Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է ազոտոբակտերային (Azotobacter) կենսաբանական պարարտանյութի կիրառման ագրոէկոլոգիական արդյունավետության ուսումնասիրությանը ծխախոտի մշակաբույսերի դաշտային պայմաններում՝ ընդգծելով դրա ազդեցությունը հողի բերրիության, բույսերի աճի և արտադրողականության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է ազոտ ֆիքսող միկրոօրգանիզմների դերը հողի կենսաբանական ակտիվության բարձրացման և սննդանյութերի բնական շրջանառության ապահովման գործընթացներում։ Գրքում ներկայացվում են դաշտային փորձերի արդյունքները, որոնք ցույց են տալիս ազոտոբակտերի կիրառման ազդեցությունը ծխախոտի աճի փուլերի, կենսազանգվածի կուտակման և բերքատվության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի ագրոքիմիական ցուցանիշների փոփոխություններին՝ ազոտի պարունակության, միկրոֆլորայի ակտիվության և օրգանական նյութերի քանակի տեսանկյունից։ Հեղինակը քննարկում է նաև կենսապարարտանյութերի կիրառման էկոլոգիական առավելությունները՝ քիմիական պարարտանյութերի օգտագործման կրճատման, հողի աղտոտման նվազեցման և կայուն գյուղատնտեսության զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր է ագրոնոմների, հողագետների և ագրոէկոլոգիայի ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով կենսաբանական միջոցների կիրառման արդյունավետության բարձրացմանը ծխախոտագործության մեջ։

Лингвистика

Հայագիտության զուգահեռականներում-ը հայագիտական ուղղվածության տեսական և վերլուծական աշխատություն է, որը նպատակ ունի դիտարկել հայ ժողովրդի պատմության, լեզվի, մշակույթի և ինքնության ուսումնասիրությունը համեմատական և միջգիտակարգային դիտանկյունից՝ ընդգրկելով տարբեր գիտական դպրոցների մոտեցումները և հետազոտական մեթոդաբանությունները, աշխատությունում քննարկվում են հայագիտության զարգացման հիմնական փուլերը, արևելյան և արևմտյան գիտական ավանդույթների ազդեցությունը, ինչպես նաև այն, թե ինչպես են տարբեր պատմագիտական և լեզվաբանական դպրոցներ մեկնաբանել Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմական փորձը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համեմատական ուսումնասիրություններին՝ հայ և հարևան ժողովուրդների պատմության, լեզվական կապերի, մշակութային փոխազդեցությունների և տարածաշրջանային քաղաքակրթական գործընթացների միջև, միաժամանակ վերլուծվում են հայագիտության արդի մարտահրավերները՝ գլոբալ գիտական միջավայրում ինքնության պահպանման, աղբյուրագիտական մոտեցումների արդիականացման և միջգիտակարգային համագործակցության զարգացման համատեքստում, աշխատությունը ընդգծում է, որ հայագիտությունը ոչ միայն ազգային գիտական ուղղություն է, այլ նաև միջազգային գիտական դաշտի մաս, որտեղ հայ ժողովրդի ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ավելի լայն քաղաքակրթական և համեմատական շրջանակներում։

Математика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ճաքեր ունեցող ուղղանկյուն պրիզմատիկ, կտորային-համասեռ առաձգական մարմինների լարվածային վիճակի ուսումնասիրությանը անտիպլանար դեֆորմացիայի պայմաններում։ Աշխատության հիմքում ընկած է տարբեր մեխանիկական հատկություններ ունեցող նյութերից կազմված մարմիններում արտաքին ազդեցությունների հետևանքով առաջացող լարվածությունների և դեֆորմացիաների տեսական վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով ճաքերի առկայությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են մարմնի երկրաչափական առանձնահատկությունները, նյութի կտորային համասեռությունը, ճաքերի դիրքն ու բնույթը և դրանց ազդեցությունը լարվածային դաշտի կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անտիպլանար դեֆորմացիային, որի դեպքում ուսումնասիրվող մեխանիկական խնդիրը ձեռք է բերում հատուկ մաթեմատիկական կառուցվածք և հնարավորություն է տալիս վերլուծելու ճաքերի ծայրերի շրջանում լարվածությունների բաշխման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև տարբեր նյութերի սահմանային մակերևույթների և դրանց միացման գոտիների ազդեցությունը, ինչպես նաև ճաքերի պատճառով առաջացող լարվածության կենտրոնացման երևույթները։ Աշխատության տեսական արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ճաքերով մարմինների ամրության, հուսալիության և կայունության գնահատման համար, հատկապես այնպիսի կառուցվածքների դեպքում, որտեղ տարբեր առաձգական հատկություններով նյութերի համակցումը և վնասվածքների առկայությունը էական դեր են խաղում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, առաձգականության տեսության, նյութերի ամրության և ճեղքամեխանիկայի մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտներում գիտական աշխատանք կատարող հետազոտողներին և ուսանողներին։

