Նոր գրքեր։ Հասարակական-քաղաքական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն: Լեզվաբանություն։ Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Աշխարհագրություն։ Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые (1976, թիվ 1)

Другие предметы

Քրեական օրենքի գործողությունը ժամանակի ընթացքում բնութագրում է այն կանոնները, որոնք կարգավորում են, թե երբ և ինչպես կիրառվում են քրեական իրավունքի նորմերը՝ կապված հանցագործության կատարման ժամանակի հետ։ Ըստ սկզբունքի, քրեական օրենքը չի գործում հետադարձաբար, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նոր օրենքը մեղադրողի համար ավելի մեղմ պատիժ է նախատեսում։ Այս մոտեցումը ապահովում է իրավունքի կանխատեսելիություն, օրենքի գերակայություն և քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության պաշտպանություն։ Քրեական օրենքի գործողությունը ժամանակի ընթացքում արտահայտվում է երեք հիմնական տեսքով՝ նախկինում կատարված հանցագործությունների վրա օրենքի կիրառումը, գործող ժամանակի ընթացքում կատարվող հանցագործությունների նկատմամբ օրենքի կիրառումը և ապագայի վերաբերյալ օրենքի ուժի սահմանափակումը։ Ժամանակի իմաստով օրենքի փոփոխությունները և նորացումները կարող են ազդել գործիքների, պատիժների, արձանագրությունների և վարույթների ընթացքի վրա, սակայն բացառապես այն դեպքերում, երբ դա մեղմացնող փոփոխություն է մեղավորի համար։ Այսպես, քրեական օրենքի գործողությունը ժամանակի նկատմամբ ապահովում է օրենքի իրավունքի կայունություն, նախադեպային արդարություն և հասարակության վրա դրական ազդեցություն՝ պաշտպանելով հասարակական հարաբերությունները և individuellen իրավունքները։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գետերի նվազագույն հոսքի (low flow) ձևավորման օրինաչափությունների, հաշվարկային մեթոդների և գործնական կիրառությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են գետային հոսքի սեզոնային և բազմամյա փոփոխությունները, նվազագույն ջրատվության ձևավորման հիդրոկլիմայական գործոնները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը տեղումների, գոլորշացման, ջրհավաք ավազանի կառուցվածքի և մարդկային ազդեցության աստիճանից։ Հեղինակը վերլուծում է նվազագույն հոսքի գնահատման տարբեր մեթոդներ՝ ներառյալ վիճակագրական շարքեր, հավանականային բաշխումներ, ինդեքսային և մոդելային մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են ջրային ռեսուրսների կառավարման և նախագծման խնդիրներում։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գետերի ջրային ռեժիմի խոցելիությանը կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում և ջրօգտագործման աճող պահանջների ազդեցությանը նվազագույն հոսքի վրա։ Ներկայացվում են հաշվարկային օրինակներ, տարածաշրջանային տվյալների վերլուծություններ և մեթոդական առաջարկություններ՝ ուղղված ջրային ռեսուրսների կայուն կառավարմանը և ջրամատակարարման համակարգերի նախագծման օպտիմալացմանը։ Գիրքը նախատեսված է հիդրոլոգների, ջրային ռեսուրսների ինժեներների, բնապահպանների, հետազոտողների և ջրային համակարգերի պլանավորման ոլորտի մասնագետների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկյան արձակի նշանավոր ներկայացուցչի ստեղծագործություններում ռեալիստական գեղարվեստական սկզբունքների, կերպարային համակարգի, սոցիալական միջավայրի պատկերման և հեղինակային աշխարհընկալման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրականության գեղարվեստական վերարտադրման այն միջոցներն են, որոնց միջոցով ներկայացվում են հասարակության տարբեր շերտերի կյանքը, մարդու և սոցիալական միջավայրի փոխհարաբերությունները, տնտեսական դժվարությունները, անհատի բարոյական ընտրությունը, մարդկային արժանապատվության և գոյապայքարի խնդիրները։ Քննվում է, թե ինչպես է առօրյա կյանքի մանրամասների, բնական միջավայրի, աշխատանքի, ընտանեկան