Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Սեպտեմբեր, թիվ 9)

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայերենի և անգլերենի ժամանակային ձևերի զուգադրական վերլուծությանը՝ երկու լեզուներում ժամանակի քերականական արտահայտության ընդհանրությունների, տարբերությունների և գործառական առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են հայերենն ու անգլերենը քերականական միջոցներով արտահայտում գործողության կամ իրադրության ժամանակային հարաբերությունը խոսքի պահի, անցյալի կամ ապագայի նկատմամբ։ Հետազոտության ընթացքում համադրվում են երկու լեզուների բայական համակարգերը, ժամանակային ձևերի կազմությունը, կիրառության պայմանները և իմաստային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր լեզուներում ժամանակային նույն հարաբերությունները կարող են արտահայտվել կառուցվածքային և ձևաբանական տարբեր միջոցներով։ Վերլուծվում են ներկա, անցյալ և ապագա ժամանակների ձևերը, դրանց տարբերակները, օժանդակ բայերի և այլ քերականական միջոցների դերը, ինչպես նաև բայի տեսակի, կերպի և ժամանակի փոխհարաբերությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հայերեն և անգլերեն ժամանակային ձևերի գործածության համեմատությունը տարբեր խոսքային և շարահյուսական միջավայրերում։ Ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել այն դեպքերը, երբ երկու լեզուների միջև ձևական համապատասխանությունը չի ապահովում իմաստային ամբողջական համընկնում, և երբ մի լեզվում կիրառվող ժամանակային ձևը մյուս լեզվում փոխանցվում է այլ քերականական կամ բառային միջոցներով։ Այսպիսի տարբերությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես երկլեզու հաղորդակցության, թարգմանության և օտար լեզվի ուսուցման տեսանկյունից, քանի որ ժամանակային ձևերի սխալ համարժեքավորումը կարող է հանգեցնել իմաստային կամ քերականական շեղումների։ Աշխատությունը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու երկու լեզուների բայական համակարգերի կառուցվածքային տրամաբանությունը և դրանցում ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման եղանակները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել հայերեն-անգլերեն և անգլերեն-հայերեն թարգմանության, համեմատական քերականության, լեզվի դասավանդման մեթոդաբանության, լեզվական ձեռնարկների մշակման և երկլեզու ուսումնական նյութերի կազմման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայերենագետների, անգլերենագետների, թարգմանիչների, լեզվի ուսուցիչների, բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների և համեմատական լեզվաբանությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ապարանի շրջանում հայտնաբերված հունական արձանագրությանը, որը վերաբերում է թագավոր Տիրիդատին։ Գրքում ներկայացվում է արձանագրության թարգմանությունը, վերլուծություն՝ լեզվական, պատմական և մշակութային առումներով, ինչպես նաև ուսումնասիրվում է նրա ստեղծման ժամանակաշրջանը, հեղինակությունը և պատմական համատեքստը։ Հեղինակը վերլուծում է գրության այբուբենային ու ոճաբանական առանձնահատկությունները, արձանագրության դերը տեղի իշխանությունների և շրջակա բնակչության միջև հարաբերություններում, ինչպես նաև նրա նշանակությունը Հայաստանի պատմական ուսումնասիրություններում։ Աշխատությունում ընդգրկվում է նաև համեմատական վերլուծություն հարևան տարածաշրջաններում պահպանված սերտ կապված արձանագրությունների հետ, ինչպես նաև փաստագրության և պալեոգրաֆիական հետազոտությունների մեթոդներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմաբանների, հնագետների, պալեոգրաֆների և լեզվաբանների համար՝ նպաստելով հին Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական և մշակութային պատմության խորքային ուսումնասիրությանը։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ուսումնասիրում է խմբային հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման մեթոդաբանությունը՝ հնչյունափոխության թեմայի դասավանդման գործընթացում, ներկայացնելով