Նոր գրականություն հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում մայրենիի դասավանդման փուլերի հաջորդայնության հիմնախնդրի գիտամեթոդական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ուսուցման գործընթացի կառուցման սկզբունքները և դրանց արդյունավետ կիրառման պայմանները։ Հեղինակը վերլուծում է մայրենի լեզվի ուսուցման բովանդակության ընտրության, թեմաների հաջորդական կազմակերպման, լեզվական գիտելիքների ձևավորման և սովորողների խոսքային կարողությունների զարգացման մեթոդական հիմքերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են տարրական դասարաններում լեզվական նյութի մատուցման փուլայնության առանձնահատկությունները, ուսուցման շարունակականության ապահովման ուղիները, ինչպես նաև սովորողների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունների հաշվառման կարևորությունը։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում ընթերցանության, գրավոր խոսքի, բանավոր հաղորդակցության, քերականական գիտելիքների և բառապաշարի զարգացման փոխկապակցվածությանը՝ առաջարկելով մանկավարժական արդյունավետ մոտեցումներ։ Հեղինակը հիմնավորում է դասավանդման փուլերի ճիշտ հաջորդականության նշանակությունը՝ որպես գիտելիքների կայուն յուրացման, լեզվական մտածողության զարգացման և սովորողների ստեղծագործական կարողությունների խթանման կարևոր գործոն։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է տարրական դպրոցի ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների, կրթության ոլորտի հետազոտողների և ապագա ուսուցիչների համար՝ նպաստելով մայրենի լեզվի ուսուցման գործընթացի գիտական կազմակերպմանը և կատարելագործմանը։

Հոգեբանություն

Սոցիալ-հոգեբանական և իրավական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հակահասարակական վարքի ձևավորման վրա ազդող սուբյեկտիվ գործոնների ուսումնասիրությանը և դրանց կանխարգելման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում անձի արժեքային կողմնորոշումները, շարժառիթները, վերաբերմունքները, ինքնագնահատականը, հուզական վիճակները և սոցիալական միջավայրի ընկալման առանձնահատկությունները՝ որպես վարքագծային դրսևորումների վրա ազդող գործոններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատական և սոցիալ-հոգեբանական պայմանների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև անձի վարքի ձևավորման գործընթացում ընտանիքի, կրթական միջավայրի և հասարակական հարաբերությունների նշանակությանը։ Վերլուծվում են ռիսկային վարքագծի առաջացման պատճառները, դրա վաղ բացահայտման հնարավորությունները և կանխարգելիչ աշխատանքի կազմակերպման հիմնական մոտեցումները։ Քննարկվում են դաստիարակչական, հոգեբանական, սոցիալական և իրավական միջոցների համակցված կիրառման հնարավորությունները՝ բացասական վարքային միտումները նվազեցնելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու հակահասարակական վարքի ներքին պայմանավորվածության և դրա կանխարգելման մեխանիզմների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հոգեբանության, սոցիոլոգիայի, քրեաբանության, մանկավարժության և կանխարգելիչ աշխատանքի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է հաղորդակցական-խոսքային գործունեության մեթոդական կազմակերպման տեսական հիմքերի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով լեզվամանկավարժության, հոգելեզվաբանության և դիդակտիկայի փոխկապակցված մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է այն գիտական հիմքը, որի վրա կառուցվում է խոսքային գործունեության ուսուցման և զարգացման մեթոդիկան՝ ներառյալ հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման օրինաչափությունները, լեզվական հմտությունների աստիճանական զարգացումը և ուսուցման գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական մոտեցման (communicative approach) դերին, որը լեզվի ուսուցումը դիտարկում է որպես իրական հաղորդակցական իրավիճակներում կիրառվող գործունեություն, այլ ոչ միայն լեզվական կանոնների յուրացում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև խոսքային գործունեության հիմնական տեսակները՝ խոսելը, լսելը, կարդալը և գրելը, և դրանց փոխազդեցությունը ուսուցման գործընթացում։ Վերլուծվում են մեթոդական համակարգերի ձևավորման փուլերը, ուսուցման նպատակների սահմանման սկզբունքները և ուսումնական նյութերի ընտրության չափանիշները։ Նպատակն է ձևավորել համապարփակ տեսական հիմք, որը կծառայի որպես հիմք արդյունավետ հաղորդակցական-խոսքային ուսուցման մեթոդների մշակման և կիրառման համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը վերլուծում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտության պատմական, քաղաքական և աշխարհաքաղաքական պատճառները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով Լեռնային Ղարաբաղի (Նագոռնո-Ղարաբաղի) շուրջ ձևավորված հակամարտության զարգացմանը և դրա ազդեցությանը տարածաշրջանային անվտանգության վրա։ Քննարկվում են հակամարտության ծագման պատմական նախադրյալները, խորհրդային ժամանակաշրջանի վարչատարածքային քաղաքականությունը, անկախությունից հետո ռազմական բախումները և բանակցային գործընթացների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը գնահատում է նաև հակամարտության հետևանքները՝ ներառյալ հումանիտար խնդիրները, տեղահանությունը, տնտեսական և քաղաքական ազդեցությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների ներգրավվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այսպես կոչված «սառեցված հակամարտությունների» բնույթին, դրանց ապակայունացման գործոններին և Եվրոպայի ու Հարավային Կովկասի անվտանգության համակարգի վրա ունեցած ազդեցությանը։ Աշխատությունը ներկայացնում է բազմակողմանի վերլուծություն՝ հիմնված պատմական, իրավական և քաղաքական մոտեցումների համադրման վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հակամարտության զարգացման տրամաբանությունը և դրա միջազգային նշանակությունը։

