Նոր գրքեր : Տեխնիկա : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Մայիս, թիվ 5)

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման կառավարման առանձնահատկությունների, առկա հիմնախնդիրների և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում գյուղական տարածքների տնտեսական ներուժի արդյունավետ օգտագործումը, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացումը, զբաղվածության ընդլայնումը, ենթակառուցվածքների զարգացումը և տեղական կառավարման արդյունավետության կատարելագործումն են։ Գյուղական բնակավայրերի զարգացումը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տնտեսական, սոցիալական, ժողովրդագրական և տարածքային գործընթացների ամբողջություն, որի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է ինչպես տեղական հնարավորությունների, այնպես էլ զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների համակարգային գնահատում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բնակչության զբաղվածության և եկամուտների կառուցվածքը, գյուղատնտեսական ու ոչ գյուղատնտեսական տնտեսական գործունեության զարգացման հնարավորությունները, ձեռնարկատիրական ակտիվությունը, ներդրումային միջավայրը և աշխատաշուկայի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ճանապարհային, տրանսպորտային, ջրամատակարարման, էներգետիկ և հաղորդակցական ենթակառուցվածքների վիճակին, ինչպես նաև կրթական, առողջապահական, մշակութային և այլ սոցիալական ծառայությունների հասանելիությանը։ Կարևոր ուղղություն է գյուղական բնակավայրերի ժողովրդագրական խնդիրների ուսումնասիրությունը՝ բնակչության տեղաշարժերի, աշխատուժի կառուցվածքի և մարդկային կապիտալի պահպանման ու զարգացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերին, համայնքային ռեսուրսների կառավարմանը, զարգացման ծրագրերի պլանավորմանն ու իրականացմանը և պետական ու տեղական կառավարման մակարդակների համագործակցությանը։ Տարածքային զարգացման տեսանկյունից կարևորվում է Կոտայքի մարզի տարբեր գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական պայմանների տարբերությունների գնահատումը, քանի որ զարգացման միասնական քաղաքականությունը կարող է պահանջել տեղական առանձնահատկություններին համապատասխան տարբերակված մոտեցումներ։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել փոքր և միջին ձեռնարկատիրության խթանումը, գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացումը, վերամշակման և ծառայությունների ոլորտների զարգացումը, ինչպես նաև տեղական տնտեսական ներուժի առավել ամբողջական օգտագործման հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տարածաշրջանային տնտեսագիտության, տարածքային զարգացման և տեղական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական խնդիրների համակարգային պատկեր և հիմնավորել դրանց կայուն զարգացման կառավարման հնարավոր ուղղությունները։

Տնտեսագիտություն

Սա տնտեսագիտական և ֆինանսական վերլուծական հետազոտություն է, որը նվիրված է հիփոթեքային վարկավորման շուկայի զարգացման հիմնախնդիրներին Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի (ԼՂՀ) պայմաններում, որտեղ ուսումնասիրվում են բնակարանային ֆինանսավորման մեխանիզմների ձևավորումը, վարկային հասանելիության մակարդակը, տոկոսադրույքային քաղաքականության ազդեցությունը և բնակարանային շուկայի պահանջարկի ու առաջարկի փոխկապակցվածությունը, աշխատանքը ընդգրկում է նաև ֆինանսական ինստիտուտների դերը հիփոթեքային շուկայի զարգացման գործում, պետական աջակցության ծրագրերի արդյունավետությունը և իրավական կարգավորման առանձնահատկությունները, միաժամանակ վերլուծվում են մակրոտնտեսական գործոնները՝ գնաճ, եկամուտների մակարդակ, արժութային ռիսկեր և դրանց ազդեցությունը վարկառուների վճարունակության վրա, նպատակ ունենալով բացահայտել ոլորտի հիմնական խոչընդոտները և առաջարկել զարգացման ու կայունացման հնարավոր ուղղություններ։