հարաբերությունների և հասարակական հակասությունների պատկերումը նպաստում համոզիչ ու բազմաշերտ գեղարվեստական իրականության ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հասարակ մարդկանց կերպարներին, որոնց կենսափորձի միջոցով բացահայտվում են ավելի լայն սոցիալական և բարոյահոգեբանական խնդիրներ։ Վերլուծվում են կերպարների անհատականացման միջոցները, նրանց խոսքը, վարքագիծը, ներքին հակասությունները և միջավայրի ազդեցությունը նրանց աշխարհընկալման ու գործողությունների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սոցիալական ռեալիզմի և հոգեբանական պատկերման փոխհարաբերությունը, քանի որ արտաքին հասարակական պայմանները հաճախ ներկայացվում են հերոսների անձնական ճակատագրերի և ներքին ապրումների միջոցով։ Ուսումնասիրվում է նաև բնապատկերի գործառույթը, որը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գործողությունների տարածք, այլև որպես կերպարների հոգեվիճակների, հասարակական փոփոխությունների և մարդու գոյության խորհրդանշական արտահայտման միջոց։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել Մեծ ճգնաժամի ժամանակաշրջանի սոցիալական իրողությունների, աղքատության, աշխատանքային անապահովության, տեղահանության, համայնքային համերաշխության և անհատի ու հասարակության միջև լարվածության գեղարվեստական արտացոլումները։ Անդրադարձ է կատարվում լեզվի պարզությանը, կենդանի երկխոսություններին, խոսակցական տարրերին, հեգնանքին և պատմողական տարբեր եղանակներին, որոնց միջոցով ստեղծվում է իրականությանը մոտ գեղարվեստական միջավայր։ Միաժամանակ քննվում է ռեալիստական պատկերման և խորհրդանշական շերտերի համադրությունը, որը ստեղծագործություններին հաղորդում է սոցիալական փաստագրությունից ավելի լայն փիլիսոփայական և համամարդկային նշանակություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ամերիկյան ռեալիստական արձակի զարգացման առանձնահատկությունները և հասկանալու, թե ինչպես են սոցիալական դիտարկումը, հոգեբանական խորությունը, բնության պատկերումը և մարդասիրական գաղափարները միավորվում ամբողջական գեղարվեստական համակարգում։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է իզոտրոպ և կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված բարակապատ կառուցվածքների մեխանիկական վարքի վերլուծությանը և դրանց կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալ նախագծման տեսական ու հաշվարկային հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում թիթեղների, թաղանթների և բարակ պատերով այլ տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի, ամրության, կոշտության և կայունության գնահատումն է տարբեր բեռնավորման պայմաններում։ Քննվում են իզոտրոպ նյութերի և ուղղված կառուցվածք ունեցող կոմպոզիտների մեխանիկական հատկությունների տարբերությունները՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բազմաշերտ կոմպոզիտային համակարգերում կառուցվածքի վարքը կարող է էապես կախված լինել առանձին շերտերի հատկություններից, փոխադարձ դասավորությունից և նյութի անիզոտրոպությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բարակապատ տարրերի հաշվարկային մոդելների ձևավորմանը, սահմանային պայմանների ընտրությանը և արտաքին ազդեցությունների ներքո առաջացող տեղափոխությունների, դեֆորմացիաների ու ներքին ուժային գործոնների գնահատմանը։ Կարևորվում է կայունության խնդիրը, քանի որ փոքր հաստությամբ կառուցվածքային տարրերի կրողունակությունը կարող է սահմանափակվել ոչ միայն նյութի ամրությամբ, այլև ձևի կայունության կորստով։ Օպտիմալ նախագծումը դիտարկվում է որպես մի շարք փոխկապակցված չափանիշների համաձայն կառուցվածքի նպատակահարմար պարամետրերի ընտրության խնդիր, որտեղ կարող են հաշվի առնվել զանգվածը, նյութատարությունը, կոշտությունը, ամրությունը, կայունությունը և տեխնոլոգիական սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել անալիտիկ, թվային և օպտիմալացման մեթոդներ՝ տարբեր կառուցվածքային տարբերակների համեմատման և առավել արդյունավետ լուծումների բացահայտման համար։ Հատուկ նշանակություն ունի վերջավոր տարրերի մեթոդի և համակարգչային մոդելավորման կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել բարդ երկրաչափությամբ ու նյութական կառուցվածքով համակարգերի վարքը և գնահատել պարամետրերի փոփոխությունների ազդեցությունը վերջնական արդյունքների վրա։ Կոմպոզիտային կառուցվածքների դեպքում օպտիմալացման խնդիրն ընդլայնվում է՝ ներառելով ոչ միայն երկրաչափական չափերի, այլև նյութական կառուցվածքի համապատասխան բնութագրերի ընտրությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կառուցվածքային մեխանիկայի, կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկայի, հաշվողական մոդելավորման և օպտիմալ նախագծման մոտեցումները՝ թեթև, ամուր, կայուն և նյութական ռեսուրսների տեսանկյունից արդյունավետ բարակապատ կառուցվածքների ստեղծման գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։

История

Գիրքը ուսումնասիրում է արաբական երկրների պատմական ընթացքը՝ հատկապես 19-րդ դարի վերջից մինչև 21-րդ դարի սկիզբ՝ ընդգծելով նրանց պայքարը անկախության, պետականության ձևավորման և միջազգային հարաբերություններում դիրքավորման համար։ Հիմնական բովանդակությունը․ Գաղութային շրջան և ազատագրական շարժումներ Արաբական երկրների պայքարը եվրոպական գաղութային տերությունների դեմ։ Անկախ պետությունների ձևավորում Նոր պետությունների առաջացում Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Քաղաքական զարգացումներ Միապետությունների, հանրապետությունների և տարբեր քաղաքական համակարգերի ձևավորում։ Տնտեսական փոփոխություններ Նավթի արդյունաբերության զարգացում և դրա ազդեցությունը տարածաշրջանի վրա։ Հակամարտություններ և պատերազմներ Տարածաշրջանային հակասություններ, արաբ-իսրայելական հակամարտություն և ներքին քաղաքական ճգնաժամեր։ Ժամանակակից գործընթացներ 21-րդ դարի քաղաքական փոփոխություններ և հասարակական շարժումներ (այդ թվում՝ «արաբական գարուն»)։

Технология

Գիտատեխնիկական և ինժեներական բնույթի աշխատությունը նվիրված է ՎՎԷՌ-440 տիպի ջրաջրային էներգետիկական ռեակտորներով համալրված ատոմային էներգաբլոկների շոգեգեներատորների հանգույցների տեխնիկական վիճակի, շահագործման պայմանների ազդեցության և մնացորդային աշխատանքային ռեսուրսի գնահատման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ատոմակայանների ջերմամեխանիկական սարքավորումների հուսալիության, կառուցվածքային տարրերի երկարակեցության, նյութերի մեխանիկական հատկությունների փոփոխության և երկարատև շահագործման ընթացքում առաջացող վնասվածքների զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման հետ։ Ատոմային էներգաբլոկների շոգեգեներատորները կարևոր դեր են կատարում ջերմային էներգիայի փոխանցման գործընթացում՝ ապահովելով ռեակտորի առաջին կոնտուրի ջերմակրից ջերմության փոխանցումը երկրորդ կոնտուրի աշխատանքային միջավայրին և գոլորշու առաջացումը, որն օգտագործվում է էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար։ Այդ սարքավորումների տեխնիկական վիճակը անմիջականորեն կապված է էներգաբլոկի հուսալի աշխատանքի, շահագործման անվտանգության և սարքավորումների նախատեսված ծառայության ժամկետի պահպանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է շոգեգեներատորների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց հիմնական հանգույցների աշխատանքային պայմանները, ջերմային և մեխանիկական ծանրաբեռնվածությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև մետաղական նյութերի երկարատև շահագործման ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային և ֆիզիկամեխանիկական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ջերմափոխանակման խողովակների, կորպուսային