Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1990, Մարտ, թիվ 6)

Գյուղատնտեսություն

Նվիրված է գյուղատնտեսական մեքենաշինության մեջ օգտագործվող մետաղանյութերի ընտրության, հատկությունների և ջերմային մշակման տեխնոլոգիաների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված մեքենաշինական, նյութագիտական և ագրոինժեներական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների ու ոլորտի մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են գյուղատնտեսական տեխնիկայում կիրառվող հիմնական մետաղները և համաձուլվածքները՝ դրանց մեխանիկական, ֆիզիկական և քիմիական հատկությունների վերլուծությամբ, բացատրվում է նյութերի աշխատանքի պայմանները դաշտային ծանրաբեռնվածության, մաշվածության, հարվածային ազդեցությունների և կոռոզիայի պայմաններում, ինչպես նաև դրանց դիմացկունության ապահովման ինժեներական մոտեցումները, աշխատությունը մանրամասն անդրադառնում է ջերմային մշակման հիմնական տեսակներին՝ կոփում, թրծում, նորմալացում և մակերեսային կարծրացում, ներկայացնելով դրանց ազդեցությունը մետաղների կառուցվածքի և շահագործական հատկությունների վրա, քննարկվում են նաև ջերմային մշակման տեխնոլոգիական ռեժիմների ընտրության սկզբունքները և դրանց ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի որակի վրա, գրքում ընդգծվում է նյութերի ճիշտ ընտրության կարևորությունը գյուղատնտեսական մեքենաների հուսալիության, երկարատևության և արդյունավետության ապահովման համար, ինչպես նաև արտադրական պայմաններում կիրառվող տեխնոլոգիական և էներգախնայող մոտեցումները, աշխատությունը համադրում է տեսական նյութագիտության հիմքերը և գործնական տեխնոլոգիական կիրառությունները՝ հանդիսանալով կարևոր աղբյուր մեքենաշինության և գյուղատնտեսական ինժեներիայի ոլորտներում։

Կրոն

Գիրքը պատկանում է քրիստոնեական աղոթագրական գրականությանը և նախատեսված է հավատացյալների անձնական ու հոգևոր ընթերցանության համար։ Աղոթքը քրիստոնեական հավատքի կարևորագույն արտահայտություններից է, որի միջոցով մարդն իր հավատքն ու նվիրումն է արտահայտում առ Աստված՝ դիմելով նրան գոհաբանությամբ, փառաբանությամբ, ապաշխարությամբ և խնդրանքներով։ Աղոթագրքերը կարևոր դեր են ունեցել եկեղեցական և ընտանեկան հոգևոր կյանքի կազմակերպման գործում՝ տրամադրելով աղոթական խոսքեր տարբեր հոգևոր կարիքների և կյանքի հանգամանքների համար։ Դրանք կարող են ներառել առօրյա աղոթքներ, հոգևոր խորհրդածության նյութեր և պաշտամունքային կիրառության համար նախատեսված տեքստեր՝ նպաստելով աղոթքի ավանդույթի պահպանմանն ու փոխանցմանը։ Հայ եկեղեցական մշակույթում աղոթական գրականությունը սերտորեն կապված է հավատքի ուսուցման, հոգևոր դաստիարակության և եկեղեցական ավանդությունների շարունակականության հետ։ Աղոթքների ընթերցումը նպաստում է քրիստոնեական արժեքների ըմբռնմանը, հոգևոր ինքնաքննությանը և հավատացյալի ներքին կյանքի խորացմանը։ Այսպիսի գրքերը կիրառվել են ինչպես անհատական աղոթքի, այնպես էլ եկեղեցական ու ընտանեկան միջավայրերում՝ դառնալով հոգևոր կյանքի կազմակերպման օժանդակ միջոց։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրոնական գրքի պատմության, աղոթագրական ժառանգության և հայ քրիստոնեական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագիտության մասնագետներին և կրոնական գրականության ուսումնասիրողներին։ Գիրքը նաև հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու աղոթքի՝ որպես հավատքի արտահայտման և հոգևոր դաստիարակության միջոցի նշանակությանը, ինչպես նաև հայերեն աղոթագրքերի դերին եկեղեցական ավանդության պահպանման ու սերունդներին փոխանցման գործում։