Տեխնոլոգիա

Սույն աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի քրոմիտային խտանյութից ֆերոքրոմի ստացման նոր տեխնոլոգիական մոտեցման մշակմանը՝ կիրառելով ալյումինաթերմային վերականգնման եղանակը, որը հանդիսանում է բարձր ջերմաստիճանային մետալուրգիական գործընթաց և լայնորեն կիրառվում է դժվար վերականգնվող մետաղների ու համաձուլվածքների ստացման մեջ։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են քրոմիտային հումքի քիմիական և միներալոգիական առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը վերականգնման արդյունավետության վրա, ինչպես նաև ալյումինի՝ որպես վերականգնիչի դերը ֆերոքրոմի ձևավորման գործընթացում։ Աշխատանքը ներառում է տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության և օպտիմալացման հարցեր՝ ներառյալ ջերմաստիճանային ռեժիմները, բաղադրությունների հարաբերակցությունները և ռեակցիայի ընթացքի կառավարումը, որպեսզի ապահովվի առավել բարձր ելք և արտադրանքի որակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև էներգետիկ արդյունավետությանը, գործընթացի կայունությանը և ստացված համաձուլվածքի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական հատկություններին, որոնք կարևոր են պողպատագործական արդյունաբերության համար։ Բացի այդ քննարկվում են արտադրական կիրառության հնարավորությունները և տեխնոլոգիայի ներդրման հեռանկարները Հայաստանի հանքահումքային բազայի պայմաններում, ինչը կարող է նպաստել տեղական մետալուրգիայի զարգացմանը և բարձր արժեք ունեցող արտադրանքի ստացմանը։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Մ. Գ. Ներսիսյանի գիտական ժառանգության մեջ հայ ազատագրական շարժման և Հայոց ցեղասպանության պատմության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պատմաբանի աշխատություններում հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի, Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության վիճակի, հայկական հարցի և Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ ձևավորված գիտական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պատմական, քաղաքական և հասարակական պայմանների վերլուծությանը, որոնցում ձևավորվել և զարգացել են հայ ազատագրական շարժման տարբեր դրսևորումները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի ազգային-ազատագրական կազմակերպություններին, հասարակական-քաղաքական գործիչներին, հայ բնակչության ինքնապաշտպանական պայքարին և Օսմանյան իշխանությունների քաղաքականությանը՝ դրանք դիտարկելով պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածության համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Հայոց ցեղասպանության պատմության ուսումնասիրությանը՝ ներառյալ դրա նախադրյալները, կազմակերպման և իրականացման գործընթացները, հայ բնակչության զանգվածային տեղահանություններն ու կոտորածները, ինչպես նաև միջազգային արձագանքներն ու պատմական հետևանքները։ Ներսիսյանի գիտական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նրա աղբյուրագիտական և պատմագիտական մոտեցումները, օգտագործված փաստաթղթային ու վավերագրական նյութերի նշանակությունը և այդ նյութերի հիման վրա կատարված պատմական եզրահանգումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև պատմաբանի ներդրման գնահատումը հայ պատմագիտության զարգացման գործում և նրա աշխատությունների նշանակությունը հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Կարող է վերլուծվել նաև այն, թե ինչպես են ազգային-ազատագրական շարժման և ցեղասպանության հիմնահարցերը ներկայացվում մեկ ընդհանուր պատմական գործընթացի շրջանակում՝ հաշվի առնելով ազգային ինքնապաշտպանության, քաղաքական պայքարի և պետական քաղաքականության փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է ոչ միայն կոնկրետ պատմաբանի գիտական ժառանգության գնահատման, այլև հայ պատմագրության զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, պատմագրության մասնագետներին, Հայոց ցեղասպանության և հայ ազգային-ազատագրական շարժումների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով ուսումնասիրություններ կատարող ուսանողներին։