Պատմություն

Նյութը լուսաբանում է 1917–1918 թվականների ժամանակահատվածը, երբ Ռուսական կայսրության փլուզումից հետո Անդրկովկասը հայտնվեց քաղաքական վակուումի և ուժերի բախման կենտրոնում։ Այդ պայմաններում սկսվեց հայ ժողովրդի պետականության վերականգնման գործընթացը։ Հիմնական բովանդակություն Ռուսական կայսրության անկում և տարածաշրջանային ճգնաժամ Նյութը ցույց է տալիս, թե ինչպես 1917 թվականի Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Անդրկովկասում առաջացավ իշխանական անկայունություն և նոր քաղաքական կենտրոնների ձևավորման անհրաժեշտություն։ Անդրկովկասյան դաշնակցություն և նրա փլուզումը Ներկայացվում է Անդրկովկասյան Սեյմի և ժամանակավոր կառավարման մարմինների գործունեությունը, ինչպես նաև հայ, վրացի և ադրբեջանական քաղաքական ուժերի միջև հակասությունները։ Դիվանագիտական պայքար և անկախության ուղի Նյութը ընդգծում է արտաքին ուժերի ազդեցությունը (Օսմանյան կայսրություն, Գերմանիա և այլն) և հայ քաղաքական ուժերի պայքարը՝ պետականության պահպանման ու անկախության հասնելու համար։ 1918 թ. մայիս՝ անկախության հռչակում Վերլուծվում է Հայաստանի Հանրապետության ստեղծման գործընթացը և դրա դիվանագիտական նախադրյալները։ Նյութի հիմնական գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի անկախ պետականության կերտումը արդյունք էր ոչ միայն ներքին քաղաքական պայքարի, այլև բարդ միջազգային և տարածաշրջանային դիվանագիտական գործընթացների։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Էրիվանի նահանգում բրնձի մշակության, արտադրության և տարածման ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարածաշրջանում այս գյուղատնտեսական մշակաբույսի տնտեսական և գյուղատնտեսական նշանակությունը։ Նյութը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պարունակել բրնձի մշակության բնական պայմանների, տարածքային առանձնահատկությունների, հողային և ջրային ռեսուրսների օգտագործման, գյուղատնտեսական աշխատանքների կազմակերպման և բերքատվության վերաբերյալ։ Էրիվանի նահանգի պայմաններում բրնձագործությունը կապված էր հատկապես ոռոգման համակարգերի և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հետ, քանի որ բրնձի մշակությունը պահանջում է առանձնահատուկ ջրային ռեժիմ և համապատասխան հողային պայմաններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել այն բնակավայրերն ու տարածքները, որտեղ բրնձի մշակությունը ստացել էր առավել լայն տարածում, ինչպես նաև այդ մշակաբույսի աճեցման համար նպաստավոր բնական և կլիմայական պայմանները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպմանը, հողի նախապատրաստմանը, ցանքին, ոռոգմանը, բերքահավաքին և ստացված արտադրանքի մշակման ու պահպանման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բրնձի տնտեսական նշանակությանը՝ որպես գյուղացիական տնտեսությունների եկամտի աղբյուր և տեղական շուկայի համար կարևոր գյուղատնտեսական արտադրանք։ Բրնձի արտադրության ծավալների, բերքատվության և տարածման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանի ագրարային տնտեսության կառուցվածքի և տարածաշրջանի գյուղատնտեսական մասնագիտացման մասին։ Միաժամանակ բրնձագործության զարգացումը կարելի է դիտարկել ջրատնտեսական ենթակառուցվածքների, ոռոգման համակարգերի և գյուղատնտեսական հողերի օգտագործման ավելի լայն համատեքստում։ Նյութը կարող է պարունակել վիճակագրական և նկարագրական տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու բրնձի մշակության տարածքները, արտադրության մակարդակը և դրա փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Այդ տվյալները կարևոր են ոչ միայն գյուղատնտեսության պատմության, այլև տարածաշրջանի տնտեսական և սոցիալական զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ գյուղատնտեսական արտադրության բնույթը անմիջականորեն կապված էր գյուղական բնակչության զբաղվածության, եկամուտների և բնակավայրերի տնտեսական կյանքի հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության պատմությամբ, Էրիվանի նահանգի տնտեսական զարգացմամբ, տարածաշրջանային պատմությամբ և հողօգտագործման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պատմական ժամանակաշրջանում Էրիվանի նահանգում բրնձագործության զարգացման պայմանների, արտադրական առանձնահատկությունների և տնտեսական նշանակության մասին՝ միաժամանակ արժեքավոր նյութ տրամադրելով տարածաշրջանի ագրարային պատմության ավելի լայն ուսումնասիրության համար։

Կրոն

Գիրքը պատկանում է աղոթական գրականության այն տեսակին, որի անվանումը կապված է Կիպրիանոսի անվան հետ։ Կիպրիանոսի կերպարը տարբեր քրիստոնեական և ժողովրդական կրոնական ավանդույթներում հանդես է գալիս տարբեր մեկնաբանություններով, իսկ նրա անվան հետ կապվող աղոթքներն ու գրավոր նյութերը տեղ են գտել կրոնական ընթերցանության և ժողովրդական հավատալիքների շրջանակում։ Աղոթագրական գրականությունը նպատակ ունի ընթերցողին տրամադրելու Աստծուն ուղղված խոսքեր, հոգևոր խորհրդածության նյութեր և հավատքի արտահայտման ձևեր՝ նպաստելով աղոթական կյանքի կազմակերպմանը։ Նման գրքերը կարող էին օգտագործվել անհատական ընթերցանության ժամանակ՝ որպես հոգևոր մխիթարության, հույսի և հավատքի ամրապնդման միջոց։ Աղոթքների լեզուն և կառուցվածքը սովորաբար արտահայտում են մարդու՝ աստվածային օգնությանը դիմելու, պաշտպանություն հայցելու և դժվարությունների հաղթահարման համար հոգևոր զորություն որոնելու ձգտումը։ Կիպրիանոսի անվան հետ կապված կրոնական նյութերը հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև ժողովրդական քրիստոնեության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ցույց են տալիս, թե ինչպես են սրբերի և կրոնական կերպարների մասին պատկերացումները փոխանցվել գրավոր ավանդությամբ և ներառվել հավատացյալների հոգևոր կյանքում։ Աշխատությունը կարևոր է հայերեն կրոնական գրքի պատմության, աղոթագրական ժառանգության և ժողովրդական կրոնական մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, կրոնի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայ գրքի պատմության ուսումնասիրողներին և ժողովրդական հավատալիքների գրավոր աղբյուրներով հետաքրքրվող մասնագետներին։ Գրքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու աղոթագրքերի տարածման ավանդույթին, կրոնական ընթերցանության մշակույթին և քրիստոնեական պատկերացումների ու ժողովրդական հոգևոր պրակտիկաների փոխհարաբերություններին։

Կրոն

«Հրահանգք վարդապետության կրոնի» աշխատությունը կրոնական ուսուցմանն ու քրիստոնեական վարդապետության բացատրությանն առնչվող հրատարակություն է։ Վերնագիրը մատնանշում է կրոնի ուսուցման և դավանաբանական գիտելիքների փոխանցման նպատակ ունեցող ձեռնարկի բնույթը։ Նման աշխատությունները նախատեսված էին քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթները համակարգված ձևով ներկայացնելու, կրոնական գիտելիքները հասկանալի դարձնելու և ընթերցողներին եկեղեցու ուսմունքին ծանոթացնելու համար։ Կրոնական վարդապետության ուսուցումը կարևոր տեղ է զբաղեցրել հայ կրթական և հոգևոր կյանքում, քանի որ այն նպաստել է հավատքի սկզբունքների, եկեղեցական ավանդույթների և քրիստոնեական բարոյական արժեքների փոխանցմանը սերնդեսերունդ։ Այս բնույթի գրքերում սովորաբար բացատրվում են Աստծո, Սուրբ Երրորդության, Հիսուս Քրիստոսի, փրկության, աղոթքի, եկեղեցու, խորհուրդների և քրիստոնեական բարոյականության վերաբերյալ հիմնական գաղափարները։ Դրանք կարող են ներառել նաև հարցուպատասխանի ձևով կազմված բացատրություններ, ուսուցողական հրահանգներ և հիշելու համար նախատեսված սահմանումներ, թեև այս կոնկրետ հրատարակության կառուցվածքն ու թեմաների ամբողջական ցանկը հնարավոր չէ հաստատել միայն վերնագրից։ Գրքի կարևոր առանձնահատկությունը կրոնական գիտելիքների համակարգման և ուսուցման գործառույթն է։ Նման ձեռնարկները կարող էին օգտագործվել դպրոցներում, կրոնական ուսումնական հաստատություններում, հոգևոր կրթության ընթացքում կամ անհատական ընթերցանության համար՝ նպաստելով քրիստոնեական ուսմունքի յուրացմանը։ Դրանք միաժամանակ ծառայում էին որպես բարոյական դաստիարակության միջոց՝ ընթերցողներին ծանոթացնելով հավատքի, խղճի, պատասխանատվության, առաքինության և քրիստոնեական կյանքի սկզբունքներին։ Վիեննայում՝ Մխիթարյանների տպարանում, հրատարակված այս աշխատությունը կապված է հայ կաթոլիկ Մխիթարյան միաբանության կրթական և հրատարակչական գործունեության հետ։ Մխիթարյանները կարևոր դեր են ունեցել հայերեն կրոնական, լեզվաբանական, պատմական և կրթական գրականության ստեղծման ու տարածման գործում։ Նրանց տպագրական կենտրոնները նպաստել են հայերեն գրավոր մշակույթի պահպանմանը և տարբեր բնագավառների ուսումնական նյութերի հրատարակությանը։ Այս գրքի ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայ կրոնական կրթության պատմությամբ, հայ կաթոլիկ համայնքի մշակութային ժառանգությամբ, 19-րդ դարի աստվածաբանական գրականությամբ և Մխիթարյանների հրատարակչական գործունեությամբ հետաքրքրվողների համար։ Հրատարակությունը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին հայերենով ներկայացվում և փոխանցվում կրոնական գիտելիքները տվյալ ժամանակաշրջանում։