Քիմիա

Պլաստմասաները սինթետիկ կամ կիսասինթետիկ պոլիմերային նյութեր են, որոնք ստացվում են բնական հումքի՝ հիմնականում նավթի, գազի կամ ածխի վերամշակման արդյունքում և ունեն լայն կիրառություն արդյունաբերության, կենցաղի, բժշկության և տեխնիկայի տարբեր ոլորտներում։ Դրանք բնութագրվում են ցածր խտությամբ, բարձր ձևափոխելիությամբ, լավ մեկուսիչ հատկություններով և դիմացկունությամբ խոնավության, քիմիական նյութերի ու կոռոզիայի նկատմամբ, ինչը դրանց դարձնում է շատ գործնական և տնտեսապես արդյունավետ նյութեր տարբեր արտադրությունների համար։ Պլաստմասաների կառուցվածքը հիմնված է երկար մոլեկուլային շղթաների վրա, որոնք կարող են ունենալ տարբեր կառուցվածքային ձևեր՝ գծային, ճյուղավորված կամ ցանցային, և հենց այդ կառուցվածքն է պայմանավորում դրանց ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունները։ Ըստ իրենց վարքագծի տաքացման ժամանակ պլաստմասաները հիմնականում բաժանվում են երկու մեծ խմբի՝ ջերմապլաստիկներ և ջերմահաստատիչներ։ Ջերմապլաստիկները տաքացնելիս փափկում են և կարող են բազմիցս ձևափոխվել ու վերամշակվել՝ օրինակ պոլիէթիլենը և պոլիպրոպիլենը, մինչդեռ ջերմահաստատիչները տաքացման ժամանակ կարծրանում են և այլևս չեն կարող վերաձևավորվել՝ օրինակ էպօքսիդային խեժերը կամ ֆենոլֆորմալդեհիդային պլաստմասաները։ Բացի այս հիմնական բաժանումից, պլաստմասաները կարելի է դասակարգել նաև ըստ կիրառության՝ կառուցվածքային, փաթեթավորման, էլեկտրամեկուսիչ, բժշկական և այլ տեսակների, ինչպես նաև ըստ քիմիական կազմի՝ պոլիէթիլեններ, պոլիվինիլքլորիդ, պոլիստիրոլ և այլ պոլիմերներ, որոնք ունեն տարբեր հատկություններ և կիրառման ոլորտներ։ Պլաստմասաների լայն տարածումը պայմանավորված է դրանց արտադրության համեմատաբար ցածր արժեքով, հեշտ մշակմամբ և բազմաֆունկցիոնալությամբ, սակայն միաժամանակ դրանք առաջացնում են նաև բնապահպանական խնդիրներ, քանի որ շատ տեսակներ դժվար են քայքայվում և կուտակվում են շրջակա միջավայրում՝ պահանջելով վերամշակման և վերօգտագործման արդյունավետ համակարգերի զարգացում։

