Նոր գրքեր։ Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги։ Техника: (Информационный указатель) (1980, Օգոստոս, թիվ 8)

Медицина

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է մի շարք արտադրական գործոնների ազդեցության գնահատմանը աշխատողների կենսաբանական տարիքի, աշխատունակության և ծերացման տեմպի վրա՝ Հայաստանի որոշ արդյունաբերական ձեռնարկությունների օրինակով, ընդգծելով աշխատանքի հիգիենայի, արդյունաբերական բժշկության և կենսաբանական հարմարվողականության փոխկապակցված խնդիրները։ Նյութում վերլուծվում են արտադրական միջավայրի հիմնական վնասակար գործոնները՝ ֆիզիկական (աղմուկ, թրթռում, ջերմաստիճանային տատանումներ), քիմիական (թունավոր նյութեր, գազեր, փոշի) և հոգեֆիզիոլոգիական ծանրաբեռնվածություն, և դրանց երկարաժամկետ ազդեցությունը օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբանական տարիքի գնահատման մեթոդներին՝ կլինիկական ցուցանիշների, ֆունկցիոնալ թեստերի և կենսաքիմիական մարկերների հիման վրա, ինչպես նաև աշխատունակության փոփոխությունների դինամիկային։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է աշխատանքային պայմանների բարելավման, ռիսկերի նվազեցման և առողջապահական կանխարգելիչ միջոցառումների դերը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել վաղաժամ ծերացման և մասնագիտական հիվանդությունների զարգացման հավանականությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են արդյունաբերական անվտանգության համակարգերի կատարելագործման և աշխատողների առողջության մոնիթորինգի ժամանակակից մոտեցումները։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է տեխնեցիում-99m ռադիոիզոտոպի արագացուցիչային եղանակով ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով թիրախի նախապատրաստմանը և մշակմանը, ինչպես նաև ճառագայթման փնջի վերահսկման մեթոդներին։ Տեխնեցիում-99m-ը միջուկային բժշկության մեջ լայնորեն կիրառվող ռադիոնուկլիդ է, հատկապես ախտորոշիչ ռադիոֆարմացևտիկների ստեղծման և բժշկական պատկերավորման համար, ուստի դրա ստացման արդյունավետ և վերահսկելի եղանակների ուսումնասիրությունն ունի կարևոր գիտագործնական նշանակություն։ Աշխատության կենտրոնում արագացուցիչային արտադրության տեխնոլոգիական շղթան է, որի ընթացքում անհրաժեշտ է ապահովել թիրախային նյութի համապատասխան նախապատրաստում, ճառագայթման կայուն պայմաններ և ստացված ռադիոնուկլիդի հետագա մշակման ու որակի վերահսկման հնարավորություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թիրախի նյութական և կառուցվածքային բնութագրերին, դրա պատրաստման և տեղադրման տեխնոլոգիական պահանջներին, ջերմային ու մեխանիկական բեռնվածությունների կառավարմանը և ճառագայթումից հետո թիրախի մշակման առանձնահատկություններին։ Փնջի վերահսկման բաժինը վերաբերում է արագացուցիչից ստացվող մասնիկների հոսքի հիմնական բնութագրերի՝ ուղղության, ինտենսիվության, կայունության և ճառագայթման պայմանների մոնիթորինգին, քանի որ այդ պարամետրերի վերահսկումը կարևոր է թիրախի արդյունավետ և կանխատեսելի ճառագայթահարման համար։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել նաև արագացուցիչային համակարգի և թիրախային հանգույցի փոխազդեցության խնդիրները, չափիչ և վերահսկիչ համակարգերի կիրառումը, փորձարարական տվյալների գրանցումը և ստացված արդյունքների գնահատման մեթոդները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է գործընթացի տեխնոլոգիական հուսալիության ապահովումը, քանի որ ռադիոնուկլիդների արտադրության ժամանակ անհրաժեշտ է միաժամանակ հաշվի առնել արտադրողականությունը, ստացված նյութի որակը, գործընթացի վերարտադրելիությունը և ճառագայթային անվտանգության պահանջները։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը միավորում է միջուկային ֆիզիկայի, արագացուցիչների ֆիզիկայի, ռադիոքիմիայի, նյութագիտության և չափագիտության մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել այն մասնագետների համար, ովքեր զբաղվում են բժշկական ռադիոնուկլիդների արտադրությամբ, արագացուցիչային տեխնոլոգիաներով, միջուկային բժշկությամբ և ռադիոֆարմացևտիկների որակի ապահովմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է տեխնեցիում-99m-ի արագացուցիչային ստացման տեխնոլոգիական և չափիչ-վերահսկիչ ասպեկտները՝ շեշտադրելով թիրախի նախապատրաստման, ճառագայթման գործընթացի կառավարման և փնջի պարամետրերի վերահսկման նշանակությունը ռադիոնուկլիդի արդյունավետ ու որակյալ արտադրության համար։