տարրերի, եռակցված միացումների, կոլեկտորների և այլ պատասխանատու հանգույցների տեխնիկական վիճակի գնահատման հարցերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է շահագործման ընթացքում առաջացող ջերմաստիճանային փոփոխությունների, ճնշման տատանումների, մեխանիկական լարումների, թրթռումների և ջերմային ցիկլերի ազդեցության ուսումնասիրությունը սարքավորումների կառուցվածքային ամբողջականության վրա։ Շոգեգեներատորների հանգույցները ենթարկվում են տարբեր բնույթի ծանրաբեռնվածությունների, որոնց երկարատև կամ կրկնվող ազդեցությունը կարող է հանգեցնել նյութերի հոգնածության, տեղային դեֆորմացիաների, մաշվածության և այլ վնասման գործընթացների զարգացման։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի շահագործման իրական պայմանների և նախագծային հաշվարկներում ընդունված պայմանների համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս առավել հիմնավորված գնահատելու սարքավորումների տեխնիկական վիճակը և հետագա անվտանգ շահագործման հնարավորությունները։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել մետաղների կոռոզիոն վնասման, լարվածակոռոզիոն ճաքագոյացման, ջերմային հոգնածության, էրոզիոն մաշվածության և նյութերի հատկությունների աստիճանական փոփոխության մեխանիզմները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ջրաքիմիական ռեժիմի ազդեցությունը շոգեգեներատորների հանգույցների վիճակի վրա, նստվածքների առաջացման առանձնահատկությունները և ջերմափոխանակման մակերևույթների աշխատանքի արդյունավետության փոփոխությունները։ Ջերմակրի և աշխատանքային միջավայրի քիմիական բաղադրությունը, խառնուրդների առկայությունը և շահագործման ջերմաստիճանային պայմանները կարող են էական ազդեցություն ունենալ մետաղական մակերևույթների կոռոզիոն կայունության և սարքավորումների երկարաժամկետ հուսալիության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մնացորդային ռեսուրսի հասկացության տեսական և գործնական մեկնաբանությունը, դրա գնահատման չափանիշների սահմանումը և սարքավորումների հետագա շահագործման հնարավորությունների որոշման մեթոդաբանական մոտեցումների ուսումնասիրությունը։ Մնացորդային ռեսուրսի գնահատումը ենթադրում է կառուցվածքային տարրերի փաստացի տեխնիկական վիճակի, կուտակված վնասվածքների, շահագործման պատմության և սպասվող ծանրաբեռնվածությունների համատեղ վերլուծություն։ Այս գործընթացում կարևոր նշանակություն ունեն նյութերի ամրության, հոգնածության դիմադրության, ճաքերի զարգացման և կառուցվածքային ամբողջականության վերաբերյալ տեսական պատկերացումները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև սարքավորումների տեխնիկական ախտորոշման և վիճակի վերահսկման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս հայտնաբերելու հնարավոր արատները, գնահատելու դրանց չափերն ու բնույթը և հետևելու վնասվածքների զարգացման միտումներին։ Նման նպատակներով կարող են դիտարկվել ուլտրաձայնային, մրրկահոսանքային, տեսողական և այլ չքայքայող վերահսկման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ համապատասխան տեխնիկական պահանջների և անվտանգության կանոնների պահպանմամբ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ախտորոշման արդյունքների և հաշվարկային գնահատումների համադրումը, քանի որ սարքավորումների իրական վիճակի վերաբերյալ ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել մնացորդային ռեսուրսի կանխատեսման ճշգրտությունը բարձրացնելու համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ամրության հաշվարկների, ջերմամեխանիկական վերլուծության, վերջավոր տարրերի մեթոդի, հավանականային գնահատման և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումներ։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու կառուցվածքային տարրերում լարումների բաշխումը, ջերմաստիճանային դաշտերի փոփոխությունը, ծանրաբեռնվածության տարբեր