Մշակույթ

Ереванский государственный университет: семиотика пространства, интеллектуальный ландшафт, социальная память աշխատությունը միջդիսցիպլինար գիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է բուհական միջավայրի՝ հատկապես Երևանի պետական համալսարանի, որպես մշակութային և մտավոր տարածքի վերլուծության վրա, այն կիրառելով սեմիոտիկայի, սոցիոլոգիայի և մշակութաբանության մոտեցումներ՝ ուսումնասիրում է տարածքի իմաստային կառուցվածքը, խորհրդանշական նշանակությունները և ակադեմիական միջավայրի ձևավորած մտավոր լանդշաֆտը, գիրքը նաև քննարկում է սոցիալական հիշողության ձևավորման գործընթացները համալսարանական միջավայրում, պատմական իրադարձությունների և կրթական ավանդույթների փոխանցումը սերունդների միջև, միաժամանակ ընդգծելով գիտական համայնքի ինքնության կառուցումը և համալսարանի դերը որպես մշակութային հիշողության պահոց, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հումանիտար գիտությունների, մշակութաբանության և կրթության սոցիոլոգիայի ուսումնասիրության համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում խոշոր ձեռնարկությունների վերակազմավորման տնտեսական, կազմակերպական և կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերակազմավորումը դիտարկվում է որպես ձեռնարկությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման, շուկայական պայմաններին հարմարվելու, ֆինանսական կայունության ամրապնդման և մրցունակության բարելավման կարևոր միջոց։ Վերլուծվում են խոշոր ձեռնարկությունների արտադրական, ֆինանսական և կառավարման կառուցվածքները, դրանց գործունեության արդյունավետության վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները, ինչպես նաև վերափոխումների անհրաժեշտություն առաջացնող տնտեսական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեփականության հարաբերությունների փոփոխությանը, կառավարման համակարգերի արդիականացմանը, արտադրական հզորությունների արդյունավետ օգտագործմանը, տեխնոլոգիական վերազինմանը և կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում ֆինանսական վերակազմավորման խնդիրները՝ պարտավորությունների կառավարումը, ծախսերի օպտիմալացումը, ներդրումային միջոցների ներգրավումը, ֆինանսական հոսքերի կարգավորումը և ձեռնարկությունների վճարունակության վերականգնման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև մարդկային ռեսուրսների կառավարման դերը, քանի որ կազմակերպական փոփոխությունները կարող են ուղեկցվել աշխատուժի կառուցվածքի, մասնագիտական պահանջների և աշխատանքի կազմակերպման ձևերի փոփոխությամբ։ Հայաստանի տնտեսական միջավայրի համատեքստում ուսումնասիրվում են շուկայական հարաբերությունների զարգացման, սեփականաշնորհման գործընթացների, ներդրումային միջավայրի, մրցակցության և պետական տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունները խոշոր ձեռնարկությունների գործունեության վրա։ Վերլուծվում են վերակազմավորման տարբեր ձևերն ու մեխանիզմները, այդ թվում՝ ձեռնարկությունների միավորումը, բաժանումը, կառավարման կառուցվածքի փոփոխությունը, արտադրության մասնագիտացումը և ոչ արդյունավետ ստորաբաժանումների վերափոխումը։ Հետազոտության ընթացքում կարևորվում է յուրաքանչյուր ձեռնարկության տնտեսական վիճակի համալիր գնահատումը և այնպիսի ռազմավարության ընտրությունը, որը համապատասխանում է տվյալ կազմակերպության արտադրական հնարավորություններին ու շուկայական պայմաններին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վերակազմավորման ընթացքում առաջացող սոցիալական և տնտեսական հետևանքներին, հնարավոր ռիսկերին և դրանց կառավարման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի խոշոր ձեռնարկությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացման, ֆինանսական առողջացման, արտադրական ներուժի առավել նպատակային օգտագործման և Հայաստանի տնտեսության մեջ դրանց կայուն զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրության համար։

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են պրոյեկտիվ երկրաչափության հիմնական հասկացություններն ու օրինաչափությունները, կետի, գծի և հարթության հարաբերությունները, համաչափությունները, ինչպես նաև պրոյեկտիվ տեղափոխումների և տեսությունների կիրառությունը տարբեր երկրաչափական խնդիրներում։ Անդրադառնում է նաև պրոյեկտիվ սկզբունքների օգտագործմանը գիտության և տեխնիկայի տարբեր ոլորտներում, ներառյալ ինժեներական և արվեստագիտական կիրառություններ։ Աշխատությունը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, ուսանողների և երկրաչափությամբ հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ տրամադրելով համապարփակ գիտելիքներ պրոյեկտիվ երկրաչափության տեսության և պրակտիկ խնդիրների վերաբերյալ։