Сельское хозяйство

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է վարչակառավարչական անձնակազմի աշխատանքի արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրմանը՝ որպես հետազոտության օրինակ դիտարկելով Իրանի Իսլամական Հանրապետության Խորասան Ռազավի նահանգի գյուղատնտեսության Ջիհադ կազմակերպությունը։ Հեղինակը վերլուծում է կառավարման կառուցվածքը, մարդկային ռեսուրսների կազմակերպման սկզբունքները, աշխատանքի գնահատման համակարգերը, ղեկավարության և աշխատակիցների փոխգործակցությունը, ինչպես նաև արդյունավետության վրա ազդող կազմակերպական, տնտեսական և սոցիալական գործոնները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կառավարման գործընթացների կատարելագործման, աշխատակազմի մոտիվացիայի բարձրացման, մասնագիտական զարգացման, ժամանակակից կառավարման մեթոդների ներդրման և որոշումների ընդունման արդյունավետության բարելավմանն ուղղված առաջարկություններ։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել կառավարման ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման համակարգի աշխատակիցների, գիտաշխատողների և կազմակերպությունների արդյունավետ գործունեության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Биология

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է պրոլինի կենսասինթեզի և քայքայման գործընթացներում ներգրավված ֆերմենտային համակարգերը կրծողների ուղեղիկում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ակտիվության կարգավորման մեխանիզմներին տարբեր ֆիզիոլոգիական պայմաններում։ Նյութում ներկայացվում են պրոլինի նյութափոխանակության հիմնական ուղիները, այդ թվում՝ գլուտամատից և օրխինից ստացվող սինթեզային փուլերը, ինչպես նաև օքսիդատիվ քայքայման ճանապարհները, որոնք կապվում են էներգետիկ փոխանակության և նյարդային հյուսվածքի հոմեոստազի պահպանման հետ։ Քննարկվում է rat-ի ուղեղիկում ֆերմենտային ակտիվության փոփոխականությունը՝ կախված նեյրոֆիզիոլոգիական վիճակից, սթրեսային գործոններից և զարգացման փուլերից, ինչպես նաև այն հորմոնալ և ալոստերիկ մեխանիզմները, որոնք կարգավորում են այդ ակտիվությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտների կարգավորման բարդ ցանցին, որը ներառում է հետադարձ կապի մեխանիզմներ, սուբստրատային հասանելիություն և էներգետիկ վիճակի ազդեցություն բջջային մակարդակում։ Աշխատությունը համադրում է կենսաքիմիական փորձարարական տվյալները և նյարդաբանական ֆունկցիոնալ վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ամինաթթվային փոխանակության դերը կենտրոնական նյարդային համակարգի աշխատանքի և հարմարվողականության գործընթացներում։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ֆրոնտալ պոլիմերացման եղանակով պոլիմերային կոմպոզիտների, մասնավորապես հիդրոժելերի և գրադիենտային կառուցվածքով նոր նյութերի սինթեզի տեսական ու փորձարարական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պոլիմերացման ռեակցիայի ինքնատարածվող ճակատի ձևավորման և շարժման օրինաչափությունները, գործընթացի ջերմային բնութագրերը և վերջնական նյութի կառուցվածքի ձևավորման մեխանիզմները։ Վերլուծվում են սկզբնական բաղադրիչների կազմի, մոնոմերների հարաբերակցության, նախաձեռնիչների, լցանյութերի և ռեակցիայի իրականացման պայմանների ազդեցությունը պոլիմերացման արագության, ջերմաստիճանային ռեժիմի և ստացվող կոմպոզիտների հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածական ցանցային կառուցվածք ունեցող հիդրոժելերի ստացմանը, դրանց ջուր կլանելու և պահպանելու ունակությանը, մեխանիկական կայունությանը և կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են նաև նյութի տարբեր հատվածներում կազմի կամ հատկությունների նպատակային փոփոխությամբ գրադիենտային համակարգերի ձևավորման հնարավորությունները։ Քննարկվում է սինթեզի պայմանների և ստացված նյութերի ֆիզիկաքիմիական, ջերմային ու մեխանիկական հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունը։ Կարևորվում են ֆրոնտալ պոլիմերացման տեխնոլոգիական առավելությունները՝ գործընթացի արագ իրականացման, էներգիայի արդյունավետ օգտագործման և նախապես սահմանված կառուցվածքային բնութագրերով նյութերի ստացման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սինթեզված կոմպոզիտների բնութագրման մեթոդներին և դրանց հնարավոր կիրառություններին նյութագիտության, կենսատեխնոլոգիայի, բժշկության, գյուղատնտեսության ու տեխնիկական տարբեր ոլորտներում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել ֆունկցիոնալ պոլիմերային նյութերի ստացման նոր մոտեցումների զարգացմանը և ֆրոնտալ պոլիմերացման գործընթացների նպատակային կառավարմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պոլիմերների քիմիայի, նյութագիտության, քիմիական տեխնոլոգիայի և կոմպոզիտային նյութերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Журналистика