ռեժիմների ազդեցությունը և վնասվածքների հնարավոր կուտակման առանձնահատկությունները։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում շահագործման ռեժիմների ազդեցության համեմատական գնահատումը՝ հաշվի առնելով էներգաբլոկի գործարկման, կանգնեցման, հզորության փոփոխման և կայուն աշխատանքային պայմանների առանձնահատկությունները։ Կրկնվող անցումային գործընթացները կարող են առաջացնել ջերմային և մեխանիկական լրացուցիչ լարումներ, որոնց ազդեցության ուսումնասիրությունը կարևոր է սարքավորումների հոգնածության և երկարատև հուսալիության գնահատման համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տեխնիկական ռեսուրսի սպառման գործընթացի և սարքավորումների շահագործման ժամկետի երկարաձգման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Այս համատեքստում կարող են դիտարկվել տեխնիկական վիճակի պարբերական գնահատման, կանխարգելիչ սպասարկման, վերահսկողական միջոցառումների և սարքավորումների վերականգնման վերաբերյալ որոշումների գիտատեխնիկական հիմնավորման հարցերը։ Միաժամանակ ատոմային էներգետիկայի ոլորտում մնացորդային ռեսուրսի հաշվարկային գնահատականը ինքնին բավարար հիմք չէ սարքավորումների հետագա շահագործումը թույլատրելու համար․ անհրաժեշտ են համապատասխան նորմատիվ պահանջների կատարում, մասնագիտական փորձաքննություն և իրավասու վերահսկող մարմինների սահմանած ընթացակարգերի պահպանում։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև տեխնիկական հուսալիության և ռիսկերի գնահատման խնդիրներին, քանի որ շոգեգեներատորների հանգույցների վիճակի փոփոխությունները կարող են ազդել էներգաբլոկի աշխատանքի կայունության և անվտանգության ապահովման վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի շահագործման ընթացքում հավաքագրված տվյալների համակարգումը, տեխնիկական զննությունների արդյունքների վերլուծությունը և տարբեր ժամանակահատվածներում արձանագրված փոփոխությունների համեմատությունը։ Նման տեղեկատվությունը կարող է հիմք ծառայել սարքավորումների վիճակի կանխատեսման և տեխնիկական սպասարկման ծրագրերի կատարելագործման համար։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել նյութագիտության, մետաղագիտության, ջերմատեխնիկայի, ամրության տեսության, տեխնիկական ախտորոշման, հավանականությունների տեսության և ինժեներական հաշվարկների մեթոդներ։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու շահագործման պայմանների և կառուցվածքային տարրերի տեխնիկական վիճակի միջև առկա փոխկապակցվածությունը, բացահայտելու վնասման հիմնական գործոնները և մշակելու մնացորդային ռեսուրսի գնահատման գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ատոմային էներգաբլոկների ջերմամեխանիկական սարքավորումների երկարակեցության, կառուցվածքային ամբողջականության և շահագործման պայմանների ազդեցության օրինաչափությունների ուսումնասիրությամբ։ Աշխատության կիրառական արժեքը կապված է շոգեգեներատորների տեխնիկական վիճակի գնահատման, վերահսկման ծրագրերի կատարելագործման, սպասարկման աշխատանքների պլանավորման և սարքավորումների շահագործման անվտանգության ապահովման վերաբերյալ մասնագիտական որոշումների հիմնավորման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել ատոմային էներգետիկայի ինժեներներին, ջերմատեխնիկական սարքավորումների նախագծողներին, նյութագետներին, մետաղագետներին, տեխնիկական ախտորոշման մասնագետներին, էներգետիկ համակարգերի հուսալիության հետազոտողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի էներգետիկական, ինժեներատեխնիկական, նյութագիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ՎՎԷՌ-440 տիպի ատոմային էներգաբլոկների շոգեգեներատորների հանգույցների շահագործման պայմանների, տեխնիկական վիճակի փոփոխությունների, մնացորդային ռեսուրսի գնահատման և երկարաժամկետ հուսալիության ապահովման հիմնախնդիրների առավել խորքային ըմբռնմանը։