լեզվաբանական նյութի ուսուցման ժամանակակից մանկավարժական մոտեցումները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են խմբային աշխատանքի կազմակերպման ձևերը, ուսանողների համագործակցային ուսուցման սկզբունքները, դերաբաշխման և առաջադրանքների բաշխման մեխանիզմները, ինչպես նաև ուսուցման արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է հնչյունափոխության ուսուցման բովանդակությանը՝ հնչյունային փոփոխությունների տեսակներ, պատմական և ժամանակակից լեզվական գործընթացներ, և դրանց ուսումնառության մեթոդական առանձնահատկությունները։ Գրքում քննարկվում են նաև ուսուցչի դերը խմբային աշխատանքի ղեկավարման, գնահատման չափանիշների մշակման և ուսանողների լեզվական կարողությունների զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ ուսուցման մեթոդներին, նախագծային աշխատանքներին և ինտերակտիվ ուսուցման տեխնոլոգիաների կիրառությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում խմբային հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով մանկավարժների, լեզվաբանների և կրթության ոլորտի մասնագետների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է հագեցած և α,β-դեհիդրոամինաթթուների քիմիայի բնագավառում իրականացված հետազոտություններին՝ ուսումնասիրելով դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ստացման եղանակները, քիմիական փոխարկումները և հնարավոր կիրառությունները։ Հագեցած ամինաթթուները կենսաբանական և սինթետիկ քիմիայի հիմնարար միացություններից են, քանի որ դրանց կառուցվածքում համակցված են ամինային և կարբօքսիլային ֆունկցիոնալ խմբերը, իսկ դրանց տարբեր կառուցվածքային և ստերեոքիմիական ձևերը կարող են դրսևորել էապես տարբեր հատկություններ։ Դեհիդրոամինաթթուները, իրենց հերթին, առանձնանում են ածխածնային շղթայում կրկնակի կապի առկայությամբ, որը զգալիորեն փոխում է մոլեկուլի էլեկտրոնային կառուցվածքը և ռեակցիոնունակությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է այս միացությունների ստացման և փոխակերպման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ α,β-դեհիդրոամինաթթուների կրկնակի կապը դրանք դարձնում է արժեքավոր միջանկյալ նյութեր օրգանական սինթեզում, քանի որ կարող են մասնակցել տարբեր տեսակի միացման, վերականգնման, օքսիդացման և այլ փոխարկումների։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ստանալ ավելի բարդ կառուցվածք ունեցող ամինաթթուներ և այլ ազոտ պարունակող օրգանական միացություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի նաև ռեակցիաների ընտրողականության հարցը։ Քանի որ նման մոլեկուլները պարունակում են մի քանի ֆունկցիոնալ խմբեր և ռեակցիոն կենտրոններ, սինթեզի պայմանների՝ լուծիչի, ջերմաստիճանի, կատալիզատորի, ռեագենտների և պաշտպանիչ խմբերի ճիշտ ընտրությունը կարող է որոշիչ լինել վերջնական արդյունքի համար։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրությունը կարող է ներառել ինչպես նոր միացությունների ստացում, այնպես էլ արդեն հայտնի նյութերի կառուցվածքային և քիմիական հատկությունների ճշգրտում։ Հատուկ ուշադրության է արժանի դեհիդրոամինաթթուների և դրանց ածանցյալների ստերեոքիմիան։ Կրկնակի կապի երկրաչափական կառուցվածքը և հարակից ֆունկցիոնալ խմբերի տարածական դասավորությունը կարող են ազդել միացությունների հետագա քիմիական վարքի վրա։ Այդ պատճառով դրանց նույնականացման և բնութագրման համար կարևոր են սպեկտրոսկոպիական և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդները։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս հաստատել ստացված միացությունների կառուցվածքը և պարզել ռեակցիաների մեխանիզմների վերաբերյալ ենթադրությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև հագեցած ամինաթթուների և դրանց դեհիդրացված ածանցյալների փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը։ Դեհիդրացման միջոցով հնարավոր է հագեցած կառուցվածքներից ստանալ չհագեցած միացություններ, իսկ հակառակ ուղղությամբ՝ կրկնակի կապի նպատակային ձևափոխմամբ ստանալ տարբեր ածանցյալներ։ Այս փոխակերպումները կարևոր են օրգանական սինթեզում, քանի որ հնարավորություն են տալիս կառավարել մոլեկուլի կառուցվածքը և փուլային եղանակով կառուցել ավելի բարդ միացություններ։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ամինաթթուների քիմիան գտնվում է մի քանի գիտական ոլորտների հատման կետում՝ օրգանական քիմիա, կենսաքիմիա, դեղաքիմիա և կենսաօրգանական սինթեզ։ Նոր ամինաթթվային կառուցվածքների և դրանց ածանցյալների ստացումը կարող է նշանակություն ունենալ կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների, դեղագործական նյութերի և բարդ օրգանական սինթեզների միջանկյալների որոնման համար։ Դեհիդրոամինաթթուների բարձր ռեակցիոնունակությունը հատկապես արժեքավոր է թիրախային սինթեզների ժամանակ, երբ անհրաժեշտ է մեկ նախանյութից ստանալ կառուցվածքային տարբեր հատկություններ ունեցող միացությունների շարք։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է հագեցած և α,β-դեհիդրոամինաթթուների քիմիայի բազմակողմանի հետազոտություն՝ ընդգրկելով դրանց կառուցվածքը, ստացման մեթոդները, ռեակցիոնունակությունը, փոխակերպումների մեխանիզմները և օրգանական սինթեզում կիրառելիության հնարավորությունները։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի մասնագետներին, քիմիկոս-հետազոտողներին, դեղաքիմիայի ոլորտի ներկայացուցիչներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Ամիր Փազվարիի դուբեյթիների լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում ունենալով դրանց բառապաշարը, քերականական կառուցվածքը, հնչյունական և ձևաբանական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է բանաստեղծական տեքստերի լեզուն՝ հաշվի առնելով դրանց ժողովրդական, բարբառային և գրական բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական խոսվածքի ազդեցությանը, բառերի ու քերականական ձևերի գործածությանը, արտահայտչական միջոցներին և լեզվական այն առանձնահատկություններին, որոնք տարբերակում են այս ստեղծագործությունները պարսկերենի գրական այլ դրսևորումներից։ Դուբեյթիների լեզվական քննությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բացահայտելու հեղինակի ստեղծագործական լեզվի բնորոշ գծերը, այլև պատկերացում կազմելու Իրանի հյուսիսային շրջանների լեզվական ու մշակութային միջավայրի, բանավոր ավանդույթի և ժողովրդական պոեզիայի զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել իրանագետների, լեզվաբանների, պարսից գրականության և բարբառագիտության մասնագետների, բանագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքացիական ավիացիայի զարգացման տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ոլորտի կառուցվածքային, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է ավիացիոն շուկայի ձևավորման գործընթացը, ավիափոխադրումների պահանջարկի դինամիկան և օդային տրանսպորտի մրցունակության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Գրքում դիտարկվում են ավիաընկերությունների գործունեության տնտեսական արդյունավետությունը, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման մակարդակը, օդանավակայանների շահագործման կազմակերպումը և պետական կարգավորման քաղաքականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ավիացիոն ծառայությունների արժեքի ձևավորմանը, միջազգային կապերի ընդլայնմանը, ներդրումային միջավայրին և ոլորտի ազատականացման ազդեցությանը շուկայի զարգացման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև արտաքին և ներքին սահմանափակումները՝ ներառյալ փոքր շուկայի առանձնահատկությունները, տարածաշրջանային մրցակցությունը և տրանսպորտային հասանելիության խնդիրները։ Աշխատությունը ներկայացնում է զարգացման հնարավոր ուղղություններ՝ ուղղված ավիացիոն ոլորտի արդիականացմանը, ծառայությունների որակի բարձրացմանը և միջազգային ինտեգրման խորացմանը։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, տրանսպորտային ոլորտի մասնագետների և պետական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։