Математика

Այս աշխատությունը վերաբերում է ագահ (greedy) ալգորիթմների տեսական և կիրառական ուսումնասիրությանը L¹ նորմայի տարածքում՝ ընդգծելով օպտիմալացման խնդիրների լուծման մաթեմատիկական հիմքերը և հաշվարկային մեթոդների արդյունավետությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն դեպքերը, երբ ագահ ռազմավարությունները կարող են ապահովել կամ մոտարկել օպտիմալ լուծումներ L¹ մետրիկայով սահմանված տարածքներում, որտեղ հեռավորությունը սահմանվում է մոդուլների գումարով և հաճախ կիրառվում է ինչպես ֆունկցիոնալ վերլուծության, այնպես էլ օպտիմալ կառավարման և տվյալների վերականգնման խնդիրներում։ Ուսումնասիրվում են ագահ ընտրության սկզբունքի հիմնարար հատկությունները՝ տեղական օպտիմալության և գլոբալ օպտիմալության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում greedy ալգորիթմները ապահովում են կոնվերգենցիա դեպի լավագույն կամ մոտ-լավագույն լուծում L¹ միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում L¹ նորմայի առանձնահատկություններին՝ ոչ դիֆերենցելիության կետերին, երկրաչափական մեկնաբանությանը և դրա ազդեցությանը ալգորիթմական ընտրության քայլերի վրա։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է կիրառական օրինակներ՝ սիգնալների վերականգնում, sparse representation, կոմպրեսիվ սենսինգ և օպտիմալ բաշխման խնդիրներ, որտեղ L¹ մոդելը բնական կերպով նպաստում է սղության (sparsity) հատկության առաջացմանը։ Միաժամանակ համեմատվում են ագահ ալգորիթմները այլ մոտեցումների՝ դինամիկ ծրագրավորման և գրաֆային մեթոդների հետ՝ ցույց տալու դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները բարձր չափայնության խնդիրներում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր է հաշվարկային մաթեմատիկայի և օպտիմալացման տեսության համար՝ նպաստելով L¹ տարածքներում արդյունավետ և պարզ հաշվարկային ռազմավարությունների մշակմանը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է բազմաֆերմենտային համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը՝ որպես օրինակ ուսումնասիրելով չճյուղավորված երեք ֆերմենտից կազմված հաջորդական ռեակցիոն շղթա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է կենսաքիմիական գործընթացների այնպիսի մաթեմատիկական նկարագրության կառուցումը, որը հնարավորություն է տալիս քանակապես ուսումնասիրել համակարգում ընթացող հաջորդական ֆերմենտային ռեակցիաները, միջանկյալ նյութերի առաջացումն ու սպառումը և վերջնական արտադրանքի ձևավորումը։ Բազմաֆերմենտային համակարգերում յուրաքանչյուր ֆերմենտ սովորաբար մասնակցում է առանձին, բայց փոխկապակցված փուլին, որի արդյունքը կարող է ծառայել որպես հաջորդ ֆերմենտային ռեակցիայի ելանյութ։ Այդ պատճառով ամբողջ շղթայի վարքը կախված է ոչ միայն առանձին ֆերմենտների հատկություններից, այլև դրանց միջև եղած կինետիկ կապերից։ Աշխատության շրջանակում կարող են ձևակերպվել դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգեր, որոնք նկարագրում են սուբստրատների, միջանկյալ միացությունների և վերջնական արտադրանքի կոնցենտրացիաների փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում։ Մաթեմատիկական մոդելը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ֆերմենտային ռեակցիաների արագությունները, հավասարակշռությանն ու կայուն վիճակին հասնելու պայմանները, ինչպես նաև տարբեր կինետիկ պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը ամբողջ համակարգի աշխատանքի վրա։ Կարևոր խնդիր է նաև համակարգի զգայունության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե շղթայի որ օղակներն են առավել նշանակալի վերջնական արդյունքի ձևավորման տեսանկյունից և ինչպես կարող է առանձին ֆերմենտի ակտիվության փոփոխությունը անդրադառնալ ամբողջ գործընթացի վրա։ Նման մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս տեսականորեն ուսումնասիրել այնպիսի իրավիճակներ, որոնց փորձարարական հետազոտությունը կարող է լինել ժամանակատար կամ տեխնիկապես բարդ։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ երեքֆերմենտային չճյուղավորված շղթան կարող է ծառայել որպես համեմատաբար պարզ մոդել՝ ավելի բարդ կենսաքիմիական ցանցերի ընդհանուր օրինաչափությունները հասկանալու համար։ Ստացված մաթեմատիկական մոտեցումները կարող են հետագայում ընդլայնվել՝ ներառելով ավելի մեծ թվով ֆերմենտներ, հետադարձ կապեր, ճյուղավորվող ուղիներ, ֆերմենտների ակտիվության փոփոխություններ և այլ կենսաքիմիական գործոններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսամաթեմատիկայի, կենսաքիմիայի, համակարգային կենսաբանության, կիրառական մաթեմատիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է մաթեմատիկական ապարատի միջոցով նկարագրել փոխկապակցված ֆերմենտային ռեակցիաների դինամիկան և բացահայտել բազմաֆերմենտային համակարգերի աշխատանքի հիմնական քանակական օրինաչափությունները։

