմաների հետ։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հեղինակի դրամատուրգիական լեզուն, փոքր թատերական ձևի կառուցման սկզբունքները, կերպարների հոգեբանական ներկայացման եղանակները և հումորի ու դրամատիկական լարվածության փոխհարաբերությունը։ Այն կարևոր է նաև Սարոյանի արձակի և դրամատուրգիայի համեմատական ուսումնասիրության համար, քանի որ երկու ոլորտներում էլ նկատելի են սովորական մարդու նկատմամբ հետաքրքրությունը, կենդանի խոսքի նշանակությունը, մարդասիրական աշխարհընկալումը և առօրյա իրադարձությունների մեջ ավելի լայն կենսական իմաստներ բացահայտելու ձգտումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հայ և ամերիկյան գրականության, դրամատուրգիայի, թատրոնի պատմության, սփյուռքահայ գրականության և Վիլյամ Սարոյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, գրականագետների, թատերագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Քաղաքագիտություն

Սույն հաղորդումը վերաբերում է Հարավային Կովկասում 2023 թվականի իրադարձությունների համատեքստում Հայաստանի վարչապետի քաղաքական հայտարարություններին Ռուսաստանի հասցեին և Լեռնային Ղարաբաղից քաղաքացիական բնակչության դուրսբերման գործընթացին։ Նյութը վերլուծում է տարածաշրջանային քաղաքական լարվածության աճը, Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունների շուրջ ձևավորված տարաձայնությունները, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության տեղաշարժի հումանիտար հետևանքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային դերակատարների արձագանքներին, տարածաշրջանային անվտանգային համակարգի փոփոխություններին և քաղաքական հռետորաբանության ազդեցությանը դիվանագիտական հարաբերությունների վրա։ Իրավիճակը դիտարկվում է որպես ավելի լայն աշխարհաքաղաքական վերադասավորումների մաս, որտեղ փոխվում են ուժերի հավասարակշռությունը և ազդեցության գոտիները Հարավային Կովկասում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է դրամավարկային քաղաքականության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ցանցային տնտեսության պայմաններում, երբ թվային տեխնոլոգիաների, տեղեկատվական ցանցերի և նոր ֆինանսական գործիքների զարգացումը փոխում է տնտեսական հարաբերությունների և ֆինանսական համակարգի գործունեության ավանդական մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես է տնտեսության թվայնացումը, տեղեկատվության արագ տարածումը, էլեկտրոնային վճարային համակարգերի զարգացումը և ֆինանսական շուկաների փոխկապակցվածության խորացումը ազդում դրամավարկային կարգավորման նպատակների ու գործիքների վրա։ Ուշադրություն է դարձվում փողի շրջանառության, դրամական պահանջարկի, տոկոսադրույքների, գնաճի և ֆինանսական կայունության միջև փոխհարաբերությունների փոփոխություններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կենտրոնական բանկերի կողմից իրականացվող դրամավարկային քաղաքականության արդյունավետության վերաիմաստավորումը այն միջավայրում, որտեղ տնտեսական գործակալների վարքագիծը ավելի արագ է արձագանքում տեղեկատվական ազդակներին և ֆինանսական շուկաների փոփոխություններին։ Քննարկվում են դրամավարկային քաղաքականության ավանդական գործիքների կիրառման հնարավորությունները, դրանց արդյունավետության վրա ցանցային տնտեսության ազդեցությունը և նոր գործիքների ու մոտեցումների անհրաժեշտությունը։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև էլեկտրոնային փողի, թվային վճարումների, ֆինանսական տեխնոլոգիաների և թվային ֆինանսական ծառայությունների տարածման հետևանքները դրամաշրջանառության և ֆինանսական միջնորդության համար։ Առանձին նշանակություն ունի ֆինանսական շուկաների ցանցային փոխկապակցվածության խնդիրը, քանի որ մեկ հատվածում առաջացող փոփոխությունները կարող են արագ փոխանցվել տնտեսության մյուս հատվածներին՝ ազդելով ֆինանսական կայունության և դրամավարկային քաղաքականության փոխանցման մեխանիզմների վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև դրամավարկային քաղաքականության կատարելագործման հնարավորություններին՝ հաշվի