Հրանտ Մաթևոսյանի հրապարակախոսությունը ձևավորվում է որպես գրական և հասարակական խոսքի յուրահատուկ համադրություն, որտեղ գրողը չի սահմանափակվում զուտ գեղարվեստական պատմությամբ, այլ մշտապես արձագանքում է ժամանակի սոցիալական, բարոյական և ազգային խնդիրներին։ Նրա հրապարակային խոսքը, հատկապես հարցազրույցներում և հոդվածներում, կառուցված է այնպիսի խնդիրների շուրջ, ինչպիսիք են գյուղի քայքայումը, մարդու և պետության հարաբերությունները, խորհրդային և հետխորհրդային իրականության փոփոխությունները, ինչպես նաև անհատի պատասխանատվությունը սեփական պատմության և երկրի նկատմամբ։ Մաթևոսյանի հրապարակախոսական մտածողության կենտրոնում հաճախ գտնվում է գյուղական աշխարհի փորձառությունը՝ որպես մարդկային արժեքների պահպանման և կորուստների վայր, որտեղ ձևավորվում է մարդու ինքնության և աշխատանքի գաղափարը։ Նրա խոսքը բնորոշվում է խորապես փիլիսոփայական և պատկերավոր լեզվով, որտեղ հասարակական քննադատությունը չի արտահայտվում ուղղակի քաղաքական հռետորաբանությամբ, այլ ներծծված է պատմողական շերտերի, հիշողության և բարոյական դիտարկումների մեջ։ Կարևոր առանձնահատկություններից է նաև այն, որ Մաթևոսյանը հաճախ կասկածի տակ է դնում ավանդական հրապարակախոսության սահմանները՝ հարց բարձրացնելով, թե ով է իրականում խոսում «հասարակության անունից» և արդյոք հնարավոր է լիարժեք հրապարակային երկխոսություն այն պայմաններում, երբ լսելիության և քննարկման տարածքը սահմանափակված է։ Նրա ետխորհրդային շրջանի հարցազրույցները և հոդվածները նաև դառնում են կայսրության և սոցիալական համակարգերի քննադատության շարունակություն, սակայն այդ քննադատությունը միշտ անցնում է անհատական փորձի և լեզվական բարդ կառուցվածքների միջոցով, ոչ թե պարզ քաղաքական հայտարարությունների ձևով։ Ընդհանուր առմամբ, Մաթևոսյանի հրապարակախոսությունը կարելի է բնութագրել որպես սահմանային երևույթ՝ մի կողմից խորը հասարակական ներգրավվածությամբ, մյուս կողմից՝ դասական հրապարակագրության շրջանակները շարունակաբար խնդրականացնող և վերաիմաստավորող մտավոր դիրքավորմամբ։