Экономика

Հայաստանի Հանրապետության արտահանման ներուժի ընդլայնման հիմնախնդիրները հիմնականում կապված են երկրում արտադրության, ֆինանսների և միջազգային շուկաների հասանելիության սահմանափակումների հետ, որոնք կրճատում են տնտեսության արտաքին մրցունակությունը և խոչընդոտում կայուն արտահանման աճին։ Հիմնական դժվարություններից մեկը ներքին արդյունաբերության փոքր ծավալն է և տեխնոլոգիական հետամնացությունը, ինչը սահմանափակում է բարձրարժեք և մրցունակ արտադրանքի արտադրությունը և արտահանման հնարավորությունները՝ հատկապես եվրոպական և միջազգային շուկաներում, որտեղ պահանջները բարձր են և մրցակցությունը մեծ։ Երկրորդ հիմնախնդիրը լոգիստիկ ենթակառուցվածքների թերի զարգացումն է, ներառյալ տրանսպորտային ցանցերի, պահեստային հզորությունների և մաքսային գործընթացների արդյունավետության սահմանափակումները, ինչը բարձրացնում է արտահանման ծախսերը և նվազեցնում ժամանակային արդյունավետությունը։ Ավելին, արտահանող տնտեսվարողների ֆինանսական և վարկային ռեսուրսների պակասն առաձգականություն չի թողնում արտադրության ընդլայնման և նոր շուկաների ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև խոչընդոտում է նորարարության ներդրմանը և արտադրանքի համապատասխանեցմանը միջազգային ստանդարտներին։ Մեկ այլ կարևոր խնդիր է միջազգային շուկաների հետ համագործակցության փորձի և առևտրային կապերի սահմանափակ լինելը, ինչը դժվարացնում է դիվերսիֆիկացված արտահանման ռազմավարության մշակումը և նոր գործընկերների ներգրավումը, իսկ ներքին առևտրային աջակցության համակարգերի և պետական աջակցման ծրագրերի թերի կամ ոչ բավարար իրականացումը ավելացնում է ռիսկերը և տնտեսվարողի պատասխանատվությունը։ Արտահանման ներուժի ընդլայնման համար անհրաժեշտ են համապարփակ ռազմավարական մոտեցումներ, այդ թվում՝ արդյունաբերության արդիականացում, տեխնոլոգիական նորարարությունների խթանում, լոգիստիկ ենթակառուցվածքների բարելավում, ֆինանսական մոդելների և պետական աջակցման ծրագրերի ընդլայնում, ինչպես նաև արտաքին շուկաների հետ դիվերսիֆիկացված և շարունակական համագործակցություն ապահովող մեխանիզմների ներդրում, որոնք թույլ կտան բարձրացնել Հայաստանի Հանրապետության արտադրանքի միջազգային մրցունակությունը և ապահովել տնտեսության կայուն աճ և արտաքին եկամուտների մեծացում։