առնելով թվային տնտեսության զարգացման միտումները, տեղեկատվական հոսքերի աճը և ֆինանսական նորարարությունների տարածումը։ Ուսումնասիրությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, կենտրոնական բանկերի և ֆինանսական հաստատությունների աշխատակիցների, հետազոտողների ու ուսանողների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս հասկանալու դրամավարկային կարգավորման փոփոխվող դերը ժամանակակից թվայնացված և փոխկապակցված տնտեսական համակարգում։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական և հումանիտար գիտությունների ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական հավաքածուն՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և ուսանողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական-քաղաքական գիտություններին, բանասիրությանը, գրականագիտությանը, լեզվաբանությանը, պատմությանը, պատմական գիտություններին, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ոլորտների ժամանակակից հետազոտական ուղղությունները, գիտական քննարկումները և տեսական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական և կողմնորոշիչ աղբյուր՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, բացահայտել համապատասխան ուսումնասիրություններ և արդյունավետ կազմակերպել գիտահետազոտական ու ուսումնական աշխատանքը։ Այն կարևոր դեր է կատարում գիտելիքների տարածման և գիտական հաղորդակցության ապահովման գործում՝ նպաստելով հումանիտար և հասարակագիտական գիտությունների զարգացմանն ու նոր գիտական արդյունքների հասանելիությանը։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կաթնաթթվային բակտերիաների տեխնոլոգիական հատկությունների բարելավման գենետիկական մոտեցումների մշակմանը՝ սննդային և կենսատեխնոլոգիական գործընթացներում դրանց կիրառման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Ուսումնասիրության կենտրոնում կաթնաթթվային բակտերիաների այն կենսաբանական և տեխնոլոգիական հատկանիշներն են, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն խմորման գործընթացների, արտադրանքի որակի, կայունության և ցանկալի հատկությունների ձևավորման համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բակտերիաների աճի և նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, թթվագոյացման ակտիվությունը, տարբեր միջավայրերին հարմարվողականությունը և այլ տեխնոլոգիական բնութագրեր, որոնք կարող են ազդել արտադրական գործընթացների արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գենետիկական մոտեցումների կիրառմանը՝ օգտակար հատկությունների բացահայտման, ընտրության, պահպանման և նպատակային բարելավման համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել ժառանգական փոփոխականության, շտամների ընտրության, գենետիկական մարկերների և մանրէների գենոմային առանձնահատկությունների ուսումնասիրության հնարավորությունները՝ ցանկալի հատկանիշներով մշակույթների ստացման նպատակով։ Քննության են առնվում նաև գենետիկական և ֆենոտիպային հատկությունների փոխկապակցվածությունը, տեխնոլոգիական արժեքավոր հատկանիշների կայունության պահպանման խնդիրները և ընտրված շտամների արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես այն տեսանկյունից, որ կաթնաթթվային բակտերիաների կենսաբանական ներուժի նպատակային օգտագործումը կարող է նպաստել խմորման գործընթացների վերահսկելիության, արտադրանքի որակի և տեխնոլոգիական արդյունավետության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակելու գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ օգտակար մանրէային շտամների ընտրության և դրանց տեխնոլոգիական հատկությունների կատարելագործման համար՝ համադրելով մանրէաբանության, գենետիկայի և կենսատեխնոլոգիայի մեթոդները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, գենետիկների, կենսատեխնոլոգների, սննդի տեխնոլոգների, մոլեկուլային կենսաբանների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և կաթնաթթվային բակտերիաների կիրառական նշանակությամբ հետաքրքրվող ուսանողների ու մասնագետների համար։